mar a deirim-se leat. Nuair a raghair go dtí a thig , agus nuair a fhiafróchair cá bhfuil do mhac , déarfaidh sé "gheobhair é má aithnígheann. Agus sé an tslíghe a tabharfar chughat é ná i bhfuirm colúir agus é bacach. Beidh dhá cholúr eile ann, agus ní bheidh siad ssan bacach i n-aonchor. Má fhearfruigheann sé díot cá bhfuil do mhac féin abair gurb é sin é ag poinnteáil ar an gcolúr bacach. Ghaibh sé a bheidheachas leis an iasgaire,agus d'imthigh sé go tig gabhann na gcleas. Chuir sé tuairisg a mhic ar an ngabhainn, agus dubhairt sé "gheobhair é má aithnigheann tú é." Thug sé chuige na dtrí colúir agus ceann díobh bacach. " Sin é é,ar seisean, ag poinnteáil ar an gceann bacach. ." Siné é , arsan fear eile,agus is mór an preab a fuair sé. Ní foláir nó gur stiúraigh duine éigin annso thú ,"Bheir sé na colúir thar nais chun an tseómra , agus do scaoil sé amach an mac. D'imthigh an mac abhaile le n-a athair , agus n'fheaca gabha na gcleas ,ó shoin iad.

mar a deirim-se leat. Nuair a raghair go dtí a thig , agus nuair a fhiafróchair cá bhfuil do mhac , déarfaidh sé "gheobhair e má aithnígheann. Agus sé an tslíghe a tabharfar chughat é ná i bhfuirm colúir agus é bacach. Beidh dhá cholúr eile ann, agus ní bheidh siad ssan bacach i n-aonchor. Má fhearfruigheann sé díot cá bhfuil do mhac féin abair gurb é sin é ag poinnteáil ar an gcolúr bacach. Ghaibh sé a bheidheachas leis an iasgaire,agus d'imthigh sé go tig gabhann na gcleas. Chuir sé tuairisg a mhic ar an ngabhainn, agus dubhairt sé "gheobhair é má aithnigheann tú é." Thug sé chuige na dtrí colúir agus ceann díobh bacach. " Sin é é,ar seisean, ag poinnteáil ar an gceann bacach. ." Siné é , arsan fear eile,agus is mór an preab a fuair sé. Ní foláir nó gur stiúraigh duine éigin annso thú ,"Bheir sé na colúir thar nais chun an tseómra , agus do scaoil sé amach an mac. D'imthigh an mac abhaile le n-a athair , agus n'fheaca gabha na gcleas ,ó shoin iad.

ní raibh an mac aige. D'fhiafruig athair an gharsúin d'fhear an chapaill cár fhág sé a mhac . Dubhairt sé na feadar sé cá raibh sé, agus do chaith sé ádhbairín aigrid ar an mbóthar chuige. Thosnuig an t-athair ag priocadh an airgid suas , agus nuair a chonaic fear an chapaill é sin do chuir sé chun bóthair chómh tapaidh is bhí i gcosaibh an chapaill é dhéanamh. D'imthig an t-athair abhaile , agus d'innis sé an scéal dá mhnaoi., agus dubhairt sé go gcaithfeadh sé na cosa go dtí na glúine chun a mhac d'fhághail. Do dhein an bhean lón dó agus do chuir sé sa tsiúbhal. Do bhí sé ag cur de go dtí gur tháinig sé go dtí abhainn. Chonac sé fear ag iascaireacht san abhainn, agus na h-aon breac a mharbhuigheadh sé chaitheadh sé uaidh ar an bport é. Thosnuig an fear eile ag bailiúghadh an éisc agus ag déanamh aon charnáin amháin de, go dtí gur bhuail an t-iascaire féin leis. D'innis sé a scéal don iasgaire mar gheall ar fhear an chapaill."Beidh cuardach agat do mhac d' fhágháil, mar is cleasaidhe an fear san . Ach b'fhéidir ná beadh sé ró dhian ort má dheineann tú fé

Bhí feirmeóir ann fadó,agus bhí aon mhac amháin aige agus n'fheadar sé cad í an cheárd a chuireadh se roimis. Ach chomhairlig duine éigin an t-áthair, agus dubhairt sé leis é féin agus a mhac do dhul go dtí crois na dtrí rian, agus an chéad duine a gheobhadh thar brágaidh a fhiafruighe dhe cad é an chéard a chuireadh sé roimh a mhac, Dhein sé mar a dúbhairt leis. D'imthig sé féin agus a mhac leo go dtí cros na dtrí rian. Níor b'fhada a bhí sé ann nuair a bhuail fear chúchaar dhrom chapaill. Do stad an fear eile é , agus d'fiafruigh sé dhe cé'n chéard a chuireadh sé roimh an mac. " Sgaoil chúgham-sa é agus múinfeadh ceárd do", ar seisean. " Agus cathain a bhuailfeadh -sa leat arís", arsan an fear eile. "Bí annso arís ag an gcrois seo i gcionn lae is bliana ó'n lá indiu", arsa fear an chapaill. D'imthig an t-athair abhaile , agus é go sásta leis féin mar gheall ar an margadh a bhí déanta aige le fear an chapaill. Tháinig an lá agus an bhliain, agus má tháinig do bhí athair an bhuachalla deo age cros na dtrí rian. Tháinig fear an chapaill ach

Dionntuig an fairciollach ar an mbórd . Cuirfidh mé geall gurb é an Spánéirín gabhair a ith an biadh oraibh. Ní thugadar aon freagra air ach chuir sé an oiread eile ar an mbórd agus dionntuig sé amach sa doras. D'éirigh an Spáinéirín gabhair is shloig sí a raibh ar an mbórd. Dionntuig sé ar na fir arís is n'fheaca sé aon nídh ar an mbórd. Cuirfidh mé geall gurab é an Spánéirín gabhair a ith bhúr gcuid bídh. Bhí duine beag aosta sa chúinne agus rian a dhá uileann déanta síos na dhá ghlúine. Nách cóir adubhairt an fairciollach go gcuirfeá smacht ar do ghabhar . Chuir sé a dhá shúil go géar tríd an ngadhar is dimthig an t-anam as agus líon an fairciollach an bórd arís is dfan an méid sin acu , is d'ionntuig sé féin amach sa doras arís. Nuair a bhí an dínnéar caithte do chainntig sé Fionn . Cia í an bhean bhréágh a bhí ar thaoibh an dorais . Sin í an óige ar seisean , Sin é an bás agus cé hé an gabhar. Sin í an airc nó an ampla.

Dfanadh sé chun deiridh ar shlíghe go raibh an tslíghe céadhna earortha i gcómhnaídhe ar nós an an tráathnóna roimis sin.Bhí an lá sa bhliain amuigh dubhairt an fairciollach do féin go raibh sé ag ag tabhairt cuireadh dínnéir do féin is dá chuid fear ar fad. Conus fhéadfá sa dínnéar a thabhairt dúinne ar fad arsa Fionn . Bíodh orm mar a gcuiread sa phláta i bhfiadhnaise do chuid fear. D'imthigh an fairciollach rómpa amach agus dimthígheadar na dhiaidh. Bhíodar ag d'iarraidh teacht suas leis ach níorbh aon mhaith dhóibh é. Bhíodar mar sin go dtí gur chuadar go liosachán. D'imthig sé rompa isteach sa lios. Bhí doras rompa annsan agus bhí bean bhreágh na seasamh sa doras. Bhí an fear óg agus an duine críonna ag chu díobh isteach. diaidh ar ndiaidh. Chuir na haoinne acu cur isteach ar an mbaoí óig. Dubhairt an fear óg is truagh ná fuileann tú agam. Táim agat is cinnibh mé . Ghaibh an fear críonna isteach is truagh ná fuileann tú agam. Nuair a bhíos agat níor cinnígis mé. Bhí bórd breágh leagaithe amach fé bhiadh is fé dheoch. Shuidh Fionn is a chuid fear agus bhí an fairciollach ag féachaint amach is iad i mbun an bhídh. Cómh luath is diompuig an fairciollach a chúl d'éirigh Spainéirín gabhair a bhí sa chúinne is shloig a raibh ar an mbórd.

D'éirigh Fionn Mac Cúmhaill amach lá amháin ag fiadhach imeasg na gcoillte. Ara a gacasadh abhaile go dtí an rígh theaghlach tráthnóna dféachadar na ndiaig agus agus chonnacadar fairciollach beag duine na ndiaiig . Do mhoilleadar go dtagadh sé suas leó, agus níorbh aon mhaith dóibh é, mar fé mar a mhoillidís d'fhanadh sé chun deiridh. Bhíodar ag cur díobh agus do mhoillidís ach d'dhanadh sé chun diridh. Leannadar ar aghaidh go dtí go dtánadar isteach sa rígh theaghlach agus níor mhothuigheadar aon nídh nó go dtánaig sé isteach na ndiaidh. is gur chaith sé é féin sa chúinne . Bhíodar ag olamhúghadh bídh agus nuair a bhí sé ullamh do shúibear chuigis , agus ba ghnáthach le Fíonn ná suíbfeadh sé chun bídh go bhfeicfeadh sé an haoinne eile na bhun. Ghlaoidh sé ar an stróinséár chun bídh agus ní raibh sé ag teacht agus dubhairt sé ná beadh aoinne na thig féin gan biadh. Tháinig sé annsan agus shuidh sé i dteannta na bhfear agus chaith sé a chuid bídh. Nuair a tháinig am codhlata chuadar a chodhladh. Deirígheadear ar maidin agus dfágadar an rígh theaghlach agus dimthígheadar sa chúrsa céadna gur imthígheadar an lá roimis sin. Dféachadar na ndiaidh arís agus bhí sé na ndiaidh . Bhíodar ag moilliú go dtagghadh sé suas leó. Níorbh aon mhaith dóibh é fé mar a mhóillidís

gabháil tríd an sráid an lá san agus bhí sé i n-amhras gurab é sín é. Dubhairt sé leis an mbreitheamh a leithéid sin d'fhear a chur dá thógaint agus do tógadh é , agus tugadh isteach go thig na cúirte é. " De bhrígh mo leabhair", arsa fear Bhaile 'n Sgeilg, , "má tá leithead leath -choróinneach bainte amach aiste sin mar chasóig atá ar sin mar fhear, sin é é." Do baineadh de an chasóg agus do chonnacathas leithead leath- choróinneach bainte amach as an dtaobh istigh.. Do dhearbhuig sé arís gur thóg se leitir as phóca na casóige agus thaisbeáin sé do'n bhreitheamh í. Ar an línn sin do daoradh é. Do fuair fear Bhaile 'n Sgeilg a chúig céad púnt agus d'imigh sé leis, agus níor stad sé riamh is chóidhche gur bhain sé a bhaile féin amach, agus mhair sé go sámh saibhir an chuid eile dá shaoghal agus sin é a bhí aige de bhárr na cómhairle

isteach go h-eatarainn an tíghe. Do léim fear dá dhruim do chaith sé de cóta mór a bhí air , do cheangail sé an capall ar an dtaobh amuigh de'n doras , agus chuaidh sé isteach sa tigh, Ba ghearr gur chualaidh an fear amuigh piléar dá chaitheamh istigh . D'éirigh sé amach ón ndíon , chuaidh sé suas go dtí an capall agus thóg sé an casóg mhór anuas di .Chuardaigh sé póca na casóige agus do fuair sé leitir innte. Leitir chíosa an fhir sin a bhí ann agus bhí a ainm agus a shloinne leis. Do bhí siosúr na phóca féin agus do ghearr sé leitheadh leath - choróinneach as drom na casóige o'n dtaobh istigh. Do chuir sé 'na phóca féin é sin agus an leitir.. I gceann tamaill do tháinig fear an chapaill amach. Do léim sé anáirde ar an gcapall agus do bhailig sé leis. Do bhí scéal nuadh tímcheall ar maidin amáireach go raibh fear an tíghe sin marbh taréis na h-oidhche..D'fhan fear Bhaile 'n Sgeilg tímcheall na h-áite ar feadh tamaill na dhiaidh sin, agus do chualaidh sé go raibh cúig céad púnt le fágail ar aoinne a dhaoradh an fear a dhein an dunmharú. D'fhan sé ann go dtí lá na cúirte nuair a trialladh an chúis ar an dunmharbhú. Dubhairt an breitheamh go raibh cúig céad púnt le fághail ag aoinne a dhaorfadh an dunmharbhthóir. Do chonnac fear Bhaile 'n Sgeilg fear ag

isteach go h-eatarainn an tíghe. Do léim fear dá dhruim do chaith sé de cóta mór a bhí air , do cheangail sé an capall ar an dtaobh amuigh de'n doras , agus chuaidh sé isteach sa tigh, Ba ghearr gur chualaidh an fear amuigh piléar dá chaitheamh istigh . D'éirigh sé amach ón ndíon , chuaidh sé suas go dtí an capall agus thóg sé an casóg mhór anuas di .Chuardaigh sé póca na casóige agus do fuair sé leitir innte. Leitir chíosa an fhir sin a bhí ann agus bhí a ainm agus a shloinne leis.

dubhairt fear Bhaile 'n Sgeilg," Do chómhairle anois" ar seisean, " agus sí an chómhairle tuillte í". " Seo mo chomhairle dhuit arsa fear an tíghe. Nuair a bheidh tú ag dul abhaile ná codail aon oídhche i dtig go mbeidh cailín óg pósta fear críonna, agus ná dein aon nídh as an slíghe ar maidin go mbeidhfeá na aithreachas tráthnóna . Thug sé ceithre bliadhna ag obair ar a phágh, agus annsan tháinig sé abhaile. Bhí sé ag cur de do shiúbhal a chos agus oidhche mar seo chuaidh sé isteach i dtig go raibh sé go fuireach ann go lá. Do bhí cáilín óg sa thig sin agus fear críonna . Do loirg sé lóisdín agus fuair. I gceann tamaill do chuímhnig fear Bhaile 'n Sgeilg ar féin. " Dar fiadh " ar seisean leis féin " is maith cruaidh an bhliadhain a thugas ag obair ar chómhairle gan chodhladh i n-aon tig go mbeadh cailín óg pósta ag fear críonna. Ar an línn sin d'fhiafruig sé d'fear an tíghe ar bhí sin a inghean. "Ní hí ar seisean, sin í mo bhean. Do bhuail sé amach annsan ach ní raibh solas i n-aon tig. " Dar fiadh" ar seisan leis féin , is dóigh liom go bhfanfhadh mé san iothlann atá ag gabháil leis seo mar thig. Do chuaidh sé go dtí an iothla agus agus do sháidh sé é féin isteach fé dhíon a bhí ann. I gceann tamaill bé 'n oidhche do chualaidh sé an capall iallaite ag teacht, agus chuaidh sé

Doo théigeadh buachaillí fadó ,pósta agus sgaoilte go Condae Luimnigh ó Bhaile 'n Sgeilg ag tuilleamh a mbeathadh . Bhí fear amháin agus do bhailigh sé leis agus d'fhág sé a bhean agus seisear clainne na dhiaidh. Bhí an mac críonna seacht mbliadhna d'aois nuair fhág sé an baile. Bhí sé ag cur de riamh is chóidhche go dtí gur shrois sé Tráighlí. Do dheaghaidh sé isteach i dtig cois na sráide agus do loirg sé lóisdín na h-oidhche. Dubhairt fear an tíghe go bhfaigheadh is fáilte." Cá bhfuil tú ag dul? " arsa fear an tíghe leis."Táim ag lorg máighistir" ar seisean. " Is maith mar a tharla" arsa fear an tíghe." Buachaill ar lorg máighistir agus máighistir ar lorg buachalla. Is tú atá uaim" ar seisean." An fada ba mhaith leat go n-oibreóchainn duit?" arsa fear Baile'n Sgeilg. "Bliadhain arsa an fear eile." Agus cad é an págh a thabharfá dom , arsa fear Bhaile 'n Sgeilg." Seo an págh a thabharfad duit" ar seisean ,go dtabharfá bliadhain oibre dhom ar chomhairle"!Is beag liom mar phágh é ", a dubhairt fear Bhaile 'n Sgeilg." Is cuma dhuit ," adubhairt an fear eile , bféidir go n-oirfeadh cómhairle duit. Do thug sé an bhliain aimsire d'fhear an tíghe. Nuair a bhí an bhliadhain suas

67 Imtheochaidh an fhionnóigín bheárrtha liath is imtheóchaidh an fhuiseóg is áilne ar sliabh , imtheochaidh a bhfuil beó dá dtáinig riamh.
68 Má's ionainn leat na bráithre bí leó go sásta socair. Tabhair dóibh gach nídh iarraidh is ná iarr aon nídh ortha. 69 Dá bfaighmís mar a bhfaghann siad , arán geal iasc is líonn.Tiocfhaimís leis dhá mbáil lé Dia cómh fada lé Brian gan ím. 70 Tosach is deire an duine a thrialann chun na teine. 71 Tagann maith lé cáirde agus grásta lé foidhne. 72 An rud ná cloisfidh an cluas ní chuirfeadh sé aon bhuadhairt ar an gcroidhe. 73 Tabharthas Uí Bhriain is a dhá súil na dhiaidh . 74 Ponnc de'n dlíghe a bheith sanntach. 75 Tabhair san dóm-sa is bí féin id t-óinsig. 76 Olann do bhaint do ghabhar nó dul ag iarraidh amhrais ar phocán. 77 Sé ordúgha na caillighe mar a thaithnig lé féin é. 78 Is fuiriste buille an tseanduine d'aithint. 79 Sé teacht an tseagail an teacht fada mall. 80 Rígheacht gan duadh ní dual go bhfachtar. 81 Rud na caitheann tú féin caitheann do namhaid é. 82 Níor thug aoinne riamh cómhairle ná go raghadh cuid di ar mhaithe leis féin. 83 Níl tuille ná trághann acht tuille na ngrás. 84 Níl aon bhean is gnáthaighe droch bhróga ná bean

maidean lá ar na mháireach, agus do chuir an sagart a bhuachaill aimsire roimh lá ad' iarraidh na muice. agus nuair a bhí an buachaill 'á tiomáint amach as an gcró iad, cé chídhfeadh sé ar an dtaobh istigh de'n doras acht Liam. As go bráth leis an mbuachaill ag triall ar an sagart agus d'innis sé a a scéal do, ach ní chreidfeadh an sagart é. Seadh arsa 'n buachaill, tar tú féin agus cídhfidh tú é.Tháinig an sagart agus nuair a chonnacadar Liam, as go bráth leis féin agus leis an buachaill. Nuair a dhúisidh Liam chonnaic sé na daoine ag dul go dtí an t- Aififreann agus siúd leis 'na ndiaidh. Na daoine a bhí roimis amach do ritheadar agus do ghearradar gach cómhangar nuair a chonnacadar é , ach má seadh do rith Liam 'na ndiaidh mar do cheap sé gurb amhlaidh a bhí sé ag déanamh ar aimsear Aifrinn, agus go raibh eagla ar na daoine go mbeidís déanach.Ach fé mar is mó a bhí sé ag teacht orthu, iseadh is mó a bhíodar ag gearradh roimis go dtí gur bhaineadar amach an Seipéil. Nuair a a chonaic an sagart é , do labhair sé leis agus dubhairt . Ar son Dé a Liam Uí Ruainigh órduighim thar n-ais go dtí do uaig tú. Ar son Dé arsa Liam nílim marbh in aonchor, , agus d'innis sé gach focal do fé mar thuit amach.
Ainm an duine go bhfuaras an scéal uaidh Seán Ó Dá, A aois 70 bliadhan a sheoladh Ceannárd , Baile 'n Sceilg. Síghle Ní Shúilliobháin

maidean lá ar na mháireach, agus do chuir an sagart a bhuachaill aimsire roimh lá ad' iarraidh na muice. agus nuair a bhí an buachaill 'á tiomáint amach as an gcró iad, cé chídhfeadh sé ar an dtaobh istigh de'n doras acht Liam. As go bráth leis an mbuachaill ag triall ar an sagart agus d'innis sé a a scéal do, ach ní chreidfeadh an sagart é. Seadh arsa 'n buachaill, tar tú féin agus cídhfidh tú é.Tháinig an sagart agus nuair a chonnacadar Liam, as go bráth leis féin agus leis an buachaill. Nuair a dhúisidh Liam chonnaic sé na daoine ag dul go dtí an t- Aififreann agus siúd leis 'na ndiaidh. Na daoine a bhí roimis amach do ritheadar agus do ghearradar gach cómhangar nuair a chonnacadar é , ach má seadh do rith Liam 'na ndiaidh mar do cheap sé gurb amhlaidh a bhí sé ag déanamh ar aimsear Aifrinn, agus go raibh eagla ar na daoine go mbeidís déanach.Ach fé mar is mó a bhí sé ag teacht orthu, iseadh is mó a bhíodar ag gearradh roimis go dtí gur bhaineadar amach an Seipéil. Nuair a a chonaic an sagart é , do labhair sé leis agus dubhairt . Ar son Dé a Liam Uí Ruainigh órduighim thar n-ais go dtí do uaig tú. Ar son Dé arsa Liam nílim marbh in aonchor, , agus d'innis sé gach focal do fé mar thuit amach.
Ainm an duine go bhfuaras an scéal uaidh Seán Ó Dá, A aois 70 bliadhan a sheoladh Ceannárd , Baile 'n Sceilg.

nduine uasal, agus ba mhaith an rud é dá mbeadh an díol agam." Ar dheinis aon réidhteach leis an duine uasal fós, " arsa Eoghan. "Níor dheineas ", arsa fear an tíghe. "B'fhéidir go bhféadfainn-se rud éigin a dhéanamh duit amáireach,"arsa Eoghan. "Téir fé dhéin an duine uasailar maidin agus abair leis ná fuil néal á chodhladh agat aon oidhche ,mar gheall ar an mbeithidheach, agus go mb'fhearr leat dá mbeadh réidhteach éigin déanta agat. Fiafróchaidh an dune uasal díot annsan cad é an saghas réidhtig ba mhaith leat a dhéanamh, agus abair leis , go bhfuileann tú sásta é d'fhágaint fé mholadh beirte. Gheobhaidh an duine uasal moltóir annsan. Dearfaidh sé leat -sa duine eile fhághailt. Abair-se ná fuil éinne agat féinig , go bhfágair fé 'n gcéad duine gheobhadh an bóthair é. Bead-sa luighte cois claidhe ag faire orraibh, agus nuair a cheapfadh go mbeidh sibh ullamh raghadh fé bhúr ndéin.Do dhein fear an tíghe fé mar a a dubhairt Eoghan leis. Chuaidh sé fé dhéin an duine uasail . Bhí sé sin an -sásta leis an margadh. Chuir sé fios ar moltóir maith. D'fhág an feirmeóir a chuid de'n scéal fé'n gcéad duine a gheobhad an bóthar. Ba ghearr gur ghaibh Eoghan chúcha an bóthar aníos. Sean -chaibín hata air, casóg giobalach, agus súgán snaidhmthe tímcheall air. Ní raih aon tsuim

Bhí Eoghan Ruadh 'na buachaill aimsire age duine éigin i gConntae Luimnigh, gur raibh feirm tógtha aige ann. Do bhíodh sé ag reamhrú stuic ann. Eoghan a bhíodh ag reamhrú agus ag tiomáint an stuic dó. Casadh isteach go tig i gContae Luimnigh uair é. Bhí beithidheach marbh sa tigh agus a chosa tosaigh ar crocadh anuas. Nuair a bhí a shuipéar iththe aige bhí sé féin agus fear an tíghe ag cainnt mar gheall ar an saoghal agus ar an aimsir. "Is dócha ," arsa Eoghan," go bhfuileann sibh-se go maith as anseo.." "B'fhéidir gur dhéich leat," arsa fear an tíghe"."Ó arsa Eoghan," níl beithidheach ar crocadh ag aoinne ach daoine atá go maith as." "Sin í an beithidheach daor orainn," arsa fear an tíghe." Conus san ," arsa fear an tíghe. "Tá , táimíd ag aodhaireacht annso age duine uasal,agus go deimhin chun na fírinne a rádh , tá sé an -mhaith dúinn.. Tá droch- chómharsa againn ar an dtaobh eile de chlaidhe na teorann, agus níl aon ainmhidhe againn ná fuil i gcontabhairt aige iad do mharbhú. Tá sí sin mar beithidheach a chíonn tú ar crocadh anuas, bhí sí anáirde ar chlaidhe na teorann cúpla lá ó shoin,agus bhí an mí-ádh chómh mór san orm gur chaitheas cloch léi. Cá mbuailfinn í ach sa chois, agus do bhriseas an chos agus b'éigean dom í mharbhadh. Caithfidh mé díol aisti leis an

Bhí Eoghan Ruadh 'na buachaill aimsire age duine éigin i gConntae Luimnigh, gur raibh feirm tógtha aige ann. Do bhíodh sé ag reamhrú stuic annEoghan a bhíodh ag reamhrú agus ag tiomáint an stuic dó. Casadh isteach go tig i gContae Luimnigh uair é. Bhí beithidheach marbh sa tigh agus a chosa tosaigh ar crocadh anuas. Nuair a bhí a shuipéar iththe aige bhí sé féin agus fear an tíghe ag cainnt mar gheall ar an saoghal agus ar an aimsir. "Is dócha ," arsa Eoghan," go bhfuileann sibh-se go maith as anseo.." "B'fhéidir gur dhéich leat," arsa fear an tíghe"."Ó arsa Eoghan," níl beithidheach ar crocadh ag aoinne ach daoine atá go maith as." "Sin í an beithidheach daor orainn," arsa fear an tíghe." Conus san ," arsa fear an tíghe. "Tá , táimíd ag aodhaireacht annso age duine uasal,agus go deimhin chun na fírinne a rádh , tá sé an -mhaith dúinn.. Tá droch- chómharsa againn ar an dtaobh eile de chlaidhe na teorann, agus níl aon ainmhidhe againn ná fuil i gcontabhairt aige iad do mharbhú. Tá sí sin mar beithidheach a chíonn tú ar crocadh anuas, bhí sí anáirde ar chlaidhe na teorann cúpla lá ó shoin,agus bhí an mí-ádh chómh mór san orm gur chaitheas cloch léi. Cá mbuailfinn í ach sa chois, agus do bhriseas an chos agus b'éigean dom í mharbhadh. Caithfidh mé díol aisti leis an

Ainm an duine go bhfuaras an sceal uaidh Seán Ó Dá
a aois 70 bliain a sheoladh Ceannárd , Baile 'n Sceilg.

Feirmeóir gur rith cinniúnt air, agus fuair na h-ainmhidthe go léir bás air, ach aon bhó amháin. Bhí sé chómh ceanneamhail ar an mbóin sin , go mbeiread sé leis í ins gach áit go raibh féar maith ag fás. Lá amháin bheir sé leis í tar claidhe na faille, áit go raibh fásach féir a raghadh suas go dtí na bolg. Nuair a bhí a dóthain ithte ice, agus nuair a bhí sí dá tabhairt abhaile, do shleamhnuig sí leis an bhfaill, Do bheir an feirmeóir ar eirbeall uirthe féachaint an bféadfadh sé í choimeád anáirde, ach níor fhéad. Annsan do labhair sé léi, agus dubhairt, Mhuise Dar Fiadh , taréis a bhfuil de bha caillte orm imthig-se chóm maith leó. Lá Bealttaine dob eadh lá ar na máireach, agus bhuail an feirmeóir síos chun na fairrge ag féachaint ar an áit gur shleamhnuig an bhó leis an bhfaill,
agus cad do chdhfeadh sé ná gamhain óg buineann i n-aice na fairrge. Do thug sé leis abhaile ,é,agus do bheathaidh sé go maith é. Nuair do bhí an gamhain aige cúpla bliadhain nú trí do bhí gamhain buineann aice, agus mar sin di ar feadh bliadhain is fiche 'na dhiaid san, go dtí go raibh a dhóthain stuic ar an dtalamh aige 'n bhfeirmeóir airís, Bfeárr ceann des na buaibh

108 Is fada an rud bior gan biadh.
109 Is fada cuimneamh seana gárlaig. 110 Is dóigh le gaduidhe na gcruach gur bradach é an sluagh. 111 Seacain mórtus is glóire díomhaoin. 112 Focal aimide nó dealg laibe. 113 Fiodán cait a leaca líghe is tá cead aige feachaint air an rígh. 114 Is fada a bheidh do ghníomhartha féin baistighthe ort. 115 Do chaithfeadh na h-aoinne airgead ach is fear gasta bhaileóchadh é. 116 Dlígh na iasachta an t-earraidh do bhriseadh. 117 Dá tarraingeóchadh capall an choill mharbheócadh aon ualach amháin é. 118 Cogadh gan eagla is gorta gan riachtamas. 119 Céadhlocan fada is ceal na mbróg dheineann seandhuine do dhuine óg. 120 Bheirimse mo mhallacht d'aon neach coidhche d'altóchadh dá bheile go gcaithfeadh sé é. 121 Is fearr cuigeann beag agat féin ná cuigeann mór ar an mbaile úd thall. 122 An rud a gheibhtear ar druim an diabhail imthigheann sé fé n a bholg. 123 Cómh faid a theidhéánn fuacht agus teas , cómh faid a théideann fuath agus grádh ach téidheann an doiceal go dtí an smior agus fanann sé ann go brach.

an ghreasaidhe.
85 Ní h-aon mhaith bheith ag caoineadh nuair imthigheann an tsochraid. 86 Ní fearr biadh na ciall. 87 Ní follamh an gleann go mbíonn an t-uisge ann. 88 Ní bréag an fhirinne is lá saoire an Domhnach. 89 Ná altuigh an biadh go dtí go gcaithfheadh tú é. 90 Ná fág cuid na h-oidhche le soichthe an lae. 91 Tabhairt fola iseadh fearg dian. 92 Tuill ór agus caith é. 93 Sé an duine an t-éadach agus is gréagach é an biadh. 94 Nuair a laghuidheann an lámh laguidheann an grádh . 95 Nuair a stadann an síol stadann an fuirseadh. 96 Nodhlaig ghrianmhar a dheineann roilig biadhmhar. 97 Nodhlaig cheódhach roilig meith. 98 Ní thagann luas agus léireacht le chéile. 99 Ní ghabhann líonta stracaithe iasc. 100 Is mó rud a mheabhruigheann an díomhaointeas. 101 Má théigheann tú ag iomarasgáibleis an salachar bí síos nó suas leis sailióchar tú. 102 Is trom an t-ualach do phutóga folamha. 103 Is minic a rug na cleitibhe an feoil leis 104 Is minic do thoig leanbh laogh dhó féin. 105 Is milis dá ól é agus is searbh dá dhíol é. 106 Is fuiriste aithne a chur ar an nduine muínnteardha i gcruadh chás. 107 Is fearrde do bhean leanbh ach is miste di beirt.

67 Imtheochaidh an fhionnóigín bheárrtha liath is imtheóchaidh an fhuiseóg is áilne ar sliabh , imtheochaidh a bhfuil beó dá dtáinig riamh.
68 Má's ionainn leat na bráithre bí leó go sásta socair. Tabhair dóibh gach nídh iarraidh is ná iarr aon nídh ortha. 69 Dá bfaighmís mar a bhfaghann siad , arán geal iasc is líonn.Tiocfhaimís leis dhá mbáil lé Dia cómh fada lé Brian gan ím. 70 Tosach is deire an duine a thrialann chun na teine. 71 Tagann maith lé cáirde agus grásta lé foidhne. 72 An rud ná cloisfidh an cluas ní chuirfeadh sé aon bhuadhairt ar an gcroidhe. 73 Tabharthas Uí Bhriain is a dhá súil na dhiaidh . 74 Ponnc de'n dlíghe a bheith sanntach. 75 Tabhair san dóm-sa is bí féin id t-óinsig. 76 Olann do bhaint do ghabhar nó dul ag iarraidh amhrais ar phocán. 77 Sé ordúgha na caillighe mar a thaithnig lé féin é. 78 Is fuiriste buille an tseanduine d'aithint. 79 Sé teacht an tseagail an teacaht fada mall. 80 Rígheacht gan duadh ní dual go bhfachtar. 81 Rud na caitheann tú féin caitheann do namhaid é. 82 Níor thug aoinne riamh cómhairle ná go raghadh cuid di ar mhaithe leis féin. 83 Níl tuille ná trághann acht tuille na ngrás. 84 Níl aon bhean is gnáthaighe droch bhróga ná bean

52 Sé tionnlacan an philibín é ná neid é.
53 Siad na péarlaidhe i gcluasa muc iad. 54 Samhradh gach síon go Nodhlaig is an fásach go dtí's na dóirse. 55 Nuair a labhraidh an chuach ar chrann gan duilleabhar, díol do bhó is ceannuig arbhar. 56 Ní chuirtear síol ná sméar is as anamh an treise ag fear gan léigheann. 57 Ní théigheann fear an achairainn as. 58 Ní théigheann rogha ar réidhteach. 59 Leigeann béal na h-uagha béal na truagha isteach. 60 Níor chuaidh aoinne amú riamh ar an dtuatal. 61 Níl aon leigheas ar an gcathúghadh , ach é mharbhúgadh le foidhne. 62 Dearbhi 63 Is mairg ná glacann ciall, is ná cuireann srian lé ná guth, é nár tháinig Fionn san bhfiadhach,is maith an biadh an chaora dubh. 64 Ag dul gach líne mar a h-oiltear , a mine is i mbrugaidhe, is an aimsir mar a thagann ag dul i bhfliche is i ndéanaidhe. 65 Beidh an lá indiu go h-olc mar d'éirigh an grian ró luath agus do labhair an fhionóg liath ar an gcraoibh ós cíonn an doruis. 66 Ná cuir suim sa bhfionnóigín liath ná i nglór gan ciall, ná seana -mná Pé'ca luath nó mall eirigheidh an grian mar is toil lé Dia a bheidh an lá.

36 Díth gach síon fuile shneacha fuar.
37 Díth gach teine feárnóg úr. 38 Díth gach dígh meadhg má sean. 39 Díth gach nídh sí an droch bhean. 40 Ceannuig cráin , ceannuig láir , ceannuig crích. Ná ceannuigh saill, ná ceannuig ím agus ná ceannaigh fíon . 41 Ní fhágann an bás dá áilleacht é an duine na dhiaidh. 42 An tulle a bhíonn lán trághann sí go h-obann agus go dian , agus ní thuigim go mbíonn grádha aige mnáibh de stollaire liath. 43 Deire luinge í bháthadh , deire áthadh é loscadh, deire flaith é cáineadh agus deire sláinte osna 44 Is feárr a bheith lom ná liath. 45 Is minic a bhí siorraichín gioblach na ghearrán cumasach. 46 Duine saidhbhir ag déanamh grínn deiridh uile gur bínn a ghlór ach is seirbhidhe ná an searbhán guirt duine bocht ag déanamh ceoil. 47 An bochtanacht ní mholaim-se is ní cháinim í . Is níl neach a bheadh dhá moladh liom nách aige bféárr liom í. 48 An bocht a bhíonn follamh gan áird gan céim , is mór sa tsolas é agus is tortmhar lé cách a mhéid. 49 Is mall buile aon doirn. 50 Taoí bog cruaidh anois mar eirball na bó. 51 Tá sé cómh géar le bó mhaol.

36 Díth gach síon fuile shneacha fuar.
37 Díth gach teine feárnóg úr. 38 Díth gach dígh meadhg má sean. 39 Díth gach nídh sí an droch bhean. 40 Ceannuig cráin , ceannuig láir , ceannuig crích. Ná ceannuigh saill, ná ceannuig ím agus ná ceannaigh fíon . 41 Ní fhágann an bás dá áilleacht é an duine na dhiaidh. 42 An tulle a bhíonn lán trághann sí go h-obann agus go dian , agus ní thuigim go mbíonn grádha aige mnáibh de stollaire liath. 43 Deire luinge í bháthadh , deire áthadh é loscadh, deire flaith é cáineadh agus deire sláinte osna 44 Is feárr a bheith lom ná liath. 45 Is minic a bhí siorraichín gioblach na ghearrán cumasach. 46 Duine saidhbhir ag déanamh grínn deiridh uile gur bínn a ghlór ach is seirbhidhe ná an searbhán guirt duine bocht ag déanamh ceoil.

36Díth gach síon fuile shneacha fuar.

dhá lá sioc agus sneachta . Sin é seachtmhain an bhuachalla.
18 Nuair a throididh na cómharsain seadh gheobhad-sa tuairisc mo mhuilt. 19 Is buaine an t-únán ná an t-anairthe. 20 Ná tabhair léim caorach i nduíbhegán. 21 Ní bhfaghann dorn dúnta ach lámh iadhta. 22 Ní ag an láidir a bhíonn an buadh i gcómhnuidhe. 23 Geibheann an ceannsa a thoil nuair a theipeann ar an stuacach. 24 Ní gheibhtear neart toile ach lé near grádha. 25 Neart do'n aigne iseadh eolas fé mar is neart d'on cholainn biadh. 26 Ná bíodh iontaoibh agat as cos deiridh an chapaill go dtí go bhfeicfhir ag imtheacht ar ghualainn an madra í. 27 Ní sa chómhaireamh a bhíonn an tairbhe go minic ach sa mhianach. 28 Airgead na n-óinseach a chuireann bróga ar bhean a phíobaire. 29 Dá mbeadh sé tirim go Samhain bheadh breall ar dhuine éigin. 30 Níor fealladh riamh ná filleadh. 31 Ní mhothuigheann bolg lán bolg folamh. 32 Seacain an droch dhuine is ní baoghal dhuit an duine macánta. 33 Tuigeann fear léighinn leath-fhocal. 34 Greada teine gan biadh nó greada fiacha gan fághalthas. 35 Imthigheann rith focail ó shagart na paróiste.

dhá lá sioc agus sneachta . Sin é seachtmhain an bhuachalla.

1 Is mairg a bhíonn i dtír is gan éinne aige acht é féin,
Lá na bruighne luighfidh an maide ar a thaobh , ar a tharrac sa chíll ní bheidh púinn dá charaibh ag éigeamh. Is dall iad súile i gceann dune eile. 2 Bláth an aitinn sa Mhárta nó an ceannabhán sa Mheitheamh. Uisge sa bhainne agus teanga liom leó, béal meala agus dealg i ndróm. 3 Is géire aon tsúil amháin sa chúinne ná dhá shúil ar an dteinteán. 4 Ní lúgha an fhrig na máthair an uilc. 5 Áithrígheach óg deineann sé seana -diabhal críona. 6 Tabhair rogha de'n bodach is tóghfaidh sé díth. 7 Srathar na h-an-dheise an cliabh agus fógair an diabhal an beart. 8 Bíodh teine agat féin nó dein do ghorradh lé gréin. 9 Gach dalta mar oiltear nó an lacha ar an uisge. 10 Cúmhgarach tíghe, Cumhgarach bídh agus cumhgarach croidhe na trí h-annacraí móra. 12 Allus a mhallaibh féin a ghortuigheann gach n- aon. 13 Is mairg gur bean tíghe ar a h-inghean agus máighistir ar a mac. 14 Níor mhothuig an sáthach sámh an t-ocras riamh 15 Timcheall chun na h-oibre is ag sodar chun an bhídh. 16 Galar gan náire iseadh tart an leanna. 17 Dá lá shoinean is saoire dhá lá fuacht is fearthainn,

Bhí gasra fear i dtigh tábhairne i gCorcaigh ag ól. D'éirigh achrann idir beirt acu , ar shlíghe is gur mhairbh duine acu an duine eile. Thóg na peelers an té mhairbh an duine. Tairigeadh tríd an ndlíghe ,e , agus leagadh amach ar bannaí é go dtí Siosón Chorcaghe. Cómhairligheadh dó ná raibh aoinne a oibríochadh an chúis chómh maith dhó ná an Counsiléár Ó Conaill i nDoire Fhionáin. Ghluais sé air agus níor stad sé go dtáinig sé go Doire Fhionáin. Bhí an Counsiléar sa bhaile roimis agus a mhac, an Counsiléar Óg.. Dubhairt an sean-Chounsiléar leis an bhfear nuair a innis sé a sgéal dó ar conus a thuit sé amach, agus ar chad a thug annso é. Dubhairt sé an fhírinne a innsint do agus gan aon chor a chur sa sgéal, ach do réir mar a thuit amach. D'innis sé dó focal ar fhocal mar a thuit amach. Dubhairt sé gur mhairbh sé an fear agus go raibh fear an tábhairne mar fhídhnéidh air. N'fhéadfainn aon phoinnte a fhágail sa chúis a
dhéanfadh an tsaoradh ort. Táim eaglach go gcrofhfar tú.

adubhairt sé ,Bheadh céad púnt buaidhte aige dá grocgaí é.Ó , arsan breitheamh , tá sé soiléir go leór gur chúis breibe í seo, scaoiltear amach an buachaill. Tháinig an Counsiléar Óg abhaile agus céad púnt buaidhte aige i dteannta an bhuachalla a shaoradh ó'n gcroich.

ní h-aon chulaith máirnealigh a bhí air an lá san, agus ní lúgha d'aithin fear an tábhairne é. Thug an Counsiléar summons fídhnéidh don té go raibh geall ar a láimh , Bhí árd iongnadh air sin cad na thaobh go raibh gaoidhthe chun na cúirte air féin , ach mar sin féin b'éigean do freagairt. Thosnuig an triail ach má seadh bhí an lamh uachtair dá fhágháil ar an mbuachaill bocht. Bhí fear an tábhairne ag dearbhúghadh go dian air. D'éirigh an Counsiléar Óg 'na sheasamh agus d'írigh sé ar aighneas. Dubhairt sé ná raibh aon chúis ar an mbuachaill seo , nárbh é a mhairbh riamh an fear san. Dubhairt sé gur le breabhaidh a bhítheas 'gá dhaoradh, agus go raibb fear an tábhairne breabaithe chun dearbhúghadh air. Dubhairt fear an tábhairne ná raih aon bhreabhaidh deanta air féin agus ná beadh leath -phinginn buaidhte aige , é dhaoradh nó teacht saor. " De bhríg an leabhair, arsan Counsílear leis, an mbeadh aon nídh buaidhte agat-sa leis an mbuachaill seo dhaoradh seachas é saoradh. Ní bheadh aon nídh buaidhte agam, ar seisean. Ghaoidh sé ar an bhfear go raibh an geall ar a láimh."Ar bhrígh an leabhair seo, ar seisean an mbeadh aon nídh buaidhte ag an nduine seo leis an mbuachaill seo a chrocadh".Ó tá,

na máirnéalaigh. ach má seadh léim fear tíghe an tabháirne amach thar chúntar agus dubhairt sé leo deire a bheith leis seo mar saghas oibre, gur gheárr ó thuit achrann amach cheana annso ar shlíghe is gur marbhuigheadh duine agus mo thruagh an té mhairbh é , ar seisean , is geárr go mbeadh sé ar a thriail chun a chrochta. "Ní imtheóchaidh faic ar sin," arsan Counsileár Óg,leigfear amach saor é féin. Conus a leogfaí amach saor é, arsa fear an tábhairne. Nár mhairbh sé le n-a thoil an fear san ,agus táim féin mar fhídhneidh air gur mhairbh sé é. A gcuirfeá geall síos , arsa Counsiléar Óg. Chuirfinn , arsa fear an tábhairne. " Cuirfead arsa fear an tábhairne. Cuirfead céad púnt síos go go saorfar é é arsan Counsiléar. A' gcuirfir céad eile im choinnibh . Cuirfead arsa fear an tabháirne .Ach mo thruagh mór tú, a mháirnéalaig bhoicht. Sin é an céad a chaillfir." Chuadar i lathair duine creideamhnach eigin a bhí sa tsraid. Chuir na h-aoinne acu céad púnt ar a láimh, agus cheangladar iad féinig 'na láthair, agus do ghealladar an geall a thabhairt don té a bheadh 'na theideal taréis na trialach. Tháinig an lá 'na raibh an triail acu, agus deaghaidh an Counsiléar Óg ar an dtriail, Bhí sé ag oibriú don té go raibh an chúis air, ach

thógfad do chúis ar láimh in aonchor, arsan seana Counsiléar."Bhfuil aon chúis agat dá thabhairt suas" arsan Counsiléar Óg."Tá " arsa an t-athair. "An gceapann tú ná fuil aon phoinnte ann chun é a shaoradh" arsan mac. "Ceapaim agus níl leis", arsa an t-athair. "Seadh, tógfad-sa an chúis ar láimh, arsan mac. "Ma thógann tú, sin í an chúis a raghaidh id choinnibh. "Is cuma liom, triallfad í, arsan mac. Tabhair dom cúig phúint, ar seisean. le fear Chorcaighe,agus tabharfaidh san teideal dóm-sa chun oibriú im' Chounsiléar duit lá na trialach, agus téidir abhaile anois, agus ná bíodh aon droch -mhisneach agat. Má ritheann liom liom-sa mar atá ceapaithe am'aigne agam, is mór an draoidheacht nó saorfad tú. D'imigh fear Chorcaighe abhaile. Ar maidin láir na máireach ghléas an Counsíleár Óg é féin suas i gculaith máirnéalaigh, agus níor stad sé nó gur bhain sé Corcaigh amach. Bhí sé ag cur de riamh is choidhche gur bhuail sé isteach sa tig tábhairne'nar marbhuigheadh an fear. Bhí a thuille máirnéalach ag ól istigh roimis, agus cuid de bhuachaillí ná h-áite ag ól chómh maith. Luig sé isteach i gcuileachtain buachaillí na h-áite, Ba ghearr gur éirig achrann idir é féin is

Bhí gasra fear i dtigh tábhairne i gCorcaigh ag ól. D'éirigh achrann idir beirt acu , ar shlíghe is gur mhairbh duine acu an duine eile. Thóg na peelers an té mhairbh an duine. Tairigeadh tríd an ndlíghe ,e , agus leagadh amach ar bannaí é go dtí Siosón Chorcaghe. Cómhairligheadh dó ná raibh aoinne a oibríochadh an chúis chómh maith dhó ná an Counsiléár Ó Conaill i nDoire Fhionáin. Ghluais sé air agus níor stad sé go dtáinig sé go Doire Fhionáin. Bhí an Counsiléar sa bhaile roimis agus a mhac, an Counsiléar Óg.. Dubhairt an sean-Chounsiléar leis an bhfear nuair a innis sé a sgéal dó ar conus a thuit sé amach, agus ar chad a thug annso é. Dubhairt sé an fhírinne a innsint do agus gan aon chor a chur sa sgéal, ach do réir mar a thuit amach. D'innis sé dó focal ar fhocal mar a thuit amach. Dubhairt sé gur mhairbh sé an fear agus go raibh fear an tábhairne mar fhídhnéidh air. N'fhéadfainn aon tsaoradh ort. Táim eaglach go gcrofhfar tú.

Do bhí buachaill aimsire ann fadó agus bhíodh sé ag imtheacht ó áit go háit ar lorg oibre. Uair amháin chuaidh sé ag obair d'fheirmeoir áirithe agus bhí an feirmeoir ana chruaidh air. Do bhíodh air eighe go hana mhoch ar maidin agus dul amach sa ghort ag obair , gan aon bhricfeast, agus do bhíodh air bheith ag obair go dian ó dhubh go dubh agus ó Luan go Satharn. Sa deire ,dubhairt sé leis féin go nimtheochadh sé leis mar níor fhéad sé é sheasamh níos sia. Do bhailig sé leis lá mar seo, agus bhí sé ag cur de ,de ló agus d'oidhche, oidhche anso aige agus oidhche annsúd. Bhí sé ag cur an bhóthair de lá mar seo agus do bhuail an t-ocras é. Do chonaic sé tig bhréagh ar thaobh an bhóthair agus do chuaidh sé go dtí an doras, ach ní raibh aoinne 'na comhnuidhe sa tig sin. D'imthigh sé leis agus do chuaidh sé go dtí an tig ba ghiorra dhó.Chuaidh sé isteach ann. Do bhí buachaill agus cailín annsan mar thig, agus d'fháiltigheadar roimis. Do bhí prátaí beirbhthe agus feól aca agus do chuireadar ar an mbórd iad. D'fhiafruigheadar de a níosfhad sé agus dubhairt s,e go níosfadh. Nuair a bhí deire ithe aca thuadar seal ag cainnt agus sa chómhrádh dóibh d'fhiafruig sé de'n mbuachaill céir leis an tig breágh sin gur ghaibh sé thairis ar an mbóthar agus ná raibh aoinne ina chómhnaidhe ann. Dubhairt an buachaill gur leo féin é sin mar thig agus an tig go rabhadar 'na gcomhnaidhe ann chómh maith.

Do bhí buachaill aimsire ann fadó agus bhíodh sé ag imtheacht ó áit go háit. ar lorg oibre. Uair amháin chuaidh sé ag obair d'fheirmeoir áirithe agus bhí an feirmeoir ana chruaidh air. Do bhíodh air eighe go hana mhoch ar maidin agus dul amach sa ghort ag obair , gan aon bhricfeast, agus do bhíodh air bheith ag obair go dian ó dhubh go dubh agus ó Luan go Satharn. Sa deire ,dubhairt sé leis féin go nimtheochadh sé leis mar níor fhéad sé é sheasamh níos sia. Do bhailig sé leis lá mar seo, agus bhí sé ag cur de ,de ló agus d'oidhche, oidhche anso aige agus oidhche annsúd. Bhí sé ag cur an bhóthair de lá mar seo agus do bhuail an t-ocras é. Do chonaic sé tig bhréagh ar thaobh an bhóthair agus do chuaidh sé go dtí an doras, ach ní raibh aoinne 'na comhnuidhe sa tig sin. D'imthigh sé leis agus do chuaidh sé go dtí an tig ba ghiorra dhó.Chuaidh sé isteach ann. Do bhí buachaill agus cailín annsan mar thig, agus d'fháiltigheadar roimis. Do bhí prátaí beirbhthe agus feól aca agus do chuireadar ar an mbórd iad. D'fhiafruigheadar de a níosfhad sé agus dubhairt s,e go níosfadh. Nuair a bhí deire ithe aca thuadar seal ag cainnt agus sa chómhrádh dóibh d'fhiafruig sé de'n mbuachaill céir leis an tig breágh sin gur ghaibh sé thairis ar an mbóthar agus ná raibh aoinne ina chómhnaidhe ann. Dubhairt an buachaill gur leo féin é sin mar thig agus an tig go rabhadar 'na gcomhnaidhe ann chómh maith.

Bhíodh mná ann fadó do ghéillead do piseóga i dtaobh bainne agus idtaobh ime. Bhí bean áirighthe ann a deireadh nuair a bhíodh sí ag tosnúghadh ar an gcuigeann do dhéanamh
Bail ó Dhia ar an gcuigeann seo, Sop agus ribe innti, Ceirtlíní ime innti, Ím an bhaile seo thoir, Ím an bhaile seo thiar, Ím Cáit agus Bríghde, Máire agus Síle, Chun an tsoitigh do líonadh i gcóir a 'chíosa, Ím an tsagairt féin, Dar ndóigh cé gur deacair dom é iarraidh, Ach mar sin féin thagadh sé, Come butter, come butter, Come butter, Come butter, come.Ceann eile , do bhíodh sé aca da bhfaighdís iasc nú feóil Go méaduighíd Dia ím is bainne chúgaibh, Feóil na bheathaidh chúghaibh, Iasc marbh chúghaibh Is go tugaid Dia slán abhaile lucht a mharbhuighthe.

ar an gcroic. D'fhan sí suas go maidean geal an lae ag faire air. Nuair a tháinig an mhaidean annsan chuaidh sí go dtí an sagart agus dubhairt sí leis gach ar thuit amach . Do tháinig an sagart léi go dtí an tig agus bhí sé ag léigheadh agus do chroth sé an t-uisge coisreacan ar na rudaí agus do dhein líon diobh fé mar a bhí nuair a tháinig an fear isteach chúichi.

duit-se agus seól dómhsa agus beidh sé déanta fé cheann nóimeat. Teidhir a chodhladh a chailín críonna. Fan go fóill a ghiolla mailitís. Cad na thaobh san a chailín críonna , mar caithfeadh bairlíní a dhéanamh de, agus bhíodar déanta fe cheann nóimeat. Téidhir a chodladh a chailín críonna. Fan go fóill a ghiolla mailítis. Cad na thaobh sa. chailín chríonna mar caithfeadh dul go dtí an tobar fé dhéin galún uisge. Nuair a chuaidh sí amach bhuail fear léi. Dubhairt sé léi na haon nídh a dhéánamh fé mar a dearfadh sé féin léi. Dubhairt sé léi a cosa a níghe agus an t-uisge a chaitheamh amach.Ní haon ana las atá istigh agat. Nuair a bheidh tú ag déanamh ar an dtig cuir béic asat agus abair é seo. Cnoc na mban Fíonn agus cnoc ós a chionn fé bhárr lasrach. Anaman diabhal arsa'n fear tá mo bhean is mo pháistí fé bhárr lasrach. Do rith sé an doras amach . Do dhún sí an doras na dhiaidh. Níor dhein sí acht braoin uisge do chaitheamh sa chorcán agus do nigh sí a chosa agus do chaith sí an t-uisge an doras amach. Níor raibh acht san déánta aice nuair a tháinig an fear arís agus dubhairt leig isteach mé, leig isteach mé a uisge na gcos.N 'fhéadfainn é arsa uisge na gcos mar táim lasmuigh díot. Leig isteach mé a thlúighlín. N'fhéadfainn ,é arsa 'n tlúgh- lín mar tá mo cheann fé 'an taobhán. Leig isteach mé a dhroll. N'fheaffainn é arsa'n droll mar táim

d uit-se agus seól dómhsa agus beidh sé déanta fé cheann nóimeat. Teidhir a chodhladh a chailín críonna. Fan go fóill a ghiolla mailitís. Cad na thaobh san a chailín críonna , mar caithfeadh bairlíní a dhéanamh de, agus bhíodar déanta fe cheann nóimeat. Téidhir a chodladh a chailín críonna. Fan go fóill a ghiolla mailítis. Cad na thaobh sa. chailín chríonna mar caithfeadh dul go dtí an tobar fé dhéin galún uisge. Nuair a chuaidh sí amach bhuail fear léi. Dubhairt sé léi na haon nídh a dhéánamh fé mar a dearfadh sé féin léi. Dubhairt sé léi a cosa a níghe agus an t-uisge a chaitheamh amach.Ní haon ana las atá istigh agat. Nuair a bheidh tú ag déanamh ar an dtig cuir béic asat agus abair é seo. Cnoc na mban Fíonn agus cnoc ós a chionn fé bhárr lasrach. Anaman diabhal arsa'n fear tá mo bhean is mo pháistí fé bhárr lasrach. Do rith sé an doras amach . Do dhún sí an doras na dhiaidh. Níor dhein sí acht braoin uisge do chaitheamh sa chorcán agus do nigh sí a chosa agus do chaith sí an t-uisge an doras amach. Níor raibh acht san déánta aice nuair a tháinig an fear arís agus dubhairt leig isteach mé, leig isteach mé a uisge na gcos.N 'fhéadfainn é arsa uisge na gcos mar táim lasmuigh díot. Leig isteach mé a thlúighlín. N'fhéadfainn ,é arsa 'n tlúgh- lín mar tá mo cheann fé 'an taobhán. Leig isteach mé a dhroll. N'fheaffainn é arsa'n droll mar táim

Bhí baintreabhach ann fadó agus bhí triúr páistí aici. Do chuir sí a codhladh iad tráthnóna Dé Satharn. Níor mhaith léi tosnú ar an abhras tráthnóna Dé Satharn. Do tharraig sí chúiche mála lín chun go mbeadh sí ag caitheamh ha h-oidhche dí féin. Ní raibh aon tslíghe beatha aici acht ag sníomh is ag cárdáil. Do bhuail chíúiche isteach is d'óidhche fear. Téidhr a codladh a chailín chríonna.. Fan go fóill a ghiolla mailítis. Cad na thaobh san a chailín chríonna. Go gcárdáilfeadh an rob beag líon sa Chárdaí duitse agus cardaí dómh-sa agus beidh sé cárdála fé cheann nóimeat agus dubhairt , Téidhir a chodhladh a chailín críonna .Fan go fóill a ghiolla an mhailítis. Cad na thaobh san a chailín chríonna. Go snímhfadh an rob beag líon sa. Turn duitse agus turn dómh-sa agus beidh sé déanta fé cheann nóimeat agus do bhí sé déanta fé cheann nóimeat. Téidhir a chodladh a chailín chríonna . Fan go fóill a ghiolla an mhailítis. Cad na thaobh san a cháilín críonna. Caithfead é dhealbhú anois. Ceann duit-se agus ceann dómh-sa agus beidh sé déanta fé cheann nóimeat. Teidhir a chodladh cháilín críonna. Fan go fóill a ghiolla mailítis. Cad na thaoh san a chailín críonna. Mar caithfeadh éadach a dhéanamh de. Seól

h-oidhche déaluig sé amach is thuig sé isteach cosa an duine mhairbh. Théibh sé leis an dteine iad is ba ghearr gur thuit na bróga dhíobh. Dimthig sé leis annsan is d'fhág sé an dá chois na dhiaidh ós cómhair na teine amach. Chuaidh sé féin i bhfolach amuigh is d'fhan sé ann go dtí an tráthnóna an lae bhí chughainn, Nuair eirigh an bhaintreach ar maidin scanraig sí mar cheap sí gur ith an mhuc an fear agus nár fhág sí na diaidh ach an dá chois a fuair sí ar an dteinteán. Tráthnóna an lae sin tháinig an fear isteach arís is leog se air gur driotháir don duine a bhí aréir aici ab eadh é agus go gcaithfeadh sé díol as mar gur ith an muc é. Dubhairt an bhaintreach ná raibh aici ach cúig phúint. Dárduig sé leis an t-airgead agus nfeacathas riamh é sin é.

Bhí fear siúbhail ann fadó. Aon oidhche amháin bhí sé ag siubhal roimis is bhuail duine marbh leis ar thaobh an bhóthair, Bhí bróga maithe air agus dubhairt an fear siubhail i na aigne féin gur mhaith an rud dá mbeidís aige. Tosnuig sé ar iad a bhaint dá chosa ach ní thiocfaidís de i naonchor mar bhí an oidhche ag cur seaca, agus bhí cosa an fhir mhairbh réoidhte ag an sioc, Nuair ná raibh sé ar a chumas iad a bhaint de níor dhein sé aon nídh ach na cosa a ghearradh ós na glúibibh do' n duine marbh is buail sé chuige ar a ghualainn iad. Chonnaic sé solas i bhfad uaidh is dhein sé fé dhéin an tíghe, Botháinín beag ab eadh é is gan aoinne na chónnuídhe ann ach bainntreach .Leog an fear siubhail dhá chois an duine mhairbh amuich lé hais bhínn an tíghe is chuaidh sé isteach . Diarr sé loisdín na h-oidhche ar an mbaintreach is dubhairt sé ná raibh aon tslíghe aici dhó, mar go raibh cráin mhuice sa tig is go raibh eagla uirthe go n-íosfadh sí é. Dubhairt sé léi gan aon eagla bheith uirthe go radhadh sé anáirde ar an mbórd uaithi. Toilig an bhaintreach leis, is chuaidh an fear siubhail a chodladh ar an mbórd. I lár na

Bhí fear siúbhail ann fadó. Aon oidhche amháin bhí sé ag siubhal roimis is bhuail duine marbh leis ar thaobh an bhóthair, Bhí bróga maithe air agus dubhairt an fear siubhail i na aigne féin gur mhaith an rud dá mbeidís aige. Tosnuig sé ar iad a bhaint dá chosa ach ní thiocfaidís de i naonchor mar bhí an oidhche ag cur seaca, agus bhí cosa an fhir mhairbh réoidhte ag an sioc, Nuair ná raibh sé ar a chumas iad a bhaint de níor dhein sé aon nídh ach na cosa a ghearradh ós na glúibibh do' n duine marbh is buail sé chuige ar a ghualainn iad. Chonnaic sé solas i bhfad uaidh is dhein sé fé dhéin an tíghe, Bocháinín beag ab eadh é is gan aoinne na chónnuídhe ann ach bainntreach .Leog an fear siubhail dhá chois an duine mhairbh amuich lé hais bhínn an tíghe is chuaidh sé isteach . Diarr sé loisdín na h-oidhche ar an mbaintreach is dubhairt sé ná raibh aon tslíghe aici dhó, mar go raibh cráin mhuice sa tig is go raibh eagla uirthe go n-íosfadh sí é. Dubhairt sé léi gan aon eagla bheith uirthe go radhadh sé anáirde ar an mbórd uaithi. Toilig an bhaintreach leis, is chuaidh an fear siubhail a chodladh ar an mbórd. I lár na

cé eile a beadh ann ach mé féin. Maith fear a Dhómhnaill arsa'n sagart. Tar annso isteach chúgham. Chuaidh agus croith an sagart braon uisge coiscreacan air. Ó faire go bráth athair arsa Dómhnall is mór an náire mé , feach an ghabhailt seo atá orm, Bhí iongadh mo cróidhe orm cad na thaobh go raibh na daoine ag teicheadh uaim ach chím anois go raibh cúis acu beith ag teicheadh . Ní h-aon nídh é sin a Dhómhnaill arsa' n sagart tiocfhair uiadh. Cheistig sé Dómhnall annsan ar conus a bhain an méid sin dó. Dinnis Dómhnall dó focal ar fhocal mar a bhain dó. Á a Dhómhnaill arsa an sagart, Dómhnall na nGéimleach a bhuail leat agus dá dtabharfá-sa aon eachtra beag dó san sgaoilfeadh sé abhaile thú fé mar a sgaoil sé abhaile an fear eile. Nuair ná raibh aon sgéal agat thug sé siúd sgéal le n-innsint duit go mbeidh cuímhne agat air fad a mhairfhir.Cuir an sagart ar mhuinntir Dhómhnaill Uí Sheaghdha agus dubhairt sé léo éadach Dhómhaill a thabhairt chuige agus thugadar. Chuir Dómhnall air a chuid éadaigh agus ghluais sé air abhaile cómh maith is a bhí sé aon lá riamh na saoghal.

ag teicheadh uaidh. Chuadar sa tig ba ghiorra dóíbh agus nuair a ínnseadar a scéal annsan do bobhaltáladh na dóirse ar eagla go leanfadh sé iad ach níor lean. Shín sé ara an raca agus d'fhan sé ann . Bhí an Domhnach amáireach ann agus thosnui na daoine bheith ag dul go dtí an t-Aifreann. Thosnuig Dómhnall Ó Séaghdha bocht ar bheith ag dul go dtí an t-Aifreann cómh maith léo.Ach má seadh , chómh luath is tháinig sé i radharc na ndaoine bhí na daoine ag gearradh cómngar na páirceanna uaidh go tiugh, agus n'fheadar sé cad na thaobh ,é. Níorbh aon nídh an sgéal nó gur dheaghaidh sé isteach sa tséipéál agus pé méid daoine a bhí istigh sa tséipéal, bhíodar ag leagadh a chéile ag dul amach uaidhsr slíghe sa deireadh ní raibh aoinne sa tséipéal ach é féinig. Bhí an sagart sa "sacristy" ag cur culath an Aifrinn air agus nuair a chualaidh sé an fuirse ar fad sa tséipéal deirigh sé amach ar an altóir féachaint cad a bhí ag déánamh an fhuirse agus chonnaic sé Dómhnall Ó Séaghdha agus an aibíd air. Labhair sé leis agus seo mar adubhairt sé "I gcúntais Dé a Dgómhnaill Uí Shéaghdha an tú atá ann, nó an í do spirid atá ann." Dar a pháis Dia a Athair arsa Dómhnall ó Séaghdha

ag teicheadh uaidh. Chuadar sa tig ba ghiorra dóíbh agus nuair a ínnseadar a scéal annsan do bobhaltáladh na dóirse ar eagl go leanfadh sé iad ach níor lean. Shín sé ara an raca agus d'fhan sé ann . Bhí an Domhnach amáireach ann agus thosnui na daoine bheith ag dul go dtí an t-Aifreann. Thosnuig Dómhnall Ó Séaghdha bocht ar bheith ag dul go dtí an t-Aifreann cómh maith léo.Ach má seadh , chómh luath is tháinig sé i radharc na ndaoine bhí na daoine ag gearradh cómngar na páirceanna uaidh go tiugh, agus n'fheadar sé cad na thaobh ,é. Níorbh aon nídh an sgéal nó gur dheaghaidh sé isteach sa tséipéál agus pé méid daoine a bhí istigh sa tséipéal, bhíodar ag leagadh a chéile ag dul amach uaidhsr slíghe sa deireadh ní raibh aoinne sa tséipéal ach é féinig. Bhí an sagart sa "sacristy" ag cur culath an Aifrinn air agus nuair a chualaidh sé an fuirse ar fad sa tséipéal deirigh sé amach ar an altóir féachaint cad a bhí ag déánamh an fhuirse agus chonnaic sé Dómhnall Ó Séaghdha agus an aibíd air. Labhair sé leis agus seo mar adubhairt sé "I gcúntais Dé a Dgómhnaill Uí Shéaghdha an tú atá ann, nó an í do spirid atá ann." Dar a pháis Dia a Athair arsa Dómhnall ó Séaghdha

muinntir an tíghe an capall a teacht go dtí an doras. Doscailrúgheadar an doras agus chonnacadar Dómhnall Ó Séaghdha dar leó féinig amuigh ag marcuígheacht ar an gcapall. Nuair a bfada leó go raibh sé teacht anuas de'n chapall chuaidh duine acu amach is bhain sé crothadh as mar cheapadar gurab amhlaidh a thuit a chodladh air. Chómh luath is bhaineadar crothadh as thuit sé anuas chúcha na thrist marbh ar an dtalamh. Bhuaileadar a mbasa agus thógadar isteach sa tig é. Ní raibh aon ghnó sgéil air bhí sé marbh. Chuarduígheadar a phócaí . Má seadh bhí airgead na phóca agus an sparán a bhí ag fágaint an tíghe aige. Tímcheall ar an aigread. Bhíodar lán tsiúrálta gur ab ,é Dómhnall Ó Séaghdha a bhí ann. Bhí tórramh acu air agus chaoíneadar go maith é agus chuireadar é Dé Sathairn. Istoidhche Dé Sathairn thóg fear Chíll Airne Dómhnall Ó Seaghdha leis agus an aibíd air agus níor stad sé nó gur tháinig sé ar an Lóthar leis. Scaoíl sé uaidh aige na thig féinig é ar an Lóthar. Bhuail an fear bocht an doras agus chómh luath is a oscaladh an doras do chonnacadar Dómhnall chúcha isteach is an aibíd air. Ní raibh aon coinne acu ná gurabh amhlaidh a aiséirig sé. Bhailígheadar leó as an dtig uaidh. Bhí iongadh an domhain air cad na taobh go rabhdar

agus dubhairt sé leis an chómhra nuadh a bhí istigh sa tuama a thabhairt amach chuigis. Thairg sé 'mach í. Dubhairt sé leis an clúdach a bhaint di agus an corp a bhí istigh innte a thógaint amach chuigis. Dhein sé rud air. Dubhairt sé leis an aibíd a bhaint de'n fhear marbh agus dubhairt sé leis a chuid éadaigh féin a bhaint de anis agus iad a chur ar an bhfear marbh agus an aibíd a chur ar féinig. B'éigin dó, Nuair a bhí san déanta aige dubhairt sé leis an cómhra fhollamh a chuir isteach sa tuama arís. Do dhein agus dubhairt sé leis an fhear marbh a chur a dhrom chuigis. Ghluaiseadar aortha fé dhéin an tíghe annsan. Do chuir sé Dómhnall Ó Séaghdha agus an fear marbh sa tseomra agus bhuail sé an glas ortha. Nuair éirigh Dómhnall na mBó ar maidin chuir sé tuairisg Dhómhnaill Uí Sheaghdha agus dubhairt fear an tíghe go raibh sé glanta leis abhaile leis an moch- éirighe. Bhí ana iongadh ar Dhómhnall na mBó nár ghlaoidh sé air féinig ach níor leog sé aon nídh air. Thug sé agaidh ar an mbaile agus nuair a shrois sé ní raibh Dómhnall Ó Séaghdha sroiste roimis. Istoidhche Deardaoin ab eadh í sin. Thóg fear Chíll Áirne an fear marbh an oidhche sin ar chapall Dhómhnaill Uí Shéaghdha agus níor stad sé nó gur tháinig sé go doras tíghe Dhómhnaill Uí Sheaghdha ar an Lóthar. Chualaidh

leó eachtara dó. Fear mór sgéalta ab eadh Dómhnall Ó Séaghdha .Dubhairt Dómhnall na mBó cúpla amrán nó trí dhó agus trí sgéalta fiannaidheachta. Seadh anis arsa fear an tíghe le Dómhnall Ó Séaghdha. Tá sé seo tuirseach ó bheith ag cainnt. Tabhair-se sgéal nó amhrán éigin uait. Níl aon nídh agam arsa Dómhnall Ó Séaghdha. Tá eachtra éigin agat a dubhairt sé. Níl arsa Dómhnall ní aon mhaith dhuit bheith liom. Bídhíd ag feistiú chun dul a chodladh mar sin. Chuir sé anáirde i seomra a bhí ar lochta , Dómhnall na mBó agus dubhairt sé leis dul a chodladh ann. Nuair a fuair sé sa leabaidh é do bhuail sé an glas ar doras an tseómra. Chaith sé Dómhnall Ó Séaghdha i seómra a bhí síos as an dtig agus bhuail sé an glas air. Ní mór an chodladh a bhí déanta ag Dómhnall Ó Seaghdha nuair a bhuail fear an tíghe isteach chuigis agus gunna aige. Dubhairt sé le Dómhnall Ó Séaghdha bheith 'na shuidhe go tapaidh agus a chuid éadaigh a chuir uime. Dubhairt sé leis é féin a leanúint agus béigin dó. Thóg sé leis é go roilig a bhí tamall e'n dtig agus níor stadadar nó gur dheaghadar go béal tuama a bhí ann. Dubhairt sé le Dómhnall Ó Séaghdha an leac a bhí i mbéal an tuama a iompáilt i 'leathaoíbh. Dhein

dubhairt , "fágann san tusa gan Murcadh gan Maonas.

Bhí fear i gCúige Laighean darab ainm dó Maonas agus bhí fear eile i gCúige Mumhan darab ainm do Murchadh. Ins an am san níorbh fhéidir aon bheirt fhear fhágháil ba threise ná iad, Gaibhne ab eadh iad araon. Ní raibh aon aithne aca féin ar a chéile. Do ghluais Maonas lá chun aithne do chur ar Murchadh agus capall fé. Bhí sé ag cur de an bóthar gur tháinig sé ar céardhchain do bhí ar thaobh an bhóthair mar is gnách gur ann a bhíonn gach ceárdcha déanta.Thairig sé isteach a chapall go dorus na ceárdchan. Dubhairt sé leis an gabha istigh rud éigin do leogaint amach chuige 's dodheargóchad a phíopa. Do rug an gabha istig ar an dteannchair agus do bhuail sé sméaróid de'n teine dhearg ar soc na h-inneóna agus do thóg sé chuige's amach í. Ba mhaith an mhaise sin de'n fhear amuigh.

Aige buistéiri damanta is rasclach d'feoil gan saoil,
Is is mór an bile na sheasamh 'é ag freagairt i gcóir an (mh)? 5 Dá ba 'r súil leis an Athair Mhac go raghadh mé thar sáile arís, Cathair Sadihbhín mar mheasaim go bhfuil mo cháirde gaoil, Tá mo gaolta go fairsing cois Dhairbhre is Port Mhic Aoid Ó'n Ráth go Callan is gan dearmad Bórd Eoghain Fhinn. 6 Mo mhallacht an fhaid a mhairfeadh ar an té a chuirfeadh Ciarraighe lé fán an tsaoighil, Go gcaillfeadh sé a theanga is nár fhanaidh aige lúth na béal, Níl an nídh is mó mhairbh mé is caith mé ar lár mo chléibh Acht nuair a chloisim na scampana a gearradh ar a ndúthaig féin.

Dá n- imthéóchadh an scamall d'en country is feárr sa ríoghacht,
Raghadh sa baile mar mbeidh agam ach prátaí arís, Ím agus bainne agus caitheamh is fáilt' mar bíodh, Marcuigheacht sa chathair do thógadh an brón dom chroidhe. 2 Lá sa chathair 's mé im sheasamh ar chrois Sheáin Chinnírd, Mo thrucaill bhreágh dhearg mo fheircín d'im bhreágh buidhe, Nuair ólaim braon leanna n'fheadar cad é an taobh go mbím, Ach mo bhean is mo leinbh i gcoinne liom gcóir a tíghe 3 Is nuair théighim -se sa chathair bíonn mo bha beaga rómham is im dhiaidh, Na bhfeitheamh , na seasamh sa mhacha go gcrúdhfí iad, Dá seóladh fé'n ngairbhthean gach maidean dá n-eireóchadh grian Is nách mór go mbfearra iad ná muilte agus overseers. 4 Is is mór an mearathall go dtángha thar sáile riamh, Sa tír seo anacrach mar a dhtómhaistear an ruaine bídh,

sin chun bainne, agus chun ime, ná mar a raibh de bha sa pharóiste, agus bhí muinntir a pharóiste ag ceannach na ngamhan uaidh, go dtí ná raibh sa pharóiste,ach ba a bhaineas le bó an fheirmeóra. An tarna bliadhain agus fiche do bhí gamhain tairbh aige' n mbóinn sin, agus dubhairt an feirmeóir leis féin go marbheóchadh sé an tarbh,agus do mhairbh. Nuair a fuair máthair an tairbh boladh na fola, do chuaidh sí go dtí cnocán ós cionn tíghe an fheirméora,agus to thosnuig sí ag géimrig. Bhí ba an paróiste dá chrúdadh an uair sin, agus nuair a chualadar an bhó so ag géimrig, d'fhágadar annsan na mná crúidhte, agus chuadar ar an gcnocán céádhna le bó an fheirmeóra.Annsan do chromadar go léir ag géimrig i dteannta a chéile, agus nuair a bhí pas géimríghe déanta acu, do bhuail an tseana bhó rómpa amach, agus do lean an chuid eile í, agus níor stadadar go dtánghadar go dtí an fhairrge.Thugadar a n-aghaidh ar an bhfairrge amach, ar slíghe is nár chas ceann acu riamh ó shoin, agus níor fágadh 'na ndiaid sa pharóiste -ach cearca amháin,agus do glaodhadh paróiste na gcearc ar an bparóiste sin as san amach. NÍ raibh aoinne sa pharóiste annsan, ná raibh , ó mo bhó, ó mo bhó, sí an chreach bó a chaill sinn.

Feirmeóir gur tith cinniúny air, agus fuair na h-ainmhidthe go léir bás air, ach aon bhó amháin. Bhí sé chómh ceanneamhail ar an mbóin sin , go mbeiread sé leis í ins gach áit go raibh féar maith ag fás. Lá amháin bheir sé leis í tar claidhe na faille, áit go raibh fásach féir a raghadh suas go dtí na bolg. Nuair a bhí a dóthain ithte ice, agus nuair a bhí sí dá tabhairt abhaile, do shleamhnuig sí leis an bhfaill, Do bheir an feirmeóir ar eirbeall uirthe féachaint an bféadfadh sé í choimeád anáirde, ach níor fhéad. Annsan do labhair sé léi, agus dubhairt, Mhuise Dar Fiadh , taréis a bhfuil de bha caillte orm imthig-se chóm maith leó. Lá Bealttaine dob eadh lá ar na máireach, agus bhuail an feirmeóir síos chun na fairrge ag féachaint ar an áit gur shleamhnuig an bhó leis an bhfaill,
agus cad do chdhfeadh sé ná gamhain óg buineann i n-aice na fairrge. Do thug sé leis abhaile ,é,agus do bheathaidh sé go maith é. Nuair do bhí an gamhain aige cúpla bliadhain nú trí do bhí gamhain buineann aice, agus mar sin di ar feadh bliadhain is fiche 'na dhiaid san, go dtí go raibh a dhóthain stuic ar an dtalamh aige 'n bhfeirmeóir airís, Bfeárr ceann des na buaibh

tig 'nar chodail sé féin an oidhche roimis dob eadh é. Annsan d'fhiafruig sé di car chodail sí araoir. Do thug sí cómhartha an tíghe dhó,agus annsan dubhairt sé léi gur rógairí móra dob eadh lucht an tíghe sin. Gabhaim párdún agat , " a dhuine uasail ", arsa 'n baintreabhach, sin rud ná féadfainn-se a rádh leo. Fuaireas mo shuipéar, agus leabaidh maith chun codhladhta uatha araoir, agus fuaireas mo bhricfeast arís ar maidin,agus nách maith an rud do dhuine bhocht é sin. Ní aon mhaitheas duit bheith dá moladh arsa'n buachaill , mar deirim-se leat gur rógairí móra iseadh iad. Do bhí sé'á moilliú ar an mbóthar, ach do bhí an focal bog do'n fhocal cruaid aice ' á tabhairt dó. Do bhí casadh athchomair ins an mbóthar, agus tháinig capall agus carráiste ortha ,agus do bhí saighdiúraithe ins an gcarráiste. Do theich an buachaill leis féin ,agus do lean na saighdiúirí é ,agus do thugadar thar n-ais chun na mná é. Cé bheadh , istigh sa charráiste ná a mac féin,agus do chuir sí a lámh tímcheall air,agus do phóg sí é. D'fiafhruig duine díobh di, cad é an ceistiúghadh a bhí aige' n mbuachaill uirthe,agus d'innis sí dhó na h-aon nídh ó thúis go deire, mar do thuit amach, agus d'innis sí dhó leis, gur i dtig an bhuachalla sin do chodail sí araoir,agus gur mhairbh an buachaill agus a mháthair peidléar do bhí ar loistín acu, agus gur tháinig sé an cómhangar 'na coinnibh féin , féach a raibh aon cúntas aice mar

ach níorbh é sin do leog sí uirthe. Nuair a éirigh sé ar maidin , do tugadh a dóthain le n-ithe, agus le n-ól, di, ach ní baoghal gur ith sí morán leis an scannradh a bhí 'na croidhe. Dubhairt bean a ' tíghe léi go raibh an peidléar imthighthe, agus gur bheir sé leis na stocaí, agus go mbeadh sé ins an áit so áirithe roimpi. Go bfágaid Dia a shláinte aige, arsa an bhaintreabhach. Dá luighead d'ualaig iad, is maith liom gur bheir sé leis iad dom. Cé go ndubhairt an bhaintreabhach na focail seo , is í do bhí go cráidhte , nuair ná beadh na stocaí aice ag dul ag triall ar a mac, agus do bhí fhios aice go maith gurab amhlaidh do goideadh uaithe iad ,agus go raibh an peidléar marbh chómh maith . Seadh d'fhág sí slán aige bean a ' tíghe, cé nárbh ón croidhe a dhein sí é, agus d'imthig sí uirthe ,agus bhí sí buidheach do Dhia , do thug slán amach as an dtig sin í. Nuair a bhí cúpla míle den bóthar curtha dhi aice , bhuail buachaill léi i n-áit ana uaigneach, agus i n-áit ná raibh tig ná treabh ann. Do bheannuigheadar dá chéle, agus do cheistig an buachaill an bhaintreabhach ,agus dfhiafruig sé dhi, cá raibh a triall, nú cérbh í féin i n-aonchor. D'innis sí dó focal ar fhocal , agus do bhí iongnadh uirthe an oiread ceisteanna a bhí sé ag cur chúiche. D'fhéach sí go géar air ,agus am basa d'aithin sí gurb é an buachaill do bhí ins an

aige, , ag díol bioráin, is snáthaidí. Do bheannuig sí dhó, agus do bheannuigheadar araon do'n a chéile. Do bhíodar ag cur díobh ar feadh tamaill,agus iad ag innsint a gcúrsaí dá chéile. Bhí an deireannaighe, agus an meirgídhe ceóid ag teacht,agus do chonnacadar tig tamall uatha, agus do chuadar fé na dhéin, féach a bfaighdís loistín na h-oidhche.Bhí fáilt agus fiche rómpa ag mnaoi an tíghe sin. Ar feadh tamaill mhaith de'n oidhche bhíodar ag innsint scéalta dá chéile, go dtí go raibh sé aimsear codladhta. Chuaidh an peidléar i seómra leis féin , agus an bhaintreabhach i seómra eile. I lar na h-oidhche amach, do chualadih an bhaintreabhach an gearán i seómra an pheidléara. Do chuir sí cluas uirthe féin, agus cé bhí istigh i seómra an pheidléara ná bean a ' tíghe, agus a mac. Do bhí an peidléar ag gearán , fé mar a bheadh sé leath marbh acu.agus ba gheárr gur thángadar isteach sa tseómra 'na raibh sí fhéin, agus solas acu. Do leog an bhaintreabhach uirthe bheith na codhladh, agus d'fhéachadar ar na súile go maith aice. D'imthígheadar uaithe annsan, agus do chuarduigheadar a cuid éadaig, féach a bhfaighdís aon airgead, ach ní bhfuaireadar ach cúpla scilling a bhí istigh ins na stocaí,agus do thógadar an méid sin. Annsan do labhair an máthair le na mac, agus dubhairt Dhera ní dhéanfaimíd a thuille cuarduig tímcheall ar an mnaoi bhocht seo, mar níl aon airgead aice. Do chualaid an bhaintreabhach gach aon fhocal dá ndubhradar,

sise bhfuil fhios agat cad air go rabhas ag cuimhneamh ansan ó cheanaimhín ná an motachán sin amuigh do thabhairt isteach agus é do mharbhadh agus go mbeadh ainirthe amáireach againn air. "Arú mhuise a bhean ní rabhas acht ag magadh leatsa . B'fad óm cuimhn é an moltachán sin do mharbhadh, agus ba bheag orm an té do chuimhneóchadh ar é do mharbhadh leis. Do bheirimse seo siar pé'cu magadh nú in dáiriríbh bhís go gcathfar é marbhadh ar sa Máire,agus gan ó Mháire agus Seán ná triúg a mharbhuigthe d'fhágháil san am céadhna. Bhí sí déircinteacht agus ag táthant air é do mharbhadh . Sé críoch agus deire mo scéilse gur marbhuigheadh an moltachán agus go raibh ainirthe ag Seán.

ana ghuidhe dhó taréis filleadh dhó.Oidhche des na h-oidhceanta dá raibh sé ag teacht go dtí an tigh agus é go mí -thráthamhail. Do rith réidhteach na ceiste chuige de phreib." Seo siúd orm " ar seisean,"ní lá fós é agus go mbeidh ainirthe amáireach agam ar an moltachán" Bhí sé de giorracht a ceathair nú a cúig de raimhne ón dtig an uair sin .D'imthig sé ar a bhairaicíní gur tháinig sé go bun an tsimné. Tigín íseal i mbeal bóthair a bhí aca agus níor'bh aon duadh d'aoine dul na bharra. Do shleamhnaigh de anuas a bhróga agus do chuaidh anáirde go h-aireach ar bharr an tsimné.. Do sháidh síos a cheann i bpoll an deataigh agus do labhair i nguth uaigneach trioblóideach," A Mháire Ní Chaoimh qn bhfuileann tú istigh mara marbhuighir do mhuiltíneach caibíneach dubh bheidir ar slíghe na fírinne coighcíos ó anocht. Ní nár'bh iongnadh níor fhan toradh na freagra i Máire bhocht. Bhí creathaí fuachta ag rith síos agus suas cnámha a droma.Shleamhnaig sé de anuas a bróga , agus tairig air iad agus d'fhan aige beann an tígh ar feadh scaithimh ar eagla go mbeadh aon amhras ag an mnaoi istigh roimhe. Do bhuail sé chúiche isteach agus creididh-se mise go raibh fáilte roimis an oidhche sin pé nídh is a dhein gach oidhche eile" Arú mhuise a Sheáin," ar sise " sa bhreóchartaigh aighnis fhan innti, agus is dócha nár mhór é , "Árú mhuise a Sheáin ar

garsún "Beannacht Dé le t'anam agus le h-anama na Marbh.Dubhairt sé leis an garsún imtheacht abhaile dhó féin. D'imthigh sé abhaile ,agus bhí áthasar an athair nuair a chonaic sé é.

b'hfághainn -se págh duit, Is mó cloch a caitheadh liom-sa ó shoin , Do dhein sé girrfhiadh dhe an uair seo, agus dubhairt sé leis fanamhaint ann bliain eile, agus a phágh a bheith aige nuiar a thiocfadh sé arís. D'imithigh sé agus bliain ó'n lá tháing sé arís,"Bhfuil mo págh agat, adubhairt sé . Níl , arsan garsún, is mó madra a rith im dhiaidh ó shoin, agus is minic a chuadhas i mbaoghal mo bháis. Do dhein sé préachán de an t-am seo ,agus dubhairt sé leis fanamhaint mar sin bliain eile. D'fhan sé annsan ,agus aon oidhche amháin tháinig stoirm mhór , i dtreo go raibh sé i mbaoghal báis arís. D'eitil sé go dtí an tigh ba chómhgaraighe dhó . Do chuaidh sé anáirde sa tsimné agus bhí sé ag éisteacht le muinntir an tíghe ag cainnt le na chéile, tímcheall na teine. Dubhairt duine acu. "Tá garsún le Seáinín seo thiar imthighthe le trí bliana anois agus dá mbáil le na athair a radh leis an bhfear a iarr a phágh air, beannacht Dé le t-anam agus le h-anama na Marbh, Nuair a tháinig an maidin d'imthig an préachan go dtí an abhainn. Tháinig an fear chuige agus d'iarr sé a phágh air Dubhairt an

i gan -fhios dóibh, agus bhí sé i n-am codlata go maith nuair a stadadar. Sar ar chuadar a chodla d'iarr an stróinséar ar fhear an tíghe a pháigh a thahairt dó i dtaobh na sgéalta. Dubhair fear an tíghe leis ná tabharfadh sé féin aon phágh dhó, mar ná raibh sé tuillte aige, agus gur cheart dó bheith buidheach go leór mar gheall ar an lóisdín d'fhághail. Chuadar a chodla. Nuair eirigheadar ar maidin d'iarr sé págh arís. Dubhairt fear an tíghe arís ná tabharfadh. D'iarr an fear seo ar fhear an tíghe an garsún do leigint leis go dtí bruach na h-abhann, agus do chuaidh. Nuair a bhíodar ar bhruach na h-abhann d'iarr an fear ar an ngarsún a phágh a thabhairt dó. Dubhairt an garsún ná raibh aon págh aige féin le tabhairt dó. Dubhairt an fear leis dul isteach san abhainn , agus do chuaidh. Nuair a fuair sé ann é dhein sé bradán de, agus dubhairt sé leis fanamhaint ann go dtí bliain ó'n lá san, agus a phágh a bheith aige nuair a thiocfadh sé arís. D'imthig sé , agus bliadhain ó'n lá san , do tháinig sé arís," Bhfuil mo phágh agat" , adubhairt sé . Níl arsan garsún, cá

i gan -fhios dóibh, agus bhí séi n-am codlata go maith nuair a stadadar. Sar ar chuadar a chodla d'iarr an stróinséar ar fhear an tíghe a pháigh a thahairt dó i dtaobh na sgéalta. Dubhair fear an tíghe leis ná tabharfadh sé féin aon phágh dhó, mar ná raibh sé tuillte aige, agus gur cheart dó bheith buidheach go leór mar gheall ar an lóisdín d'fhághail. Chuadar a chodla. Nuair eirigheadar ar maidin d'iarr sé págh arís. Dubhairt fear an tíghe arís ná tabharfadh. D'iarr an fear seo ar fhear an tíghe an garsún do leigint leis go dtí bruach na h-abhann, agus do chuaidh. Nuair a bhíodar ar bhruach na h-abhann d'iarr an fear ar an ngarsún a phágh a thabhairt dó. Dubhairt an garsún ná raibh aon págh aige féin le tabhairt dó. Dubhairt an fear leis dul isteach san abhainn , agus do chuaidh. Nuair a fuair sé ann é dhein sé bradán de, agus dubhairt sé leis fanamhaint ann go dtí bliain ó'n lá san, agus a phágh a bheith aige nuair a thiocfadh sé arís. D'imthig sé , agus bliadhain ó'n lá san , do tháinig sé arís," Bhfuil mo phágh agat" , adubhairt sé . Níl arsan garsún, cá

Bhí fear ann fadó , agus ní raibh aoinne sa tsaoghal aigeach aon mhac amháin. Na h-aon oidhche Nodhlag thagadh stróinséar éigin chúcha i gcóir lóisdín na h-oidhche , ach an oidhche seo ní raibh aoinne ag teacht. Bhí mí-fhoidhne ag teacht ar an athair ,agus dubhairt sé leis an mac dul amach féachaint an bhfeicfeadh sé aoinne ag teacht. Do chuaidh . Ní fheaca sé aoinne ag teacth ar feadh tamill mhaith , ach sa deire thiar thall do chonaic sé fear ag teacht treasna ná páirce agus chuaidh sé fé na dhéin. D'fhiafruig an fear de'n gharsún cá bhfaigheadh sé lóisdín na h-oichdhe. Dubhairt an garsún leis teacht go dtí na tigh féin. D' imthigheadar ortha. Chuadar isteach agus bhí an -áthas ar an athair nuair a chonac sé go raibh stóinséár tagaithe i gcóir na h-oidhche. Tugadh a shuipéar do'n stróinséar, agus is go fial agus go fáilteach a tugadh dó é. Chaith an stróinséar an oichche ag innsint sgéalta , agus is mó rud greannmhar a innis sé dóibh, agus is mó gáire a bhain sé asta, i dtreo ro raibh an oidhche ag sleamhnúghadh go tapaidh

Lá amháin do bhí fear i-n-aice na fairrge, agus do chonaic sé bó a ag teacht isteach sa talamh tirim ó'n bhfairrge. Do chloiseadh an fear so na sea-daoine 'á rádh go minic dá gcithfí dorn de chré talmhan leis an mbuin sin go leanfadh sí abhaile tú. Seadh, nuair a bhí an bó i dtír tamall , d'éaluig an fear uirthe, agus do chaith sé dorn de'n chré uirthe, agus do lean sí go dtí na thig féin é. Do bhí sí 'na bó mhaith bainne as san amach aige, agus an chéad bliadhain do bhí gamhain buineann aici , agus ar feadh seacht mbliadhna na dhiaid san. An t-ochtmhadh bliadhain do bhí gamhain tairbh aice. Do mhairbh an fear an tarbh , nuair a bhí sé 'na laogh, agus nuair a chonnaic an bhó go raibh an tarbh marbh, d'árduig sí a ceann , agus do dhein sí greas géimríghe. Annsan d'iompuig sí a h-aghaidh chun na fairrge , agus do lean na seacht gcínn eile í, agus n'fheacaid aoinne as san amach iad.

Fear a bhí ag teacht ó'n gcéardcháin oidhche agus capall iallaite aige.Do casadh garsúinín air. B'é gnó an gharsúinín ná bheith ag léimrig ó 'n dtaobh thiar de anáirde ar an gcapall. Bhí slabhra an chapaill ag an bhfear . Do bhuail sé an slabhra ar an dtaobh thiar de slígh is ghaibh sé ar an ngarsún leis, an slabhra. Thug sé leis abhaile é isteach sa tigh. Bhí sé lán de dheiligneacha, ar nós na gráineóige, Níorbh fhada go dtáinig sean -bhean go dtí an dorus.. " A Sheáinín ," adubhairt sí" Is minic mise ag tabhairt cómhairle duit-se leogaint do's na daoine a ghabhann thar bóthar. Féách anois an tslíghe go bhfuilir . Mhuise scaoil chúgham é , ar sise. D'oscail sé an dorus agus scaoil sé amach é. Is geárr gur chualaidh sé ag cainnt iad. N'fheadar , adubhairt an t-sean-bhean . Ar ínnseas dó cad é an brígh a bhí le ubh an tsicín dhuibh? "Níor ínnseas " adubhairt an buachaill.

Bhí bean ann fadó agus bhí beirt leanbh aici, Cathall agus Feethal ab ainm dóibh. Bhíodar ana bheag agus ní raibh aon méid ag teacht ortha. An lá so d'imigh sí léi agus do dhearmhad sí rud éigin . Chas sí féna dhéin , agus cad a bheadh ach an bheirt istigh ag rinnce , agus seo mar a bhí acu dhá rádh. Rinnc do dhóthain a Fheethil," agus seinm suas an ceol dom a Chathaill". Do chuaidh sí go dtí fear aosta a bhí ar an mbaile, agus d'innis sí a scéal dó. Dubhairt sé léi iad do thógaint léi go dtí droichead áirithe, agus duine acu chaitheamh ar an dtaoabh shuas d'en droichead ,agus an duine eile ar an dtaobh shíos agus go mbeadh a beirt féin roimpi sa bhaile. Do dhein sí mar a dubhairt sé léi. Thóg sí lei iad an lá so ,agus nuair a tháinig sí go dtí an droichead chaith sí duine ar an dtaobh shuas de agus duine ar an dtaobh shíos de. Agus sé an rud adubhairt Cathall le Feithal " an cos cam ar an gcorra caoil." Ba mhaith dhuit a chaillig mar do mharbhcochainn -se tú" Nuair a tháinig sí abhaile bhí a beirt féin roimpi.

sé ag cur de ar feadh an lae go dtí go dtáinig an oidhche. Chonnaic sé cúirt agus chuaidh sé fé na déin. Do bhí óigbhean 'na suidhe istigh roimis agus í ag cíoradh a cinn. D'iarr sé lóistín na h-oidhche agus fuair. Cheistig an óigbhean í cad é an saghas slíghe bheatha a bhí agie. D'innis sé de focal ar fhocal mar a thuit amach dó. "Tá do scéal olc go leor" ar sise " ach tá mo scéal chómh h-olc leat. Táim réidh chun pósta anois trí uaire i ndiaidh a chéile , fiú amháin an uair dheireannach gur dheaghas ar an Áltóir chun pósta ,ach má seadh ná leogfadh m'aigne dhom pósadh."Tá do scéal olc go leór ," arsa an fear léi."Tá ar sise,ach más rud go bhfillfir choidhche glaoidh chúgam féachaint an mbeadh aon leigheas agat dom," D'fhágadar slán age na chéile ar maidin. Bhí sé ag siúbhal ar feadh an lae go dtí go dtáinig an oidhche air. Níorbh fhéidir leis aon tig fheiscint ach sa deire chonnaic se solus abhfad isteach sa tsliabh. Dhein sé fé dhéin an tsoluis agus is amhlaidh a bhí botháinín annsan i n-áit uaigneach. Bhuail sé ag an ndorus agus d'oscail sean -bhean críonna caithte é. Chuaidh sé isteach . Ní raibh aoinne sa tig ach an t-sean-bhean féin. D'iarr sé bheith istigh go maidean, agus dubhairt sí go bhfaigheadh. Thug sí a shuipéar dó. Cheistigh sí annsan é cad a bheir mar seo é D'innis sé dhi focal ar fhocal mar a thuit amach. Dubhairt sí leis b'fhéidir go bhféadadh sí féin na ceisteanna a bhí uaidh a réidhteach dó..

D'fhill sé ar na garsúin arís agus bhíodar díreach le cur sa chómhrainn an am is gur shrois sé an tig. Thug sé braon de'n buidéal le n-ól dóibh agus bhíodar chómh maith is bhíodar riamh. Bhí muinntir an tíghe an -bhuidheach dó agus bhíodar a d'iarraidh é choiméad i gcóir na h-oidhche ach ní fhanadh sé dóibh . Bhog sé leis chun bóthair arís. Bhí sé ag cur de go dtí go dtáinig an oidhche arís air. Do casadh isteach go tig eile é. Níor thug sé aon nídh fé ndeara annsan ach fear meádhan -aosta. D'iarr sé bheith istigh go maidean, agus fuair. Fuair sé suipéár ann. Bhí sé féin agus fear an tíghe ag cainnt le na chéile cois na teine. Bhí fear an tíghe á cheistiú cad é an slíghe -bheatha a bhí aige. D'innis sé dhó focal ar fhocal mar a thuit amach dó. "Níl aon scéal agat agat" a dubhairt sé ," ach is measa an -sgéal atá agam-sa"." Conus san? arsa an fear eile."Tá "arsa fear an tíghe," an tig sin a chíonn tú agam anois , tagann an braon anuas gach oidhche sa leabaidh orm. Is cuma dhom cad é an cúinne de'n tig go n-atharóchad mo leabaidh , tiocfaidh an braon orm agus dá bhreághacht í an oichdhe tiocfaidh an braon orm" " Tá do scéal ait go leor", arsan fear eile. "Tá " arsa fear tíghe ,ach más rud go bhfillfir choidhche tar chúgam féachaint an mbeadh an leigheas agat dom." D'fhágadar slán age na chéile annsan agus do bhog an fear eile chun bóthair , Bhí sé

iad deora na mbocht gur dhein sé éagcóir ortha, agus beidh siad ag tuitim go gcúiteochaidh sé an éagcóir leo, agus an gabha úd ná féadadh piginn do spáráil abair leis gan buile luath an Luain a bheith aige ná buile deireannach an tSathairn". Do ghluais an buachaill leis agus tháinig sé go dtí óigbhean agus d'innis sé a scéal di agus do pósadh iad. Thug sé leis abhaile í annsan agus do ghlaoidh sé go dtí fear go raibh an braon anuas air agus go dtí an gabha agus d'innis sé scéal dóibh. Tháinig sé abhaile annsan agus do mhair sé sa bhaile an chuid eile dá shaoghal.

idir é agus an buachaill , ach má seadh do scúidh an madra a fhiacla . Bhíodar ag cur díobh ar feadh tamaill eile go dtí gur bhuail cúirt bhreágh leo agus falla mór árd tímcheall uirthe." Seasamh anáirde ar mo ghuala" a dubhairt sí leis an mbuachaill , agus féach isteach thar an fhalla., féachaint an aithneofá aoinne imeasc na ndaoine istigh. D'fhéach sé isteach thar an fhalla " . " An aithníonn tú aoinne? adubhairt sí leis. " Aithníghím" ar seisean "m'athair". " Teanam ort mar sin" adubhairt sí. Thángadar thar n-ais go dtí tig na seana -mná.Nuair a bhíodar istigh sa tig arís dubhairt sí leis" Do chonnacaís t-athair anocht" " Chonac" adubhairt sé. " Do chonnacaís do mháthair ," ar sise. "N'fheaca" , a dubhairt sé ."An bhfeacaís an madra úd a bhí ceangailte leis an dá shlabhra?" "Chonac " adubhairt sé. " Sin í do mháthair"." Mise Plainnéad Ó Duibhe. An bhfeacaís an leath-uair a chluig a thugas sa chroch? Níl aoinne a thiocfaidh ar an saoghal ar feadh san mar uair a chluig ná gurb amhlaidh a crochfar é. An leath-uair a chluig a thugas sa doighe uisce aoinne a thiocfaidh ar an saoghal ar feadh san mar leath-uair a 'chluig is amhlaidh a lámhálfar é ,agus an leath -uair a chluig a thugas sa teine , aoinne a thiocfaidh ar an saoghal r feadh san mar leath-uair , a 'chluig dóghfar é. An cailín úd do bhuail leat sa chúirt níl aoinne a phósfaidh í sin ach tú féin . An fear úd go bhfuil an braon anuas air sin

Fuair sí gabhál tuighe agus do chóirigh sí leabaidh sa chúinne dhó agus dubhairt sí leis dul a chodhladh. Dubhairt sí leis fanamhaint ann go dtí go nglaodhfadh sí féin air. Chuaidh sé a chodladh agus má chuaidh níor thuit aon chodhla air , ach ag faire uirthe féachaint cad a bhí aici á dhéanamh. Thug sí isteach cliabh mór móna agus chuir sí teine breágh mór síos. Chuir sí corcán mór uisce ar an dteine. Fuair sí croch agus do cheangail sí don tsail an croch agus thug sí leath -uair a chluig ag crocadh leis an gcroic. Nuair a bhí an méid sin déanta aici tháinig sí anuas don chroic agus bhí an corcán ag fiúchadh ar an dteine. Thóg sí an corcán agus do chaith sí an t-uisce go doighe mór a bhí i n-íochtar an tíghe. Bhí fear an chúinne ag ceapadh gurb amhlaidh a bhí sí chun é féin a scóladh ach níorbh eadh. Chaith sí dhi a cuid éadaigh agus chuaidh sí isteach sa doighe. Thug sí leath -uair a chluig istigh sa doighe.. Nuair a bhí san déanta aici chuir sí uirthe a chuir sí urithe a cuid éadaig arís. Chuaidh sí suas agus do shuidh sí ar feadh leath-uaire eile anuas ar an teine dhearg. Nuair a bhí san déanta aici dubhairt sí le fear an chúinne eirigiú agus gluaiseacht 'na teannta . Do bhíodar ag cur díobh agus ba ghearr gur bhuail madra leo agus é ceangailte le dhá shlabhra ar thaobh an bhóthair Nuair a bhíodar ag déanamh ar an madra agus chuaidh an t-sean -bhean

Fuair sí gabhál tuighe agus do chóirigh sí leabaidh sa chúinne dhó agus dubhairt sí leis dul a chodhladh. Dubhairt sí leis fanamhaint ann go dtí go nglaodhfadh sí féin air. Chuaidh sé a chodladh agus má chuaidh níor thuit aon chodhla air , ach ag faire uirthe féachaint cad a bhí aici á dhéanamh. Thug sí isteach cliabh mór móna agus chuir sí teine breágh mór síos. Chuir sí corcán mór uisce ar an dteine. Fuair sí croch agus do cheangail sí don tsail an croch agus thug sí leath -uair a chluig ag crocadh leis leis an gcroic. Nuair a bhí an méid sin déanta aici tháinig sí anuas don chroic agus bhí an corcán ag fiúchadh ar an dteine. Thóg sí an corcán agus do chaith sí an t-uisce go doighe mór a bhí i n-íochtar an tíghe. Bhí fear an chúinne ag ceapadh gurb amhlaidh a bhí sí chun é féin a scóladh ach níorbh eadh. Chaith sí dhi a cuid éadaigh agus chuaidh sí isteach sa doighe. Thug sí leath -uair a chluig istigh sa doighe.. Nuair a bhí san déanta aici chuir sí uirthe a chuir sí urithe a cuid éadaig arís. Chuaidh sí suas agus do shuidh sí ar feadh leath-uaire eile anuas ar an teine dhearg. Nuair a bhí san déanta aici dubhairt sí le fear an chúinne eirigiú agus gluaiseacht 'na teannta . Do bhíodar ag cur díobh agus ba ghearr gur bhuail madra leo agus é ceangailte le dhá shlabhra ar thaobh an bhóthair Nuair a bhíodar ag déanamh ar an madra agus chuaidh an t-sean -bhean

Fuair sí gabháll tuighe agus do chóirigh sí leabaidh sa chúinne dhó agus dubhairt sí leis dul a chodhladh. Dubhairt sí leis fanamhaint ann go dtí go nglaodhfadh sí féin air. Chuaidh sé a chodladh agus má chuaidh níor thuit aon chodhla air , ach ag faire uirthe féachaint cad a bhí aici á dhéanamh. Thug sí isteach cliabh mór móna agus chuir sí teine breágh mór síos. Chuir sí corcán mór uisce ar an dteine. Fuair sí croch agus do cheangail sí don tsail an croch agus thug sí leath -uair a chluig ag crocadh leis leis an gcroic. Nuair a bhí an méid sin déanta aici tháinig sí anuas don chroic agus bhí an corcán ag fiúchadh ar an dteine. Thóg sí an corcán agus do chaith sí an t-uisce go doighe mór a bhí i n-íochtar an tíghe. Bhí fear an chúinne ag ceapadh gurb amhlaidh a bhí sí chun é féin a scóladh ach níorbh eadh. Chaith sí dhi a cuid éadaigh agus chuaidh sí isteach sa doighe. Thug sí leath -uair a chluig istigh sa doighe.. Nuair a bhí san déanta aici chuir sí uirthe a chuir sí urithe a cuid éadaig arís. Chuaidh sí suas agus do shuidh sí ar feadh leath-uaire eile anuas ar an teine dhearg. Nuair a bhí san déanta aici dubhairt sí le fear an chúinne eirigiú agus gluaiseacht 'na teannta . Do bhíodar ag cur díobh agus ba ghearr gur bhuail madra leo agus é ceangailte le dhá shlabhra ar thaobh an bhóthair Nuair a bhíodar ag déanamh ar an madra agus chuaidh an t-sean -bhean

Ba ghearr gur chualadar an bhó ag géimrigh arís, agus dubhairt fear an tíghe leis an ngarsún eile dul agus í thomáint , gur dócha go dtí an rinnce a imthig an fear eile. D'imhtig an tarna garsún agus má imthig níor fhill. An chéad duine a tháinig thar nais ó'n rinnce an oidhche sin is amhlaidh a bhí an bheirt garsún marbh taobh amuigh d'en dorus.Bhí ana bhuadhairt ar mhuinntir an tíghe mar gheall air agus ní raibh fhios ag aoinne cé mhairbh iad. Nuair a gheal an lá do bhailig an fear eile leis agus é ana thré -na -chéile. Dubhairt sé ná raghadh sé isteach in aon tig a thuille. Bhí sé ag cur de gur tháinig an oidhche air.Chonnuic sé áit gur chuir sé fé i gcóir na h-oidhche. Bhí sé ann ar feadh tamaill agus ba gheárr go bhfeaca sé capall chuige agus marcach air. Do stad fear an chapaill nuair a chonnaic sé 'na aonar é.Tháinig sé anuas den chapall agus cheistig sé é. D'innis sé dó focal ar fhocal mar a thuit amach. "Mise Breanndán Naomhtha " arsa fear an chapaill. "An bheirt garsún úd do marbhuigheadh sa tig 'na rabhais aréir, do mháthair a mhairbh iad san. Tháinig sí 'na bhuile ag faire ort -sa , agus da n-eireóghfá amach as an dtig do mharbhóchadh sí thú, agus nuair nár fhéad sé teacht ort do mhairbh sí an bheirt garsún ,ach má seadh ní mharbhóchaidh sí aoinne eile. Tá greim daingean curtha anois uirthe. Seo buiidéilín duit agus tabhair braon de le n-ól dos na garsúin agus beidh sad chómh maith agus a bhíodar riamh. Dhein sé rud air.

má seadh go raibh a scéal féin chómh h-aindeis leis." Conus san ?" arsa an fear eile . "Tá," ,arsa fear an tíghe. Gabha iseadh mise, agus táim ag obair go dian ó éirghe lae ar maidin Dé Luain go tuitim oidhche Dé Sathairn, agus sin í an obair thrioblóideach atá agam. Tá cuid mhaith airgid á dhéanamh agam air,ach má tá , tá sé ag imtheacht arís uaim, i dtreo nách féidir liom piginn do spáráil." Tá do scéal olc go leor", arsa an fear eile."Tá" , arsa an Gabha, ach más rud go bhfillfir choidhche gaibh chugham feachaint an mbeadh aon leigheas agat dom. D'fhágadar slán age na chéile annsan go dtí go dtáinig dubh is dall na h-oidhche an tarna lá air, Chonnaic sé tig uaidh arís agus chuaidh sé isteach ann, D'iarr sé lóistín na h-oidhche agus fuair. Fuair sé a shuipéar . Chuaidh an chuid ba shine de chluadar an tíghe chun rinnce éigin a bhí tamall ó'n áit ar chros -bhóthair.. Dubhairt fear an tíghe leo nuair a bhíodar ag fágaint na ba a chur sa bhfaithche, agus an geat do dhaingniú go maith ortha. Bhí fear an tíghe agus an duine eile ag cainnt cois na teine , agus ba gheárr gur chualadar an bhó ag géimnig tímcheall an tíghe. "Is dócha " arsa fear an tíghe , gurb amhlaidh nár leog an deabhadh do stoc an rinnce an geata do dhaingniú ar na buaibh. Bhí beirt gharsún sa tig . "Imthig amach agus tomáin an bhó ,ar seisean le duine acu. D'imthig an garsún air amach agus má imthig níor fhill.

má seadh go raibh a scéal féin chómh h-aindeis leis." Conus san ?" arsa an fear eile . "Tá," ,arsa fear an tíghe. Gabha iseadh mise, agus táim ag obair go dian ó éirghe lae ar maidin Dé Luain go tuitim oidhche Dé Sathairn, agus sin í an obair thrioblóideach atá agam. Tá cuid mhaith airgid á dhéanamh agam air,ach má tá , tá sé ag imtheacht arís uaim, i dtreo nách féidir liom piginn do spáráil." Tá do scéal olc go leor", arsa an fear eile."Tá" , arsa an Gabha, ach más rud go bhfillfir choidhche gaibh chugham feachaint an mbeadh aon leigheas agat dom. D'fhágadar slán age na chéile annsan go dtí go dtáinig dubh is dall na h-oidhche an tarna lá air, Chonnaic sé tig uaidh arís agus chuaidh sé isteach ann, D'iarr sé lóistín na h-oidhche agus fuair. Fuair sé a shuipéar . Chuaidh an chuid ba shine de chluadar an tíghe chun rinnce éigin a bhí tamall ó'n áit ar chros -bhóthair.. Dubhairt fear an tíghe leo nuair a bhíodar ag fágaint na ba a chur sa bhfaithche, agus an geat do dhaingniú go maith ortha. Bhí fear an tíghe agus an duine eile ag cainnt cois na teine , agus ba gheárr gur chualadar an bhó ag géimnig tímcheall an tíghe. "Is dócha " arsa fear an tíghe , gurb amhlaidh nár leog an deabhadh do stoc an rinnce an geata do dhaingniú ar na buaibh. Bhí beirt gharsún sa tig . "Imthig amach agus tomáin an bhó ,ar seisean le duine acu. D'imthig an garsún air amach agus má imthig níor fhill.

a d'iarraidh an olann do mhúchadh agus más seadh thóg sí féin teine.Sar ar fhéadadh an teine a mhúcadh bhí sí loiscithe 'na beathaidh. Bhailig na cómharsain annsan agus do mhúchadar an teine. Do deineadh í thórramh agus an dá lá dá tórramh agus lá na sochraide, b'iad na trí lá ba bhreághtha tháinig riamh. Bhí an -thrioblóid ar an mac mar gheall ar sin , cad na thaobh go raibh trí droch -lá ag an athair dá thórramh agus dá chur agus trí lá breaghta ag an máthair, Dubhairt sé ná codlóchadh sé oidhce sa bhaile chun go bhfaigheadh sé amach réidhteach an ceiste.. Do dhein sé é féin suas chun bóthair agus fuair sé buachaill chun aire a thabhairt don dtig agus don bhfeirm sa bhaile.'Sé margadh dhein sé leis an mbuachaill ná aire thabhairt den áit go dtí go bhfillfeadh sé nó mara a bhfillfeadh an áit a bheith ar fad aige. Bhailigh sé leis chun bóthair agus bhí sé ag cur de an chéad lá go dtí go dtáinig dubh is dall na h-oidhche air. Chonaic sé tig abhfad uaidh agus chuaidh sé fé na dhéin, D'iarr sé lóistín na h-oidhche agus dubhairt fear an tíghe go bhfaifhedh. Gabha dob eadh fear an tíghe . Fuair sé a shuipéar ,agus bhí sé féin agus fear an tíghe ag cainnt le n-a chéile. D'fhiafruig fear an tíghe dhe cad é an slíghe -bheatha a bhí aige nó cá raibh a thriall. D'innis sé dhó focal ar fhocal mar a thuit amach. Dubhairt fear an tíghe go raibh a scéal aindeis go leor, ach

Bhí fear ann fadó agus bhíodh sé de nós aige mart do mharbhúghadh i n-onóir do Naomh Mártain gach aon bhliain nuair a thagadh Feile Naomh Mártain. Bhí sé ag cur de mar sin ar feadh beagán blianta agus do cailleadh é. An lá a bhítheas dá thórramh agus 'lá na sochraide b'iad na trí lá a tháinig riamh ba mheasa as an spéir le báisteach agus le gála, Bhí aon mhac amháin aige agus an cead Féile Naoimh Mártain a tháinig dubhairt an mac go leanfadh sé féin nós a áthar, Thug sé leis caoire ó'n gcnoc agus do mhairbh sé í , agus má mhairbh do thosnuig a mháthair á bhearradh agus á scóladh. Dubhairt sí leis nár bheag dá athair bheith símplídhe agus gan é sin a bheith ag leanúint an nós céadhna. Níorbh aon chabhair di bheith leis. Bhí an canncar chómh mór san uirthi gur scaip sí an teine dhearg amach ar an dteinteán. Bhí an cat 'na shuidhe ar lic an teínteáin agus do beir cuid de'n teine air, agus má bheir dhírigh sé ar bheith ag lasadh, agus má dhírigh siúd sa tsiubhal é anáirde ar an lochta agus sé an céad áit a bhuail leis ná cleibhín olna a bhí ar bhrághaid an lochta.Do sháidh sé é féin isteach san olainn agus má sháidh siúd leis an olainn ag lasadh. Nuair a chonnaic an bhean an olann fé theine do bhéic sí agus dubhairt sí go raibh a cuid airgid ar fad i gcliabh na h-olna agus go loiscfí é. Siúd anáirde ar an lochta í

dtáinig sé suas léi, agus d'fhiafruig sé dhi cad do chuir mar sin í. D'innis sí na h-aon nídh dho mar gheall ar an dtighearna talmhan,agus conus mar do chuir sí í féin agus a dáréag clainne le fán an tsaoghail. Dubhairt sé léi é mhaitheadh dhó anois. Dubhairt sí ná deanfadh agus gur dhein sí easgaine air, agus níorbh 'aon mhaitheas dó bheith dhá rádh léi é mhaitheadh. Ba ghearr gur bhuail an sagart chúcha sa bhóthar, agus d'innis an fear a sgéal dó. Do chuaidh an sagart ag cainnt leis an tsean-bhean, agus dubhairt sé léi maitheadh, nó mara maithfeadh ná raghadh sí ins na Flaithis.Do dhein sí rud rud air, agus do mhaith sí don dtighearna talmhan é. Dubhairt an sagart léi dul san tig úd agus go mbeadh solus agus teine aici ann go lá. Do chuaidh , agus chuir sé an Ola Dhéanach uirthe, agus fé mhaidean cailleadh í.

Do bhí tighearna talmhan ann fadó agus do chuir sé bean bhocht amach as a cuid talmhan le h-éagcóir, chuir sé í féin agus a dáréag clainne le fán an tsaoghail. Do buaileadh breoite é féin tamall 'na dhiaidh sin, agus cailleadh é. Do chuaidh a mhac amach an oidhche seo ag iasgach san abhainn. Ba ghearr go bhfeaca sé an fear 'na sheasamh i lár na h-abhann, agus an t-uisce ag dul dá dhruim, " Fágann áit sin" ar seisean nó cuirfead an tua trí do chroidhe. Ó ná dein " ar seisean,nách mise t-athair." " Cad a bheireadh m'athair annsan? Táim annso agus purgadóireacht seacht mblian orm, agus faighidh amach an bhean bhocht a chuireas amach le h-éagcóir, go maithfidh sí dhom, é" Do chuaidh an mac abhaile agus do ghléas sé é féin suas fé na capaill iallait. Do bhí sé ag cur de go dtí aon lá amháin do chonnaic sé uaidh sa bhóthar an tsean-bhean an -chríonna, agus ualach mór ar a druim, Ba gheárr go

lé na gcois sa bhád, mar do bheadh ana chómhangar aige agus thug sé an turas . An tráthnóna céadhna t'réis teacht thar nais do chonnaic sé an cailín arís. Á a Shilbhester 'ar sí , ní dhéanfaidh san an gné dhuit. Thógais an cómhangar chun an turais. Caithfhir dul agus é thabhairt arís. D'imthig Silbhester tímcheall an bhóthair ag siúbhal , agus thug sé an turas agus n'fheacaidh sé an cailín a thuille.

lé nagcois sa bhád, mar do bheadh ana chómhangar aige agus thug sé an turas . An tráthnóna céadhna t'réis teacht thar nais do chonnaic sé an cailín arís. Á a Shilbhester 'ar sí , ní dhéanfaidh san an gné dhuit. Thógais an cómhangar chun an turais. Caithfhir dul agus é thabhairt arís. D'imthig Silbhester tímcheall an bhóthair ag siúbhal , agus thug sé an turas agus n'fheacaidh sé an cailín a thuille.

annsan , agus sé dubhairt Silbhestar , nár mhaithibh Dia dhuit é, go maithfeadh-sa dhuit é. D'fhan an sgéál mar sin go ceann sgaithim blianta.Tháinig Silbhestar abhaile, is do phós sé agus do bhíodh sé ag iascach i -naonfheacht leis na h-iascairí eile bhí tímcheall. Deabhruighim gur cailleadh an cailín a bhuail an buile air agus taréis báis di bhí sé dhá feiscint gach tráthnóna lé h-aghaidh gréine i dul i bhfarraige. D'aithin sé í acht n'fhéadfhadh sé labhairt chúichi, D'innis sé a cás dos na hiascairí eile ,agus aon tráthnóna amháin do bhailígheadar tímcheall air ag tabhairt misnigh dó labhairt chuichi. Do labhair sé chúichi is b'fhiosruig di cad a a bhí uaithi. Á ba mhaith dhuit a Shilbhester gur labhrais ar sí. An cuimhin leat nuair a bhuaileas leis an stráice éadaigh thú, nuair a bhís lastoir de chnoc ,agus dubhraís nár mhaithidh Dia dom é, go maithfá féin dom é. Maith dom anois ar sí . Is cuimhin liom go maith arsa Silbhestar agus táim dhá mhaitheamh san duit. Ní dhéanfaidh san an gné dhuit ar sí sin. Tá turas orm sa gan tabhairt i Loch Caoinleáin ,agus caithfhir é a thabhairt thar mo cheann, annsan n'fheicfhir mise go deó arís. Do gheall sé dhi go dtabharfadh . San am san do bhíodh mhuinntir an bhaile ag dul go Néidín lé prátaí , ' á ndíol, Ins na bádaibh a bheiridís leó iad tímcheall na farraige. D'imthig Silbhestar

annsan , agus sé dubhairt Silbhestar , nár mhaithibh Dia dhuit é, go maithfeadh-sa dhuit é. D'fhan an sgéál mar sin go ceann sgaithim blianta.Tháinig Silbhestar abhaile, is do phós sé agus do bhíodh sé ag iascach i -naonfheacht leis na h-iascairí eile bhí tímcheall. Deabhruighim gur cailleadh an cailín a bhuail an buile air agus taréis báis di bhí sé dhá feiscint gach tráthnóna lé h-aghaidh gréine i dul i bhfarraige. D'aithin sé í acht n'fhéadfhadh sé labhairt chúichi, D'innis sé a cás dos na hiascairí eile ,agus aon tráthnóna amháin do bhailígheadar tímcheall air ag tabhairt misnigh dó labhairt chuichi. Do labhair sé chúichi is b'fhiosruig di cad a a bhí uaithi. Á ba mhaith dhuit a Shilbhester gur labhrais ar sí. An cuimhin leat nuair a bhuaileas leis an stráice éadaigh thú, nuair a bhís lastoir de chnoc ,agus dubhraís nár mhaithidh Dia dom é, go maithfá féin dom é. Maith dom anois ar sí . Is cuimhin liom go maith arsa Silbhestar agus táim dhá mhaitheamh san duit. Ní dheanfaidh san an gné dhuit ar sí sin. Tá turas orm sa gan tabhairt i Loch Caoinleáin ,agus caithfhir é a thabhairt thar mo cheann, annsan n'fheicfhir mise go deó arís. Do gheall sé dhi go dtabharfadh . San am san do bhíodh mhuinntir an bhaile ag dul go Néidín lé prátaí , ' á ndíol, Ins na bádaibh a bheiridís leó iad tímcheall na farraige. D'imthig Silbhestar

annsan , agus sé dubhairt Silbhestar , nár mhaithibh Dia dhuit é, go maithfeadh-sa dhuit é. D'fhan an sgéál mar sin go ceann sgaithim blianta.

Tuairim céad go leith blian ó shin, do mhair fear i mBaile n Sgeilg darab ainim Silbhestar Ó Duinneacha. Nuair a bhí sé na fear óg do bhíodh a triall thar cnoc soir ag obair i Luimnig agus i dTiobrad Árainn, ag déanamh an fhóghmhair agus ag baint na bprátaí, fé mar a théigheadh a lán Spailpíní nach é. Aon mhaidean Domhnaigh amháin do bhí Silbhestar dhá nígh féin ,agus ag fágailt ullamh chun dul go dtí an t-Aifreann.Cé gheobhadh tar brághaid ,ach cailín aimsire a bhí sa tigh, agus nuair a chonnaic sí Silbhestar do bheir sí ar éadach trom fliuch ,agus do bhuail sí stiall de aniar idir an dá shlinneán air agus do ghortuig sí go mór é. Do rith sí

bhí ann Cad a bhí aici ach bafettí buídhe. Do nig agus do gheal sí é. Sa tSaosúr a bhí chúiche bhí feircín ime aice i gcóir an mhargaidh agus chuir sí an bafettí ag clúdach béal an feircín. Taréis an t-im a dhíol chuir sí an t-éadach isteach i dteannta na nidhte eile a cheannuig sí agus nuair a tháinig sí abhaile ní raibh a thásc ná a thuairisg lé fhághail agus n'feaca sí riamh ó shin é. Acht chualadar na sean-daoine 'gá rádh go raibh seanduine ar fuaid na h-áite céadhna fadó riamh go dtugtaí Lópais na leath-bróige air agus bhí sé amuigh air go ré -bhuachaill ab eadh é agus nách gcuirfeadh aon tsuim i rud a sciobadh agus gur dócha go mbíodh sé amuigh i ndeireadh na h-oidhche . Is dócha gur ag déanamh a phurgadóireachta a bhí sé san am áirighthe seo mar bhí sé marbh lé scaithim roimis seo.

bhí ann Cad a bhí aici ach bafettí buídhe. Do nig agus do gheal sí é. Sa tSaosúr a bhí chúiche bhí feircín ime aice i gcóir an mhargaidh agus chuir sí an bafettí ag clúdach béal an feircín.

Bhí triúr ban i mBaile's Sceilg Thiar, Oídhce amháin roimh Nodhlaig do
bhíodar na suídhe cois na teine agus dheineadar suas a n-aigne dul Dia Céadaoin a bhí chúcha go Cathair Saidhbhín fé dhéin sómhlas na Nodhlag. D'fhág an triúr a dtighthe roimh lá agus bhíodar ag cur an bhóthair díobh nú go rabhadar dhá mhíle ó bhaile nuair a chonnacadar solus i dtigh a bhí sa pháirc isteach ón mbóthar.Agus le línn iad ag gabháil thar an bpáirc do h-oscaladh doras an tíghe agus do rith bean an tíghe amach chúcha ar ar an mbóthar agus d'fhiafruig sí díobh an rabhadar ag dul go Cathair Saidhbhín. Táimíd ar siad san. Fanáidh liom-sa ar feadh cúpla neómat agus bead lé mbhúr gcois. D'iompuig sí ar an dtig agus chuaidh na mná ar scáth bhínn an tíghe ó chith a bí ag teacht. Ní fada a bhíodar na seasamh ann nuair a chualadar an choisídheacht ag déanamh ortha an bóthar aniar agus dar leó féinig gur fear a bhí ar siúbhal ar leath-bhróig a bhí ann. Bhí sé ag déanamh ortha agus é ag cur de go tréán ar a leath-bhróig agus fiadh bheart mór air a dhrom oiread botháin de bheart. Ghaibh sé thórsa amach agus d'infhiúchadar é go maith agus gan air acht bhróg amháin. Chuir sé ana

Bhí triúr ban i mBaile's Sceilg Thiar, Oídhce amháin roimh Nodhlaig do bhí bhíodar na suídhe cois na teine agus dheineadar suas a n-aigne dul Dia Céadaoin a bhí chúcha go Cathair Saidhbhín fé dhéin sómhlas na Nodhlag. D'fhág an triúr a dtighthe roimh lá agus bhíodar ag cur an bhóthair díobh nú go rabhadar dhá mhíle ó bhaile nuair a chonnacadar solus i dtigh a bhí sa pháirc isteach ón mbóthar.Agus le línn iad ag gabháil thar an bpáirc do h-oscaladh doras an tíghe agus do rith bean an tíghe amach chúcha ar ar an mbóthar agus d'fhiafruig sí díobh an rabhadar ag dul go Cathair Saidhbhín. Táimíd ar siad san. Fanáidh liom-sa ar feadh cúpla neómat agus bead lé mbhúr gcois. D'iompuig sí ar an dtig agus chuaidh na mná ar scáth bhínn an tíghe ó chith a bí ag teacht. Ní fada a bhíodar na seasamh ann nuair a chualadar an choisídheacht ag déanamh ortha an bóthar aniar agus dar leó féinig gur fear a bhí ar siúbhal ar leath-bhróig a bhí ann. Bhí sé ag déanamh ortha agus é ag cur de go tréán ar a leath-bhróig agus fiadh bheart mór air a dhrom oiread botháin de bheart. Ghaibh sé thórsa amach agus d'infhiúchadar é go maith agus gan air acht bhróg amháin. Chuir sé ana

Bhí triúr ban i mBaile's Sceigl Thiar, Oídhce amháin roim Nodhlaig do bhí bhíodar na suídhe cois na teine agus dheineadar suas a n-aigne dul Dia Céadaoin a bhí chúcha go Cathair Saidhbhín fé dhéin sómhlas na Nodhlag. D'fhág an triúr a dtighthe roimh lá agus bhíodar ag cur an bhóthair díobh nú go rabhadar dhá mhíle ó bhaile nuair a chonnacadar solus i dtigh a bhí sa pháirc isteach ón mbóthar.Agus le línn iad ag gabháil thar an bpáirc do h-oscaladh doras an tíghe agus do rith bean an tíghe amach chúcha ar ar an mbóthar agus d'fhiafruig sí díobh an rabhadar ag dul go Cathair Saidhbhín. Táimíd ar siad san. Fanáidh liom-sa ar feadh cúpla neómat agus bead lé mbhúr gcois. D'iompuig sí ar an dtig agus chuaidh na mná ar scáth bhínn an tíghe ó chith a bí ag teacht. Ní fada a bhíodar na seasamh ann nuair a chualadar an choisídheacht ag déanamh ortha an bóthar aniar agus dar leó féinig gur fear a bhí ar siúbhal ar leath-bhróig a bhí ann. Bhí sé ag déanamh ortha agus é ag cur de go tréán ar a leath-bhróig agus fiadh bheart mór air a dhrom oiread botháin de bheart. Ghaibh sé thórsa amach agus d'infhiúchadar é go maith agus gan air acht bhróg amháin. Chuir sé ana

46
a mháthair, agus bíodar críonna caithte is a gceann liath. Fúi amáin níor aithinígheadar é, mhair sé go sásta as san amach 'na dteannta. Eiblín Ní Leathlobair Ainim an duine go bfuaireas an scéal uaithe Brígde Ní Leathlobair. A h-aois. 80. Bliadan. A séolad. Baile'n Sgeilg.

dóibh. Nuair ná féadfaidís teacht suas leis, chuireadar na gadhair na dhiaidh acht bhí an oireadh san aithne ag na gadhair ar Dhómhnall nár dheineadar aon nídh leis. Sa tsiúbhal do chonnaic sé uaidh an Gleann agus dubhairt sé dá bhfaghadh Dómhnall radharc ar an ngleann úd thall dfágadh sé Tráighlí ar an móthar acu agus lé na línn sin do léim sé an gleann, agus bhí sé as a radharc go deó, Do bhí sé ag cur de annsan go dtí gur tháinig sé go dtí abha agus dfhiafhruig sé de fhear na habhann é cur treasna ach ní chuirfheadh . Do shnáimh Dómhnall anonn, agus chuaidh sé go dtí bean muinnteardha a bhí ar an dtaobh eile d'abhainn, Dubhairt sé léi a léine nígh dhó , agus í a chur anáirde ar an tsídhgóig annsan amuigh mar raghad-sa chodhladh innti sin mar shídgóig. Chuaidh sé a a chodhladh innti agus i-na chodhladh do taidhbhrígeadh dó go rabhathas dhá fhásgadh síos i na bhróig féin agus nuair a dhúisig sé , bhí an gárda ar an dtaobh eile de'n abhainn. Do bheir sé ar a léine agus sa tsiúbhal leis go dtí gur tháinig sé go híoctar na h-Éireann go dtí feirmeóir. D'fhiafruig sé de fhear an gheataig é leogaint isteach agus do leog. Do innis sé a sgeal de'n fheirmeoir, dubhairt an feirmeóir má thagann siad annso , tá fhios agam-sa cad a dheanfhad leó acht níor thánghadar. D'fhan sé ag an bhfeirmeóir ag obair ar feadh seacht mbliana. Tháinig sé abhaile annsan go dtí na athair is

Sean shíon sean úncail dom shean- mháthair a beadh Dómhnall na Scairte. Dómhnall Mac Cártha a bainim dó agus is é an fáth a ghlaodhtí Dómhnall na Scairte ar mar bhí sé na chómhnaidhe ar an Scairt i n-aice lé Néidín. Do mhair sé i n-aimsir na bPéindlíghthe, Do díoltaí buachaillí an uair sin mar sclábhaidhthe agus chuirtí i bhfad ó bhaile iad mar bé sin droch dhlíghe Chromail. Na ceanna a bhí ós cionn na hoibre seo do bhíodar ana mhór lé Dómhnall. Do tháinig an scéal nuair a bhí an duine deireannach curtha chun siúbhail aca agus ní raibh aoinne eile le fágháil san áit acht Dómhnall agus dream de bhuachaillí eile bhí tímcheall. Dubharadar go gcaithfheadh sé imeacht san tsiúbhal cé go raibh ana leisge air mar ní raibh aoinne aige na athair ach é. Do thógadar leó é , é féin agus an chuid eile acu agus chuireadar anáirde ar sheana lochda dhorchadha a bhí ar chaisleán é. Tamall amach san oidhche , nuair a bhí na saighdiúirí ag ithe is ag ól dubhairt Dómhnall lé na chomarádaibh a gcuid éadaigh a chaitheamh díobh agus go gcuirfheadh sé amach tríd an bhfuinneóg iad.. Nuair a bhí an duine deireannach amuich aige agus é féin ag scaoileadh féin síos dó , bhraitheadar e agus as go br,ath leis. Do bhí an namhaid na dhiaidh agus é rómh mhaith sa tsiúbhal

Chuarduígheas an Chluain di agus suas go Formaóil,
Imiollach Péiste, is an Charraig arís, Seo dtuaidh tríd an dtuath mé mar a mbíonn Phoebus ag faoídhe, Chuas síos go dtí an Rínn Ruadh mar ar thugas tamall im shuídhe, Agus óró, nach brónach mo shlíghe. 6 Ar maidin amáireach deirígheas m shuídhe, Chuarduígheas Drom Caor is Cíll a Goirtín, Cathair Sádhbháin is na Gearbhainí síos, 'S anonn go Crois a' Chárta mar a bhfuil Crochán de Faoite, Óró nách brónach mo shlíghe 7 Do chuarduígheas Cúm Beatha agus Bealach Oisín, Tuar a 'Chlodáin agus Poll na Cré Buídhe, Tulaig Fhaoíleáin agus suas tríd an gCoíll, Chuas go dtí an Roithleán mar a bhfuil Paidí an tSnaoísín, Agus óró nách brónach mo shlíghe. 8 Chuarduígheas na Corra di is ghabhas tríd an Doirín, Trí Gort a tSléibhe is go dtí an t-Oileán Buídhe, Inse na Tuinne agus Bun a ' Doirín, 'S níor stadas gur chuadhas go breall an Túirín, Agus óró nách brónach mo shlíghe. 9 Chuardhuígheas an Faithche agus Tír ó Maoíl,

Chuarduígheas an Chluain di agus suas go Formaóil,
Imiollach Péiste, is an Charraig arís, Seo dtuaidh tríd an dtuath mé mar a mbíonn Phoebus ag faoídhe, Chuas síos go dtí an Rínn Ruadh mar ar thugas tamall im shuídhe, Agus óró, nach brónach mo shlíghe. 6 Ar maidin amáireach deirígheas m shuídhe, Chuarduígheas Drom Caor is Cíll a Goirtínd, Cathair Sádhbháin is na Gearbhainí síos, 'S anonn go Crois a' Chárta mar a bhfuil Crochán de Faoite, Óró nách brónach mo shlíghe 7 Do chuarduígheas Cúm Beatha agus Bealach Oisín, Tuar a 'Chlodáin agus Poll na Cré Buídhe, Tulaig Fhaoíleáin agus suas tríd an gCoíll, Chuas go dtí an Roithleán mar a bhfuil Paidí an tSnaoísín, Agus óró nách brónach mo shlíghe. 8 Chuarduígheas na Corra di is ghabhas tríd an Doirín, Trí Gort a tSléibhe is go dtí an t-Oileán Buídhe, Inse na Tuinne agus Bun a ' Doirín, 'S níor stadas gur chuadhas go breall an Túirín, Agus óró nách brónach mo shlíghe. 9 Chuardhuígheas an Faithche agus Tír ó Maoíl,

Nách mór an truagh mise gan tuínte de'n mnaoi
Cois taoibh an chnuicín cé gur mór a shiúlbaliúgheas, Ghabhas suas trí Chnoc Mhálainn agus chuadhas go dtí an Fíoghar, Níor stadas do'n stáir sin gur chuadhas go Glísc, Agus óró , nach btónach mo shlíghe. 2 Chuarduígheas na Cealla agus Clochán Mhágh Cuím An Baile Dearg agus tríd an gCoimín, Siar cois na Ranna is go Dairbhre an Ghrínn, Ghabhas as san treasna go Port Mháigh Aoidhe, Agus óró , nach brónach mo shlíghe 3 Chuarduígheas an Corrach di agus Míleach Goilín, Dún Géagáin agus Cíll Úrlúighe,, Baile na Sgealg mar a mbíonn cuileachta i mbun fíon, Chuireas sléibhte na gCúl díom gur chuas go dtí an Chíll, Agus óró , nách brónach mo shlíghe. 4 Chuarduígheas Cnoicín a' Mhadra agus Ceapach Buídhe, 'S aniar go Cúm a' Charthainn go dtí Fionán a Ráithin, An Garrán dothasac is an Charraig aníos, 'S do réir mar a mheasaim na Ladhracha thíos, Agus óró , nách brónach mo shlíghe. 5

Nách mór an truagh mise gan tuínte de'n mnaoi
Cois taoibh an chnuicín cé gur mór a shiúlbaliúgheas, Ghabhas suas trí Chnoc Mhálainn agus chuadhas go dtí an Fíoghar, Níor stadas do'n stáir sin gur chuadhas go Glísc, Agus óró , nach btónach mo shlíghe. 2 Chuarduígheas na Ceall agus Clochán Mhágh Cuím An Baile Dearg agus tríd an gCoimín, Siar cois na Ranna is go Dairbhre an Ghrínn, Ghabhas as san treasna go Port Mháigh Aoidhe, Agus óró , nach brónach mo shlíghe 3 Chuarduígheas an Corrach di agus Míleach Goilín, Dún Géagáin agus Cíll Úrlúighe,, Baile na Sgealg mar a mbíonn cuileachta i mbun fíon, Chuireas sléibhte na gCúl díom gur chuas go dtí an Chíll, Agus óró , nách brónach mo shlíghe. 4 Chuarduígheas Cnoicín a' Mhadra agus Ceapach Buídhe, 'S aniar go Cúm a' Charthainn go dtí Fionán a Ráithin, An Garrán dothasac is an Charraig aníos, 'S do réir mar a mheasaim na Ladhracha thíos, Agus óró , nách brónach mo shlíghe. 5

an saoghal so. Dubhairt sé go bhffeictear agus aoinne a chídheann aon uair amháin é bíonn sé ghá fheiscint i gcómhnuídhe, Bhailibh an ministir leis é féin agus a chlann go Conndae na bainnríoghna agus n'fheacathas o shoin é ar bhóthar an Choirreáin.Ainim an duine go bhfuaras an scéal uaidh , Micheál Ó Diolláin
A aois 71 bliain. A seoladh Ceannárd Thiar , Baile'n Sceilg.

an saoghal so. Dubhairt sé go fhfeictear agus aoinne a chídheann aon uair amháin é bíonn sé ghá fheiscint i gcómhnuídhe, Bhailibh an ministir leis é féin agus a chlann go Conndae na bainnríoghna agus n'fheacathas o shoin é ar bhóthar an Choirreáin.Ainim an duine go bhfuaras an scéal uaidh , Micheál Ó Diolláin
A aois 71 bliain. A seoladh Ceannárd Thiar , Baile'n Sceilg.

go dtí tig an tórraimh, an Counsiléar agus an fear bhí i n-aonfheacht leis. Dubhairt an Counsiléar lé gach a raibh i ditg an tórraimh bheith amuigh go gcuirfí an corp sa chómhrainn. " Way " leó an doras amach. Tógadh isteach an chómhra do priocadh an fear marbh. Do bhí birdeóg prátaí fuar bheirithe i n-íochtar an tíghe agus dhírig an fear marbh ar iad ithe. Cuireadh clocha sa chómhrainn agus sop tímcheall ortha. Cuireadh thiar i Mainistir Dhoirfhionáin é. Glaodhadh air an mbuachaill ag an siseón áit a raibh "sentence"a chrochta air. Tairigíodh anus an chúis. Ar bhrígh do leabhar arsa 'n Counsiléar leis an bbfear a bhí i n-aonfheacht leis, an bhfeacáis an fear so marbh ar an gclár. Do chonnac ar seisean . Bhí deire leis. Nfhéadfadh an fear corrúighe i n-aon bhall.Theastuig ramhainn uaidh i dtosach an Earraig. Chuaidh sé sa cheárdachainn ag déanamh rámhainne. Chuir sé air clócha lé na mháthair caipín. Bhí sé ag cur an bhóthair de. Bhí an ministir na choinnibh agus a chapall bán aige.Phreab se ón dtaobh istig de'n claidhe uaidh agus chas an ministir ar a sháil nuair a chonnaic sé é níor stad sé nó go dtáinig sé ar bhóthair an Choirreáin. D'fiafruig sé de'n bhuachaill a bhí aige i bfeictear aoinne d'bhúr gcreideamh na a fhágann

I n-aimsir na ndeachmhadh bhí an minisgtir ghá mbailuúghadh . Bhíodar bailighte aige ghá gcur isteach sa phóna. Do bhailig na buachaillí óga tímcheall air. Do stracadar anuas dá chapall é. Do chárdaileadar le cárdaí lámha é agus dheineadar a cheannacha a stracadh as a chéile. Thug sé baramhail aithne do bheirt acu. Tógadh iad agus do trialadh iad agus do daoradh iad. Do cuireadh siar an chúis go dtí n ceathramadh sóin. Cuireadh ón gceathramhadh sóin iad go dtí an siseón. Chuaidh dune de's na buachaillí ag triall ar an gCounsiléar ó Connaill. Níor daoradh acht duine acu. Dubhairt sé leis an bhfear a daoradh gur bí an croch a bhí i n-áirigthe dó agus déanamh fé mar a dearfadh sé féin leis. Dul amach sa gharraídhe agus leigint air bás d'fágháil a bhean agus a chlann a bhailiúghadh tímcheall air agus é thógaint isteach. An lá bheadh sé gá chur go raghadh sé féinig na shochraid agus go mbéarfhadh sé fídnéidh leis go raibh sé marbh ar an gclár. Dubhairt an Counsiléar le fear a bhí ar lóisdín aige gluaisteacht i n-aonfeacht eis go raghaidís 'ín tsocraid go raibh a leithéid seo dhuine go raibh "sentence" a chrochta air ghá chur indiu. D'imthígheadar ortha

tamaill agus mheas sé a rádh leis nárbh é a chéad bhréag ná a bhréag deirinneach. Ach dubhairt sé na aigne féin go mbfhéidir go raibh an ceart aige, agus dubairt sé , Is fíor dhuit a mhuise mar do strac mo ghadhar sa muicín Bléic indé.

tamaill agus mheas sé a rádh leis nárbh é a chéad bhréag ná a bhréag deirinneach. Ach dubhairt sé na aigne féin go mbfhéidir go raibh an ceart aige, agus dubairt sé , Is fíor dhuit a mhuise mar do strac mo ghadhar sa muicín Bléic inde.

Uair amháin blianta ó shin chomnuig fear i mBaile n Sgeilg Thiar gur ab ainm dó Bléic de Búrc. Ní raibh aon nídh sa tsaoghal aige ach acra talmhan agus bainbh muice. Bhí sagart na chómhnáidhe i n -aice leis agus bhí piarda mór gabhair aige. Lá amháin chuaid muc bhléic isteach i n-atarainn an tsagairt . Ach má chuaid chuir an sagart a ghabhar na dhiaidh agus ní ró mhaith an crot a bhí uirthe na dhiaidh mar do stol agus do strac na gadhar í agus bhí sí ag tabhairt fola. Nuair a chonnaic Bléic í bhí sé ar buile agus bhíodh sé dá innsint do's na h-aoinne mar gheall uirthi. Cé bhuailfeadh leis an sagart ach Pádraig an Éithigh. Seadh Phadraig, bhfuil aon sgéal nuadh agat? arsa an sagart. Ní mór é i mhuise ach do chuir rud amháin an ionghadh orm indé. Do ghaibh trí préacháin móra dúbha treasan na spéire agus ana ghleo acu. Níor thugas aon chluas ar dtúis dóibh ach ba geárr gur chuala an méid seo á rád acu.
Bloodshed, Bloodshed, Bloodshid arsa an céad ceann go feargach. " Where , Where , Where, arsa an dara ceann níos a feirge. "At Bléic de Búrc's , At Bléic de Búrcs, At Bléic de Búrc's arsa an tríomhadh ceann. Do mhachtnuig an sagart ar feadh

Uair amháin blianta ó shin chomnuig fear i mBaile n Sgeilg Thiar gur ab ainm dó Bléic de Búrc. Ní raibh aon nídh sa tsaoghal aige ach acr talmhan agus bainbh muice. Bhí sagart na chómhnáidhe i n -aice leis agus bhí piarda mór gabhair aige. Lá amháin chuaid muc bhléic isteach i n-atarainn an tsagairt . Ach má chuaid chuir an sagart a ghabhar na dhiaidh agus ní ró mhaith an crot a bhí uirthe na dhiaidh mar do stol agus do strac na gadhar í agus bhí sí ag tabhairt fola. Nuair a chonnaic Bléic í bhí sé ar buile agus bhíodh sé dá innsint do's na h-aoinne mar gheall uirthi. Cé bhuailfeadh leis an sagart ach Pádraig an Éithigh. Seadh Phadraig, bhfuil aon sgéal nuadh agat? arsa an sagart. Ní mór é i mhuise ach do chuir rud amháin an ionghadh orm indé. Do ghaibh trí préacháin móra dúbha treasan na spéire agus ana ghleo acu. Níor thugas aon chluas ar dtúis dóibh ach ba geárr gur chuala an méid seo á rád acu.
Bloodshed, Bloodshed, Bloodshid arsa an céad ceann go feargach. " Where , Where , Where, arsa an dara ceann níos a feirge. "At Bléic de Búrc's , At Bléic de Búrcs, At Bléic de Búrc's arsa an tríomhadh ceann. Do mhachtnuig an sagart ar feadh

Ins an tsean - aimsir fadó sar ar raibh aon tsolas sa Sceilg.Bé an duine gur leis an chloch san am san ná an Seana- Bhuithléarach ar an gCoirreán agus maireann cuid dá threabhachas fós ann. Do bhí cúigear nó seisear fear tógtha ar a bpágh aige chun féachaint i ndiaidh na cloiche agus gan leogaint daoinne aon chur 'isteach ar na h-éanlaithe a bhí na gcómhnuidhe innte. Ón Rínn i mBaile 'n Sgeilg ab eadh iad san mar fhearaibh agus théighdís cúpla uair sa tseachtmhain i rith an t Samhraidh le bád sa chloich. Seán Ó Leidhin ab ainm den fhear a bhí mar captaoin ortha. . Aon mhaidean amháin is iad ag dul ann is nuair a bhíodar ag cur Ceann Bólais amach díobh do labhair duine de 's na fir. Donnchadh Ó Drisceóil ab ainm de agus fear ana ghéar radhairceach ab eadh é. Tá an chloch robálta ar seisean leis na fir. Cá bhfios duit ar siad san. Tá bád i gCuas an Daill sa chloich agus crann na sheasamh innte. Is amhlaidh a bhí an chuid eile ag gáiridhe fé mar bhí an chloch naoi míle uaidh san am san.. B'fhíor de mar nuair a shroiseadar an Sgeilg bhí naomhóg ón nDaingean ann rómpa agus na fir i dtír agus bhí mórán éanlaithe marbh acu. Thugadar fé mhuinntir an Daingin a thógaint chun príosúnaigh a dheanamh díobh ,ach do bhí cath mór acu ar slíghe gur briseadh lámha agus cosa chuid acu agud do cheangaluigheadar annsan iad agus thugadar leó sa

Ins an tsean - aimsir fadó ar ar raibh aon tsolas sa Sceilg.Bé an duine gur leis an chloch san am san ná an Seana- Bhuithléarach ar an gCoirreán agus maireann cuid dá threabhachas fós ann. Do bhí cúigear nó seisear fear tógtha ar a bpágh aige chun féachaint i ndiaidh na cloiche agus gan leogaint daoinne aon chur 'isteach ar na h-éanlaithe a bhí na gcómhnuidhe innte. Ón Rínn i mBaile 'n Sgeilg ab eadh iad san mar fhearaibh agus théighdís cúpla uair sa tseachtmhain i rith an t Samhraidh le bád sa chloich. Seán Ó Leidhin ab ainm den fhear a bhí mar captaoin ortha. . Aon mhaidean amháin is iad ag dul ann is nuair a bhíodar ag cur Ceann Bólais amach díobh do labhair duine de 's na fir. Donnchadh Ó Drisceóil ab ainm de agus fear ana ghéar radhairceach ab eadh é. Tá an chloch robálta ar seisean leis na fir. Cá bhfios duit ar siad san. Tá bád i gCuas an Daill sa chloich agus crann na sheasamh innte. Is amhlaidh a bhí an chuid eile ag gáiridhe fé mar bhí an chloch naoi míle uaidh san am san.. B'fhíor de mar nuair a shroiseadar an Sgeilg bhí naomhóg ón nDaingean ann rómpa agus na fir i dtír agus bhí mórán éanlaithe marbh acu. Thugadar fé mhuinntir an Daingin a thógaint chun príosúnaigh a dheanamh díobh ,ach do bhí cath mór acu ar slíghe gur briseadh lámha agus cosa chuid acu agud do cheangaluigheadar annsan iad agus thugadar leó sa

agus gan ball ruadh ná loscadh a bheith air 'na dhiaid , nú gur dó ba mheasa . Le linn na bhfocal so a rádh do mhunntir an tíghe, d'imthígheadar an doras amach. I gionn tamaill do thuit an fear marbh ó Liiam isteach sa teine. Dóghadh agus loscadh ort arsa Liam,agus d'imigh sé an doras amach in ndiaid na coda eile. Tareis tamaill do thángadar go léir thar n-ais i bhfochair a chéile. Seadh anois " A Liam" arsa fear an . tíghe, tá scéal nuadh agat,agus ní raibh aon scéal nuadh agat ó chianaibh. Taréis beagán aimsire ,do thuit Liam 'na chodladh agus nuair a fuaradar é 'na chodhladh,do dheineadar suas fear bréige,agus do chuireadar isteach na thrucaill é, agus do thóg sé leis abhaile é i na fhear marbh.,agus do cuireadh an lá san é . D'fhill Liam ar an dtigh céadhna airís , agus nuair ná raibh sé ag dul abhaile , dubhairt a bhean le buachaill aimsire a bhí aice, go mbfearra dhóibh pósadh ,agus gan í bheith ag taibhairt tuarastail dó ó'n uair is go raibh Liam marbh. Do phósadh an lá san iad agus ní raibh airgead an phósta aice a thabharfadh do'n sagart ,ach muc a bhí aice gurb ainm dí pardún.Lá ar na mháreach ,do chuaid Liam abhaile , agus ní leigfeadh a bhean isteach é , mar do cheap sí gur ó'n saoghal eile a bhí sé ag teacht . Seadh b'éigean do dul isteach i dteannta na muice go maidean,agus maidean Domhnaigh dob eadh

Bhí fear ann fadó ,agus Liam Ó Ruainig dob 'ainm dó. Lá amháin , tháinig an tighearna talmhan chuige,agus dubhairt sé leis go gcaithfeadh sé amach ar thaobh an bhóthair é, mar a mbeadh an cíos aige dó i gcionn seachtaine.Lá ar na mháireach, do ghleas Liam é féin chun dul go dtí an baile mór. le ualach cruithneachtan,chun airgead an chíosa a dhéanamh. Nuair a bhí ruainne maith de'n bhóthar curtha dhe aige, do chonnaic sé tig ar cliathán an bhóthair, agus do cheap sé nár chonnaic sé an tig sin san áit sin riamh roimis, BA gheárr gur tháinig fear amach as an dtigh, agus do chuir sé fáilte roimhe Liam, agus do cheannuig sé an cruithneacht uaidh. Ba gheárr gur tháinig fear eile , agus fear eile, agus fear eile , agus do chuireadar fáilte roimh Liam,agus do thosnuigheadar ag tarrach na málaí cruithneachtan isteach sa tigh, go dtí go raibh sé go léir tarraigthe acu. Seadh arsa Liam, tá aithne agaibh go léir ormsa,agus níl aon aithne agam orraibh. Seadh anois a Liam Uí Ruainigh , innis scéal dúinn arsa fear a ' tighe.Dhera níl aon scéal agam arsa Liam. Cad do dheineadar annsan, ná duine des na fir do mharbhúghadh , agus do shághadar bior treasna tré na chorp ó thaobh go taobh,agus dubhradar le Liam é róstadh leis an dteine,agus

isteach chúcha airís é, nuair do bhí sé ag teacht thar nais , agus seo mar a dubhairt sé leó.
Deiníd , nú ná deinídh bhúr mbréid 'a mhná, Ithíd ,nú ná ithíd bhúr leite de bhéil cupáin Cuiríd, nú ná cuirídh le Baoí Bhéara fál Ach féach annseo agam-sa Inghean an Iarla Bháin.

a bhaint as triopall luachra, agus d'éirigh gal bán as an dtriopall. Do thug sé leis abhaile na ba um thráthnóna , chun iad do chrúdha,agus dubhairt an sean -duine le Cearbhall dul amach agus an céad muga bainne a chrúdhfadh sé ó'n mbuin sa do thabhairt chuige isteach. Do chuaidh Cearbhall amach , do do chrúid sé an muga bainne ó'n mbuin, Nuair a bhí sé ag teacht amach as an gcró, do rith gabhar tríd an eatarainn , agus do labhair sé le Cearbhall, is dubhairt , má 's maith d'aoinne é a Chearbhaill , is maith duit fein ,é. Nuair a chualaidh Cearbhall an méid sin d'ól se an muga bainne, agus do chrúdhaid sé an tarna muga, agus do chuaidh sé isteach chun an tseanduine é. Nuair do bhlais an sean-duine é b'aithin sé cad do bhí déanta, agus dubhairt sé le Cearbhall. Tá a fhios agat, agus ní bheidh an t-iomchar ort. Do bhí an ceart aige, d'imigh Cearbhall air chun siúbhail, agus ní raibh sé ábalta ar é féin d'iomchar ró mhaith ,agus as san amach, do bhí buadh na filídheachta aige. Lá amháin do bhuail sé isteach chun beirt bhan, agus do bhíodar ag sníomh, agus leite déanta acu le na línn. D'fhiafhruigheadar de cá raibh a thriall indiu,agus dubhairt sé leó go raibh sé ag dul ab iarraidh Inghean an Iarla Bháin. Ach dubhradar leis go mbeadh sé chómh maith aige claídhe do chur Le Baoi Bhéara, ná dul fé na déin sin. Ach go h-áirithe , d'imthig sé leis chun siúbhail , agus do fuair sé Inghean an Iarla Bháin, agus casadh

Do bhí fear agus bean ann aon uair amháin , agus do bhíodh an fear amuigh na h-aon oidhce go maidean ag imthirt cartaí. An oidhche seo, do bhí sé amuigh go maidean, agus do bhí sé tamall maith de'n mhaidean sar ar éirigh sé. Do bhí an bhean dá h-ullamhú féin i gcómhair an Aifrinn agus d'iarr an fear uirthia bhricfeast a fágailt ullamh dó ,ach n'fhéadfadh sí é.,, mar bhí breis deabhaidh uirthe. D'éirig aragóint eadtortha, agus sé an rud a dubhairt sí sin ná, bheirim-se an diabhal mo chuid den ghnó, agus sé an rud a dubhairt an fear ná bheirim-se do Dhia mo chuid féin den ghnó. Seadh d'fhan an scéal mar sin ,agus i gcionn mhí nú dhó do rugadh cúpla do' n mhnaoi. Do bhí duine acu 'na dhuine agus duine eile aca 'na ghabhar. Nuair a fhásadar suas, d'imthig an gabhar leis chun an chnuic ,agus do chuaidh Cearhall i 'n aimsir agus b'é a ghnó ag aodhaireacht bó, Do bhí sean -duine sa tig , agus lá amháin dubhairt sé le Cearbhall an tseana bhó riabhach a fhaire amáireach. Seadh, nuair do bhí Cearbhall ag tiomáint na mbó amáireach, d'fhair sé í, agus sé an rud a dhein sé ná biológ

cailín eile anáirde, Bhíodar ar a sástach annsan, agus dubhradhar leis an bhfear siúbhail dá bhfiafrióchadh aoinne dhe a bhfeacaid sé aoinne ag gábháil an bóthar, a rádh ná feacaid. D'imthígheadar ortha chómh maith agus d'fhéadar é, agus chuadar isteach ins an géad tig do bhuail leó ,agus do chuir bean a 'tíghe síos sa tseómra i bhfolach iad. Ba ghearr gur tháinig an fear isteach ar a dtóir, agus d'iarr sé , ar tháinig aoinne isteach, agus dubhairt bean a ' tíghe leis nár tháinig.D'imthig sé leis annsan, agus nuar a bhí sé imthighthe as radharc, do chuir bean a ' tíghe capall agus carráiste leis na cailíní go dtí a dtig féin. Cúpla lá 'na dhiaid san, do tháinig an fear arís go dtí tig na gcailíní. Do chonnacadar ag teacht é, agus do chuadar i bhfolach, agus dubhradar le na máthair a dhínnear a thabhairt dó, agus bheith ana mhór leis. Tháinig sé isteach, agus do bheannuig sé fein agus bean a' tí dá chéile, agus ba gheárr gur chuir sí a dhinnéar ar an mbórd,chuige. Ag ithe dhó, tháinig duine des na cailíní aníos as an seómra, agus guna i na láimh aice, agus lámhaig sí é. Nuair a bhí sé marbh, do chuadar go dtí an charraig , agus agus nuair a chuadar isteach, is amhlaidh a bhí alán daoine marbh istigh, agus fuaireadar ór agus airgead ann, aguss thugadar beagán airgid do 'n mnaoí do chuir an carráiste leó, agus beagán eile do 'n bhfear siúbhail, agus annsan chuadar abhaile agus do bhíodar ana shaidhbhir as san amach.

an bhaintreachach leis an tarna ingín dul amach ,agus tor cabáiste a thabhairt isteach, agus nuair a chuaidh sí amach is amhlaidh a bhí an fear a bheir an céad cailín leis amuigh aris. Do labhair sí leis agus dubhairt .Is dócha gur tusa d'arduig mo dhriofúr eile leat. Is mé ar seisean,agus béarfaidh mé tusa leis liom. Seadh d'arduig sé chun siúbhal í, agus chuaidh sé go dtí carraig . Do labhair sé leis an gcarraig agus dubhairt oscail, agus d'oscail ,agus chuir sé isteach sa tseómra í mar a raibh an céad cailín. Do chaitheadar cúpla lá annsan, agus an tarna lá do chuaidh an fear amach , agus nuair a cheap na cailíní go mbeadh tamall maith de'n bhóthar curtha dhe aige, chuadar go dtí an doras , agus dubhradar oscail, agus d'oscail. Chuadar amach annsan, agus dubhradar dún agus do dhún. Nuair a thánghadar chómh fada leis an ngeata níor fhéadar é oscailt, agus do bhí claidhe mór árd timcheall na páirce,agus níor fhéadar dul thar an gclaídhe amach ach chómh beag. Chonnacadar fear siúbhail ar an dtaobh amuigh den ngeata, agus dubhradar leis go rabhadar ag teicheadh leo féin, agus dá bhféadfadh sé i n-aonchor é cabhair éigin a thabhairt dóibh chun dul thar claidhe amach. Do bhí dhá bhraitlín aige 'n bhfear siúbhail , agus cad do dhein sé ná iad a shnaimeadh ar a chéile, agus annsan ceann amháin de a chaitheamh isteach chun na gcailíní, agus an ceann eile de a chaitheamh isteach chun na gailíní ,agus an ceann eile dhe do choimeád lasmuigh é féin. D'éirigh ins an tslíghe sin , agus annsan do tharraig sise an

Do bhí baintreabhach ann fadó agus do bhí beirt inghean aice. Lá mar seo , bhí corcán ar an dteine , agus ruainín feóla ann, agus dubhairt an bhaintreachach le duine des na cailíní dul amach agus tor cabáiste a thabhairt isteach, agus nuair a chuaidh sí amach ,is amhlaidh a bhí beithídeach draoidheachta amuigh, agus é ag ithe chabáiste. Do chroth sé a cheann , agus d'arduig sé chun siúbhalí. Do bhí sé ag cur de go dtáinig sé go dtí páirc mhór, go raibh carraig mhór istigh i lár na páirce. Carraig draoidheachta do beadh é sin chómh maith, agus do labhair an beithídeach leis an gcarraig agus dubhairt oscail, agus d'oscail , agus cad do bhí istigh ann ach tig breágh. Do chuir sé an cailín isteach i seomra agus ní túisce a bhí sí istigh ná dhein sé fear de féin. An tarna h-oidhche bhí an corcán ar an dteine airís, agus dubhairt

Bhí cúigear iascairaithe ann fadó, agus bhí bad ceithre mhaide eadortha agus cúig píosa lín, agus ní raibh aon tslíghe beatha aca ach an t-iascac. Do chuadar ag isacach oidhce des na h-oidhcheanna . Oidche ana bréagh dob ead é agus ní raibh luascadh lín ar an bhfairrge. I lár na h-oidhche amach d'éirigh duine des na fir sa bhád agus do thairrig sé chuigis a chuid tobac agus a phíop. Do geárr sé an tobac agus chuir sé sa phíop é. Bhí a sgian 'na lámh aige agus do chonnaic sé chuige tonn mór. Do bhéic sé is do líug sé ar an gceathrar eile tosac an bháid a thabhairt tímcheall i gcoinne na toinne , Níor dhein sé ach an sgian a bhí 'na lámh a chaitheam igcoinne na toinne agus do thuit sí go bealach calm agus dheineadar togha agus rogha deabhaidh abhaile. Do chuadar amach arís an oichche na diaidh an agus i n-am mhairbh na h-oidhche, chonnacadar long mór ag teacht chúca. Labhair captaon na luinge leis an gcaptaon eile agus d'fiafhruig sé dhe an dtabharfadh sé fear dó chun beagán oibre do dheanamh leis agus ná coiméadfaidís abhfad é. Do fhreagair an captaon eile agus dubhairt sé ná raibh aon smacht aige ar aoinne des na fearaibh , agus do ghlaoidh an captaon ar an bhfear a chaith an sgian ar an dtuinn agus d'iarradar air an dtiochfadh sé leo agus dúbhairt sé go raghadh. Níorbh fhada ro rabhadar ar tóin na fairrge. Is amhlaidh a bhí cúirt breágh annsan. Do tugadh isteach i seómra é. Bhí cailín sínte ar leabhaidh agus sgian sáidte in a pluic agus dubhairt an captaon leis é tharrac amach do dhein. D'iarradar air

Bhí sagart paróiste ag dul ó Dhúngégáin go dtí an Gleann maidean Domhnaig chun Aifreann do léigheamh. Trí chómhangar an chnuic do ghaibh sé, mar ní raibh aon bóithre ann san uair san ach cosáin. Bhuail garsún leis ar an gcnoc, ag aodhaireacht gabhar. Do labhair an sagart leis, agud d'fhiafruig sé de, cad ab ainm . Seán is ainm dom arsa an garsún, Cad fá ná fuileann tú ag dul go dtí an t-Aifreann arsa an sagart.Ó caithfeadh aire a thabhairt do'n dá ghabhar so , mar níl sa tsaoghal agam féin agus agam 'mháthair ach iad ( dá ghabhar so) , agus dá n-imtheóchadh aon ní ortha , bhíomair creachta go deó. B'hfuil do phaidreacha agat arsa ana sagart leis. Níl paidir ná cré agam arsa Seán mar níor múineadh dom chuige iad. Seadh anois, a Sheáin, bheinn ana bhuidheach díot , dá ndéanfá a méid seo orm. Déanfadh arsa Seán mar a bhfuil sé ró thrioblóideach. Ó níl sé trioblóideach i -n aonchor arsa an sagart. An bhfeiceann tú an gabhar mór sin ansan, glaoid " Ár n-Athair atá ar Neamh ar sin,agus an bhfeiceann tú an gabhar beag, glaoidh" Go mbeannuighthear duit a Mhuire ar sin, agus abair é sin trí uaire gach maidean, agus tiocfad ag cainnt leat arís Dé Domhnaigh seo chúghainn. Ó déanfad ssan arsa Seán, mar is fuiriste é dhéanamh. Seadh , bhí san go maith, is ní raibh go h-olc, go dtí tráthnóna Dé h-Aoine. Bhí an dá ghabhar ag inbhear anáirde ar splinnc carraige, agus Seán 'á naodhaireach mar ba ghnáth. Thug an gabhar mór poc do'n ghabhar beag , agus do chaith le fánaid é agus do briseadh a chos., Bhí Seán go craidhte, agus do thóg sé leis abhaile an gabhar

Bhí sagart paróiste i gCíll Orglan fadó, agus maidean Domhnaigh bhí sé ag dul go Gleann Cárthaig ag léigheadh Aifrinn. Do Chonnaic sé scata garsúin ag imirt báire ar páirc a bhí ar thaobh an bhóthair. Labhair duine des na garsúin agus dúbhairt sé fear maith 'a dhiabhe is fear maith a dhiabhail. Do Léim an sagart anuas dá chapall,agus níor bhraith an garsún aon nídh, gur bheir sé greim ar dhá chluais air. Ní móide go bhfuil do phaidreacha chómh maith san agat arsa 'n sagart. Tá gach ar múineadhd díobh dom agam arsa an garsún.Cé mhéid Dia ann arsa 'n sagart. Bog dem' chluasa arsa 'n garsún,agus inseoidh mé duit é. Cé mhéid Dia ann arsa an sagart an tarna uair. Bog demh chluasa , agus innseófaid mé duit é arsa an garsún. An trímadh uair d'fiafruig an sagart de cé mhéid Dia a bhí ann. Bog dem ' chluasa agus inneósfaidh mé duit

ag fágáil an lámh uachtar ar na buachaillí bána, ar a shon go raibh eagla uirthe,agus níor dhein sí ach breith ar an gcoinill, agus é (?) síos i n-uisce na gcos, ach sa deire , do múchadh an coineall annsan.Do ghlaodhaig Bríghde ar mhuinnir an tíghe go léir, agus nuair a d'éirigh fear a ' tíghe, dóbair go dtuitfeadh sé nuair a chonaic sé na cuirp go léir. " A Mhuire, A Bhríghde ar seisean, cad a mhairbh na fir. Do mharbhuigheas -sa féin iad ar sise, agus ná bíodh aon milleán agat orm mar gheall air. Annsan d'innis sí an scéal go léir d'fhear a ' tíghe ó thúis go deire, agus d'imthigh seisean go tapaidh ad iarraidh na Gárdaí., agus do bheireadh ar an mbeithiúnach. Do leog air bheith 'na sheanabhean, agus do crocadh go luath 'na dhiaidh san é. Annsan, do cuireadh na cuirp go léir, agus do choiméad fear a' tíghe Bríghde agus Máire, agus do mhaireadar go compórdach, agus go lán -tsásta ina theannta an cuid eile dá saoghal.

breágh fir. Do thóg sé coineall céireach amach as máilín beag do bhí aige agus do las, agus do chuir ar an mbórd é. Annsan do chrom sé ar bheith ag déanamh fothraim ar fuaid a 'tíghe, féachaint a raibh aoinne de mhuinntir an tíghe 'na ndúiseacht, ach mo mhairg ní raibh ach amháin Bríghde bocht. Do bhí sé de geasa ar an gcoinill sin ná féadhfadh duine ná daonaide dá raibh istigh sa tigh dúiseacht as a suan. Nuair a bhí an méid sin déanta aige, chuaidh sé amach ar lorg cabhrach , agus ní luaite a bhí sé imithighthe thar táirsig , ná d'éirigh Bríghde agus do chuir sí an babhalta ar an ndoras. Annsan do thosnuig sí ar bheith ag glaodh ar mhuinntir an tíghe, ach má seadh níor b'aon mhaitheas faid a bhí an coineall ar lasadh. Do dhein sí gach iarracht ar é mhúcadh, ach níor éirigh léi, Ba ró ghearr gur bhraith Bríghde an fear a ghaibh amach ag teacht chun an dorais agus cabhair aige. Do labhair uaidh isteach leí, agud dubhairt . Tá an méid sin déanta agat a rascail , ach is gearr go ndíolfair as. Dhera dóbair go dtuitfidh an t-anam as Bríghde bhocht , nídh nár b'ionghnadh, nuair a ( chonaic sí duine des na buachaillí bána ag teacht anuas an simné chúiche. Níor dhein sí ach breith ar thuagh bheag a bhí i n -aice teine,agus an ceann a sciobadh dhe. Do tháinig duine eile , agus sí an cleas céadhna leis. Do bhíodar ag teacht 'na nduine is na nduine , agus í sin ag baint na gceann díobh , go dtí go raibh seisear nú mór -sheisear ar lár aici., ach ní raibh beithiúnach a leog air bheith 'na seanabhean ' na measc san i n-aonchor, ach do bhíodh sé ag labhairt uaidh anuas go minic ó bharra an t-simné le Bríghde, á rádh go ndíolfadh sí as uair éigin, pé u air é. Do bhí Bríghde sásta go leor , nuair a bhí sí

Máire chomh maith, agus dubhairt sé léi teacht chun an bhúird. Tháinig ,agus bhí sí buidheach beannachtach dó. D'fhanadar annsan go dtí aimsear suipéir, agus níorbh fhada gur buaileadh an doras, agus tháinig chúcha isteach seanabhean bocht , críodna caithte, agus do cheapadar ná raibh innte teacht aníos chun na tine le lagachar agus le h-aos.. Do bheannuig fear a 'tíghe di , agus d'iarr sé uirthi teacht chun an bhúird, ach dubhairt sí leis go m 'bfearr léi a cuid a a thabhairt aníos chun na teine chúiche féin. Do tugadh chúiche aníos biadh agus deoch, agus d'ith agus d'ól sí a dóthain, Nuair a tháinig aimsear codhladhta, dubhairt fear a' tíghe go ndéanfadh sé leabaid do' n dtriúr acu sa chúinne, ach dubhairt an seanabhean go mbfeárr sí féin soipín féir a chaitheamh aníos chun na teine chuiche. Ní raibh aon amhras fóghanta aige Bríghde aisted, mar is minic a thugadh í fé ndeara í ag tabhairt droch shúil uirthe féin. Ach go h áirithe chuaidh Bríghde agus Máire i n-aon leabaidh amháin agus d'fhan an seanabhean sa chúinne. Annsan do chuaidh muinntir an tíghe a codladh, agus ní ró shásta a bhí Bríghde léi féin, mar is minic a thugadh sí fé ndeara an seanabhean so ag tabhairt droch shúil uirthe. Do bhí Máire 'na codladh go sámh fé'n am so,ach má seadh ní cúram codhladhta do bhí ar Bhríghde bhocht , ach mar sin féin do leog sí uirthe bheith ag sranntarnaig. Do thug Bríghde súil -féachaint( sle) uirthe, agus ambasa , cad a chífeadh sí ná an bríste laistig don seana ghúna. Annsan dubhairt Bríghde léi féin gurbh olc an áit a thug a cosa í i gcómhair na h-oidhche. Do cheap an seanabhean seo mar dheadh, Bríghde bheith 'na codhladh.Annsan do phreab sí amach i lár an urláir ,agus do chaith dhi an seana ghúna.Ach anois faraoir, ní seanabhean a bhí ann a thuille ,ach stropaire

22é arsa'n garsún. Do bhog an sagart dá chluasa, agus chóm luath agus fuair an garsún fuascailte é féin, do rith sé uaid chómh maith agus d'fhéadfadh sé, agus dubhairt sé. Tá fhios ag Dia " [?] Athair, dá mbeadh lán páirce de Dhéithib ann ní inneósfainn [?] anois é.
Ainm an duine go bhfuaras an scéal uaid. Mícheál Mac an Roigh. a aois. 66 bliadhna. a sheólad. Baile'n Sceilg, Cíll Áirne Síghle Ní Shuilliobháin.

lámha ar . Do chaith an mac é féin ar a ghlúnaibh agus cuaidh sé i n atuigneigeas ar an sagart é . Chuir uaidh san áit go raih sé. Cuir an sagart uaid é agus d'iompuig an mac na caitliceac agus do bé sin an caithliceac deagh-inoideach as san amach.
Seán Ó Súilliobháin aim ó Sean Ó Súilliobháin 50 bl. Cúm , Bail en Sceilg.

Do chomhnuigh ministir fadó thiar sa Ghleann. Bhí sé na thigearna talmhan leis.I gceann scathaibh aimsire do cailleadh é.Tamaill taréis é cur do ghaibh an sagart paróiste agus an sagart óg fé dhéin an tighe ag máirseál. Ba bhrothallach an chistin a bhí ag an fear shuas arsa an sagart paróiste leis an sagart óg. D'fhreagair an sagart óg é annsan

isteach i bPúicín na gCeann é agus annsan go ghluais sé leis abhaile. Cúpla oidhce na dhiaidh sin do chuaidh sé ag íascaireacht arís agus sé an áit a bhí sé ná ó thuaidh i mBágh Fhionnáin. Do mhairbh sé cor mór iasg ann agus díreach nuair a bhí sé chun dul abhaile do shéid an oidhce ar gála agus fearthainn agus do bhí eagla ag teacht ar Sean mar bhí na báid lán d'éisg. Go gcuirfhidh Dia ar ár leas sinn a fheara arsa Sean. Dá bhfeaduimís dul sa Ghleann agus san am ceadna d'fheach Sean siar agus agus cad a ceidhfidh sé ach duine beag críonna thiar i ndeire an bháid.Cuaidh Sean siar agus do labhair sé leis an duine beag. Is mithid duit labhairt chugham a Sheain ar seisean. An cuimhin leat an oichce gur gabhas thar bóthar na mainistreach agus gur bhaineas mo cheann den franncac .Is cuimhin go maith arsa Sean agus mórtas air. Is mise an fear do bhí ann an oidhce sin agus do thána annso anocht chun fóirthint ortsa mar do dheinis an maith orm. Stiúraidh an bád anois dom arsa Sean. Ní dheanfadh stiúraidh féin e ar seisean agus raghadhsan Ghleann slán sábhála le conghnamh Dé tú féin agus do chuid fear agus san am ceadhna do léim an firín beag amach as an bád agus nacadar aon radharc air riabh ó shoin.