Líon iontrálacha sa taifead staire: 16,245 (Taispeántar anseo na 500 ceann is deireanaí.)
- ball sinsearach (stair)12/24/2024 5:57:21 PMsíos sa cheirt é agus cheap an fear go raibh sí á ithe. Annsannuair a bhí sé ithte acu dubhairt an fear lei é tabhairt go dtí an tuama airíst agus nuair a bhí sí ag dúnadh an doruis do chuir sí suas fé bhúnlach an tíghe an ceirt i gan fhios don bhfear. Dubhairt an fear léi brostú léi sar a nglaodhach an coilleach agus do ghlaodhaidh an choilleach an dara uair agus dubhairt sé léi brostú sar a glaodhach sé an tríomhadh uair. Do bhí an cailín ag fanacht socair mar bhí fhios aici gurab amlaidh a bhí sé chun í marbú. Dubhairt an fear léi ansan go dtabharfadh an biadh a bhí ithte acu féin an t-anam ins na buachaillí airíst agus dubhairt sé léi go raibh gort annsan tuas agus go raibh morán ór ann.
Do glaoidh an coilleach ann tríomhadh uair, agus dubhairt an fear leis an cailín gur maith an bhail uirthi ghur ghlaoidh an coilleach mar go [marcóchadh]? sé í. Do chuir an cailín an fear isteach sa cómhartha airíst agus do dhún sí an tuama agus chuaidh sí abhaile agus chuaidh sí a chodladh agus ní raibh fhios aige an máthair go raibh sí ann inaonchor. Do ghlaoidh a - ball sinsearach (stair)12/24/2024 5:56:26 PMbhuaileadh lei agus dob é sin an bhaile na raibh sí na cómhnuighe ann agus do thug sí ann é agus dubhairt sé leí é thabhairt isteach go dtí an chéad tig a bhuaileadh leí agus nuair a tháinig sí go dtí an tig dubhairt sé lei gan é thabhairt isteach annsan inaonchor mar go raibh uisce coisracan ann agus nuair a tháinig sí go dtí an an dara thig dubhairt sé gan é thabhairt isteach annsan leis mar go raibh fíor uisce ann. Nuair a thánadar go dtí an tríomhadh tig dubhairt sé leí é thabhairt annsan mar ná raibh fíor uisce ná uisge coisracan ann. Nuair a chuadar isteach bhí triúr dritheáir na chodladh ar an leabaidh socair. Dubhairt an fear leí rud éigint thabhairt do le nithe anois agus ní raibh faic istig ach amháin min-coirce agus ní raibh faic (acu) aici chun é fhliuchadh. Do tharraig an fear an fuil as na tri as na triúr buachaillí agus dho fhliuch sé an min-coirce leis. Annsan dubhairt sé leí é dhithe inaonfeacht leis agus bhí ceirt i na póca aici agus do chuir sí mór timcheall a muineál é agus nuair a bhíodh sí ag ithe an bhídh do chuireadh sÍ
- ball sinsearach (stair)12/23/2024 11:28:46 PMchun dinnéara agus dein gach rud a déanfaidh sí leat a dhéanamh. Dimthig an garsún leis agus chuaidh sé isteach an cathair.
Do cheannuigh sé an culaith éadaigh agus an slabhra agus an uaireadóir agus chuaidh sé i loisdín ins an dtig ósta ba breághtha a bhí sa chathair. Nuair a líon an fear bocht a bholg chuaidh sé a chodladh agus do chodail sé go sámh mar bhí sé go tuirseach. D’eirig sé maidin Dé Domhnaig chun dul go dtí an Aifrionn déanach agus mara go raibh fonn air dul ann ní eireóchadh sé i gceann trí lá as an leabaidh breágh a bhí aige. Do chuir sé air a chulaith nua agus d’imthig sé leis go dtí an Aifrionn. Do bhí bailiú ag an ndoras ann agus bhí an Rev. Mother ag an ndoras. Do chuir sé a lámh na phóca agus tóg sé bille cúig púint agus cuir sé sa bhosca é. D’fhéuch an bhean uasal ar an fear a chuir an £5 sa bosca. Dúbhairt sí leis gan imtheacht i ndeire an Aifrionn mar bhí gnó aici dho. Dúbhairt sé lei na imtheóchadh. Nuair a bhí an t-Aifrionn ráidhte d’fhan sé istig indhiaidh na coda eile. Tháinig an bhean riaghalta cuige ag cainnt leis agus d’fhiafruigh sé dho cá raibh sé ar lóisdín aréir roimis sin, dubhairt sé lei go raibh sé na leithéid shin de thig ósta. “Téanam ort”, - ball sinsearach (stair)12/23/2024 11:27:45 PMA dhéanfaidh tú anois”, arsá an garsun tá [sead]? buaidhte uait. “Táid”, arsa an gharsún, agus ní mór iad”. “Seo dhuit iad agus geóbhad balcais in áit éigint” Do chrom an [garrín]? ar na balcaisí a chaitheamh do. “Staid a gharsúin”, arsa an duine uasal. “Feuch a gharsúin”, ar seisean, “má dhéanfir rud orm beidh tú saidhbhir go deó”. “Déanfadh agus fáilte” arsa an garsún. “Níl aon uair”, ar seisean, “go gcúirfidh tú do lámh id phóca ná beidh £1 ann rómhat. Do chuir sé a lámh na phóca agus thóg sé púnt amach. Do dhein sé sin indhiaidh a chéile agus níor bhfada go raibh a dhá phóca lán d’airgead gach aon uair a cuireadh sé a lámh na phóca bhíodh an púnt ann roimis. “Seadh a gharsúin”, arsa an duine uasal, “téighir isteach i gcathair Corcaighe anocht agus ceannuigh culaith breágh éadaig agus slabhra agus uaireadóir. Téighin id lóisdín san tig ósta is breághtha sa chathair agus téighir amáireach go dtí an t-Aifreann déanach, beidh bailiú in doras an tséipéil dos na mnáibh Riaghalt agus cuir síntús maith sa bhosca mar ní bheidh a bhac ortha. Thabharfaidh duine des na mnáibh riaghalta cuireadh dhuit
- ball sinsearach (stair)12/23/2024 1:03:05 AMBhí garrsún ann fadó agus bhí sé go bocht. Díoleactaí ab eadh é agus bhí sé na leath amadán. Ní bhíod puinn éadaighe air ach bríste agus bheist muinirthle bhíod sé oidhche annso agus oidhche annsúd in gach tig feirmeóra. Bhí sé ag dul ar sgoil agus bhí an donas air cun cártaí d’imirt. Do choimeádfadh sé na leanbhaí ar an mbóthar ar feadh an lae ag imirt cárdaí gan dul ar scoil. Do ghreán muinntir na leanbh leis an sagart paróiste é. án Dómhnach a bhí chúgainn do labhair an sagart paróiste leis an bpobal agus dúbhairt sé an té a thabharfadh lóistín oidhche dhó as san suas go léigfeadh sé [salm]? na
- ball sinsearach (stair)12/23/2024 12:48:18 AMmaith í. Sid í an capall a dh’fhágamair inár ndiaidh ag an dtig agus tá an saoghal go cruaidh acu a rádh gur dhíoladar í mar is maith an sglábhaidhe í”. Chuadhar abhaile cun suipéara agus chuadhar ag déanamh seirbhíse Dé Dia Domhnaigh. Dúbhairt sé leis an mac pé mheid capall páigh a fhéadfadh sé d’fághailt a sholáthar agus fearaibh ag baint cloch. Bhí a raibh de chapaill páigh san áit ag obair aige. Nuair a bhí na clocha tairigithe aige cur sé na saoir ag obairiú agus bhí fir ag freastail ortha. Sé an áit nar thóg sé an chúirt ná taobh thall de’n bóthar ar an dtaobh eile de thig an tighearna talmhan (athair céille a mic). Nuair a chonnac an tighearna (talmhan (athair chéille a mhic) an chúirt ní raibh aon bhreith ag a chúirt féin uirthi agus an fheirm bhreágh a bhí aige ag a inghean, b’fheárr leis ná rud maith go mbeadh sé mór leó aríst. Thuit sé chun muintearais leo i gcionn tamaill. Bhíodh sé isteach ‘s amach chúcha agus iad isteach ‘s amach chuige.
Lá amháin taréis dínnéara bhí an t-athair na sheasamh ag an doras. “Ceist agam a ort cé tá ag teacht”, ar sé leis an mac istig. “Cá bhfios dómh - sá”, arsa an mac - ball sinsearach (stair)12/23/2024 12:47:29 AMis feárr agus mara mbíonn siad go maith ní díolfad - se asta. Déanfadh sa an chuid eile”, ar sé. Bhíodar ag[an]? ceannach leó ar gach taobh agus ag tabhairt órduighthe do gach fear iad do chur ar an dtaobh thall de gheata. Dhein an mac rud air cé go raibh eagla air gur isteach sa phriosún a cuirfí é. Tháinig an t-athair agus cómhairig sé an stoc agus nuair bhíodar cómhairighthe aige do dhíol sé asta agus fuair sé “luck” maith. Thug sé an luck dá mhac féin agus tuille nách igcómhair an lae agus thug sé págh do bheirt fhear chun na beithidig a thabhairt abhaile. Do chaith sé adhínnéir sa tig ósta agus nuair a tháinig sé amach sa sráid aríst do chonnaic sé uaidh láir ghlas uaidh agus í lé díol. Dhein sé fé na dhéin agus d’fhiafruig sé de’n bhfear a bhí a dhíol cad a bhí uaidh uirthe agus d’innis sé do é. Cheannuigh sé í agus dúbhairt sé go gcaithfeadh sé an [ialait]? agus an tsrian leis d’fhágailt. Chuaid sé ag marcuigheacht uirthe agus thiomáin sé leis abhaile í. Bhí an stoc curtha isteach sa bhfeirm a bhí ceannuighthe ag an sean - duine agus bhíodar ag dúnadh an geata nuair a tháinig fear an chapaill ghlais suas. Dúbhairt sé leó an gheata d’fhágaint osgailte. Tháinig sé anuas de’n gcapall agus bhain sé an iallait dá dhrom agus an srian dá cheann agus sgaoil sé isteach sa pháirc í. “B’amhlaidh a cheannuighis an capall”, arsa an mac. “Seadh”, ar seisean, “agus is capall
- ball sinsearach (stair)12/23/2024 12:46:38 AMChuir sé air a dhá bhróga ag an ndoras. Tháinig sé anuas go dtí an mac. Bhí an mac ag crith mar mheas sé go gcuirfeadh an duine uasal a athair i bpríosún, “seadh a bhuachaill”, ar sé leis an mac. “Tá an fheirm ceannuighthe agam. Thánadar abhaile. “Tá m’athair as a meabhair”, ar sé lé na bhean. “Ní haon iongnadh é”, ar sí, “is dócha gur bé an tig agus an talamh a fhág sé na dhiadh atá ag snathadh a chinn”. “Chuaidh sé isteach go dtí an duine uasal a bhí ag díol na talamh”, ar sé”, agus nuair a tháinig sé amach dúbhairt sé go raibh an fheirm ceannuighthe aige”. “Ná bac san”, ar sí. Nuair a tháinig am codalta cuadhar a chodladh ach d’fhan an sean duine sa chúinne. Bhí aonach le bheith sa bhaile mhór igcionn dhá lae agus an oidhche roimh an aonach líon sé an dá sparáin as an braithlín. “Téanam ort ar an aonach”, ar sé leis an mac ar maidin. “Ní h-aon mhaith bheith gan stuic”. “Tá sé as a meabhair”, ar sé lé na bhean. “Is cuma duit”, ar sí, “ach dein rud ar t-atair”, d’imthig an mac leis ach má dh’imtig ní raibh sé ró-shásta’ aigne ag imteacht. “Gaibhse anois”, ar seisean nuair a chuadhar go geata an aonaigh”. Taobh na páirce suas agus ceannuigh tríocadh de’s na beithidig
- ball sinsearach (stair)12/23/2024 12:45:54 AMa dhá láimh a chur síos na phóca agus tharraig sé aníos a dhá sparáin óir. Sgaoil sé an dá bhéul sreang agus do bhuail sé a na béal fútha araon ar an mbórd ar agaidh an duine uasal amach. “Ná tóg mise chómh suarach san a dhuine uasal”, ar seisean, “sásaimh tú féin annsin”. Chrom an duine uasal ag cnocáin. Bhí sé ag cur gach fhiche púnt anuas ar a chéile go raibh cuid mhór aige. Annsin bhí sé ag cur gach cúig lé chéile go dtí go raibh an ladhar céadna aige. “Táim sásta anois”, ar sé, “ach is tusa an fear go bhfuil an gnó chun na feirmeach so agat. Bailigh cúghat an méid airgid atá fághtha isteach id sparán agus sin fiche púnt agat inaonfheacht leis mar “luck penny”. Thug sé páipéar dhó annsan a bhain leis an bhfeirm agus thug sé leis buidéal fuisgí. Líon sé ceann do’n duine aosta agus dól sé féin ceann eile agus líon sé an tarna ceann go dtí an duine aosta.
“Go méaduighe Dia thu anois agus go dtugadh Dia tairbhe dhuit”, ar an duine uasal. “Go raibh maith agat”, arsa an duine aosta, “agus go dtuga Dia tairbhe do choda féin duit - se leis. D’imthig sé leis amach agus croth sé lámh leis an duine uasal ag fághaint. - ball sinsearach (stair)12/19/2024 6:55:19 PMféachaint an [bhféadfai]? aon mhargadh a dhéanamh mar gheall uirthi”. “Dhearra tán tú as do mheabhair a athair”, arsa an mac, “cad a cheannóchaidh an fheirm sin. Ní dhéanfhadh an méid a dheinis riamh agus é bheith lé céile agat”. “Ná bac san”, arsa an tathair, “ach téanam ort suas. Suas leó agus níor chuaidh an mac go dtí an tig inaonchor ach d’fhan sé tamall síos. Chuaidh an tathair go dtí an doras. Bhain sé dhe a peidhre bróg ísle a bhí air. Rug sé ar an gcnagóir a bhí ar an n’dorus agus bhuail sé cúpla buille. Tháinig an seirbhíseach agus d’osgail sí an doras do.
“Cad tá uait”, ar sí. “Bhfuil an duine uasal istig”? ar sé. “Tá”, ar sise. Ba mhaith liom é d’fheiscint”, ar sé. “Caithfir fanacht annsan”, ar sí, “go raghad ag cainnt leis. Chuaidh sí isteach agus labhair sí leis an duine uasal istig agus dúbhairt sé lei é thabhairt na láthair. Chuaidh sé isteach gan aon bhróg. Bheannuigheadar féin dá chéile. “Cad tá uait”, arsa an duine uasal “cuala go rabhais ag díol na feirme seo thíos”, ar seisean “agus thána cúgat féuchaint an bhféadfaimís aon mhargadh a dhéanamh mar gheall uirthi”. “Tá si sin ró mhaith dhuitse a dhuine bhoicht”, arsa an duine uasal. Níor dhein sé ach - ball sinsearach (stair)12/19/2024 6:54:26 PMagaidh tíghe an tighearna (athair chéile an mic) amach ar an dtaobh eile de’n bhóthar. “Is breágh an fheirm í”, arsa an t-athair nuair a bhí sí go leir [feisgite]? aige. “Cá bhfuil an fear atá ag díol na feirme seo”, arsa an t-athair leis an mac. “Tá sé na chómhnaidhe sa tig mhór sin thuas”, arsa an mac. “Téanam suas”, arsa a t-athair, “feachaint an [bhfeadfimés]? aon mhargadh a déanamh mar geall urthí”. “D’earra ta’n tú as do mheabhair a athair”, arsa an mac, “cad a cheannóchaidh an fheirm sin. Ní dhéanfadh an méid a dheinis riamh agus é bheith lé céile agat”. “Ná bac san”, arsa an t-athair, “ach téanam ort suas”. Suas leo agus níor chuaidh an mac go dtí an tig an aon chor ach d’fhan sé tamall síos. Cuaidh an t-athair go dtí an doras. Bhain sé dhe a peidhre bróg isle a bhí air. Rug sé ar an gcnaigóir a bhí ar an ndorus agus bhuail sé cúpla buille. Tháinig an seirbhíseach agus d’osgail sí an doras do. “Cad tá uait”? ar sí. “Bhfuil an duine uasal istig”?, ar sé. “Tá”, ar sise, “Ba mhaith liom é d’feiseint”, ar sé. “Caithfir fanacht annsan”, ar sí, “go raghadh ag cainnt leis”. Chuaidh sí isteach agus labhair sí leis an duine uasal istig agus dúbhairt sí léi é thabhairt na láthair. Chuaidh sé isteach gan aon bhróg. Bheannuigheadar féin dá chéile. “Cad tá uait”, arsa an duine uasal. “Cuala go rabhais ag díol na feirme seo thíos”, ar sisean, “agus thána cúgat
- ball sinsearach (stair)12/19/2024 6:53:36 PMMharbhuigheadar an muichín agus dheineadar í sgóladh agus baint aisti. Nuair a bhí sí crócta suas dimthig an mac amach agus ní raibh aoinne istig ach an tathair, a bhean mhic, agus na paistí. Thóg sé amach an sparán as a phóca agus thug sé gach a bhí ann don inghean. D’imthig sí amach agus bhuail an fear amuigh léi. “A Sheáin”, ar sí, “féuch cad tá agam”, agus theasbáin sí a t-ór go léir do. “Cá bhfuairis é sin”, ar seisean. “Fuaireas o’d [t-a]? é”, ar sise. “Bhí fhios agam go raibh pinginí spáran aige igchómhnuidhe ach níor cheapas go raibh an méid sin”, arsa Seán. Chualadh an tathair tráthnóna go raibh feirm mhór inaice leo lé bheith ar [cheainnt]? “An mó féar í”, arsa an t-athair. “Féur deich mbó is trí fichid”, arsa an mac. Níor labharadar a thuille ach nuair a tháinig am codalta chuadhar a codhladh ach nuair ní ragadh an tathair in aon áit ach sa chúinne. Leag sé chuige na h-éadaighe leabthan agus chodail sé go sásta. Ar maidin nuair dúisigh sé dheirig sé agus chuir sé air a chuid éadaigh agus tharraig sé dhá sparán chuige agus líon sé dhór iad. Nuair a bhí an breicfeast ithte aca dúbhairt sé leis an mac dul in aonfacht leis cun an fheirm bhreágh a bhí ar cheannt [d’fheisunt]? Dhimthigheadar leó agus shiúbhaluighead tríd an fheirm agus sé an áit ‘na raibh sí na [ar]?
- ball sinsearach (stair)12/19/2024 6:52:42 PMdúbhairt sé leis an sean duine gan é osgailt go dtí go raghadh sé abhaile. D’fhágadar slán agus beannacht ag a céile agus bhí croidhe mór ag sean duine ag déanamh isteach ar thig a mhic. Nuair a tháinig am codalta bhíodar ag iarraidh air dul sa leabaidh ach ní ragadh sé. Dúbhairt sé go mo’ fhearra dhó síneadh sa chúinne. Bhí sparán aige na phóca agus cúpla pingin agus cúpla sgilling ann. Chuadar a chodladh agus shochruigh sé a chuid éadaigh leabthan sa chúinne. Bhí sé na suidhe rómpa ar maidin agus an éadac cuirtha ináirde ar an gcúl. Lochta aige agus an sparán a bhí aige líonta lé h-ór. Nuair a d’eirig an mac ar maidin dúbhairt an t-athair leis gan dul ag obair in-aon-chor indiu. “Ó caithfear an obair a déanamh; tá an céad púnt ag caolú, ar seisean. “Ná téighir ag obair indiy”, arsa an bhean leis, “ach fan ag déanamh ceallachtaidh [do’d]? athair ar feadh trí lá”. Níor chuaidh sé ag obair in aonchor an lá san. Bhí muicín aige agus bhí sé reamhar igcóir an aonaigh”. “Dherra mairbh an muicín igcóir na páistí”, ar sé leis an mach. “Am baisce ní mharbócad”, a athair ar sé, theastuighean na feaca uainn na mhalairt de slíghe chun iad do chothúghadh”. “Ara mairbh í”, arsa an bean, “agus dein rud ar t-athair”.
- ball sinsearach (stair)12/19/2024 6:51:51 PMan sgéal mar geall ar an bhfaoileán. “Teanam ort síos”, arsa an saighdiúir”, agus bogamíd an leac má’s [féid]? é”. Síos leó isteach san seana fotharach agus dhein an saighdiúir stáiste cloch in aice na binne.
Nuair a bhí an stáiste árd go leór do chuarduigheadan an áit tímcheall feáchaint an bfaighidís aon rud a bhogfadh an leac agus sa deire fuaireadar píosa [d]? leabaidh iarrain. Rug an saighdiúir air agus chuaidh sé ináirde ar an stáiste agus bhí sé ag priocadh amach na spalaí ó’n gcioch a bhí fé’n mbinn. Fá cheann tamaill do bhog sé an leac. Thóg sé amach í agus [chai]? sé anuas ar an dtalamh í. Bhí píosa óir ar an [dt] istig de’n lic. Thóg sé amach an píosa óir agus [chuad]? suas thar claidhe san áit na raibh an sean duine na codladh. “Cionnus a roinnfear anois é,” arsa an saighdiúir. “Ó dhá leath”, arsa an sean duine, gach ré caipín óir go mbeidh an próca folamh. “Ní mar sin abheidh”, arsa an saighdiúir. “Déanfaidh lán mo chaipín mise mar níl aon prócaí agam”, arsa asn duine aosta. “Ó níl ach lán mo chaipín uaimse”, arsa an saighdiúir. Líon an saighdiúir a chaipín agus annsin bhuail sé abhéul fé’n bpróca anuas ar an mbraithlín. D’innis an sean duine roimh sin go raibh sé ag dul go dtí a mhac i gco. Chorcaigh. Nuair a bhí an bhraitlín fáisgithe suas ar an saighdiúir - ball sinsearach (stair)12/19/2024 6:50:53 PMChuadhar isteach thar claidhe annsan agus chaitheadar díobh an t-éadach airíst. Bhí a chuid éadaigh féin ag gach duine aríst. Bhí an seanduine tuirseach lé teas an lae agus níor dhein sé púinn codalta an oidhche roimis sin mar bhí sé ró mí-shásta. “Muise a chroidhe tá an codhladh orm”, ar sé leis an saighdúir, “agus an bhfanfá annso im theannta go foil go ndéanfad néal codalta”. “Fanfad agus failte”, arsa an saighdiúir. Do shín an seanduine siar cois an claidhe agus ba ró geárr go raibh a bhéal ag leathadh agus é sranntarnaigh. Bhí an saighdiúir ag féachaint do féin ar an spéir ó’s a gcionn. Chonnac sé faoileán ag eitilt san aer ó’s a gcionn. Bhí an faoileán ag isliú agus é ag déanamh air agus díslig sé gur chuaidh sé isteach imbéal an sean duine a bhí ‘na chodhladh. Fá cheann tamaill tháinig sé amach aríst agus léim sé leis thar bhóthar síos. Dhfeach an saighdiúir na dhiaidh agus cuaidh sé isteach isean fotharach a bhí ar thaobh an bhóthair. Cuaidh sé isteach fé [lu]? a bhí fé an seimné sa bhínn. Dhfanadar mar sin go ceann tamaill agus níor bhfada gur dúisig an seanduine. “Ó a croidhe”, ar seisean leis an saighdúir, “deineadh taidhbreamh ana breágh dhom ó shoin”. “Taidrigheadh dom”, ar sé, “go bhfuil saidhbreas an domhain istig sa sean fothraig sin taobh thíos do’n bhóthair”. “Agus b’fhéidir go bhfuil do thaidhbreamh ceart”, arsa an saighdiúir. D’innis an saighdiúir
- ball sinsearach (stair)12/19/2024 6:49:55 PMar Dhia moladh agus buidhceas leis agus do bhuail sé leis an bóthar síos go Baile An Mhuilinn leis agus bheannuigheadar dá chéile. “An malairteófá éadach liom”, arsa an saighdiúr. “Ná bhí ag magadh fúm a fhir mhaith”, ar sé. “Ní n-aon mhagadh é”, ars an saighdiúr. “Saighdiúr iseadh mise”, ar sé atá tuitighthe as an arm agus tá mo phictiúir tógtha agus táid am lorg. Ní iarrfaidh me an t-éadach ort”, ar sé, ach amháin go [raghaimí]? lasmuig de’n bhaile mór agus nuair a bheidh do chuid éadaig orm”, ar sé, “ní aithneóchaidh éinne me”, “Tá go maith”, arsa an seanduine, “má dheineann siad aon mhaith dhuit táimse sásta. Chuadar laistig de chlaidhe ag an gallán. Chaitheadar díobh an téadach. Chuir an seanduine éadach [an]? saighdiúra air agus chuir an saighdiúr éadach an seanduine air agus thug an saighdúir leis na h-éadaighe leabthar. Bhuaileadar leó an chaladh isteach agus an saighdúir agus éadach an seanduine air. Chuireadar díobh an bhaile agus amach an bóthar agus soir idtreó baile ‘n bhonnaigh. “Seadh anois a chroidhe”, arsa an seanduine, “tá sé chómh maith againn an t-éadach do shoinnseáil airís. “Táim sásta”, arsa saighduir.
- ball sinsearach (stair)12/19/2024 6:48:55 PMmar tá agat agus faidis beidh aon ghreim againne geobhair-se greim, agus ní bheidh Seán buidheach díot”. Bhi an tig ag cur tinnis air agus bhailig sé chuige a chuid éadaig leabthan agus bhuail sé chuige ar bharra mhaide arís iad agus seo chun siúbhail é ag tarrac ar Chiarraidhe agus bhí oidhche anso agus oidhche ansúd aige gadtí gur bhain sé amach ceathramhainapáca aríst. Bhíodar ag ithe an dinnáir nuair a bhain sé amach an tig. Bhí bóithrín ag dul síos go dtí an tig agus nuair dheirig an mac críona ó’n mbórd agus chuaidh sé go dtí an doras chonnaic sé ag teacht é. “ó tá m’athair ag teacht aríst”, ar sé. “Nára dé a bheatha mhuise”, ars’an mháthair. D’fhan sé ag an ndoras agus níor leig sé an t-athair isteach nuair a srois sé an doras. “Imthig leat anois”, ar sé “agus téighir mar arabhais le leath bhliain roimhe seo”. Chaith sé dul go tig duine de’s na cómharsan go mhaidean agus nuair deirig sé ar maidin bhí an lá go bréagh mar bhí an Mheitheamh ann. D’ith sé greim bídh agus bhailig sé chuige a chuid éadach leabthan. D’iarr sé cabhair agus trócaire
- ball sinsearach (stair)12/17/2024 11:08:20 PMBhí feirmeóir ‘na chómhnaidhe i gCheathramhainá Phúca fadó. Phós sé bean agus fuair sé spré maith. Ní rabhdar pósta ach bliain go leith nuair cailleadh an bhean agus dhfág sí mach ‘na diaidh. Phós an feirmeóir aríst. Nuair déirig an chéad mac suas ‘na gharsún mór bhí sé ag dorachú an tinntéain ar an tarna bhean. Bhí an leas-mháthair agus na leas dritheareachóga ag gabháilt do agus ní [díothchánta]? ná grádhach a bhíodar lena chéile. Thuiteadar féin agus an t-athair amach mar gheall air. Ba mheasa leis an t-athair an chéad mhac ná clann na mná eile. Bhíodar ag cur ‘s ag cúiteamh mar sin le chéile go raibh sé eirighthe suas ‘na fhear agus lá des na lactheannta dúbhairt sé [bis]? an athair go bhfágfadh sé an tig agus ná beidís ag marbhú a chéile níos mó. Ba mhinic a dúbhairt an t-athair, fan anso im’ theannta agus geóbhaidh ní an áit seo. Is fearr atá sé tuillte agat ná aca san, agus is fearr a cheannuig do mháthair an áit seo ná a máthair sin agus fan anso im’ theannta agus caithfidh siad san [bailiú]? leo. “Ní fhanfad, a athair”, a dúbhairt sé. “Dá bhfanfainn-se anso i’ theannta ní bheadh aon [diothcáin]? agat
- ball sinsearach (stair)12/14/2024 9:25:08 PM1) Ainm an duine go bhfuaras an sceal uaidh:- Seán Ó Muirchearta
2) A seóla:- Baileanlochaig, Daingean Uí Cuíse. 3) A aois:- cúig mbliadhna agus trí fichid. 4) A ghairm bheatha:- Saor - Cloch. 5) Cár tógadh é agus cár chaith sé a shaoghal? i mBaileanlochaig 6) Ainm an duine ó’r chuala seisean an sceal. 7) Cé mhéid bliadhain ó shoin. 8) Aois an duine eile fá’n tráth sin. 9) An áit a raibh an duine eile sin na chómhnaidhe. 10) An Dáta ar a scríobhadh an scéal. - ball sinsearach (stair)12/14/2024 9:01:05 PMNí mholaim i n-aonchor an té bháille [snód]?,
Acht an té ba ghasta léir chun cíos do dhéanamh Is é bféarr lé féinig do theacht na chóir. V Mo bhróga mo bhúclach agus m’adharc bhreágh phúdair, Is deas mo chlóca agus mo ‘charoline’, Agus núair bhíns go súgach i n-iarla mhúineadh Seadh bhíonn an brúchtach ag rómhar go domhin. VI Do rómhairfainn bán duit go lúbach láidir, Agus do gharradhai phrátai do rómhar go traen, Do chuirfainn díon duit ar chrúacha agus stácaí Agus chuirfainn a lán síol i gcré. VII Do chuirfainn a lán dóibh chun cíos is cána, Agus íad a roinnt ar aoinne nó ar bhochtaibh Dé, Agus a Dhia un nGrást gheal nár (bhfiú) go [m]? feárr mé Ná an scol mháigistir agus a mhálai léighinn. VIII Núair gheobhinn chun aonaigh leis feircín [fanad]? bhearla Agus is deas mar ghlaodhfainn [puins]? ar bhórd, Núir a bhíonn gach aon díbh ag subhail na h-Éireann Agus bhúr gcleití géanna iastíar dhbhúr dtóin. - ball sinsearach (stair)12/11/2024 11:55:41 PM(Máire Ní Cathán, baintreabhach, ó Baile na Mhinúraigh a thug an t-amhrán so dhom. Bíonn Máire ag múineadh fíadhála i Scoil Naomh Breanndáin. Ón Muirídhigh i bparóiste na Cille í agus tá a lán sgéalta agus amhráin aici ó n’óige.)
I Mór is Muire dhuit ar maidin a spéir bhean chiúin, Nách sámh mhar chodlann tú agus mé go dúbhach. Gléas [unsat]? do Dheiseainair agus téanam chun siubhail, Agus raghmíd i n-ár n-eachaibh go Clár Geal Múmhan. II Fios t-ainm agus do shloinne tabhair dom féin ar dtúis, Ar eagla gur mo mhealladh do dhéanfadh tú, Ceangal cléire dá mbeadh eadrainn leis an bhfáinne dúit, Go mbeadh mo [charaidhse]? go léir i n-earraid liom go raghainn an úir. III Fios in ainm agus mo chloinne ghéobhaidh tú féin a rún, Is mé Risteárd Ó Bhrionnala ó Chlár Geal Mumhan. Tá fallai árda geala gain is teacht Íarlai chúghainn, Is tá inGhean ridire na coille glaise ag fághail bháis dein chúmhadh. IV Ná tá fallai árda geala ‘gat is teacht Íarlai chúghat, Geóbhaidh tú bean aige baile is na céadhta púnnt, - ball sinsearach (stair)12/9/2024 10:52:17 PMChruinnigh na réalta is dubh an oidhche
Chuaidh na h-éin chun suain le chéile ar bhun na ngéag is ar bharr na gcraobh Tháinic dorchadhas ar fud na h-Éireann Is ní fheicfá léargus ar bith in do shlighe Nó gur bhuail an stairm úd an cnocán areach, Gleantán uaigneach agus banntán fraoigh. X Ag fágailt an bhaile dhóib an lá gearr fóghmhair D’fág síad cumha mhór na ndhiaidh agus brón Thug a gcúl [oo]? taltaí mháinféar Is do sléibhte dúthractacha is na beanna beól ‘S a thóigfeadh an brón dóib gac maid bhreágh Ac faoríor thuiteadar i gcion le chéile is chuaidh Sgaipeadh géar orra ar fud gac trágha XI Tá deiridh an tseanchuis is an cómrádh déanta Is glóire is aoibhneas go bhfághadh gach gaedheal Acht caimnigh in Éirinn ó am am an chéad fhir Is tá go sonmhar na luighe faoin bhféar. - ball sinsearach (stair)12/9/2024 10:51:18 PMBhí buachaillí óga ann deas cáirdeamhail is siamsúil,
A dheanfadh gniomhartha le léim is rith Is bhí fir dhá réir ann ba deise béasa. Is maoimhar óig-fhear as an gcladach dubh. VII Nach bfuigheadh na dhiaidh go bráth ann, An té a thóigfeas é le h-intinn ghéar An méad a báthadh oidhche an gála Sa gcnáma bána a dtabhairt an féir. VIII Fear siubhal na deóraidhe a ghabhthas thar sáile Is fhágas cuanta geall inis fóil Más i Meiricá a luigheas a chnamha Sa nGearmáin nó san Aifric mór IXIII Nach mhór an inntlidheacht is tuiscint chinn é. Is nach fad bhreathnuigheach a bhí an sean-fhear [úd]? A dhubhairt “ná crochfaí na seólta láithreach. Ná sgaoilidh cábla téad ná dorugha Ná fágaidh a n’aithreacha in diaidh ná a máithrin Ná fágaidh a gcáirdí ná a muinntir féin, Ach glacaí suaimhneas go dtí an lá amáireach Mar tá mé cinnte go bhfuil an gála i gcéin. IX D’éaluigh an grian thart sna spéarthaibh - ball sinsearach (stair)2/13/2024 12:01:36 PMan duine agus tugtar da spunóg dó agus an té a ceapas sé caitfid sé a ainm a rádh agus má bhionn an t-ainm ceart aige caitfidh an duine sin a dul isteach ins an fáinne.
Cíarían about. Deantar line fada gasúr agus cuireann siad a gcuid láina ar a gcuid clúasa agus an cé a bhionn ag bárr an líne tugann duine eicint clabhta dhó agus caithfhidh an duine a bhí ag bárr an line an duine a tug a clabhta dhó a fághail amach agus bheireadh an duine sin ar greim cluaise air agus é a thabhairt go bárr an líne. Fághtar tubán uisce agus cuirtear ubhall isteach ins an uisce agus ceapann duine eicint le na bhéal é. Crochtar ubhall on siléar agus caithfhidh duine eicint e a ceapadh le na beal. - ball sinsearach (stair)2/13/2024 12:00:50 PMCluiche.Imriogtar go leor cluiche tart ins an ceanntar seo. Lúrpóg Lápóg Lara bhuidhe. Imrioghtar an cluiche sin thart annseo cois na teineadh. Is leis cosa a imrioghtar é.
Dallóg. Imrioghtar dallóg ins an oidhche cuirtear eadach dubh ar suilibh duine [ciant]?. Abruigheann an duine ar a mbionn an dallóg, dallóg a bhallóg o bhaile go bhaile an méid atá ins na coirnéal a béith i gceart lár an tigh. Má ceapann an duine a bhfuil an dallóg duine [cicint]? eile, caithfhidh an duine sin an dallóg a chuir ar. Ag iobradh an dá spúnog. Deanann ochtar na naoinar páisti fáinne annsin téigheann duine isteach ina lár an fáinne agus cuirtear dallóg ar - ball sinsearach (stair)2/13/2024 11:59:39 AMa raibh aon mhaith ag casadh sugán agus dubhairt se go raibh. Annsin d’fiafruigh sí do a gcasadh sé cupla súgán dúite agus dúbhairt sé go gcasadh agus fáilte. D’iarr sí ar a inghin cupla punann a tabhairt isteach as an gcruach agus thug. Annsin tosuigh an sean bean ag leigeann lus agus tosuigh seiseann ag casadh. Nuair a fúair sí taobh amuig don doras e fad a fairsing, chaith sí amach an sugán na diaidh agus dubhairt sí leis a béith ag imteacht.
3. Bhí sean ceannuidhe ag dul tart fado shoin ag diol sáspáin. Tainig se isteach go teach nach raibh ann acht sean fear agus sean bean. Bhí an fear amuigh ag obair Bhí oiread sáspáin agus airgead ann agus go raibh siad ag tuitim amac as - ball sinsearach (stair)2/13/2024 11:58:40 AMSgéalta grinn.1. Bhí sean ceannuighe ag dul tart fado, ag tarraidh déirce. Tháinig se isteach go dtí teach, agus bhí béadh dhá réidhteach ann. Bhí gé bruithte ann cuireadh chuig bíadh e. Iarradh air an gé a rann. Se’n caoi ar rann sé an gé. An ceann do ceann an tíghe, an sgiathán cliath da beann an cos deas don chomharsán, agus an conabla do strainseara. Dubhairt an fear go mba chomhair dó an gé a rann go [cochra]? márbh binn rann ar bith.
2. “Cuiread amach mé féin le casadh an t-sughain” Bhí sean fear ag dul thart fadó shoin agus tháinig sé isteach go teach nach raibh ann acht bean agus a inghin. D’iarr sé déirce acht nior tugadh tada dó mar bhí siad bocht. Shuidhe sé síos go dána ag caiteamh a phíopa gan cioma mar bith ar imteacht. Ar dureadh d’fhiafhruigh an sean bean - ball sinsearach (stair)2/13/2024 11:57:19 AMagus coirce. Tá dath liath ortha. Deanann siad dioghaltas ar daoine.
An easóg. Ainmidhe beag iseadh an easóg. Deanann sé a nead in aice na fairrge. Tá dath buidhe air. Fásann fioinnadh giortach air. Tá dath liath air. Tá ruball fada ag fas air. Deanann sé díoghaltas ar daoine in amanna ag marbughadh eanlaith. An madad uisge. Ainmhidhe cineal mór iseadh an madadh uisge. Comhnuigheann se ins an fhairrge. Bionn sé ag ithe iasg. Tá dath dearg. Fásann ruball air. Ní deanann siad aon dioghaltas ar aon dhuine tart annseo. - ball sinsearach (stair)2/13/2024 11:56:36 AMAn coinín. Ainmidhe beag iseadh an coinín nios lugha na an ghirrfhiadh. Comhnuigheann se in aice na fairrge in áit gainimheach. (A) Itheann se féir glas agus coirce agus seagal agusm fataí ar rudai eile ins an fhógmhar. Tá dath donn air agus fionnadh giortach agus ruball giortach bán. Deantar fur da chuid fionnadh. Deanann sé dioghaltas ar daoine ins an fhóghmar.
An madad ruadh. Ainmidhe cinéal mór is eadh an madadh ruadh, comh mór lé madhadh. Comhnuigheann sé in aice na fairrge agus tuas ins an gcnoch. Tigeann sém ins an oidche agus goideann sé eanlaith ó na daoine. Fásann fionnadh fada ruad air. Tá ruball fada air chomh maith agus tá spota bán ar a bhárr. Sin é an fath a tugtar madadh ruadh ortha. An luchóg. Ainmhidhe beag iseadh an luchóg. Comhnuigheann siad i gcruacha choirce agus i bpuill fataí. Itheann siad fataí - ball sinsearach (stair)2/13/2024 11:55:45 AMAinmhidhthe Fiadháine.An broc. Comhnuigheann an (girrfi) broc tuas ins an cnoc. Tá dath cinral buidhe air. Ainmidhe beag siad é. Itheann se féir slíbhe. Tá se rían má tá se beag. Ní deanann sé aon maith sa ceanntair, agus ní dhéanann sé aon diogbail sa cheanntair.
An Girrfiadh. Ainmidhe beag istad an ghirrfhiadh. Comhnuigheann an girrfiadh ins an gcnoc. Itheann an girrfhiadh féir sléibhe, agus ins an fhóghmhar tagann sé anuas i mbárr garannta a bionns tuas fada ins an gcnoc ag ithe ithe coirce ins an fhóghmar. Fasann fionnadh giortach air agus ruball giortach. Ta dath liath air agus ruball ban. Deantar fur de craiceann an girrfiadh agus an coinín. Deanann sé dioghaltas ins an fóghmhar, ag ithe coirce ag seagal agus fataí agus rl. - ball sinsearach (stair)2/13/2024 11:54:36 AM13. Neantóga le olann a dhathúghadh tarrainightear neanntóga agus cuirtear síos na préamha síos ag bruith ar feadh tamaill. Annsin cuirtear síos an olann síos ar mullach na préama. Fágtar síos ag bruith e ar feadh lá.
[14]? Do Tugann na préamha na dath (buidhe). 14. Dath na gcloch. Piocar an dath de na clocha. Annsin cuirtear an dath síos ag bruith. Cuirtear an rud atá ag dul a dhathu síos ag bruith leis. Fág ag loruith é ar feadh lá. Annsin tógtar an rud agus nightear é in uisge sáile mar conuigheann sé an dath nios fearr. Tugann dath na gcloch dath donn. 15. Craiceann na n-ingúin. Cuirtear craiceann na n-inguin síos ag bruith. Cuirtear poticóea agus stocai na olann síos leo. Tugann siad dath buidhe ead trom ortha. - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:16:18 PMh-uair sa spéir le h-athais mar is ar an lá sin a [déiagh]? Iosa Críosta on a báis, agus ar an lá sin chomh maith bruithtear go leor uibéacha go bfeicfhean cén duine is ma a itteas uibeacha an lá sin.
8. Lá Béaltaine. Ní dhéanam siad tada an lá sin. 9. Lá” Le Séan o. Déantar teine ar mullach gach ardán, in onóir de Naomh Shéan 10. Lá Mhuire Móir san Fhóghmhar. Bionn féile mór ag na daoine an lá sin. - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:15:18 PMFéile na Blíadhna.1. Lá “Le Brighde. Deanann na daoine crosanna an oidhce sin in onoir de Naomh Bríghidh.
2. La “Le Padraig. Caitheann na daoine an t-seamróg an lá sin in onoir de Naomh Pádraig. 3. Máirt na h-Inidhe. Bionn na daoine ag guidhe agus ag trosgadh an t-am sin. 4. An Carraoghus. Trosgann na daoine ón am speicidhéalta go am eicint ar feadh an an carraoghus. 5. Ceadaoin an luaithridh. 6. Aoine Chéasta. Obruigheann cuid de na daoine an phaidrín ag a trí a chlog, mar is ag an trí a chlog a fuair Iosa Críost bás. 7. Satarn agus Domnach na Cásga. Deirtear go [leúoineann]? an grían trí - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:13:27 PMCluiche.Deantar cluiche ar a dtugtar Lúrpóg Lárpóg, sé an caoi a n-imirígheann siad é bíonn timpill is seasar paiste na shuidhe síos agus seasann duine suas, agus sínneann na daoine eile na coisa amac uatha agus ebaisigeann sé. “Lúrpóg Lárpog lár i buidhe buidhe i n-éanín éanín pribán, pribánn súile, suile seicne, seicne mináin, minánn lacaid Seo na geailleac isteac go flaitheas. Deanann siad an cluiche sin ag coiread.
Tá cluiche eile ann ar a dtugtar cuir tart i bhróg. sé an caoi a deantar é sín - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:10:39 PMagus cuirfaid an té a bfuir i dtosac é, é i nhullac arist. Go bfaighad na daoine eile é agus mar sin dá réar.
Bionn ciarrín about acu có maith ‘seasann siad i lar an an urlár. Cúrann duine acu ead suas go dtí i fíce agus an té a tiosfaid an fice air caitead an duine sin seasamh ag an mbárr. an líne annsin buailfad ducne acu é agus racad sé thart annsin geobhfad sé an té a buail é más feidir. agus muna mbéidh an duine ceart leis fanfad sé buile eile agais mar sin. Tá cleasi eile an ar a dtugtar ag imirt ducks - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:10:00 PM2. Deanann siad cleas agus sé an t-ainm ata air cuir thart i bhróg. Suidann na daoine tart mar fáine geobhan siad piosa eadac agus cuireann cuireann siad thart faoi na [cosea]?
3. Lúrpóg Lárpog lar i baoi, baoi i n-éanín eannín pribán, pribán súile secna, secna, minán. minán lachadh seo na gealach isteac go flaitheas Deanann siad an cluiche sin ag toiradh. Geobann sios fód móna agus cuireann duine acu i mullac é an cead duine a bfaidhadh an fhód i dtosac suideann sé síos go (bfai) gheobfad na daoine eile é, agus cuirfaidh an té a bfuir i dtosac e, - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:08:55 PMBeal Oideas1 Caiptín Beag mise tá aereac cait mé mo h-airina ar long. De bainín sa sgil as na spíaraid agus cuireann na realtaig liom.
2 Racann anonn go Din Caca i gcuinmha loct té agus rom. Nac iomaig bean deas acu dearann nac maraig nar ealaig liom. 3 Níl sé ac oraid o pos mé agus is fuide liom lá ná bliadain agus sílim nar coir dhoiba cainú i mocánín eóinn liom féin Deánfad mé coilt dom i briste a bhairtas lé saogal na bfear agus mar a bfágal mise bean ar a caoi sin, faghtha mé tír seo amac. - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:06:40 PMTé na ngarrantaibh:- Bhruitheadh na sean daoine an té sin agus d’olfadh siad é nuair a bhéad gaoc ortha.
“Boxty”. Chuirfeadh na sean daoine “bocstig” ar chosa dóighte. Rúta an Chompraigh:- Nuair a d’fagfadh bróg spuac ar dhuine ar bith bhruighfeadh na sean daoine rúta an chompraigh agus buailfeadh siad cnap dó leis an spuach. - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:05:33 PMLeigheasanna. Dáta 10-2-’38.Batharlan. Bhruithugadh na sean-daoine na batharlan agus chuirtheadh siad ar duine a leith a bhéadh n-eascóid air.
Neantóg. Bhruigeadh na sean-daoine na neantóga agus thugadh siad an subh go duine a bhéadh tinn. Bhruigheadh siad na meanntóga le h-agaid cearca chomh maith. Cupógeach. Bruithead na daoine fadó an cupógeach agus chuirfeadh siad an cupógeach ar duine ar duine a bhéad cos bocht air. Is maith a breac a fitín, Ta leigheas ar gac garla aige Tá leigheas aige ar mhúchadh, Ar phluchadh ar phlúchadh agus ar chasachtaigh. Boglas= A mbéadh bonn-bholladh ar dhuine ar bith fadó phiocadh siad cnap boglas agus bhruitheadh siad é agus bhualfhad siad cnap dó ar an bhonn bholladh. - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:04:28 PM1
Tá mo chleamhnas-sa déanta ón oidhche athrú aréir. Ní mó ná mar thaitnigheann’s mo bhean liom péin. Fágfam mise annsín iad is racaidh mé leat féin. Faoí bhruach na coilleadh craobaighe. 2 Shuibhal mé thoir agus shuilbhail mé thiar, Is shiubhal mé go h-ard os cionn Bhaíle Atha Cliath, Agus a leithidhe go chailín deas ní fhaca mé le blian. Sí an bean dubh a dtug mé grádh dhi. - ball sinsearach (stair)2/5/2024 3:03:14 PMBiad na Sean Aimsire.Ní chaitheadh cuid de na daoine thart annseo ach béile amháin sa lá, daoine eile dhá bhéile, agus daoine eile trí bhéile.
Bricfeasta, Dínnéar agus Suipéar a tugadh mar ainmneacha ar gach béile. Ochta a chlog a d’iteadh siad an bhricfeasta agus dó a chlog a d’itheadh siad an an dínnéir agus naoí a chlog a ditheadh siad an suipéar. D’ibróchadh na daoinne roimh a mbricfeasta. D’olfadh siad a lán bainne. Bainne bó agus bainne gabhair. Bhiod an bhórd i lár a tighe agus nuair a bhéas a bhiadh ithte ag gach duine chuirfeadh siad an bhord in agaid an bhalla. Bhí nagíní agus saspain acú ma soithigh. Árán mine seagal arán mine buidhe agus arán mine choirce. D’iosadh siad go leor iasg. Geobhfadh na - ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:39:48 PMMuigheo. I gClár Cloinn a Mhuiris a béas mé an chéad oidhce san mbáile taobh tíos do tosócaidh mé ag ól. Go coillteach mach racaidh, go ndeanam cuirth míosa ann a bhogas dhá mile go báile an thige mhór. o fágamh le h-uage lé go neigre in mo chroide sa í agus mar sgapas an céo agus dhá mbéinn sé mo srusamh in gcearth lár mo datinibh dimhigóin an aois domh agus béinn atíst óg.
- ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:38:51 PM8. Ní tromaide an luch lach. Ní truimide an cath ar éinne Ní truimide an caoire colaunn. Ní truimide ain colainn ciall.Buacaillín mise tá acrach agus chaith mé mo shaogal ar luing baininthe sgil as na spéribh agus comharann na réalta liom agus (racair) racaidhann annonn go de mace igcoune. Lucht tea, agus rumh agus nach iomhda bean deas a dearfaidh ono cosa tar liomh.
Anois teacht an Earraigh béidh an lá ag dul chun sínadh agus tar éis na féil Brígide ardócódh mé mo chéol o chuir mé in mo ceann é ní stopaidh mé choidhce go seasaigh mé thíos ilár Condae - ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:36:27 PMSean Óráin.1. Sluipín mocan dár líom bá lach tú tráth bhí tú gardú de chinn idir ní raib grian ná gealach an acht gaoí mór is báistear gan bfíos ceann ceardal ina raibh do trial Miceál Mach 2 Maigistir Corran Acaill. Ar thuin an raiceadh seadh. Bhí an gár bhocht ag mná agus ag páisde mar a bheadh slaidh agus iad ag dul le path act is caiptín Máille is le na caorgadh a bhíodh líobá indiar. Dá cuirte cocton iurrí. Ba mór féin a na síoda griaghal obár na crann.
- ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:31:09 PMCluice na Lacain.Do cuireas na gasuir cloc mór i lar an botair agus do geobaid siad cloca beaga do leagad gasuir ecint cloc ar mullac an cloc mhor Do loscad na gasuir eile na ar an cloc moir agus na leagad siad an cloc bead an cluice acu.
Dallog. Cuiread ghasuir ecint eadac ar a cuid suilíb agus bead sgata eile i lar an tige agus iad ag rit tart. Ma ceapad an gasuir leis an dallog gasuir eile cuiread sé an dallóg ar an sin. “bFaileacain cruacan”. Oidce speir gealaige do cruinnead sgata gasuir le na ceile agus teigead sgata acu ibfalac agus teigead sgata eile ag cuairtead agus nuair a geobaig na gasuir a bí ag cuairtead na gasuir eile. Teigead siad fein - ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:30:05 PMCluice.Biod go leor cluice ag na sean daoine fgado. Seo cuid acu. “Tart an criopa”.
Suideann g sgata gasuir ar an urlair agus bionn criopa acu ann tógann gasuir ecint ann criopa agus teigeann sé thart leis. Annsin fioreann se go na gasuir eile ag cen gasuir ata an criopa agus ma bionn siad siad ceart. Ní tugann sé aon buile doib. “Lurbog Larbog”. Suideann sgata gasuir ar an urlair agus bionn na cosa sintí amac acu agus a bruigeann duine ceint “Lurbog Larbog luirín buide buide o noinín, noinín preibeac, preabac seiceac, seic na milleac, suid isteac i bflacac”. Sin an caoi an imrigead siad an cluice sin - ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:28:11 PMsiad dib suithe air.Círirin tart.
Bionn go ina líne tart agus ann gasuir a bionn ag an tosach bionn na gasuir eile ga bualead agus annsin ma tosaineann sé ar gasuir a buail é cuireann sé ann gasuir sin ina aith fein act ma piocann sé air gasuir mí ceart caitfead se fanact ag an tosac. Bíonn na gasur eile gairraidh faoi. - ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:19:38 PMan t-eadach futa agus ina fagainn an duine ata ar urlair an t-eadac. Tabrann sé bull maith den duine sin.“Dallóg”
Cruinnigeadh go leor gasur le ceile i dteach ecint agus cuirfeadh na gasúir dallóg air ceann de na gasuir agus beid na gasuir eile ag rith thart ar fud an tige nuair a ceapadh an gasuir a mbead an dallóg air gasuir eicint caithfead ann gasuir sin an dallóg a cuir air. Bionn sport mór acu. “Adaircaí”. Cruinnigeann go leor gasuir agus fagann siad sop cothan agus tabarann siad coinealín go gac gasuir. Bionn gasuir amain na geannais orrta. Annsin abruinn sé rudaí a bhfuill adaircaí orrta agus duine air bith nac dtogfadh ann coinnilín cuirfead - ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:18:41 PMCluice.Bí go leor cluice ag na daoine ac tá go leor acu caillti agus an meid acu ata fagta níl fios ag na daoiní cen caoi le iad a imirt. Seo cupla ainm acu.
“Jaks” Págann na daoine se cim go clocaib agus fágainn siad na clocaib ar an talamh. Annsin fagainn séad cloc eile agus caiteann siad ann cloc sin suas ins an eir agus ní mór den duine ceann de na clocaib ata ar an talam a piocadh suas agus an chloc a chait sé ins an ear a ceapadh. “Thar an bhrog” Suideann cupla daoine ar an urláir agus fagann siad eadach agus cuireann siad cupla snoidimh air. Annsin seasin duine aice amach agus cuireann na daoini atá ar an urláir - ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:17:15 PMCapall. Bí abainn mhór san aith a bí siad ag dul treasna agus ní ragthadh an capall treasna. Thóg sé amach gunna agus loisg sé an chapaill. Diarrfhaid a beann tuige a rinne sé sin, agus dubairt an fear gurb in é an rud a deanfadh sé euile rud nach ndeanfadh a coimrle. Cuaid siad abaile agus tháinig áithir na mna agus a bheirt nian go dtí an teach agus dubairt an taithir go dtugad sé cead púnt don bhean a bfearr a bead múnad. Cuiread an (beirt) truir ban isteac i seomra ag imteart cárdaí agus dubrad leo teact amach direac mar táinig siad ar an saogal.
Gland sé ar an (d) mna ba sine agus dubairt aí ag baint dí a cuid eadaig. Glaoid sé ar an darna mna dubairt sí (go) lá go mait beid mé annsin anois. Glaoid sé ar an tríomad (du) mna agus táinic sí amac agus fuair sí an cead púint. - ball sinsearach (stair)1/30/2024 9:13:23 PMÉadaige.Ní raibh mórán tailiúr ann fadó. Bhíodh siad ag imteach ó theach go teach in aith ar bith a geobadh siad rud ar bith le deanam.
Tá go leor tailiúr ann anois. Iobrionn siad i dteach i speicealta doibh féin. Dearfadh na daoine fadó a gcuid éadaige féin agus annsin deanfadh na tailiúr ceibe rud a bí le deanfadh ag na daoine. Deanfadh na cailiní leinteaca don na fir as [cailiotó]? Caitfeadh na daoine bid agus loistean a thabairt do na tailiúr agus deanfadh na tailiúrí bristí cotaí águs cotaí mór. Ní bhíod ag na [cailiní]? ar snatad, agus moiracan. Ní ceanuideadh ná [?] ná na fir a gcuid stocaí fado deanfeadh síad féin iad. - ball sinsearach (stair)1/22/2024 12:20:33 AMBád an nípper. Oidhche amáin bhí an bádh sin ag teacht anus as Cathair na Mairt. Agus baidtú i thíar ag tuain na h-airdhe. Níor baiteadh na fhir chor a bith. Sé an caoí ar tuintigadh an bádh sin. Tá cuidh de le fheiceál tiar ansin san gáineamh go feóil.
- ball sinsearach (stair)1/22/2024 12:19:10 AMmuinéal. Nuair a dairead an cat an béan ag teach léim sé anus Bhi an cruiscin ar a cloigeann agus briseadh é. Tóg sí an tlug? le na buladh air bhí sé imthig amach.
- ball sinsearach (stair)1/22/2024 12:15:23 AM1) Bhí mise lá san Ghimread ar an tuirle tuain an ceann dirneach sa Diardain mhí na bfoileach nach bholch é an uain. Ní raibh sparch ahan le cuir in maoinis mná mo thiansa na mo teasaidh cruaid
2) Acht ag guidhe ríog na ríogacht le me tabairt ar ais go Báile Ata Cliáth - ball sinsearach (stair)1/22/2024 12:14:25 AM1) Bhí mé ina Acail is bá mian líom fhagáil.
Bhá maith an ait ag straóisoirí Bhí bíadh ag leabaid an is mile failte. (Bhá m) Is curaid sláinte ag stráoinsoiré. - ball sinsearach (stair)1/22/2024 12:09:58 AMBiadh na Sean Daoine.Trí bealí ins an lá disuig na daoine fado fádo brickfasta ar a 9 o’clog Dinnear ar aon o clog agus suipear ar 7 o clog.
Istig agus amuig disuig siad a cuid biad. Uair no peire d’oibear ocaid siad roim a breicfasta. Biodh cacaí mínbuid agus cacaí míncoirce agus cacaí mínseagal agus cacaí fataí. Disuigh sí fataí bainne agus iasc a biod aca leo. Bíonn bainne na mbó ag cuid acu bainne na gabar ag cuid eile aca agus biodh bainne na caoireac aca san t-Earrach. Faoí an fhuineóg biodh an - ball sinsearach (stair)1/22/2024 12:08:04 AMSean Sgéalta Grinn.Bhí bó an uair amain agus bhí fasain aice a bead ag ithte eadaig agus bead faiteas an cule duine go niosfaid sí na cuid eadaig. Nuair a nigeadh siad a cuid eadaig seasaid siad amuig dhá fhaire go mbead siad tirm. Lá amain bhí briste amuig ag bean agus ní tig leite an briste a fagail ina ait ar bhith agus ní raib fhios aice cá raib an briste. Ce raib an briste act itthe ag an bó agus rug sí an brist tamail ina diad sin agus bhí baine aice ina diad gur [ioth]? sí an briste.
- ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:57:12 PMNíor dhóigh an t-sean chat é féin ariam.
Is mairg don té a labhruigheanns go teann. Is minich an fear fáda ag iarraidh fataí ó'n bhfear gearr Dá mbeadh sé tirm go dtí Shamhan beadh broll ar dhuine éigin. Ní raibh mor ariam nach dtiocfadh beag ina dhiaid. - ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:55:08 PMAnois teacht an Earraí tá an lá dul cun sinte is tareis na Feil Brigide sé ardocaid me mo sheol.
Go Coult A Mac Reacad go ninead cuirt inias an i [seaitacht]? dhá míle go baile an tig mhor.O fagam le h-aicta go ndéig mo craca mar eirigeann an gaode no mar sceipas an ceo nuair a smionnan ar cara taob thios no sceitac dá míle Planaide Mhuighéo Cill eadáin an baile a fasan gac ceide ar tá smeir is sú crab ann is meas ar gach sort. Is dá meinse in mo sheasad i ceart lár mo dhuine gheimócan airst dom is bein arsa ogh. - ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:37:53 PMBaid na Sean Aimseara.Bhiodh dá beile ag na sean duine fada agus sé an t-ainm a tugaid ar na beile sin an bricfaista agus an suipéar.
Biodh an bricfaista itthe acú tart air an naoi a’clog agus an suipéar itthe acú tart ar an oct a clog air oidce. Biodh sead amuigh ag obair ar maidin uair a cluig sá a [nitidis]? a brisfeasta. Biodh sturabout mein bhuide acú ar maidin agus fatai tranona cor uair Dolead sead bainne na bó agus i uairteann ní biod bainne ar bit acú. Ní biodh bord ar bit acú ac bosca mór (Peadir Seoighthe Maoth [muill]? biodh arán mein buide acú - ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:37:07 PMmo phaide sa dhulimbás coilata dhó ní beáil do Airfeann agus beid sé i Fhlaitheas.
(Nuair a bheithfa ag fágail bháis) Muire agus a mac, Brigid agus a brat, Micéal agus an t-seál, Dia agus a laimh dheas tart oireann. (Ag dul a codlad) - ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:36:28 PMSean PaidireacaCaigleam an teinn seo mar taigle Criosta Chach Brigid ag a bhun agus an bheideann bhmuire ina lear seact n-aingle fhiche as Flaitheas na gréas ag currad an [tig] seo is na duine go laicach
Nuair a bheitá ag caigleit an teine Ceitre cornéal ar mo leabad ceitre aingle o Dia go m’aire má áim bás anoct ná go dtí maidne i Fhlaiteas Dé go meid m’anamh. Nuair a bheithfá ag dul a choilead bí Muire agus i mach ag siubal amac sa lá leig Muire con an tuirse ata ort a mhatair ní h-a act oisna ceart spre go t-oisna mo cuid fuil agus feoil abheith ca stealad agus dá stroicead ar leacraca na sráide Níl aon dhuinne a neabreacaid - ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:33:27 PMfear eile a bhí ann. Cuaid an fear amach tairis agus thosuig an fear a raibh an brailín air ag rataid in a ndiaidh agus dearc an fear tart agus chomh luath is tháinig sé a éadainn caith. Sé an bhrailín anuas dá cheann agus thuit sé a lagair. Nuair tháinig buiseach cuaid sé abaile agus bhí an fear eile roimhe sa dteacht dinis sé an sgeal dhó agus níor imthigh sé aon oidhche eile in a diaid sin.
- ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:32:46 PMScéaltaibh Grinn.1. Bhí beirt fear an fado. Bíodh fear achú amuigh iongantach mall san oidche agus bíodh an fear eile sa teacht gcomhnuidhe. An oidhche seo bhí an fear amuigh agus dubhairt an fear eile leis féin go rachadh sé amach agus go gcuaireadh sé [faitcíos]? ar an fear eile agus go mbéidir go dteochaid sé abaile in am gach oidche. Fuair sé brailín agus cuir sé anuas ar a cloigeann é agus d’imthigh sé leis amach agus suidh sé síos lár an bothair ní raibh se bfad in a suidhe gur bfacha sé an fear seo ag teacht aige. Síl sé gur bead an
- ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:31:56 PMuisge. Tá dath bán agus dearg air. Itheann sé go leor iasg.
An Easóg. Ainmidhe beag isead an easóg. Déanann sé nead cois na fairraige. Fásann fionnadh giortach air. Tá dath liath air. Deanann sé gl leor dioltais ar daoinne ag marbuig eanlaith. An broch. Coinnuigeann sé thuas ins an gcnoc. Tá dath cineál buidhe air. Ainmidhe beag isead é. Itheann sé féar sleibhe. - ball sinsearach (stair)1/21/2024 11:31:11 PMAinmidhe FiadáineAn coinin ainmhide beag isead é connuigeann sé n-aice na fairraige. Itheann sé fear glás agus coirce freisin.
Luchóg comnuigeann sé naice na tighe agus bhíonn sé ins na cruacha chomh maith itheann sé sé coirce seagal mionnbhuidhe agus bplúr. An madadh ruadh. Ainmidhe chomh mór le madadh. Comnuigeann sé naige na fairraige agus thuas ins an gcnoc. Tá dath ruad air. An girrfiad. Aimhnidhe beag isead an girrfiad Conmuigheann sé sa gcnoc. Tá dath liath air. Madad Uisge. Connuigeann sé san - ball sinsearach (stair)1/19/2024 12:07:47 AMbhíonn mhuicfeoil agus mhairfeoil agus caoirfeoil go fairsing san tulán ar fiocadh go siorruid
- ball sinsearach (stair)1/19/2024 12:03:58 AMsgill as na spéire agus chuireann na réilte liom.
8 1 Éirig suas a Seán is chuir isteac na lachainn bliadian sa oidhche réir goudid an gandail beac ba maith an gandail é cluach na ngearach maithe púnt is fiche cluach bainneadh dó sa ndearach. 9 1 Tá bean ar an baile seo tá sí chomh bauige go silinn na sagairt gur naomh ag rataidh na sagairt ag inse a cuid peacaidh sna sagairt dhá mboladh go siorruidh 2 Nuair tigeanns biddy abaile is an t-airgead cruinne bhíonn chuiread ar Ned in a déinnear - ball sinsearach (stair)1/19/2024 12:02:06 AM5 is a wailin is a wailín tabhair [bailne]? againn
6 1 Ag ná dáil níl bean le fághail Tig sgríobhach le mo Máire Tá ic neas bog bán is deas a chur ní fuile faoi náire Is a dtaibhse níar ach raoch ghá díol Ná cailin tá níos síora Nis óig sean sé plúr na mban Is sise bródh na tíre. 2. Tá muinéal bán gus cómhair na lán Is cumaigh lán i dealbhaidh Is a chramsail réal gach réal sa spéir Gus is binn a glór Mo cailín chóir Ná cláirsigh ciúin na cruinne - ball sinsearach (stair)1/19/2024 12:01:05 AMsiniú bhéigin chomh thaoibhean leis an dhara cuain
3. Is fada mo bhun ar am bhochain is fada mo pocaí gan pinghe Is fada mé gol le mrá óga is [níor]? ól mé an dhóir le mo mhiain 4 1. Dhá béigin in Acaill ní maith liom fhághail ba maith an áit é ag straintre rí biaidh agus leabaidh an le fágail is fáilte is comhramh sásta ón bean an tighe. 5 1. Tá uisge teacht ón spéir againn tá an féar fás in aisgine tá un na mbéil fás againn le meidh ata go bainne acu - ball sinsearach (stair)1/19/2024 12:00:03 AMtháinig ar diogán isteach in mo thighe sa as Condae Mhuigheo.
2 1. Bhí mé lá go bronach is mo cheoiltoirein ag tuin an thighe go siara siubauleadh deóra is comhramh leis na cailíní ní shuim a bhí na gleor agam is doice gur ag maghad bhí ach tá mé ág go leor agus ní bose mé ach grádh mo croidhe 2. Muileach rí na haoine a diabar mo grádh bfádh uaim dhá bfaim eolais chun an thighe agam lá saoire ná go moch Dé Luain dhá mbeadh sé chúr sa dialion is an oidche béadh cur sneachta dtuaid is mo grád dhá bfain cead - ball sinsearach (stair)1/18/2024 11:59:03 PMSean Amhrám1. Cearch agus coileach a d’imthig le chéile shiubaleadar Éireann gur bris siad a gcroidhe. Ag unen ó túlán a bhí siad ar fiáracht ag githe féar sliaba agus ag chodladh sa frioc.
2. Cruine mrá an bháile isteach láir na marach ag sneamh is ag cardaill is déanamh an imorcha gleo. Dubhairt bean acú bhí tuirseach le ráite go bfuigeadh sí bás le dúl ins an ól. 3. Leágh sé an t-anam don fhear a bhí thíos ann céard tá sibh déanamh is gan baint acu sin éinin beag banuighe - ball sinsearach (stair)1/18/2024 11:58:07 PM(roimh) cruaidh roimh an bricfeasta
6. Ní raibh aca frisin ar an bricfeasta ach boxdie gach uile maidin 7. Ar domnach cásca sé an feasta a bíodh aca, ach ag itthe bháirne agus fhúigeóci agus ag bhicú ag leor acú 8. Bíodh go leor uibeacha ag na sean-duine fadó agus go leor uibeacha lacáin. Ag an Nodlaig bíodh go leor uibeacha acu 9. Ní raibh aon bord acu ar cor bith ach cineál do han bosca agus uireannta amuig sa páirc a bíodh siad ag ithte. 10. Ná duine a bhí an fadó bhí siad iongtach láidir mar bíodh siad ag ithte leite agus cácaí mian coirce agus sin é an fáth a raibh siad [cníos]? láidir ná na daoine ata anios ann. - ball sinsearach (stair)1/18/2024 11:57:11 PMBighe na sean-aimsire1. Ní bíodh ach dá béile amáin sa ló ag na sean duine fadó, ag an do deág a clog a bíodh an bricfeasta acú agus ag a sé a clog biodh an deinnéair acú.
2. Ag an bricfeasta ní raibh aca ach fataí róstai agus uireanta bhíodh cácai mian coirce, agus uireanta eile tae, agus leite 3. Amach as sean naginí agus as canaí a bíodh aca leis an tae a ól. 4. Ní ceanneugeocadh na sean duine fadó ach cloc plúir agus bíodh siad an chneasta faoi an plúir sin. 5. Bíodh siad ag obair iongtach - ball sinsearach (stair)1/18/2024 11:54:54 PMAnois teact an Earride bead an lá dul cun sinead agus tar eis na fuil Brigide ardeocaid mé mo sheol go cuilte - mac racaid mé go neanide cuirt misa ann go bogas da mile go ball an tir mhoir O fagam le b-utach thú go n-eirge mo criosa muir eireocaid gaoid nuair munn i scapis an [eid]? smaoinm air cearra no air ghaillin taobh thios de ar sgit dhá mhile iad air planide mhuigheo. Cil eadan an balla a bfhasann gac nid ann tá smeara suth criob aon is measa ar gac sort is dá mbein in mo seasamh i gceart lar mo dhaoine [?] imeocaid an dom agus bein a rist óg.
- ball sinsearach (stair)1/18/2024 11:54:11 PMnac mór a tairrint sí i gcionn ceire cuirse nuair rinne sí an cuan se [se]? isteac i raca frann Is dul isteac in seo dhuinn beil an cuan seo se casad rinn linn agus thog se a ceann cait se [liopa]? agus rinne se motaion lenaid dhomsa agus beid sabh slan mise ri na fhairrge ata an seo faoi rioct agus is [omaid] reaman i bionn sal an ta olais mór agam isteac sa tire seo agus luigh sios feaste fuit an t-iarann cam. Tá mo theac ineac leat gac lá is gac oidhche an cairge bhuide iad an chufe taobh tall tá teine mhaith ann agus toba gac biadh agus cailin sicabal a cuir thuna bordh.
- ball sinsearach (stair)1/18/2024 11:53:27 PMSean Oireann.A Sean i Ruiddie a gcuailid tu taointas a rinnad an oidce iad di ar abainn mhór Nó bhí ceangalti agus i teac on aonac gar it sí briste agus dhá paire bróg dith sí plud mhait is ba mhór a sgeal e phiosa lion agus dhá piosa shál agus mo Dia is mo dheachar ní the bí eagint ac rapúr.
Shearlas agus cota shean. A bhfuc an Joeph air maidín Domnaig cuir tart i féocain as cionn na gceann caplin Dhomnall air a stuir da gcoil agus e gcluaig i gcomnaide air cuan be nam. Bhí na bultaoi tarint agus na spair dhá [lubhú]? agus na bruic dhá screadh a bhí i [?] [?] na gcrann agus - ball sinsearach (stair)1/15/2024 12:22:55 AMTigthe na sean - aimsireSé an cuadac a biod ag na sean daoine ar na tighthe fado no scrataca agus e [otarr]?
Biod leabaidh sa gceistiní fadó coir ag na sean daoine sé an ait a biod sé no in-aice na theineadh sé an t-ainm a biod uirrtí an cailleac. Codluighead na sean daoine inntí, biod an téine ag binn an tigthí biod seimlear ins na sean tighthe fado biod an seimlear sin deantí dhé cloca agus do muirteal biod dhá cunlaidh ag na sean-daoine ar na tigte fado. Ní biod aon teine ag na sean daoine ar an urlair fado, biod bolta taobh istigh gun doras le é an [dhanad]? - ball sinsearach (stair)1/15/2024 12:22:02 AMMuna mbeadh torfad síad leatnona oibre.
Tiubhradh na daoine leatna oibre ar [aigriadh]? Biod [margodhaca]? ar siubal ins an t-sean aimsir, agus a ta ar siubal [fos]? biodh (beiteb) beitigh agus caoraigh dhá ndiol aca. Biod eadaí dhá ndiol ag na [tairní]? - ball sinsearach (stair)1/15/2024 12:21:16 AMDíol agus Ceannacht.Bhí go leor síopa ins an ceantar séo fadó bhí siopa ag Micéal O Gállocbar agus bhí siopa ag Padraig Seoigthe agus ceann ag Ogán Ó Gallócbar sá t-séan aimséar.
Ceanneochadh ná daoine na rudaí a bhí ag teastail uatha toir i - Cathair Na Máirt biodh earraí dhá (tar eis) n-diol tar - eis am Afrainn in aice an seipéal bíodh ol dhá n-díol tar eis am aifrinn agus go leor rudaí eile. Níor (earrac) raibh móran airgead ins an séan aimséar fadó. Dha mbíodh airgeadh acú [d’iocrad]? (a mbead airgéad) siad é. - ball sinsearach (stair)1/15/2024 12:18:29 AMAg sodharna.Cruinnimgeas go leor gasúr le ceile fainn síad ceithre cloch Tosaigh siad ag [cumradh]? a ceile agus an daoine a tiochas fíce ar [caife]? an duine sin seasamh amuig i lar na ceitre cloca.
- ball sinsearach (stair)1/15/2024 12:17:28 AMcaitheam gabhairt agus thuirnipi ar na dorais.
Cirrin thart Sé a caoi a imreanns na daoine cirrín thart seasan go leor daoine in dhiad a ceile agus tairringeas. Daoine acu cluais an cead daoine agus ma ceapan [?] sé an daoine. a tairring a cluais caite an daoine, sin a dhul in ait. Ag caitheam meacan. Cruinnoceadh go leor daoine le ceile ag caitheamh an meacan geobfaidis cloc mhór ag Feacamt tin daoine [is]? fear. - ball sinsearach (stair)1/15/2024 12:16:36 AMCluicsíSeo iad na cluicsí a bhí ag na daoine fado. Currinn thart. dallog ag imirt carda, ag imirt liatroidhe, ag caiteamh meacan. Ag seóladh baid ag dul a bhallac ar a cheíle, agus ag ras. Sé an caoi a imreacadh na sean daoine an dallóg fado cruinneocadh go leor acu isteac itheac. Chumhradh daoine acú na daoine agus ar daoine a tiocfad fice air Cuiredh an dallog ar an daoine sin
Bhí cleaseana acu Oidhche Samhna Tiocfaidh go leor daoine le ceile agus bidis ag - ball sinsearach (stair)1/15/2024 12:13:39 AMfhathac na peiste an.
5. Trí boluguimh de uisge ól as béal bhreac abhann. nuair a bheadh an breac beo. dá mbheadh an truif ort. 6. Dá sgalláid de cos le neanntóg cur cupóg air. 7. Dhá mbéadh an britíneacth ort thú neanntogha a brith agus an sui ol. 8. Dá mbheadh casacta ort. Tú sciucrí agus im a bheith agus é a ól. 9. Dá mbheadh fáil ort. Thú crucán siucrí ithe agus [duineochadh]? an fáil duit. 10. Dá mbeadh cos bhoct ar - ball sinsearach (stair)1/15/2024 12:12:17 AMLeigheasanna.1. Sé an leigheas ata ar casacta gas searbhan a baint agus é a bhrith agus an suí a ól.
2. Sé an leigheas eile ata ar casacta garlog a baint agus é a brith agus an suí a ól. 3. Nuair a bheadh cos le dhuine bristí duine a ghol amac agus ruta an cupgact a baint é a breighadh agus é brith agus nuair a beadh sé brití é a cur a cos. 4. Crubin sionní a fhasas ar an cnoc é brith agus an sui a tabairt do capaill dhá mbheadh - ball sinsearach (stair)1/11/2024 12:11:15 AM1) Is glas iadh na cnuic ibfadh uainn agus ní féaramhail2) Is goire cabhair Dé ná an doras
3) Mol an oighe agus tiochfaidh sí 4) Is binn béal in-a thost 5) Is furast a dhul thart le teach madad gan fiacal 6) Is ait an mac an saoghal 7) Níor dhóigh sean chat é féín ariamh 8) Rud a sgríobhanns an púca léígheann sé féín é 9) Mar cam díeach an ród is sé an bóthar mór an aith-giorra 10) Éirigh go moch is luigh déidheannach 11) Is mairg do'n té a labhrann go teann 12) Bíónn blas milis ar - ball sinsearach (stair)1/9/2024 8:59:32 PMCeacu siad (Uar) Nuair a beaf beafead tinn. Cupla cloc a cuir isteac agus eadac a cuir isteac í bpota agus a cuir ar an teine agus sug an cloc a lagoil agus a tobairt go beaceac tinn Is mait e li h-aigead beaceac tinn,
Uar leibe gabad Uar leibe ins a croc (lena) é a brit is uisge agus a Fheagal ar an teine suis lé leat uair a cluig agus nuair a beit se brithte an sug a tabairt don beaceac a beaf tinn, Tá an sug (du) - iontac dub, Mearean taidbse é a beit, cur an sug i - ball sinsearach (stair)1/9/2024 8:58:38 PMLeigeasanna1. Boglas agus minchoirce a brit in cuig uisge te a beir ar an teinne suas le leat uair a cloic agus nuair a beit sé brithte le acuir ar eadac glan agus le iontac thé anns a cuir ar na rud bocht Tá sé go mait h-aigead Niascoetaca agus coise bochta
2. Cupogaca Nuair a beis beal duine go boct ag an grain. Is maith e bun cupogaca le h-aigead béal duine é a cuir ar ins an oidce. - ball sinsearach (stair)1/9/2024 8:57:15 PM1.
Bhí mé lá go bronac in mo cheoltanain ag tuin a tuig. Ag eirige suil deoireac is mé coireac leis na caílínie. Ní suil a meid sa gloir liom, Is í deanta in a broac suas ta mise og leor is ní phoisid mé act graid mo graid, 2. Ó, beanacht Rí na hoighthe gan sé hoighthe ar mo graid mhaid uim, Níl dill agam gul dha [híobra]? lásiogra na go moc dialuigin o biod sé indiu sá dilin is an oidhche beid cur sneacta Is dhá Maigin dhá muigin cead siobna go meigin ghó siobna léis an fail ar cuil, - ball sinsearach (stair)1/9/2024 8:55:51 PM1. Eirig suas a Shean cur isteac na [leaca] (a) n-Bliadair is an oidce arear a guideadh a gandal bacac.
2. Bá mhaith an gandal é poin na ngeaba bhreaca puint is fice cluic a bhainfhídh do ins an earrac, - ball sinsearach (stair)1/9/2024 8:54:13 PM1.
Cearc agus coileac dimthig le ceile suibal séad tart eire go bhris siad a croid ag uinin a cocal a bhí siad (ag) ar fiorac iteaca [moac]? slioba is ag cloideac sa bfiocra, 2. Cruini mna mbaile isteaca lacar na marac ag sniam is ag cardal is ag diamna a gcuid sport sé dubairt bean (ag) aca go raib (is) sí tuireac lé raice go neacta sé bas bé duil insa nfhoil 3. Tarann siad cuigim sgaon aide gan fiobar agus leag siad sias mo cionn ar an stol is scatam beag eile bhí fhead ar mo shaogal sa is sgior fear a tige isteac sgiopa go leor, 1. Ó eaid eoileas céart á deaneas mé amar niosta domh tiosad sá leatur le mhead is bí oidrean ariab, 2. Is nac fada chait mo cosa gan broga nas fada chait mo Phoicin gan Peigin is nas fada chait mé gul lé mna oga is naor ol meise aon deoir le mo bionn, 3. Ó bron ar an deide nac bhionn criona is nac measan an saogal mar is cor sail á chuirtal orait bannaí criob caoirean nac - ball sinsearach (stair)1/9/2024 8:53:20 PMSéan OireannIs déas an sagart grad mo croaid naos
1. Dhéasa na an phobal ag dugin sé friod tá maon lé fagal aige on beag is on crioan is bron an Peadar se rinn botrain daom. 2. O eagist a cailin béag na caon aon deor ní duit a ruigid mé na go aon bhean beo Baiste me do leana lé cuine Dia is a ruig ar matar bo leat sá I mé, 3. Tóg dhó leam dom ma tá sí trom crop do shuilin tá lupeac finn cuir glas ar do comhrad ma tá tadaí inn ní fearr duit in do comaid leom, Ag dul amac annseo Béal a cuin dom casaid run líom is ceann bhfuil mé luip ar a cur a shubal a is ní raib na thuacta dhul sá traig. 2. Mise rí na Faraige ata an seo Faoí riocta nac homuig tír an cháit mé tamall ann tá eolas mait agam thart air an tir séo leig fhead sios san ioran eam, - ball sinsearach (stair)1/6/2024 9:11:23 PMSeo e an caoi a nimiritir bfólacan bíonn scata paiste agus cuireann muid suas go dti fice agus an duine a (cuireann) tigeann an fiche ar fonaid (na) sé an sin go mbeid na paiste eile imtig i bfholac agus ansin imtigeann sé agus bionn sé ag iarraid iad a ceapad agus an cead duine a ceapas se o caitfidh sé sin ar rud ceidne a deanamh.
Bíonn na paiste ag piocad smeara duba Fhoghmair. Bhíonn muid ag piocad plansogh agus caorai duba agus agus froicóga Domnas na n Cruaice - ball sinsearach (stair)1/6/2024 9:09:10 PMCuramh na gCosBhí ne sean daoine níog bo. na fíce bliadan sul a cait sead broga
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 9:00:54 PMCluicíBíonn na paisti anios ag imirt cluicí seo cuid achu irirborg iorbog seo é an caoc a imreann an clúice sin. Suideann cupla paiste síos agus cuireann siad amac a gcoisai agus geobainn daoine achu tart le slat óg agus bionn rad focailí iurbog iorbog lirain buidh ina Eireann Breaca preapa briabac suibleac suibleac [seac]? ina Muilean Muilean laigte Pluc na gceileag isteach go flaitas ceibí an cois a tugas an focaul deiread air cairiad an daoine sin a cois isteac o na coiscad eile,
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:59:16 PMCuaid an cailin abalac nuair a tanic an gasur isteac sgantar sí saoghall sé gur deamsa a bhí an cuaid sí amac ag a [autir]? agus Tainic an tatar isteac (lé) [?] agus nuair a connaic sé an madadh dosuigo sé ag ghairig
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:56:39 PMBhí caílin agus gasur an fádó agus bhí madadh acu lá amáin chuaid an gasur amac agus cuir an caílin an madadh suas ar bosca agus cuir si hata ar a céann agus piopá in a beal
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:54:38 PMamain cuaidh an cailin amac leis an gasur. Nior mhait leis an balann an cailin agus dubairt sé leis an gasur an cailin a ceapead go marboigeadh sé í. Cuaid an gasur suas ar crann agus ní raib an cailín abalta a gal suas ceap an balann an cailin [?] agus cuir (an) sé a dá oireach isteach in a dhá cluais crac sé í agus marboigead sé í.
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:53:36 PMBhí gasur an fadó agus bhí sé ag faire bolann agus bhí an bolann iante (ma) meat gó ní roib a muirtir an teug ag tabairt tadaí do le aci ac an bruscar a bí focaí in na diadh eadh fein. Bhí an bolann ag tabairt míl don gasur as a cuidh oirceací bhí sé ag urig iontach bacaí agus ní raib fios ací ceard a bhí ag deanin bacaí é. Dubhairt an gasur [liofa]? gur an bulann (ag) a bhí ag tabairth míl do as a cuid [dirceací]? lá
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:52:55 PMbí sé lintí le mincoirce,
Tactairi ó dia le biadh ag na paiste s - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:47:26 PMAn sort cupa a biod acú baisine agus sapasan agus neaguig clusa.
Nior cuireac sead an bord coran bit Ní raib aon feoil acú ac ag na Noílaig marb sead caocra annsin, Leat puinnte feole a biof acú ar gac beile, Goifaid siad an iasg ar a cuan agus biod agus neart iasg gort agus iasg uair acú biod fada rosta acú. Níl fios ag duine ar beit an uar a tainig an [tal]? isteac go h’Eireann, - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:46:38 PMBiod na sean daoine.1. Tri bhéile a bhiónns ag na sean daoine fado. An briofast an dinner agus an suipear.
An bricfasta acú ar maidin an dinnear acú ar meadon lae agus an supair acú sa traiona. Istug agus amuig disuad sead a gcuid bead leat an ama, bhad sead ag obair rioma an bricfasta. Disuig siad fadí agus cacaí minuida, Bhíonn bainne bo (agus) ag cuid acú Bhiód bainne gabar agus bainne caoireac ag cuid eile acú. Faoi an Fhuinneog a biod an bord acú - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:44:46 PMan duiné a beidh ag déanú an cléas sín leis fiatruig sé don té a beidh sa cliamh an thigh leis e a feicead agus beidh scata daoine in ná suidhe. Tart ar an clíam agus beid cana uiscé aigé agus núair duairt sé leis an dtigh leis e a feiceal tabarfaidh se an cana uisce anus sa cean ar agus ar na daoine a bead tart ár an cliamh agus deanfaidh se an obair sín go mbeid sead tuirsé léis agus deanfaid sead an rud ceadn
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:44:07 PMleis.
4. Dalog. Bíonn gó leor daoiné cruinigh lé ceile an duiné a túgann ficé ár geobfad an dalogh ár abhrócadh sé dalogh o dalogh o baile go baile gó baile an meid a mbeidh ins ná coirneal bhí í [gcarth]? lar an thigh mor céart dó aon duiné á ghabail íns ná coirnéal nó má ceapthar íns na coirneal eadh geobfadh an dalogh orta an duine a ceapfaidh an duine a bfuil an dalog air an duine a ceapad se. géobad an dalog air beidh sead ar siúbal léis an obair sín go mbeidh sead tuirsé leis. Cudach ná colúm. (Géobhadh) séad clíamh agus ponon cóircé agús geobfaídh gásúr istéach sá cliamh agus cuirfid séad an ponon ar a cionn - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:42:53 PMagus tabharann sé an cruipe gó dti an te a bhár léis seasan an duine sín súas Fíarthuigheann sé gó ná gásúr éilé cean dúine a bhfhuíl an cruipe aigé agus Fiathruigeann sé gan gasur a [bfaíl]? An cruipé aige cé meadh builé a ngeobhfad sead agus béidh séad ar siúbal léis an cluicí sín go mbeidh sead tuirsé léis.
3. Malachán. Bhíonn go léor daóine an téigeann sead a málach. téigéann duine admain amal ách ín aon aith amáin agus teigeann na daóiné éilé ín aith éile agus nuair tha sead imtigé amalach lígheadh séad stradh agús ímteocadh an duíne eile déaidh agus nuair a bheidh sead ceapa uilígh aighe geobfaid duine eilé amalach agus beidh sead ag [siubal]? [leis]? an aluicí sín go mbeidh sead [tuir]? - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:41:54 PMNá Clúicí.1. Tharth á bhrog. suideann sgatá gasúr ar an urlár agús séashamh ciónn acú suas agus á drum thíonntoigh acú agus bhíonn séan sthocá ág dúiné acú tugáinn gasúr acú bhúillé dón thé a bheidh ná seasamh cúireann síad án. Stoca tharth faoí ná gcosa agus caithear an thé á bhionn ná seasámh an stocá a fhaghail an te a bionn an stocá aighe annsín sheasann suas agús déann sé an rud ceadna no gó mbioinn séadh túirdé aigé.
2. Thart an crúipe. Bhíonn sgata gasur no cailiní [iruingig]? le ceilé agus téigheann cuile gasur no cailin i gcoirnéal doibh féin téigéann an duiné ís síne targ léis án cruipe - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:40:29 PMSéan Scoileacha.Bhí séan scóil í mbháillé Cnochnachassa ín aicé lé garraíd micí Peadhar agus Sé án tainm a bhí air án féar á bhí agh muinéad sá scoil sín n-angél bhíodh gó léor Paití ag dúl aigé agus bhíodh sé ag tabhairt brocan dhóibh. Bhíod sé ag dúl tharth ag iarraidh ár ná daoine á thionnthoch ína Protuston nígh agús annsín táiních gó léor daóine agús léag síad an scoil aír.
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:39:39 PMScéal Grinn.A shaon ní raodhai a gchúla mé an taontas a ríonnadh tios ar án abáin mór bhó Bhí céangailti is í ag teact in aonach a dít a briste agus peire brog dhít sí pluidh agús bá mor an scéal é dá duisin bínteach agús phíosa tál mó léin ís mó creach. ní thé misé eighéaint ach rapar. séarlás agus cotha séán.
Ghó mhóc ar maidín casad an séan bhó buide líom ís í ag stroicead cíbé. ghó moch sá la bhúail sí seanaca sorm faoí rith i míthís faoi ceatram simsúil idir caothor bhán. Raodor bhaodor burcac se casad fear líom bholch an uaid a ís ba fúr an la bhólch a thaithín sé dom do breatnú cuilin bolch an uaidh e indeaid chomchan. - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:38:15 PMLá croshtha ná bhlíadná dhó mhbíodh Áífhrín
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:34:12 PMNá Clúicfhí.1. Na cluicfí a bhí ag na sean daoine fadó dalogh an caoí dhímiréocaíde séad éadh cuiréad duine acu dalog ar an duíne éile dabarocad duine acú dalog o dalogobaílle go baillé án. Meid a bionns ins na cuirneall Bhí í gcéart lár an thígh.
2. Thart a brogh súidéadh sgata daóine síos ar an talam agus béid stoca acu agus béidh duiné ná seasam súas. na daoine a bíonns na suidé siós bualfaid séad an duine a bí na seasamh gadh crumfaid an duiné sios agus. beid sé ag iarfaid an stoca beíd na daoine atá na suide síos béíd siad ag bulád an duine a bí ag iarfaid an stóca. - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:21:17 PM2. Tios ag béal mhoiléad a toigh muid ár seolta an srut á bhí mór. is an gaot a bí gan is tíos ag dunoíbir i stop muid a realta is leigramar fein an taincre fuinn nuair á bhí an taincre caite an a bí feasta bearr a bí ín Earinn na gcondá muig (óg) éó bí muiceoil go fairsean is caoreail breag greagal sin agus eanlaid beag agus mor gól a nios beal a mhulan is amac tun duchta bí micéal gha gol is ba sleabnaid [lat]?. Tomas an tosaid ag taba faoi léotai ag [tairt]? agaire gan scod na díb ís sé lan.
3. Da mam fein a mam mo [gardin]? duac is paipéar a beirin ann ba dheas a scriobann anuas - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:21:13 PM2. Tios ag béal mhoiléad a toigh muid ár seolta an srut á bhí mór. is an gaot a bí gan is tíos ag dunoíbir i stop muid a realta is leigramar fein an taincre fuinn nuair á bhí an taincre caite an a bí feasta bearr a bí ín Earinn na gcondá muig (óg) éó bí muiceoil go fairsean is caoreail breag greagal sin agus eanlaid beag agus mor gól a nios beal a mhulan is amac tun duchta bí micéal gha gol is ba sleabnaid [lat]?. Tomas an tosaid ag taba faoi léotai ag [tairt]? agaire gan scod na díb ís sé lan.
3. Da mam fein a mam mo [gardin]? duac is paipéar a beirin ann ba dheas a scriobann anuas - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:21:13 PM2. Tios ag béal mhoiléad a toigh muid ár seolta an srut á bhí mór. is an gaot a bí gan is tíos ag dunoíbir i stop muid a realta is leigramar fein an taincre fuinn nuair á bhí an taincre caite an a bí feasta bearr a bí ín Earinn na gcondá muig (óg) éó bí muiceoil go fairsean is caoreail breag greagal sin agus eanlaid beag agus mor gól a nios beal a mhulan is amac tun duchta bí micéal gha gol is ba sleabnaid [lat]?. Tomas an tosaid ag taba faoi léotai ag [tairt]? agaire gan scod na díb ís sé lan.
3. Da mam fein a mam mo [gardin]? duac is paipéar a beirin ann ba dheas a scriobann anuas - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:20:20 PMSéan Oran1. A Shéan ní raodai a gchula tú an taóntas a rinnéadh thíos. ar an abhain mhór bó bhí ceangailté is í teact on aonac a dít bristé is péire bróg dit sí plúid agus bo mhór an sgéal é gá dhuisin léini agus píosa tal mó léin is mó créac ní sé mise eagaint ach rapar thearleas agus cota shean go móc ar maidin casad an tean bho buide líom is í ag [scroicéa]? ceibe gó moc sa la raidir burca sé casad féar líom bolc an uaid é is [bfur]? an la bolc a thaitin. se dom do breanai cíbin is ní raibh se tul orm na obarall
- ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:18:20 PMSéan Oraia
A Shean ni Raodaí a gchuala tú an - ball sinsearach (stair)1/6/2024 8:16:30 PMFéilé na Bliadna.1. Lá lé Brigidh deanann na daoine crosanna la lé Brígid. ++
2. La lé Padraig bioinn seamrog agus ribíní glasa in-onoir dé Naom Padraig. 2. An carraigas bionn na daoine ag trosgad ag an carraogas. 4. Do Ceadaoin na luaitrid do teabhad na (daoine) go dtí téac a Popaill fadó agus do cuiréad an sagart croceas ar a gcuid bhacais le luait. 5. Diardaoin na comaine do teabhadh na daoine go teach a Pobaíll bionn siad ag trosgad agus tugeann siad turas na gcross. 6. Satarn agus Dhómnach na casga bionn Féasta mor acá Domnach - ball sinsearach (stair)1/5/2024 12:04:56 AMÉadaigh na Séan Aímsiré.1 Ní raibh moran tailiúr ann fado. bíod sead ag imtéach o theach gó teach ín áit ar bhít a giobadh. sead rud ar bhith lé deanam.
2. Tá go leor tailiúr ann anóis iobrínn sead idtheach doib féin. caitféad na daoine a gcuid eadach féin a beith aige a biod deanta. aca féin agus thiocfad tailiur agus deanta sé an rud a béad lé deanamh aíge. 3. Culaid flainin a bions ag na daoine fadó - ball sinsearach (stair)1/5/2024 12:03:38 AM5. Paidrin paírtach í ngairdín pairúis ag molad na mna séo á bhí gan. Iocht Iosa a Múíre agus Rí na ngrásta na leigéad síb fann ar m-anam bocht.
6. Caigleam an téine mar caigléann. chaith Bríghid ína bunn agus Múire na bárr na trí h-aínglé déag ata í gcatar na ngrasta ag cúdach an thigh seo agus daoine gó brath. 7. Aingéal even aingéal dé cabraid liom ar féad an laé bhí lé mbais gó siaraid dlúagh ís na lígh don deabal mé a cúir amugh. 8. Muire dhilis agus a matair Iosa gó raíbh tú ag mó céann naom. Baiste agus ard Asbol go raib [tuag]? mó bán teachtra Iosa lé ola criste go ráibh - ball sinsearach (stair)1/5/2024 12:02:39 AMbhaist Eogain é Cen mach e sin os crann i duil le na hála geala sínead íns an gre Níl duine an abrotaid artigal an creide cruid gac uair agus gach trath tiocfaid Muire ar cuairt aige trí uair roime na mbais.
3. Cead failte roime an domnac tar éis na seactmainn lá breag saoire tug criosta le na gairt duinn. Corruid do cos go moch in Aifrin. Corruid do beal ar briatra. Beannuide muscal do croide agus [didbir]? an [anaine]? Failte roim a Rí an domnaigh is tu á bhualeas ar a cuile duine sgaoil na glais seo dioim agus tabair leat manam a Míc Muire. 4. Ceitre cornéal ar mó leabaid. Ceitre h-angaide dom mo aire ma fagham bas anoct na ar maidin i bflaítéas. D’ia go mbead m-anaim. - ball sinsearach (stair)1/5/2024 12:01:45 AMSean Phaideareaca.1. A Maidean dheas beannuide is fuair fluic e do bealac is tu triall te do leanb go heigypt Mile buideas go brat leat a Rí. geall na grasta is tu tobair an spás seo go foill dínn Nc tri hairgle breagca. Go raib ar leabaidh ar mbais againn. Iosa Muire a Iosap.
2. Iosa muire agus Iosap go dtigid tu. againn ar uair ar mbas mar thainig an taingil ar cuairt sonas igcuisias. na mna boinsin an asal mín go dhtáinig tri Rí faoi na dromaltaca deoira. Fola deor ní ndeaca ar mear gur tuirling mac De gur leig sin t-uisge trid a mear is maith an sagart e mac Dé is maith an baictead ní se fraoin na mear gur baist sé Eogan agus - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:59:50 PMdearfhadh
Ma chasadh ná Éirigh liom. II O deanfhaidh mé cuilt go mo briste A maireas le saoghal na bfear An feasóg ní ,bainfidhe mé dhíomsa Go bfasaidh sé míle ar fad Go - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:58:58 PM9. Tá’n crugoid agus pistol I gcúl i bhaic.
Bainne cioch circe ag an bpisín ghá tabhairt gan chat. An roc ag baint coirce ‘s ag [bileá]? na mbó. Punt olann faoí Nodhlag le snaomh ag rún.10. Buachaillín mise atá agus chaith mé mo saoghal ar Luing Ó [bainfinnse]? sgill as na speartaibh Is comairfinn na realta liom Ó rachad anonn go “dimeaca” I gcuinne lucht tae gus rum Nach iomdha bean deas acu - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:58:18 PMoidhche aréir a goideadh ‘n gandal bacach ba mhaith an gandal é plúr na ngeacha maithe púnt ‘s fiche clumh a baineadh dó san Earrach.
8. Is fada ó chuir m’atrhair ar asal mé ag iarraidh mná siar I gcois cladaibh gur bris mé mo croidh ‘m lár. - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:55:53 PMsgior fear an tighe isteach tobann go leor reic sé a anam gan fhear atá tíos. céard tá sibh deanamh gan baint agaibh dhó.
III An t-éanín beag beannuigh a tháinigh ar didean isteach in mo thighsa o Condae Mhuigheó. 6. Aine Ní Cailín. Buaille Ghleanna. Má théigheann tú in aonaigh bíos do chaora leat an tolann ‘gus an tuan bíodh sí modhamhail caothamhal is i molta as an stuaim is ní bhárr maoine [?] a torta tio,r thú is na moltar thú le stuaim. 7. Áine Ní Caithlín. Buaille Ghleanna (Is fada o chuir m’athair ar asal mé ag iarraidh mná, Éirigh suas a Sheán agus cuir isteach na lachain bliadhain san - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:55:04 PMfeárr a méid sin ná beith ag’ gol ‘gus ag éagcaoin ‘nais cul chúl na binn. Mathair.
1. 5. Cearc agus coileach a dimthigh le chéile shubhaileadar Éire gur bhris siad a gcroidhe is ag (Oinín) Eoghainín o Tuachal ag bhí síad ar féarach ag ithe féar sléibhe gus ag codladh san fhraoigh. II Cruinnigh mná an bhaile isteach lá ar na bhárach ag snaoimh ‘gus ag cárdál a gus ag déanamh a gcuid spórt sé dubhairt bean acu a bhí tuirseach le raithe go bhfuighe sí bhás le dúil san fheoil tairraing siad acu sgian fhada le faobhar leag siad anuas mo cheann ar a’ stól ó bhí tamall beag eile go fad ar mo saoghal sa - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:53:52 PMceathramh siamsal i dtigh Chator bhain. M’athair. Toirdealach.
3. I [odeibhir]? buailligleanna. An gcuala tuacrisc Nula ní Conamhchain a chuaidh ar chuairt go h-iachtar oileán ag cuir tuairisc a gailtaibh Sighle agus siobhán expinara sinn sí piopaí II Cuaidh sí suas go mullach na Cruaiche rinn sí teach mór trí Stór ar aoirde agus cuir sí ceann air go chlocha dorling, Darduigh ‘n ceó agus meaduigh ‘n drúchta agus fuairias Núla cuachtaí sínti. (aine ni chaithlín) 4. Céad slán duit Acaill nior mhaith liomh d’fagáilt mar ba maith an áit é ag sthráinsearí bhí biadh ‘gus leabaidh an ‘gus ceád míle fáilte agus cead rinnc ar chailíní má bhí síad gan ‘gus sileam féin [?] gur - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:52:57 PMSean Amhrain.1. Is fada mo bhun ar a’ bhothair
Is fada mo phóca gan pinghinn Is fada mé ‘gabhail le mná oga (A) ‘Gus níor ól mé aon deor le mo mhion. Aine ni Cailín. II. A Sheán i Roduibh ar chuala tú ‘n tíontas a rinneadh thíos ar an abhainn mhór bó bhí ceangailtí ‘s teacht ‘ón aonach dith sí bríste ‘gus péire bróg. Dith sí pluid agus ba mhór an sgéal é dhá dosaen léinteacha gus píosa tháll. II. (M’athair) Go móc ar maidin casadh an tsean bho buidhe liom ‘s i stroiceadh [ciabe]? go moch san lá. Bhuail sí seachas orm faoí gnotha mhithe agus faoi’n - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:51:52 PMsiad bríste ná rud ar bith a bhíonn’s go na daoine. Nuair a bhíonn’s culaith a o chuid go na daoine anois fághann siad olann bhán agus olann dubh agus meascann siad n le chéile é annsin cárdáltar agus snaoimhtear é. Ansinn cuirtear ag an fheadóir é le éadach a fhághail deanta dhó tugtar bruicín ar an cineál eadach sin. Annsin cuirtear ag an táillúr é le culaith bruicín a fhághail déanta dhó.
- ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:51:07 PMEadaighe na Sean Aimsire.Ní raibh morán talúir ann fadó agus biodh siad ag gabhail thart teach go teach ag deanamh rud ar bith a bheadh ag teastáil. Sé an sórt eadach a bhiodh ar na fir briste deanta go bréidíni agus báiníni déanta gan rud céadhna agus dhéanfadh gach uile dhuine a chuid éadaighe féin. Acht tá go leor (go) táillur an anois agus deanann siad na h-éadaighe go na daoine uilig mórán. Nuair a bhíonn’s éadach ag teastáil ó na daoine anois geibheann siad an t-eadach agus fágann siad ag na táillúir é ná go ndeanann
- ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:49:58 PMII. A Íosa mhilis agus athair na tlógha dóirt orm braon se do grastá anuas a ghlanfas mo chroidhe atá achrannach cruaidh agus dibreóchas na smaoite seo mallaighthe uaim A Thighearna amén.
III. Paidrín Pairteach i ngardín Páras ag moladh na mná a bhí gan locht Iosa mhuire agus Ríogh na ngrásta na leig fán ar M’anam bocht. IV. Corraigh do cos go moch in Aifrinn chorraig do bheal ar briatha beannuig agus corraigh do meara ar slabhra d-anama Múscail do chroidhe ag agus díbrigh an anachainn. Dearcaidh muid uainn ar uaidh na marbh agus cuimnigheadh muid in án gcroidhe ar gach uair ar peacaidh muid. - ball sinsearach (stair)1/4/2024 11:49:13 PMSean Paidreacha.Artiogal a creidimh chruaidh go dtugtidh cugainn ar uair ar umais mar tháinig an taingeal ar chuairt agus sonas i gcuas na mná trí raithe a chaith sé faoí na brínn gur thiorling. Muire bhreágh. Luig an mbainte ar an asal mhíon. Is maith an sagart mac Dé is maith an baistreadh ní sé leig [se’m]? tuisge fríd a mhear. Bhaist sé úain agus baist úain é. Nuair a bínn le các a teacht agus an mach a rugadh ar neamh gach ball sá gcuir sa clé. Níl [ueair]? duine a dhearfhas artiogal a creidimh chruaidh uair agus gach tráth nach dtiocfhaidh an Maighdhean Mi Bheannaigh ar chuairt aige trí h-uaire roimh a bhás.
- ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:42:57 PMDallogh, Sé an caoí a imritheor an cluice seo an cead rud ata deanta seasam cuigear na seasar buachillí ar ar an ular agus cuiread duine iad agus an duine a thocadh an feice caitheam an duine sin eadac dubailta agus é a cuir thart ar a suile innsin bead sé ag dul thart agus an meid eile ag rit suas agus a nuas ag a cul agus an duine a ceapadh se ceatam an duine sin an eadac a cuir air agus an rud ceana deaman agus an duine a ceapadh an duine caiteam se sin a cuir agus mar sin, istig a imrigteor an cluice sin gcomnuide.
- ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:36:02 PMAn CuigeanneogDheantar maisthread istigh rud ar a dugtar Cuineog, Tá an cuineog sin deanta dé amhadh. Ta an cuinneog deanta le h-aid ag deanamh bainne agus im. Tugtar lonuidh ar an a rud a bionn ag bualadh an bainne agus as an rud ata feidí tughtar cos an lonuide, Tá an cuineog tumpiol 2sr go leath ar [aidrde.]? Ta rud ag na daoine aois le h-aid an bainne a coineal sios, agus ar sin tugtar a Clamain Tá an clamain sin dheanta dé amadh ta se deanta cruir agus poll in lar le dul sios ar (lamh) cos an lonuide. Tá piosa mor amadh a bionns ag coinneal sios an bainne freisin ar sin tugtar (Clar) Clar an cuinneog.
Nuair a bionns na dhaoine ag cruineadh an bainne, bionn siad ag tobairt thart an lonuide sa bainne. - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:34:02 PMSeana, Cearanna.1. Bo é an caoí a rinneadh go leor go na coinnle fado as figheadh cuiread siadh na fighead sios i mbota uisge le na meilt agus nuair a bionns se meilte cuirtear sios i bpoll cruinn é agus nuair a bionns tamall, an togtar inios e agus cuirtear bhucus an, deantar an bhucas as sna,
2. Bo e an caoí a rinn na séan daoine [roapí]? fado. Geofhadh siad puinn p fucdear ceapeadh duine acu greim ar taobh amaen dhó agus cuiread an duine eile thart ar cran e agus thosuigheadh se ag cuir casad ann go mbeadh se sacth fada agus ladair, sin e an caoí a rinn na daoinne (fado) ropaí fado. 3. Bo é an caoí a rinn na sean daoinne ciseain fado gairrthear slataí leaga agus cuireann said sios m-bphrith [naune]? a bionns siad brute bannan siad an creacin dobhfa agus deanta ciseain - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:31:31 PMiomire agus isthigh faoí chruach fuidhear, i lar na tuire. Itheann sé fataí choirce minchoirc agus séaghal.
Deanamh sé go leor dochar ins an aith, Theann sé istheac ins na chrucha agus itheann se an coirc a bhí fastaí air, agus itheann sé na fataí a bhí deanta suas agus lan orra. Ní deanam sé maiteas ar bhit ins ar thir Nil sceal ar bhit faoí a cuma no a gliceas. An Asoighidh 4. Connuigheann an asoighidh bpoll isthigh ins na chloicheanna gar dún na theigheana. Iteann sé féar agus eaneaca ceirce oge, agus uibheaca. Deanam se go leor dochar ins an aith mar bhúghann se h-eaneaca oga ar na daoine. Ní deanam sé maitheas ar bhith ins an thir. Deartar go bfuil brullach bhán air Nil sceal ar bhith faoí a cuma na gcliceas. 5. An Bhruch Chonnuigheann an bhruch isthigh i-poll faoí leach mór ins an knock. Iteann sé féar. Ní deanam sé dochar ar bhith act deanam - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:29:04 PMas páiste óga.
7. Meantoigí, bruitear freamaca na meantoigí agus a bhiod se bruite caithear abhaidh an freamaca agus tugtar an shugh le ol de na mbhiod an bruitearac orra. 8. Bhoclainn. Puiceann na daoine ins na scratana e agus leainsean se carsan a bionns ar na daoine e. - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:28:04 PM1. Boglas, bruitheanna siad é agus cuireann siad isteacht in eadac é agus cuireann siad lé craibh é cunifran brisanna siad suas an igarta é.
2. Meantagaí, briteair é agus tughtar an shugh le ol go na daoine a bhiod an britheanac orra. 3. Bhaphran (barrán), bruidhtear ná friannaca cuireann siad an th-sugh á mbealealaibh agus olann siad é nuair a mbhionn cár sán agus, iasactair, 4. Ceimprán, briseann siad suas na feamhacha agus cuireann siad le gearta é. 5. Fhiar. Deanam na daoine caipin fhear agusm cuireann siad an caipin ar cloigeann na paiste oga agus is maith an rud é le h-aghaidh droc uisge a tarraingt amac asta, 6. Slanas, bruitear an slanas agus nuair a beas se bhruithte caithear beallaig an slanlas olann an sugh a bhéas fácaidh Is mhaith an rud é. le h-agaidh an craoide agus le h-aghaidh feiste a bhain - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:25:40 PM1
7. Is fáda mo cosan gan bhróga, Is fáda mo phoca gan pighin. - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:24:31 PM1
6. Ar maidain Dia Mairt Do cualidh me an gar ag séan bhó Paidhín ag geimnead go dhtig sí san ait a ráibh an taisfeasg go hard Ag Tuithfuil an ard le cliabeann. 2 Tuifhuil sa t-asal Paidin san capall go laisaidh siad piosa go leimreas. Speal maith fada ghearfhas an (tafis) adbárr coca na bhaine. - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:22:46 PMabar liomsa ac bheit gan orbain is [stoir]? geal mo craoidhe is truai nar mé in-mo fhear me is mo canig s(a)namh mí mo [ghrite]? a bheit in aice liom nar fada liom an la.
- ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:20:32 PM1
4. Cead slan go mhar is gan ait bho dheise bhí thoir is gan tuillean bán san ait ardaig orm an cliamh bhí an seacht ag fás is lan go thoirse in mó dheidh uan cuact san glann dar liom na caille ciall. 2. Cead is túille agus túill go croc [?] sleabh mor trai in glanní ar [m] bocht is bfadh bom. 3. Nach iomadh sin caillin deas le seaban bhó is dhrocht nios ar m-béal na m-brog. 1 5. Is stoirin na biodh bron ort go deo na ag briseadh (crode) craoí na deanam rudí inimde duit act ceol is sport an tial - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:15:32 PMleite ar a beitheas.
5. Donmac Na Casga. Itear go leor ibheaca an la sin. Aoine na Chéasta. Aoine deirneach den carraogas bionn se annta i Marta agus annta, 6. An la cuirp Criost. Tagann se sa Meibha, 7. La” le Bealtaine, An seadh le gan Samradh bionn sheanna bealtaine seactan iniadhe bealtaine. 8. La Sean. Sé an Is cuire san [bmliadin]? sin tagann sé an 24 lá go meibhú. 9. La” le Peadar agus Pol, Ní bionn aon sport ag na daoine an la sin Tagann sé ar 29 lá go Meibú 10. La” le Muire sa b’ Fóghmair, Tagann se ar an 16 la deag de meibhú. - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:14:36 PMFeile na Bliadna.1. Deanam na daoine go leor trosanna oidhche brighdhe. Deantar na crosanna sin de amadh agus go cupla suip cochan. Cuithear na chrosanna sin shuas oschon an fuinneoghí agus oschon an thuine faoí na crataí an taigh.
2. Lá” Padraigh. (Dean) Nuair ata la Padrigh ag teacht cruinnin na daoine go leor ibheaca gé leachan agus cearca. Le thaidh an la sin, Rud eile ata dheantam an la Padraigh teigeann na daoine amac ins na parceann agus puicheann siad l-go leor seamrogha le cuir in a cota an la sin, bionn Fleasta mor acu agus bionn ibeach ag gac duine sa theacht. 3. An” Carraoghas, Ní geo fear na daoine cead posadh san am sin agus bionn na daoine ag tragú ar go leor rudaí 4. Ceadaoin An luaithridh Tugadh siad go teac an Pobail agus (deantar) cuireann an sgart - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:13:43 PMEadaighe,An sort eadaighe a bhí ag na daoine fado. Culaide flainnean a biod ag na daoine agus baniní Flainnin. Deaman na talur iad Ní raib an meid talurí ar san uair is ata aois bhiod na talurí san sean aimsear ag dul thart o theact ag dheanam an obair sin.
Bhí eadaighe cailocha acu (b) (ag) dheanann na mna iad Ní raib eadaighe talur ag na daoine san am sim. Tá go leor talurí ann anois agus (siad na daoine) ceannuighe na daoine an eadaighe sin mar tá (siad) an eadaighe sin nios féar agus tá theas mhaith ins an eadaighe [prus]? in, - ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:12:38 PMno ge no chearc le haghaid oidhce spialta i gcomnuide.
- ball sinsearach (stair)1/3/2024 8:11:56 PMBhíadh na sean Aimsire,Ní h-ithfhead na daoine san am fadó ach thri béile bricfeast dinnéar agus suipear agus ditedis iad istigh ina dtighte fein. Deanpaidis obair roimh a mbricfeasta chomh mait. Bhiod pláta leite agus cupan bainne tea ar an mbricfeasta, agus foil agus fataí ar an dinnéar. Biod boxty agus bainne agus im acu ar an suipear. Fuair idis an an ona bhó agus ona gabhair, bord a bíod (bíos) acu ag ithe air, agus bíod sé leaghtha ag taob an balla i gcomnuide bhíodh cuid dhá na daoine ag ithe a gcuid ag an teineadh Cacaí minbuidhe a bíod acu gcomnuide, bhíod fataí acu go minic. Bhíodh foil acu com mhaith fado. Saspan agus mughanna a bhíodh acu ag ól. Marbu siad coileach
- ball sinsearach (stair)12/31/2023 11:12:04 PMAinm Na AinmidtheConnuigeann an slonnach ins an chnoc agus i-coille,
Iteann sé ceacr leacan geoga. Deanam sé le docar ins an aith ruair a bhionns sé na ceara agus leacan agus na geoga leas. (Deartar ma bionn dealgan in duin agus na geoga leas,) (Deartar ma) Deartar ma bhíonns dealgan in duin agus teanga an sionnac ar an ait go dtuigfead se amac é, - ball sinsearach (stair)12/31/2023 11:11:10 PMAinm Na AinmidtheConnuigeann an slonnach ins an chnoc agus i-coille,
Iteann sé ceacr leacan geoga. Deanam sé le docar ins an aith ruair a bhionns sé na ceara agus leacan agus na geoga leas. (Deartar ma bionn dealgan in duin agus na geoga leas,) (Deartar ma) Deartar ma bhíonns dealgan in duin agus teanga an sionnac ar an ait go dtuigfead se amac é, An Bruch Connuigheann sé ins an cnoc isthigh faoí leac mor ag theacth amac as bhruac. Iteann sé feár. Ní deanam se docar bhic an tir. Níl sceal ar bit faoí chuma nil leigeas ar lith aige. - ball sinsearach (stair)12/31/2023 11:08:52 PMShean Phaidreaca.Ceire coirneal ar mo leabuid. Ceire aingle die go maibh. Ma ainnsa bas anoc na air maidein a Fleais Die goir ar mo leabuid.
M-aitar Caiglum an teine seo mar caigluinns cá. Brighidh ag ann a bun aigus Muire ag ann a barr Dá an Aingeal dfeag tá i Flaiteas na ngrase. Cuidach an tege seo agus na ndaoine go lá. Maire Ní Gallacobair. Paidirin parteach i ngardin paras. I mbolg na mar sin gan lucht Ioras Muire agus mac rí grasta Na leig Fán ar manam bact - ball sinsearach (stair)12/31/2023 11:07:37 PMSean - Fhocla.1. Nuair is cruthi gan caile chait sí rith.
2. Nil olce i dtir nac fearde duinecinns. 3. Na deile do cearc la floch. 4. Is gals iode na crnoc bhfeadhad. 5. Naoir dheoar an sean chat é fein aribor. 6. Is binn le gach cat a chebil fein. 7. Ní dheadh an capaill bas nuair ata an feir ag [fa]? fas. 8. Milse dha ol agus searc dha ndeoice. 9. An de tá thise boilte cos air agus an de Tá thuis olte doic air 10. Ní masa leis an rí a mhicin na leis an cát a phisan 11. Feinst an gheail a breag na a bean. 12. Is oilc an chu na fuc fade 13. Is fear maircare air gabar na coista a Ouais 14. Ní ciug leas an cobada an dhá troig a bheid aige. - ball sinsearach (stair)12/31/2023 11:05:30 PMCuram na gCos.Ní Cuiran cuid gon na daoine a cuid bróg air nuair a beas siad ag dul a posad agus bhíonn cuid gon na daoine gan brog nuair a beis siad ag dul go dtí an Aifring nuair a beis siad ag teact go dtí teach a pobail agus cuirean siad na bróga air annsin.
Deantan bróg san ait seo agus do cuirean siad deisig ar bhí fear an fado agus nuair a bhíonns sé ag cuir disig ar na bróg bhíonn sé a rád dhá deich pionn ar luc na mon agus ar luc na mon a dac na mon bhíonn sé a rat é sin nuair a beas sé ag cuid deisig ar na brog. Níl móran san ait seo ag caitin bróga bonn admaid act na sean daoine agus cuid gon na (daoine) paiste óga. - ball sinsearach (stair)12/31/2023 11:05:24 PMCuram na gCos.Ní Cuiran cuid gon na daoine a cuid bróg air nuair a beas siad ag dul a posad agus bhíonn cuid gon na daoine gan brog nuair a beis siad ag dul go dtí an Aifring nuair a beis siad ag teact go dtí teach a pobail agus cuirean siad na bróga air annsin.
Deantan bróg san ait seo agus do cuirean siad deisig ar bhí fear an fado agus nuair a bhíonns sé ag cuir disig ar na bróg bhíonn sé a rád dhá deich pionn ar luc na mon agus ar luc na mon a dac na mon bhíonn sé a rat é sin nuair a beas sé ag cuid deisig ar na brog. Níl móran san ait seo ag caitin bróga bonn admaid act na sean daoine agus cuid gon na (daoine) paiste óga. - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:58:03 PM4. Deaneann na daoine an maístread an seo í saoceann cuneaill dhá troig agus maoi.
- ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:55:14 PMsin trom trom os de cinn rud nac manan duit na bain do agus bhíonn sé ag cuir cuile rud ar go dtinseanac sé an rud ceart arus inor sin.
- ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:54:03 PMLurpeog Larpog. Bhíonn sgata daoine na suide ar [sal]? agus duine eile na suide ar stol agus e tuinte doib agus slat agus [scineann]? gac duine a cosai amac agus obrocaid an duine a bfuil an slat aige Lurpóg Larpog Larabuid buidaneinin [cininpribean]? pribean sulan sulan seacann seicean feol na gcailí is briste do fluceas agus bhíonn sé ag rad sin go mbead [ciúle]? cas acú istig ac cos amain agus an duine a bhíonns a cos amuig aige fairg sé a dul ara [glanai]? agus a ceann a leagad ár glanai duine eile agus obrocaid an duine
- ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:53:19 PMar an torlar agus muid a togan an daoine an maide sin am ceart cuireann duine eile tuice ar an e eadan agus ma togann an duine an meide an am ceart [?] cuireann aon daoine tadaí [are]? a eadain agus sin e an coir a imrigeann an cluice sin.
- ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:51:30 PMag dul abalac istighe ins na teac agus amuig ins na gairic bhíonn siad istig ins gac cóineal agus gan geach as ins an oidhche gcealac na goinilin bhíonn gac paistí amuig ins an oidhche sin ma mbeid sé mait bhíonn gcealac mór an mar deice an [?] agus bhíonn gac páistí ag dul abalach.
- ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:49:05 PMAg dul abalac.Ins na oidhche fado bhíonn gac paistí
- ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:46:26 PMBhíonn scata páistí ar cual a ceile agus greim acu air a ceile bhíonn an duine is mo ideasac agus e ag sabhall na daoine taobh eile i mo leigeann an sionnach i leab ar duine de na paiste tá taobh thiar den duine sin mo beid an duine sin cuirfidh amach as an chluice.
An Sagart Paroiste bhíonn na daoine móra dhá imirt gcomnaicdi. Bhíonn beilt ag an duine is mó agus do cuirn siod ainm ar gac duine Seo iad na ainm a bhíonns ar na daoine capain dearag capain bán capain dub capain buige agus go leor dath éile bionn slat acu agus bionn siad dhá buile an duine nac bfuil is acu an ainm a bhíonns or na duine éile. - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:44:27 PMSean Scealta.1. Bhí sionnac agus gobair ag dul thart lá bhí tart mór ortaí thainig siad go dtí tobar cuaid siad sios sa tobar agus dol siad a siat dubairt an sionnac leis an gobair a dhá cois toisig a cuir suas ar bruac an tobar cuir an gobair suas a cosa agus cuaid an sionnac suas agus dimtig leis agus dfag sé an gobair innsin.
2. Bhí fear an fado agus an t-ainm a bhí air Padraic Caca diob sé ag gabair ag sagrat lá amain cuir an sagrat Padraic ag obair dubairt sé leis na buideal a raib an uisge beata bainte asta a cuir isteac ins na boscaí bhí sé ag ol braon den uisge beata ar bit a bhí fagta san mbaideal. Connaic an sagrat é agus dubairt sé leis gar sa saigdhiuire marb a bhí ionnta uilig dubairt Padraic maith an beideal gur [irtab]? an sagrat ag daule - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:43:06 PMisteach í bpoll. Ta cuma deas ar an coinin tá sé beag agus tá cluasa fada air.
- ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:41:53 PMAinm na h-Ainmidthe.An Sionnac. Conmuideann sé sa cnoc agus cois fairrge. Iteann sé cearca geaga. Bíonn nead aige faoí cloca mora. Deanann sé go leor dochar san ait. Déirtear dhá mbhead dealg an dó bear agus teang sionnac a bead agad go mbainead teanaig an t-sionnac amac é.
An Cionín. Conmuideann sé in aice na fairrge. Bhíonn nead aige faoí an talam ins ann gainnead. Iteann sé fear agus gabaiste ná teig léis e fagal. Ní deannann sé aon docar san ait act deanann sé mait san ait mar marbuigeann na daoine`é agus baineann sead an croiceann da agus cuirean sead ar a gouid codai agus coinean sé té iad tá an coinín iongantac glic nuair a feicead sé tu ag teacht rocead sé - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:40:53 PM6. Bacran. Bruitthe na freamaca cuireann siad na sug í mbealeabhaibh agus olann siad é nuair a bhíonns [capsan]? agus casactaibh orta.
7. Cumpran. Briseann siad súas na freamhaca agus cuireann siad le gearta é. - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:39:53 PMa beas sé bruitthe caith chun beallaig an slanlas agus ól an sug a bhéas fáchaidh Is mait an ruid é le h aghaidh an croidhe agus le haghaidh péiste a baint as paiste óga.
5. Bárfhain bruit an barfain agus nuair a beas sé bruitthe ól an sugh agus cait cun beallaig an méid eile. Is mait an rud é le haghaidh droc [caiseachta]? - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:38:31 PMLeigheasúnna.1. Boglas. Bruith na boglas agus nuair a beas sé bruitthe cuir min coirce trid agus cuir leis an luit é le haghaidh an soilleadh a tarrainghtas as. Is mait an rud e le haghaidh droc luit.
2. Neanntóg. Bruit [fréameaca]? na neanntóga agus nuair a beas siad bruitthe cait chun beallaig na [?] fréamhéaca agus ol an sug a beas fáchaid Is mait an rud é le haghaid an bruiteannach. 3. Fhian. Deanann na daoine caipin fhian agus cuireann siad na caipín an clogeann na páiste óga agus is mait an rud e le h aghaidh droc uisge a tarraingt amac asta. 4. Slanlas. Bruit an slanlas agus nuair - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:37:02 PMleobtha agus deanann síad na rudaí a bhíonns ag taistéal dhobhtha
7. Ní caiteann siad aon éadaighe spesiálta act ar an Domnac. 8. Bhí go leor túrnaí san ait fadó agus da siad fairsing ann í gcómhnaidhe. - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:36:03 PMÉadaige na Sean Aimsire.1. Culaidh flainín a bíonns ag na daoine fadó.
2. Agus láinteacha líon fásann síad a gcuidh lín féin agus fiadhan síad e agus déanann síad na leinteacha as annsin. 3. Síad na mná a déananns na léinteacha uilig dobhtha an tam sin. 4. Ní raibh morán talúir ann fadó acht daoine nac raibh an cheird i gceart acú. 5. Bíonn an éadhaighe ag na daoine féin fadó agus téigeann na tailúirí thart ar fud na toghthe ag déanamh na culaidh agus na rudaí eils a bionns ag taisteál dobhtha. 6. Tá go leór tailúir ann anois agus síad na daoine cheannuigheanns an t-eadach agus theigheann síad go dtí na tailúirí - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:34:56 PM7. Bíonn aran deanta do mincoirce acú mar ní raibh aon pluir le fagail san am.
8. Bíonn an aran deanta le mincoirce agus bainne agus salann cuirce ar fud a chéile agus annsin iad a bácáil ar an teine. 9. Bíonn maigeanna clusach acú le h-agaidh beidh ag ól as agus pideanna clusach ág bileadh na ba. 10. Bíonn blacanna guisaigh acú lé h-agaidh stoltaí. 11. Bíonn féoil úr agus feol salann acú maruigeann siad na sean ba agus salann siad iad le h-agaidh é bheidh sábáilte acú. 12. Bíonn go leor easg acú chomh maith mar bhí bhaidh acú agus théigheann síad amac ar cóstaí na fairrge chun na h-iasg a cheapadh. - ball sinsearach (stair)12/31/2023 7:34:01 PMBidh na Sean Aimseara.1. Bíonn trí béile acú sa la an bricfeast an dinnéar agus an suipéar.
2. Itheann síad an bricfeast ar maidin an dinnéar i lár an lae agus an suipéar ag(us) tuitim na h-oidhche. 3. Oibreann na daoine roim an dinnéar agus an suipéar agus corr-úair roim an bricfeasta. 4. Sé an sórt bidh a bhíonns acú ná fataí agus salann bainne cacaí deanta de mincoirce agus leite mincoirce agus minbuidhe. 5. Bí neart bainne ag na daoine fado mar bhí go-leor bheitibh acú agus sé bainne na mbó a bíonns acú. 6. Bíonn huird measadhra mór acú deanta go adhmad agus bíonn sé luigead le h-ais na mballa. - ball sinsearach (stair)12/28/2023 12:13:51 PMar an braon de grásta anuas a glanais (anuas) mo croide tá an aicineacha cruaidh is [iobrois]? na smaointe maillighthe seo uaim.
Ag an Aifrinn. 6. A Dia na bhfeart, is Tust mo neart A tigearna na nDúl, is leat-sa mo súil. Nuair a duisead tu san oidce. 7. Luigim leat-sa a Iosa agus go luighidh tú liom, go raib ola Chrióst ar manam boct agus cré na [naspal]? os mo cionn. A atháir do chruthúigh mé a Mhic do ceannuigh mé A sprid Naoimh do bheannuigh mé go raibh sibh liom. Nuair a beas tu tean. Tomás Ó Morain Cnoc-na Ceasac. 8. An lé thug dhúinn an biadh seo agus ciall chun a chaithte. Go dtugaidh sé an trócaire agus an ghlóire ghíorrudhe d’ár n-anam. Nuair a beas tú ag ithe. - ball sinsearach (stair)12/28/2023 12:05:01 PMSean Paidreacha.1. In gairdin pardis tá an paidirín pairteach, moladh na mná nach raibh uirthi ariamh aon lucht. Iasa mhuire agus a rí na grasta, nar feiceadh tú fár ar mó anam bocht.
Ag dul a chodlad. 2. Ceitre connail ar mo leabaidh; ceitre aingeal air go maidin ma fhan-sa bas as seo maidin Flaitheas Dé go raib ar mo anam. Nuair a bhéis ta sa leabaid. 3. Réir Dé go [ndeineraid,]? beatha na naomh go dtuillimíd, céol na n-aingeal go gcloisimíd agus radharc na bFlaitheas go [breicimíd.]? Ar fuid an láe. 4. Aingeal aobhainn aingeal Dé cabraidh liom ar fead an lae. Bhíonn mé measg go saoireadh glú agus na leig don siabhal mé chuir a muadh. Ar maidin. 5. A Iasa milis athaire cruaidh dobhairt - ball sinsearach (stair)12/28/2023 12:02:30 PMRinne sead an cleas ceadna in am suipear ac cuaid sead a codlad agus thios in eadan a tige agus nuair a beas sead an stocach a beit [tuitce]? [?] codlad deirge an bean a rinne sí sugh agus dúisig an stocach agus dfiafruig sé don bean ceard a bhí san pota agus dubairt sí gurb uisge le hagaid nideain bain an fear dhó a leinig agus cait sé sios a leinig san tsugh cait an bean an sug agus an leinig an a bfear agus scealad e,
- ball sinsearach (stair)12/28/2023 12:01:44 PMScéal Grinn.1. Bhí fear an fadó agus ní raib aon leiginn aige ac bhí a bean abalta leigeim leigead sí an paipear de gac lá bhiod sé féin ag dearcad ar an paipear agus nuair a deicead tsé an phaipear mhor dabrocaid sé “an cugad é sin a Nancy”
2. Bhí fear an fado agus ní thabairead sé a shait le nithe go duine ar bith lá aonaig bí an agus bhí sé ag gabail in aonaig agus casad buacaill air agus sé aimsir ar agus cuaid sé ar aimsir aige. Nuair a bhí sead ag ite ní raib an fear agus a bhean ina suide a gceart gurb raib sead ina seasad arist on [mbord]? ag dubairt sead duire gan naire nac bfuil a sait ithe anois aige ach deirge an stocach agus ní raib leat a shait ithe aige - ball sinsearach (stair)12/28/2023 12:00:50 PMDíol agus CeannachtNí biodh siopaí ró fluirseact sa t-sean aimsir. Ní raibh act trí no ceatrar go ceannaidh. Catal Ó Gallcobair agus Miceal Ó Gallcobair agus Padraig Seoigthe Ceannuigead na daoine na rudaí a gCatair na Mart, agus ins na siopa Tugad na daoine iarraid ar earraid eile agus biod na daoine ag ceannact tar eis an Aifrinn agus ná ní bhiodh leisge ar daoine na hearraid ac cheannacht tar eis an Aifrinn
Ní bhiodh go leor airgaid ann fado agus tugad séad earraid ar earraidh eile. Bhiodh margadh ar siubal sa tsean aimsir. Tá séad ann fos bhiod cuile short dhá diol fado fataí plur mín bhuide mín coirce. - ball sinsearach (stair)12/28/2023 12:00:00 PMDíol agus Ceannacht.Ní bhiod siopaí go fluirseacht sa ceanntar seo sa t-sean aimsir.
Siopa Micheal Ó Gallcobair agus Catal Ó Gallcobair ceannuig na daoine na rudaí a bhiod ag teastail uata sa t-siopa. Thugadh na daoine earraide ar earraide eile agus ní bhiod airgead ro fhairsing - ball sinsearach (stair)12/28/2023 11:59:10 AMCoruim Na gCos.1. Ni coruin cuid go na daoine a gcuid bróg air nuair a bionn séad ag dul ag posad bionn cuid gan na daoine ag an broga nuair a bionns sead ag teact go teac a phoball agus cuireann sead na broga otra annsin.
2. Deantar bróg san ait seo agus a cuirtear deis atra annsin. Bhí fear boct san ait fado agus nuair ag bhiod se ag cur deis ar bróga - ball sinsearach (stair)12/28/2023 11:57:53 AMBhionns an t-im tógtha as an gcuineog an bainne a faganns gear tugtar bainne géar ar sin. Ólann na daoine é sin agus an blát. Nuair a bhionns na daoine ag deanam maistread cuireann séad atainne faoí a chuinneóg.
- ball sinsearach (stair)12/28/2023 11:57:12 AMa thoganns an t-im as an gcoinneog le na gcuid lama agus cuireann sead isteac an t-im i san meas admaid. Cuireann na daoine rud cruinn mur fó cupan agus tugtar an claibin ar sin. Cuireann na daoine an bainne isteac ans a chuinneog agus fagann na daoine an cuinneog [?] chois na theineadh leis [h-aige]? an bainne a rabadh. Nuair a bhionns an maistread deanta bogainn na daoine anonn agus anall le h-aide an t-im a cruinneadh agus tógainn na mna an t-im agus nigeann na (daoine) mna an t-im agus cuireann sead salann ar agus iteann siad é. Tugtar an blat ar an bainne a bhionns fagta nuair a
- ball sinsearach (stair)12/28/2023 11:56:26 AMAn Cuinneoig.Tá an chuinneog deanta go dhá phiosa an tioctar agus an t-urcar sé an t-ainm a thugtar ar an turcar an caipín act ná thugtar aon ainm ar an iocthar act an ait a bhfuil siad greamuig. Tugtar an caiseail. Tugtar an lonaid ar an rud a ndeannan siad an maistread leis. Tá an lonn deannta go dhá phiosa an lonn agus an cos. An claimin sin é an rud a cuireann sead isteac ar an gcos nuair a bhionn n sead ag deanam maistreadh Cuireann na daoine ar cuinneog ar leat taob na tinead le h aigead an bainne a reabadh Sead na mna
- ball sinsearach (stair)12/28/2023 11:54:39 AMLurbeog Larabaog.Bionn sgata daoine in a suide ar an urlar agus teigeann daine acu thart agus abruigeann se. Lurabog Larabog luara buid buide o noinin noinin peabac prioban sulan sulan seicna seicna mile, aoain, slaman seicina, feol na gcaileac is bristí fleacas agus bionn sé dá rad sin go mbionn chuile [?] os istig act cos amain agus ceibe cos a bheas amuig caitfid an duine sin a ghabail ar dhá ghluin ag duine eile agus abrocaid an duine sin trom, trom rud nac mbaineann duit ná bain dó bionn na daoine ag cuir cuile sort taob thiar da drone dhruim agus bionn sé ag
- ball sinsearach (stair)12/28/2023 11:53:54 AMIarcaí. Bionn sgata paistí in a suide ar an urlar agus maide acu agus abrocaid duine acu iarcaí iarcaí bó maoil agus togaí agus [g] fogann na paistí eile maidie chomh maith agus ceibe duine a dág an maide ar an urlar ní geobfaid a tada ar an duine sin act ceibé duine a togfas an maide geofaid suidce ar an duine sin.
Abrocaid duine eile acu iarcaí iarcaí seilmeide agus gog ag é agus togfaid ceid acu an maide agus fagfaid cuid eile iad ar an talman act na daoine a dag ar an tálman iad sead na daoine is fearr iad. Geofaid suidce ar [eadea]? na ndaoine a thóg iad. agus leannann siad mar sin go mbeid na daoine suidce a luig. - ball sinsearach (stair)12/28/2023 11:47:15 AM7. An Francach bíonn a nead acú i gcruacha agus i bpuill.
8. An Easog Tá an easog iongantac beag conmuideann sé cois fairrge ins na cloiceaca Deirtear a mbead sparan go croiceann an eago easog aigad nac mbeadfhád falam gan airgead. Tá dath buide orrta. Iteann siad cearca agus cicínín. Tá siad iongantat dálba. 9. An Mactire, Ainmide mor é an mactire. Tá sé iongantac laidir. Iteann sé gac coineál biadh bionn a nead aige sa cnoc. - ball sinsearach (stair)12/28/2023 11:46:29 AM(co) croiceann tart le muineal i gcuid cocaí. Tá cuma déas air agus tá sé iongantac glic. Deirtear [g] a gcastaí Gírrfaid leat agus thú ag gabail in áit ar bit [g] nac mbead an at ort. I Nil
5. Luchóg bíonn a nead acú ins na thighthe agus na cruacha Itheann sead coirce seagal min bhuidhe agus plur. Ainmhide beag is bead iad Tá ruball fada otra Tá dath liat otra agus cluasa beaga otra. 6. Ghranneóg bíonn a nead aige i gcarnán cloch agus in áit tirim. Itheann sé coirce Bíonn sé ag dúil ar na ba Tá dath liat orrta. Tá smut mar much air agus deilg air - ball sinsearach (stair)12/26/2023 11:45:46 PM1. An sionnac conmuideann sé sa cnoc agus chois fairrge. Iteann sé cearca geaga. Bionn nead aige (coi sa cnoc) faoi cloca mora. Deanann sé go leor dochar san ait Deirtear dha mbhéad dealg an dó bhéar agus teang sionnaig a bhead agat go mbaineadh teanaig an t-sionnaig amac é.
2. An Coinín. Conmuideann sé i n-aice na fairrge bionn néad aige faoi an talam ins an nghainnead. Iteann sé féar agus gabaiste má téig léis é fhagail. Ní dheannann se aon docar san áith act deanann sé mait sa n-áit mar marbuigeann na daoine é agus baineann séad an croiceann do agus cuireann séad ar a gcuid cocaí e agus cuineann sé teit iad agus iteann siad a cuid feola. - ball sinsearach (stair)12/26/2023 11:37:35 PMamac asta.
6. Slanlos. bruit an slanlos agus nuair a bheas sé bruidte caith chun beallaig an slanlos agus ól an sugh a bhéas fáchaidh. Is mait an rud é le h-agaid an croidhe agus lé h-agaid peiste a bhaint as na (og) paiste oga. 7. Bairfan - bruit an barfain agus nuair a bheas sé bruitte ól an súg agus cait cun bheallaig an meid eile. Is mait an rud é le h-agaid [r] droc caiseacta. - ball sinsearach (stair)12/26/2023 11:36:46 PMLeigheasanna.1. Boglas bruiteann síad é agus cuireann síad istheach in éadach é agus cuireann síad le craip é.
2. Cumprán - briseann síad súas na fréamhaca agus cuireann síad le gearta é. 3. Neantógaí. bruidtear é agus tugtar an súgh le n-ól da na daoine a bhionn bruitineac orta. 4. Báchrán. bruidtear na freamaca cuireann síad an súg í mbealealaibh agus olann síad é nuair a bhionn cársán agus casachtaibh ortha. 5. Fian deanann na daoine caipín fian agus cuireann siad na (na) caipín ar cloigeann na bpaiste óga agus is maith an rud é le h-agaid droc uisge á tarraingt - ball sinsearach (stair)12/26/2023 11:36:02 PMNá báid ag teact ón fairrge is na luing ag fuigleac seól.
3. Mo léan gan mé í Na Dhooega ac ní fhéadain a dul ann. Lá iasg na Muire cinn Móra is na báid ag udeacht on tonn Nach iomda Maigidéan speireamhail ann a deanfad spórt is greann. Fáilte in gach aon teac is pluid gleigéal os mo cionn.M atair. Martan Ó Mograin - ball sinsearach (stair)12/26/2023 11:35:15 PM4.
Mo léan gan mé in Acaill na ar bhóitirín Thir an ár. Ag Roise ar a Mullranng ná thoir ag mairead ban. Donmail Óg Ó Ceallamaig go gcrataidh sé liom láimh. Seamus Bhrinn in Acaill dar liom gur maith an ait. 2. Mo léan gan mé in Acaill bhéag bheinn thall ag Antoine Uan. Ag Seán O Ladgh an iafaire ná thall ar a Cloch Mhor Nac é mo croide bristi is ce féarr líom é na bron. - ball sinsearach (stair)12/26/2023 11:34:04 PMdo bhreatnig a shuailin ‘s ní raibas a sítul ná abair alla.
2. A bhfeicea sa bad sa í ag gabail arior ‘s a da laim cinte sios le na thaisneaca go gcaitead tsí stuir naoí nuaire da tuin ‘s go gcuneact tsí siubal le caileac í nairgid.3. Ar maidin domnaig ‘s mé tré go h-ocail cen casad sa bhocar liom act stór mo croide rit sé in (mo) m-aircais gus crait sé lam liom na naise Padraig no ce mar bhí. Ar bhocar luimnig casad bas liom an gadaí gradna gus a tuin le claide rit sé m-aircais gus crait sé lam liom nise Padraig no cé mar bhí - ball sinsearach (stair)12/26/2023 11:33:19 PMSéan oran1. A Séan ó rodaí i gcualu tú an taontas a rinnead shios ar an abann mhor bhó bhí ceangailt go (dor) is í teact on aonac a dthut na bristí gus peire brog. Dit sí pluid is (bo) ba mhor an sgeal dhá daoisin leinteaca ‘s piosa thall mo léan’s mo creact ní h-é bhí mise againt act rapár Shearlas. gus cota Shéan.
Go moc ar maidin casad an tsean bho bhuide liom ‘s. istrocad cibe go moc sa lá bhuail sí seancas orm faoi gruidce Maogtas faoí ceatram seamsuil idir catar bhan radar buarcach Sé cafad fear liom bá olc a Nuaideact s bfuar an lá [bholt]? a thaitin sé liom - ball sinsearach (stair)12/26/2023 11:32:15 PMBiadh na séan aimsire.Bhiod trí béile act gac lá. Ceann a inais oibread ar maidin. Ceann ar a ndinear agus ceann inais iad teact isteac inais a gcuid oibre.
Sé an sort cacaí a bhiod acu cacaí mín coirce agus cacaí fataí. Ní raib bainne ar bith acu. Bhiod an bord anuas a lar an tig acu ní bhiod an bord cuirid leat taob act doladh an cuid is mo go na daoine a cois a doinead an tae. Biod leite acu ar a mbricfeasta fataí agus iasg ar a ndinear agus brocan ar agus bainne ar a suipear. Biod ceitre sagas cacai acu cacaí fataí cacaí min buide cacaí min coirce agus cacaí pluir. Bhiod foil acu coir uair. - ball sinsearach (stair)12/21/2023 10:55:07 PMSean Paidhreacha.1. Ceitre coirneal ar mo leabaid ceitre Aingeal go m’aire má a fhagam bás anoct na ar maidin gurb i bFlaiteas dia a bheas mo anam. Abrinn muid an paidir sin nuair ata muid ag dul a codlad.
2. A Dhia b-feart is tust mo neart a Tigearna na nDul is leat-sa mo suil Nuair a dhuisigeann tú ar maidin 3. Eirigim as mo leab le grád duitse a [?] caillead ar an gcross le grád domsa. Indhiaid duiseact ar maidin 4. Go luige muid le Dia agus go luige Dia linn. Dha la do linn parsa Ó Dia linn agus Columcille go raib ag taob mo leabaid go maidin. - ball sinsearach (stair)12/21/2023 10:52:57 PMagus buailtír é agus an te ac ceapann sé an rud a buailtír leisé agus [caicfid]? sé an duine atá an rud a buailtir leisé a ceapad agus caitfid sé an rud ceadna an rud ceadna leis.
3. Lurpog Larpog. Sé an caoí á nimrithir. Lurpog Larpog suideann gasur tart ar an theine agus [abriodean]? duine Lurpog Larpog lairin buide buide i neilin neilin priban prioban suile suile seicna seicna millan laca pog na gcoileac isteac go flaitis. agus an cos a [i] tiocas flaitis air cuirfid sé isteac an cos sin. agus bionn sé mar sin. 4. Ag cur ruball ar asal. Se an caoí a cuireann siad ruball ar asal bionn asal deannta aca gan ruball agus racaid gasur ag an asal i cuirfid se ruball air. - ball sinsearach (stair)12/21/2023 10:52:04 PMCluice.Siad na cluice a bionn againn dallog
Thart an brog. Lurpog Larpog ag cuir ruball ar asal an sionnac agus an gandal Sé an caoí a nimritir dallog cuirtir eadac thart a da suil agus ní feidir leis duine ar bit a feiceal fog agus abrocad sé fogruim i dallog o balla go bala is an meid ta ins na coirneal biod siad i geart lar an [gag]? tige an duine a ceaptar cuirtir an dallog air. 2. Tart an brog. Sé an caoi a nimritir tart an brog bionn gasur agus crumann - ball sinsearach (stair)12/21/2023 10:50:55 PMLaetannta Airite.1. Bhiod an la sasca na bliadna ag na daoine fado agus biod leatanta na bo riabac aca.
2. Ní biod Fogmair na geana aca ariom. 3. Biod rabarta geala na casga ag na daoine agus tá sé ata anois. 4. Ta Dhá lá deag na Nodlad. Ta cuid do na Laetannta Airite agus níl siad ins an ceanntar seo. Níl Fogmair na Geana ag na daoine h-art annseo. Bíod Aifrin na Casca na bliadna agus do biod go leor daoine agam Aifrin na casca na bliadna a. - ball sinsearach (stair)12/21/2023 10:49:48 PMSgeal Grinn.1. Bí fear ann fado agus ní raib aon leigean aige ac bí a bean abalta [leigacmh]? leigead sí an paipear do gac la biod sé fein ag dearcad ar an [geasta]? agus nuair a deicead sé an [prinda]? mor dabrocaid se “an cogad e seo a Nancy”
2. Bí aic an fado agus sé an táinm a bí ar poll I na madadh agus bí madadh agus cuile oidce tiocad sé ag tafan sá poll agus sé “Bow Vow arsan madadh is fada i rear abí me tafan shios i bpoll na madadh. 3. Bí fear an fado agus cuala sé na cearca ag [soreacail]? bíos aige go raib an sionnac ag teact orta cuaid se amac agus ceap - ball sinsearach (stair)12/21/2023 10:48:38 PMTigte Na Seana Aimsire.Sé an sort cudac a biod ag na daoine á bí an fado cotan agus fraoc ní raib fuinneog ar bith ar na tigte sin.
Bhiod leabaid sa cistine agus sé an tainm a biod air an caileac na sean daoine a biod na codlad an. Bhí simlear deantá go clocha agus cre agus i cuid do na daoine [tigté]? ni biod thimlear ar bith ag cuid do daoine. Sé an sort urlar [bad]? a biod an cré. - ball sinsearach (stair)12/20/2023 11:31:50 PMCluiche.1. Biod siad ag imirt baire le comain agus ag deanam sport doib fein.
2. Biod ag biod siad ag losgad le bogadh saidh agus ag [caitiad]? leimneaca agus an té a racad ins na leimneaca fada agus an té is fuide a racad ins na leimneaca arda (fadan) agus caatad meatan agus ag rith rasai le ceile. Biod siad ag sugrad leo fein ins na pairceanna - ball sinsearach (stair)12/20/2023 11:31:00 PMgcuirfid tu fut sceal mearog act deanfad me piosa ceol duit.
Rinne sé Sean Ruadh Ó Gallchobhair óran faoi bad martan Mór. Bí sé ina file mait act tá sé cailte anois Cualaid me seanacas ag dul tharam faoi bad martan mor. Deir siad mar conr doibta caneadh gur mait asa carta dian oir is iomdafear mait a bí saile is a dibir a laide go cruaid nor gladid araon glaise na cearta ta ag imeacht is a mhala ar a taob. 4. Padraic Deide ta sé cailte anois. Bhí se ag ciubal lá amain agus casad an bads leis ag geata luimnige casad an bas liom ghadaid grana agus a cul le claidh rit sé imairius is crait sé laim liom is dfarfaid go Padraic cé mar do bí. - ball sinsearach (stair)12/20/2023 11:29:51 PMFile an Baile.1. Bhí go leor file sa tir seo fado sé na ainradaca a bhí [orga]? Miceal Ó Gallchobhair. Tomas Ó Maile rinne siad go leor oran faoi na daoine na haite.
Bhí Miceal Ó Gallchobhair bhí sé as Knocna mona corran. Bhí Tomas Ó Maile bhí sé as [Ranai.]? 2. An ait a rugad iad -: rugad iad i Cnoc na mona. Cailleadh cuid acu (iad nligh) nior moran ann anois. 3. Sean Ruad Ó Ghallchobhair rinne sé oran Seimin i Coiri. Seimin i Coiri nac tu bi ar mire nuair rinn tu an toran go meirog. i luct cleib leasa i guid tu an chladai is iomaid teac mor i raib tú Ní-h-e sin go Johny se na goid tada adbar (catar na stalin) eoca na peire go. - ball sinsearach (stair)12/20/2023 11:28:31 PMNa fir maite a be fada.1. Bí fear ann fado sion agus se an tainm a bí air Proinseas Ó Gallcobair as gob a coire Acaill Co Muigeo. Bí sé go mait ag snam
2. Bí fear ann fado agus se an tainm a bí air Padraic O Caiticin Knocnaceasa Corran Co Muigeo Bí se go - ball sinsearach (stair)12/20/2023 11:27:47 PMleat amadain a bhí ann.
Bhí daoine mora ag teact an cuairt acú. Lá amain bí gé le marbh ag a matair. Marbuig sí an ge agus dubairt sI leis an fear a bí sa teac an ge a cuir ag bruit go sí fein dul amac ag siubal. Bí ge i eile acu air ail uibeaca nuair a bí sí inntig cuir an fear a bhí sa teach an gé a bhí ar ar an ail ag bruit agus cuaidh sé fein isteac air na h-uibeaca. Nuair a tháinig a máthair buail sí ar an doras agus dubairt an fear istigh “guillí guillí gú” a matair ta mise ar na h-uibeaca 3. - ball sinsearach (stair)12/20/2023 11:26:52 PMScéaltaib Grinn1. Bhí fear an fado agus se an tainm a bhí air Padraic iCaca. Bhiodh sé ag G-obair ag sagart la amain cuir an sagart Padraig ag obair dubairt se leis [m] na buideal a raib an [s] uisge beata bainte as ca [ac] cuir isteac ins na boscai.
Bhí sé ag ob braoin don uisge [?] beata ar bith a bhí fagta san mbuideal. Connaic an sagart é, agus dubhairt sé gur saigidurí marbh a bhí ionnta uilig dubhairt [?] Padraig “máit an baideail go raib an sagart ag [cuile]? fear acu.” 2. Be fear an fado agus ni raib sa teac ac é fein agus a matair - ball sinsearach (stair)12/20/2023 11:25:03 PMLeigeasanna1. Boglas. Bhuiteann siad é agus cuireann siad isteac in eádac e agus cuireann siad le cnaip é.
2. Ceimphan- briseann siad suas na freamaca agus cuireann siad le gearta é. 3. Neagontaí- bruitear e agus tugtar an [g] súg lé n-ol do na daoine mbionn bruiteannac orta 4. Bacran- bruitear na freamaca cuireann siad an sug i mbeic- bealaib agus olann siad é nuair a mbion oarsan agus casactaib orta. 5. Se an lios ata ar phion croide gach - Searaban. 6. Cupog= sin é an lios [?] ata ar bheal bhocht. 7. Sín é an lios ata ar - ball sinsearach (stair)12/20/2023 11:23:22 PM1. Tainig me isteac go teac toraig ní raib aoine ro mór orman cuiread tugam piosa go scoilin is cailin deas os a gcann.
2. tang mise leite mar ba coir liaim ní raib tainnig ó mór ar mo greann ac anus a rib [oruinn]? taoisig ann cuir me cuid do mo glortaib na ceann. - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:52:27 PMla ar na barac
Ag saoin ag eardail s ag deanam imoroa gleo. Och Oth ars an caileac lae tarcac le raite go bfuigfid sí bas le duil nns feoil 5. n tarraing siaad acu sgian fada gan faobar leag siad sin sios mo ceann air an stol ac mar bí tamaill eile go faid a ar mo saogail sa sgior fear an tige isteac [o-mbann]? go leor. 6. reit se an an gan fear a bí tios ann ceard ta sib deanam s gan baint acu leo an-t einnm beag leoannuig a tainig an deodan isteac i mo tig sa i gconndae muigeo. Maire Ní Gallcobair. Corrand. - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:44:04 PM1. Cearc agus caoileach a dimtig le ceile gur siuladar Eireann gur bris siad a gcroide cait siad sin geall fhada i nGailleamc i ngeibinn [?] cur siad sgeal i [gcomaib]? fear dlige.
2. Saoirad i Sligeac ar maireas ar beinnsc iad is. Is duine gan siall ar cuir ionnta sgaoil ag liam dub ó Tulan a bí siad ar fearac ag ite moinagaib sleibe is na luide sa bfraoc. 3. Tainig siad isteac go tomas ó tuanra bi cearca go leor an gan caoileac gan aill Tosuig siad orta ag fiocad tart timceall go dtaínig i maoin is gur stadad an la. 4. Tainig mna na mbaile isteac - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:43:18 PMis go bfisead a fearr is go dtfid na duilleabair a barr na greain tiocfaid mo grad-sa b-fainne an lae is beid ne abaile leis le
2. congnainn de siubail me tior is do siubal m me go [beard]? is cionn paile ata [Eliac]? Mar is anna mo cailin ‘dub nar bfacaid mé le bliadain ac is an beann i dar tug me grad dí. - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:42:24 PMgo heEirinn is ma teigeann tú gan [ait]? mhóir
Aitris do mo gaoloaid go bful más faoí bron nuair sil me dul da bfeacain gur gebtá bí mé í goibinn is nac amlaid a geall nac de aoin beit i [gcaintaic]? faoí bron. Ta punt is fice imuig agam i gConndae Muigeo is ní racaid mé dhá iarraid a coidce na go deo lé faitios go mbearfa tiar orm 5. ‘s go ngabhfai i ngeall lé podac mé Is go dteaga cnoc na Acaill go cul [luaora]? ag buacailltact na mbo Go ndeanntar iarla i gcliara go Domnall beag Mac Riada Ní feicfid sib mise ag feadac i gConntae Muigheo.1. ac go dticfid an samrad is go - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:40:36 PMgo heEirinn is ma teigeann tú gan [ait]? mhóir
Aitris do mo gaoloaid go bful más faoí bron nuair sil me dul da bfeacain gur gebtá bí mé í goibinn is nac amlaid a geall nac de aoin beit i [gcaintaic]? faoí bron. Ta punt is fice imuig agam i gConndae Muigeo is ní racaid mé dhá iarraid a coidce na go deo lé faitios go mbearfa tiar orm 5. ‘s go ngabhfai i ngeall lé podac mé Is go dteaga cnoc na Acaill go cul [luaora]? ag buacailltact na mbo Go ndeanntar iarla i gcliara go Domnall beag Mac Riada Ní feicfid sib mise ag feadac i gConntae Muigheo.1. ac go dticfid an samrad is go - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:39:31 PM1. Conndae MuigeoAr an luing seo paide luingsig binn-se ag deanam bronn ag onsaigil insain ordge ‘s ag sior gol sa ló Act anois ó dallad in untleac agus me i gcian ó mo muinntir. Dar m-Firinn is mait a caoinfid mise i Conndae Muigeo.
2. Is a comradaide dillis mac i claoidte leag ataim s ní mór go druig liom innseact da d-trian ins duibtin broin act os tusa a feiceas a maireann de mo gaoltaibh tabair mo beannact sgriobte go conndae muigeo. 3. Is tabair leitir uaim - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:38:05 PMSean Orain1. Ag feis na dail nil bean le fagail Thig o criobac le mo Maire tá eo [ic]? meas beg ban is deas.
A cuir ní bui faoi [nairc]? is a dtaibse niar ac [daoc]? go díoi 2. Na cailin tá nios siorc 2. Nis otg ua sean Sé plur ua unban Is sise brod na tire Tá gruag ino stor Mo rannai oir ag ceatin Sios go talam Tá [muilcral]? ban gus Comair ua lan Is cuimaig la’n i deallaid Is a crannsail real Gac reil sa speir Gus is binn a glór mo cailin - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:37:03 PM6. Bí go leor turnai san ait fado agus ta siad farsaing ann i gcomnaide.
7. Ní caiteann siad aon eadaig speisealta acu ar an Domnac. 8. Dibhrigeann na tailluiri aca sa poroiste in a dtigte [fena]? anois. 9. Biod a gcuid eadac fein ag na sean daoine fado. 10. D’fuigailead siad lé na gcuid lama fado. - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:36:20 PMÉadauge1. Ar na fir biod bamnis britiní agus bríati bana flaininn ar na mna biod mantaig.
2. Ní raib san ait act tailluir amain agus sé an tainm a bí air tailluir O Cleirig agus biod sé ag gul tart a teac go teac 3. Siad na mna a deanfad na leinteaca do na fir fado ac ceannuigeann siad in na siopai anois iad. 4. Cniocalann siad na stocaí fado agus deanann siad an rud ceadna anois. 5. Cardana siad an ollann agus deanann siad rolagaí do agus annsin sniomann siad é i agus deanann siad snat do - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:35:16 PM8. An mbiod feoil itti ago minig agus an mbiod sé goirt na ur.
Biod sé itthé cor uair agus biod cuid do goirt agus cuid dé ur 9. An raib iasc itte agus un ait a bfuair siad é. Biod go leoir iasc itte agus cuid eile de ceapaid i gcuan Mod agus cuid eile i Dubaga. 10. An raib sé itte goirt nuir biod sé itte goirt agus úr biod biod sailta agus trioma agus nuair a biod sé tirim biod sé crocta tart ar na ballaí 11. An raib biad spesialta le h-agaid lactannta spaislta. Ar Domnac Casca biod uibeaca acú Aoine Easta biod barnaig agus piocioga acu Aoil Marta biod coilig ceaarc agus geaba acu. - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:34:26 PM5. An raib moran bainne acu agus cen sort
Bainne na bo agus bainne blateir agus bainne reamar. 6. Cen ait a biod an bord. Ní raib bord ar bit acu an daoine saidhbhir agus sé an ait a mbionnn sé i lar an tige agus cuid le h-ais an balla ní raib aon bord ag na daoine bocta act bais [cudi]? leagta ar pota i lar an (pota) urlar nuair a biod siad ag ite agus nuair a biod siad reid biod se leaga sios in eadan an tige 7. Cá [mud]? cineal ariam biod [cutro]? [cimeal]? ariam acu arain minbuide agus arian seagal arain mincoirce [acu]? deannta as fataí. - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:33:15 PMag an Mhaigdean bheanuig go raib mo anam.
Nuair a bhionns duine ag dul a chodlad. Meannuig Dia duit a h-anbhal Dé Mbeannuig tú féin anduí beannuig beal Dé. Is an da Asbal dé mé fhéin indiu Agruim tu Muire. Freagar mé Críostaí Cuimnig me ort no go bfeicid mé aríst thú. - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:32:26 PMsa d’ocaim sí agus tá rún dí maltai dom le congam de mo Grasta gan fearg a cuir ort arist go brat
4. A Dia ata thuas ar Neam lion me leigean ort fein cuir sé in mo croide do grid Is na leig ar an bfen lait mé. A muire a Matair a Aon mhic do beirim duit fein onóir [iarr]? sé na grasta go leir dom is shosain mé ar baigal go dio. 5. In gairdin farduis tá an paidirin parduis ta an paidirin pairgeac molad na mna nac raib uirrí ariam aon loct. A Iosa Muire agus a Rí na ngrasta mar fheícidh tu fan ariam ar m-anam boct 6. Ceitre coirneíl ar mo leabaid ceitre Aingle suas go maire ina fághaim bas as seo go maidin - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:31:31 PMSean Paidreach.1. Calgluigim an tine mar cagluigim Criost Cáith. (Muire) Brígid ma bun agus muire na lar Seact n-Aingle fichid ís Flaiteas na Grast ag cuidhaoan tíg seo agus daoine go lá ag gagailte.
2. A Dia a frálam duit na h-Aifrinn go leir aca a rad ar fud an domain ata ag fagail bais ar fud an domain go bfagaid fuill naomta Aosa ar Slannaigh teoir irocairt dóibh Amís ag an Aifrinn. 3. [?] mo dia ta doiligeas croide orm faoí feirg do cuir ort agus tá fuac firine agam go mo peacaige ós cionn gac uile de brig go (brig) bfuil sé mí- taitnigeac in do latair seo a Dia a Shilfis mo grád go h-iomlan do taob de maite - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:30:26 PMach loch a marbadh.
13. Nuair a crionas an islat sead deacair é a sníomh. 14. Is fearr an troid ná an t-uaigneas. 15. Is milis an rud an t-ainm. 16. Is fearr rith maith na droc sheasamh. 17. Is glas iad na cnuic i bhfad uainn ach [nír]? féarac. 18. Níl lá dhá fhaid nach dugeann an tráthnóna. 19. Seachain ar tísleacht agus na déan do theach ar an áird. 20. Ní thig leis an ghobadán an dhá tráigh a Fhreastal. 21. Ná díol do chearc an lá fliuch. 22. As a chéile a dheántar na caisleán. - ball sinsearach (stair)12/14/2023 11:29:29 PMSean Fhocala.1. Is olc an reamhar is measa an caole ach ní furust a theacht ó bhéal na ndaoine.
2. Níl long a bhfanann lé cóir nach bhfágann é. 3. Is dona an cú nó is fu fead a leigint air. 4. Ní sgéal rún é is fios ag trúir air. 5. Is fearr go mall nó go barat 6. Ní mar síltear bítear 7. Mol an óige agus tiocfaidh sí. 8. Bíonn ceann caol ar an óige 9. Téigheann neart ar teart. 10. Is binn béal na thost. 11. Ba minic comhairle maith ag amadán 12. Céard a dhéanfas mac an chait - ball sinsearach (stair)12/11/2023 11:42:29 PM(Scoile) Na Sean Scoileanna.Is faoi’n air a biodh na scoileann ar bun ag cuid den na maigistiri.
Agus do bhiod cuid den na maigistri eile ag munad isteac istig i dteac i [eicint]? Bha as an ceanntar cuid den na máighistri agus biodh strainsiri ag munadh san ceanntar chómh maith. Nuair a bhiod muinteoire ag n munadh i dteac fanadh se san teac sin ar fead má an [faidh]? is bead se ag munadh san teac sin Ní biodh gaedilge ag cuid den na muinteoiri in leabhaidh na paisti ghaedilge san sgoil. Ní muinti aon ardhbar gaedilge ins na sgoileanna bhiod leabar ag na (na) paisti sgoile fado Biodh peann acu fado agus do biod na peann sin deanta - ball sinsearach (stair)12/11/2023 11:41:36 PMSgéal Grinn.Oidce samna a bhí an Bí fear san áit agus bhí fhios aige go raibh cailine ag gul ag deanamh cleas agus sán an cleas a bhí siad ag gul a deanam ag caiteam cirtlin snaite isteac i dtornog agus an fear a posadh iad beiread sé ar cion na snaite cuaid an fear isteac sa turnog agus tainic na cailine go dti an turnog agus tainic na cailine go dti an turnog agus chait siad an cirtlin snaite isteac an agus dubairt duine acu “Cé he seo ar cionn mo snaite” fragair an fear iad agus dubairt sé Mise an diamail ar cionn do snaite. Scainreadh na cailine agus duntig siad abaile agus [faitcios]? orrta agus nior
- ball sinsearach (stair)12/11/2023 11:40:34 PMTigthe na Sean AimsireSé an cúdach a bhíodh ar na tíghthe scraith agus ocíonn sín.
Fágann siad an cudach sín san talamh coirce agus seagal agus [figgie]? a bíodh ar na tuighthe fado. Bhíodh labaidh san cisteanach fado agus sé an tainm a bhíodh ar an labaidh sin an caileach. Bhíodh an simileir deanta dé cloca bíodh dhá doras ar chuid din na tigte agus bhíodh doras amain ar cuid eile. Ní admad a bhiodh ins na doirse agus ins na fuinneoge ac foda mona san oidche agus baineann siad iad amac ar maidin. Ní bhiod aon lampa acu fado ac piosa gúisidh. cuireann siad loab guasaid isteac san agus nuair a biod se lasta - ball sinsearach (stair)12/11/2023 11:39:47 PMDo tabairfadh duine lá oibre ar ar son mala fatai no coirce.
Ní bhíodh miada ar daoine ar cursai gnoca do cuirfid cun cinn. Bhíodh leisge ar daoine rudai a ceannact ar an Domnac. Bhiod an margadh i ngobna a coirce agus bionn sé an i gcomnuide an. Do bhíod eadaig dá ndiol ag na taistealaidte. - ball sinsearach (stair)12/11/2023 11:39:10 PMDiol agus Ceannacht.1. Ní mbíodh moran siopa san ceanntar seo fado.
2. Ceannuigeann siad na rudai a bhiod ag teastail uata (san) i dteach Catal O Gallcobair i dteac Miceal O Gallcobair i dteac Miceal O Gallcobair. Agus i gCatar na Mart. 3. Ní bhiodh na daoine ag díol agus ag ceannact ag an tscipeal Ní mbhíodh airgead go fliurseac san ceanntar seo fado. Ní hé an airgead a bíodh ag na daoine dhá úsáid do tabarfad duine acu (cead meataim) fatai ar mala turnapai. Agus do tabairidis coirce no seagal no ingiun ar rudai eile - ball sinsearach (stair)12/11/2023 11:38:04 PMCumharadh na Gcos.Ní caitfeadh duine ar bith broga fado go mbeath siad in a fhír oga agus in a bean ga. Teigeann siad ag an greasaidh annsin agus fagann siad a misiur agus nuair a bhionns na broga deanta ag an greasidh tugann siad na broga abaile. Biodh go leor greasaidh san ceanntar seo fado bfhad nios mo na tá an anois. Bhí siad in a greisid maithe. Ní mbiod aon broga ag cuid den na daoine fado san samradh mar do bhiod na broga ro throm doibh. Agus bhionn siad in
- ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:23:48 PMDiol agus CeannachtBí nios mo siopa an fado no ata anois. Bhí siopa ag Micheal Ó Gallchobhair agus Cathál Ó Gallchobhair agus Cathál Ó Gallchobhair.
Cheannochaidh siad cuid de na rudaí ins na siopa An mbiodh margadh ar siubhal sa tsean aimsear. An mbíonn sé ann fos. Scriobh cunntas biodh margadh ar siubhal sa tsean aimsir agus ta siad ar siubal fos - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:20:34 PMfaghtha nuair a bhionns an t-im toghtha as an chuineog agus tugtar bainne gear air an bainne a theigheanns gcur, nuair a thogann siad an t-im ag an chuineog cuireann siad i mias adhmad e agus caitheann siad uisge sias air an t-im annsin bruigheann siad an t-im agus (a) caitheann siad amac an uisge annsin cuireann siad salann air an t-im agus geobhann siad sgian agus measgan siad an t-im suas agus deanann siad cropmor dhé agus chuireann siad ar an mias adhmad agus annsin bionn an cuineog deanta acu.
- ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:19:48 PMAn Maistreadh.I. Deanann na daoine an maistreadh an seo i soithcheach timhchioll dhá troigh agus naoi n-orlaigh ar faid agus timhchioll troigh agus trí n-orlaigh ar leithead agus tugtar caisin air an air ait cuan ata i lár an cuineog sé an chaoi a dheaneann siad an maistread.
cos an luinnthe caipin caisín II. Tugtar caipin air an cuid o uachtar agus claidheamhín ata air an piosa adhmad mar (l) plaitín beag ata ag [ooineil]? an bainne o bheith ag teacht amach cos an luinnthe a tugtar air an rud sin ata istigh sa luinnte. II. Tugtar blath ar bainne a bhionns - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:18:54 PMagus peaci caithfidhear e a deanamh of goes Tom thumb agus an duine a dagadh Tom thumb air Bhead an dallog air an duine sin agus nuair a bheadh an dallog air dabrochadh sé Fuagrim an dallog ó bhaile go baile is an meid tá sa carneil bí i gceart lar an tig agus a gcaspadh an duine a bheadh an dallog air aon duine eile dabrocadh se fuagrim thú
- ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:18:13 PMCluicheI. Bhiodh siad ag imirt baire lé comain agus ag déanamh sport dhobhtha fein.
II. Bhiodh siad ag loscadh lé bogha agus siaghead cinn beaga bhí acu III. Bhiodh siad ag caitheadh leimneacha agus an té is fuide a rachadh ins na leimneacha fada agus an te is fuide a rachadh ins na leimneacha arda agus ag caitheadh meadhchon mor trom agus ag rith rasaí. 4. Fuagruaim an dallog. Sin ceann go na cluiche a bhí acu agus sé an chaoi a nimrigheadar (s) iad. Abruigheann (dao) duine h-aoine daoine diona dus [?] Caitlin finna fiana fus [las]? - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:17:15 PMSean Ceardanna.1. Deanámh coinnlé :- Deantár coinnlé as fiogai fadó, sé an adhbhár a bhiodh siad ag deanádh na coinnlé ní raibh aon lampaí acu nuair a bhiodh siad ag deanadh na coinnlé coinnlé a bhiodh acu ag teaspaint solas dhobhtha san oidhche.
2. Deanadh soapa :- Nior rínn siad moran soapa fado ní raibh (daoine) duine speisíallta ann le h-aghaidh (na) (coinnlé) an soapa a dheanadh. Bhí chuile teach ag deanamh a gcuid (coinnle) soapa fein. - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:16:18 PMcuirtidh inaon[?] ait amhain gcill damaid agus balla thart ortha. acht nior dtugadh aon ainm nuadh ár an ait sin. o baitheadh an bad sin.
- ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:14:19 PMBaitheadh Baid.1. Bad an neipir. Baitheadh bad an neipir ag dtuin na [docucha]? acht nior baitheadh aon dhuine bhí sí ag teacht ó Cathair na Mart le cloch. [coil,]? agus nuair a bhí sí ag teacht isteach (agus) baitheadh iad acht nior dtugadh aon ainm air ar ait
11. Baitheadh bád as Belfeirrista lé Séan Healy is sgata daoine leis ag imteacht go h-Albain as an ceibh mhor (achre) Sábhabadh cuid acu. Nuair a chuaid siad air bord in aice le Cathar na Mart chuaidh siad air aon taobh amhain agus baithead [ead]? cuiread [orrai]? air na daoine a baitheadh agus tugadh anoir go h-Acall iad agus ta siad - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:13:24 PMDaoine Cailiulí.1. Padraig Ó Caiticín. Cnoc na Mona. Bhí sé ann mhaith ar fad í snamh Do shnamh se amach go dtí gob an Ileann agus isteach arist.
2. Séan Mac Niallfeá. Cnoc na Mona. Bhí sé go maith ag iompur clocha mora. - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:12:15 PMamadan a bhí ann.
Bhí daoine mora ag teacht ar cuairt acu bá amhain bhí ge le marbh ag a mathair. Mharbhuigh sí an gé agus dubhairt sí leis an fear a bhí sa teach an ge a chuir a bruigh go raibh sí fein ag dul amach ag siubhal. Bhí ge eile acu ar aíl uibheacha Nuair a bhí sí imthigh chuir an fear a bhí sa teach an gé a bhí ar an aíl ag bruith agus chuaidh sé fein isteach air na h-uibheacha. Nuair a tháinig a mháthair bhuail sí ar an doras agus dubhairt an fear istigh “guillí guillí gú? a mháthair tá míse ar na h-uibheacha mo mháthair. - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:11:22 PMScéaltaibh Grinn.1. Bhí fear an fado agus se an t-ainm a bhí air Padraic i Caca. Bhiodh se ag -gobair ag sagart lá amhain chuir an sagart Padraig ag obair dubhairt se leis na buideal a raibh an uisge beatha bainte asta a chuir isteach ins na boscai.
Bhí sé ag (obair) ol braoinm d’en uisge beatha ar bith a bhí fagtha san mbuideal. Connaic an sagart é, agus dubhairt sé gur saighdhiuirí marbh a bhí ionnta uilig dubhairt Padraig “maith an baideal go raibh an sagart ag chuile fear acu. 2. Bhí fear an fado agus ní raibh sa teach ach e fein agus a máthair leath - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:10:16 PMmarbh agus dhá n-ithe agus ta se ionntach cneasta.
4. An broc. Ainmhidhe beag is eadh an broc. Tá sé ionghantach laidir agus rínn. Bionn sé ag ithe fataí. Bionn a nead aige sa chnoic. Fásann Fionnadh fadá air. 5. An Éasóg. Tá dath buidhe air. Bionn a nead aige thart in gach uile ait Bionn sé ag goid sicin agus cearca deirtear dhá mbheadh sparán go craiceann an Éasog agat go mbheadh airgead agat i choidhche. 6. An Mactire Ainmhidhe mor é an Mactire Tá sé ionghantach laidir. Itheann sé gach cineal bíad - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:09:20 PMAinm na h-Ainmhidhe.1. Girrfidh. Comhnuidheann se i (bpo) nead ins an chnoic. Itheann se feir ghlas agus ní dheaneann siad aon dochair go dhuine ar bith, agus tig leat an girrfidh a ithe.
2. Coinnín. Comhnuidheann an coinnín thárt cois fairrghe agus thárt ins na pairceanná, agus deaneann siad poll mor sios (sa) in sa talamh, agus bíonn siad ionnta. Itheann siad gath searabhan ní dheaneann siad aon dochair go duine ar bithtig leat iad a ithe. 3. Sionnach. Bionn a nead aige sa chnoc agus thart cois fairrge, bionn se amuigh san oidhche ag goid cearca agus dhá - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:08:10 PMcuireann sí cuireadh ar Eamaoin na Dhinnear muic - fheoil - is mairt-fheoil is - fheoil go fairsing is an pota ag fuichadh go sirreigh.
(mo atair) 8. A bhfeiceadh sibh mo shean-dhuine na shuidhe ag cionn an scol dha shuil mhóra dhearga go seirfidh ag sileadh deoir níl aon mhaith sa leabaidh an a churd leis an cheo acht tionntai leis sa (mi) bhalla is a phiopa ag Seinm ceoil. (Nuair a theigheamh) - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:07:20 PMisteach na lachain blian san oidhche reir a gcuideadh an gandal bacha e ba maith an gandal e plur maigheidhe breacai punt is fiche cluch air is bainfeadh a thuinn san Earrach (mó aithear)
6. Go dtugfidh Dia gan la marach bheith chomh [breagh]? is nach bheidh Smeach ins ann tiuinn go dtigfidh thar saile an bhad bhan a bhfuil inti mo (l) mhian suid e cúl fainneach a bfuil gradh na mban og air go cruinn se thogadh an ceo is an bhron mor ata le fada os mo chionn. (mo mathair) 7. Tá bean ar an mbaile seo is ta si chomh bheannuighthe go shileann an sagart gar naomh i. ag dul ag an sagart ag innse a pheochadh is an sagart dhá mheachadh go siregh nuair tigheann si abhaile is an airgead cruinn leiche is - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:06:28 PMcois cladaigh le na searabhan bo mo ná cuachai ar maidin ag guailuáinth ag deanamh bron mó mhathair.
3. Ar maidin de Mairt seo chualas an tárus ag sean bhó Paidin ag geimnigh go dteigh sí san ait a raibh an tafais go h-ard i dtuthal coca nord cleibhín mo athair (4). A bhfacaidh tú Gorden agus a broga faoi na scail leis lochran sa tor air agus cearachail go maide leis Suan dhá fogadh agus Roise dhá chealagá agus i dteac Shiobhán oga a cheapadh an scafaire. mo athair. 5. Eirigh amach a [Scaip]? is cuir - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:05:28 PMAmhrain.1. Bhí me la gan seachtaine seo ar maragadh Crosmoliane. Bhí cailiní chomh fairsing ann le meachndha ar na grraoibhigh. Sé an port a bhí ag gach acu ag seasadh ar an fhiadhaoirne mo thruagh gan e sa bhaile agam ann ghiolla caill an bhriste mo mathair.
2. Gar slan [gam]? mham is an ait ba dheire bhí thiar an toilannin bhan in Ardiuinn orm a chliabh. Ta an seabhac ag failt i lan le tuirse mo dhiaidh is níl cuach sa nghleann dar liom nar gailear ciall Se famh mo go alla go deimhin is mo eagainn cruaidh se fám in eannaigh is i in mo amhairc is i ibhfad uaim na ba liachta cailin deas - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:03:33 PM10agus tabhair leat manam a Mhic Mhuire í ag dul i Aifrinn.
- ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:01:54 PMgo raibh tú ag mo cheann. Naomh Baiste agus Ard Asbol go raibh tú ag mo bhun. Teachtaire Íosa le ola Christ go raibh tú agam in am. Le scéal a chuir ar manama5. Na ba liachta graininn gainimh ar an traigh Na giobadh feir ag fas ná go bheannachtaidh dílis De le h-anam an te raibh an piopa sin aige agus le h-anam an marbh leig a leir. (Nuair [agcobhádh] piopa on toradh agus nuair a gheobhádh dhá chaitheadh)
6. Cead failte roimhe an Domhnach tar-eis na seachtaine la breagh saoire thug Criosta le nagairt duinn corruigh do chos go moch in Aifrinn corruigh do bheal ar briathra beannuighthe muscal do chroidhe agus deibir an anachain. Failte roimh a Rí an Domhnaigh is tú i bhuaileas ar a chuile dhuine sgaoil na glass seo diom - ball sinsearach (stair)12/9/2023 8:00:44 PMPaidreacha.1. Ceithre coirnéal ar ma leabaidh. Ceithre Ainghle ar scartha. Má fhagham bás anocht go maidin Go Flaitheas Dé go dteigh manam. (Nuair a bheas mé ag dúl a chodhladh
11. Paidirén pairteach i ngárdín Pháras I mbolg na mrá sin gan Iocht Iosa Muire agus mac rí grasta na leig fán ar manam bocht. 3. Caigluim an teine seo marcaiglúinns cá. Brighidh ag ann a bhun agus Muire ag ann barr. Dá Aingheal deag ta i Flaitheas na ngrást Cúdhach an tighe seo agus na ndaoine go la ag [coigilt]? na teineadh. 4. A Mhuire dhilís agus mháthair Iosa - ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:21:34 PMNí caithead siad airgid an tam sin mar chaiteann siad anois cuirtadh siad málai fataí ar son earraí Bhíodh airgid sáith [?] filuairseach sa t-sean aimsir [ceadidis]? go leor iasg agus díoladh scad igcatair na mairt agus ceannocad. Ceannócadh siad earraí annsin. bíodh marghaidh ar siabal sa t-sean aimsir ach ní bhíonn siad an fós bhíod margad ag teach an pobail ag cathair na marth i Blath Atá Cliath freisin. Biod tea agus siucura tobac agus plúir agus min buide. (fag) agus ola agus iompaí agus a ulabí agus [oráisthe]?
- ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:20:57 PMDíol agus Ceannacht.1. Ní bhíodh siopaí go fluairseach sa aith séo ní raib ann acht cúpla síopa. Bhí ceann ag Séarlais O Gallocabair, agus siopa ag Miceál O Gallocabair freisin. Caithead na daoine a dul go cathair na mart igcoinne a gcuid biadh.
2. Bhíodh siad ag díol earraí iniod an Aifrinn taob amhuigh do teach an pobail. Bhí dróch saogall an sa t-sean aimsir b cutead na daoine a beith ag iasgaireacht [cuile]? lá agus ag tabairt an iasg ar earraí. 3. Ní bhíod go leor airgid sa ceanntar seo fadó bhí na daoine go h-an bhocht do [tiarod]? siad leata oibre ar son earraí - ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:19:08 PMna cosa ann. Cuirthear [deis]? ar bróga ins an áith seó cuirthear leath tosaigh agus píosaí ar an taobh amuigh don bhróg agus cuirthear tuiringí ionnta bí níos mó ná aon gréasuidhe (nó) gamáin an fado. Bhí Froinnceas Ó Gallocabair agus Miceál O Caiticín. Magus Miceál Seóighthe agus bhí siad sin in a greasuidhe chomh maith agus bhí siad abálta bróga a deanamh go fóill. Caithear níos mo bróga ná sin. Caithear brógaí bun amhaid chom bhíonn siad dá dhíol ins an t-síopa anois. Is iomda duine atá ábalta brógaí bun ámad a deanamh. Sé an [caoth] a ndeantar iad geobainn siad na ioctairí agus na toirinigh agus na tópai agus ag annsin cuirtear no uactarí agus deantar na bróga bun amaid. Bíonn teacín beag acú agus bíonn
- ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:18:24 PMCúram Na Gcos.Bhíodh na daoine iongantach sul a gcaitidhís aon bhróg. Is iomda duine nár caith aon bróg ar bith na daoine nac bfuil a saith ciall acu níl béas acú ceard a deanfaidh siad leósa. Bíodh na daoine ag dul [cosnocth]? agus iad saith mór. Téigeann na páistí in a cosa anois tamaill d’on bliadain agus tá siad ina gcosa anois le sgothain agus bhéidh siad ina gcosa go cionn cuplá mí eile. Agus nuair a cugas an Geimréidh (rac) cuirfidh siad na bróga orradh féin aríst. Caithtear amac an t-uisge a nígthear na cosa ann mar bíonn sé salach agus in ní ceart aon soiseach na [toda]? eile a níg. An Chonnaic mé duine amáin ag níg fataí leis an t-uisge a nígadh ann
- ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:17:28 PM(easy to gather the butter) furasth an t-im a cruinnú Tá tóin an chuinneóg leathain agus an uachtar caol sé an coinm a tugtar ar an aith a bfuil an chuinneóg greainigh an caisin. (cuir) Nuair a bíonns an t-bainne istigh cuirtear síos an loinne agus an cos ag tosaigeann siad ag bualadh síos agus aníos. Nuair a tógtar an t-im de’n chuinneóg n agus nuair a tógtar an níghtear é agus tógtar ar an méid a bhíonns an as agus cuirtear salann air agus bíonn siad dhá ghearradh lé sgian agus bhíonn síad ag cuir salann an. agus an sin deanamh siad meascán do bhíonn mbhios beag [?] ainóid agus bíonn siad dhá tóghal agus dhá choithead (siad) (ar) síos aríst agus nuair a bhíonns an mhéid (siad) sin deanta acú cuireann siad cuid dhó ins an [chróga]? agus iteann siad an méid
- ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:16:40 PMteastail agus an chéad maistread [inais]? beo a breith agus cuireann siad a salann no pinghin síos ins an cuinneog ar fhaithios go [stourfad]? na taibshe an timh leófa ní maith leis na taibse salann na pinghineaca. Nuair a bhíonns an cuinnóg deantaí cuireann siad caoinchan faoí taob d’en cuinneóg agus bógann siad anonn is anoll siar agus soir agus (agus) anuas agus suas nuair a bhíonns sé deantaí acú annsin tógann siad an clár atá ar an cuinneóg tá cíneal cluois ar an clár leis an clár a tharraing anois nuair a bheith sé ag teastail a tabairth anois cruinnegeann siad an t-im le na láma agus má bhíonn sé sé cruaid orra a t-im a cruinú caitheann siad síos píosa imé agus greamocaidh an timh dé (po) píosa an imé a caiteadh síos agus is
- ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:15:57 PMAn Cuinneóg.
Seo iad na h-ur [h-urlise]? a bionns acú le maistread a deanamh bíonn bainne acú ar dúthais agus geobainn siad an loinne agus an cos agus an cloimín geobainn siad uisge bruithe nuair a bhíonns an c moistreadh leoth deantaí acú cuireann siad an tuisge bruithe air an sin le go bhrisead sé go luath sé an fáth a bhíonns an cloibín acú leis an bainne a coineál tíos gan a beith ag teacht anios mar bhíonns an bhainne ag [sgoedead]? aníos agus sin an fáth a bhíonns an cloimín ag - ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:15:03 PMSé a láimh agus níor cheart do sin a dheanam
15. Cruiningeonn na páistí lé céile agus deanann duine [ecinth]? pictúir [asol]? ar an mbailla acht ní cuireann e sé a ruball ar cor ar bith agus cuirtheor dallóg ar duine [ecinth]? agus abruightear leis ruball a cuir ar an asal agus nuair a beas sé ag cuir an ruball ar an asal bionn suithe ag duine ecinth agus cuireann sé ar an duine a bíonns ag cuir an ruball ar an asál é. 16. Imrighithear cleas éile agus seó é an [cooí]? a [nimrighitheor]? é geobfadh duine amáin cupan o uisghe agus suip cothain bhíonn gasúir éile oighe chomh mhaith agus leigheann sé an suip ar an urlár agus abrugheann sé leis an gasúir a tógál agus nuair a bíonns sé. - ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:14:01 PMfó cupan.
13. Oidce Nodlag deanthar gobor cleasanna agus seo é an caoí an [nimrigithear]? iadh geobonn shiad go leor cacaí agus crocain siad iad suas ar [sunnóain]? agus nuair a béas siad croctaí suas cuireann siad a gcuid lámha ar a druim agus béidh siad ag iarraid an cáca a ceapadh agus an té a ceapas. 14. Ar “Adairce” Cruingeann go leor gasuir tart agus bhíonn suipm acú agus bíonn duine amáin ann a bíonns suidthe aighe agus nuair a abrócas sé [Adoicaí]? Adoircí Ardoicí coth agus tógoighe níl aon adaircaí or an coth agus má cuireann duine ar bith suas a láimh cuiritheor. Suidthe ar an duine sin már sin cuir. - ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:13:14 PMOidce Samna bíonn muid ag caitheamh gobáisthe ag na dóirse bhíonn muid ag caitheam móin [fataí]? clocha turnapí agus gobáisthe.
12. Deanthar cleas oidhce Samhna geobaim duine [ecinth]? trí fó cupáin agus cuireann sé lán igcionn acú uisge igcionn eile acú agus [fáine]? igcíonn eile acú. Má cuireann tú do láimh ins an cionn a bhéas an lán coilltheor tú an bhlian, sin agus má cuireann tú do láimh ins an cionn a bhéas an uisge an caiteadh tú a dul amach as an tír an blian sin, agus má cuireann tú do lóimh ins an ciionn a bhéas an bfáine phosair tú an bliadhian sin. Cuirtheor dallóg ar an 13 fear a bhéas dó [Se]? dheanamh agus ní fheicidh sé no - ball sinsearach (stair)12/7/2023 11:12:28 PMDeanamh siad cacaí beagha agus cuireadh siad poill on agus [crocídís]? iad agus cuireadh siad a láma ar a drumh agus beadh siad ag iarraidh an cacá a cheapad agus an tá a ceapas é tigh leis é a itthe.
9. Bíonn muid ag deanamh cleasanna oidce Samhna. Bhíonn tuban ag na paistí agus uisge ann agus cúpla uballi thíos ann agus annsin cuireann na páistí a gcloigeann síos ins an tuban ag iarraid an uaball a cheapad. 10. Bhíonn na cailiní ag imirt clocaí bhíonn cúig cloch acú agus iad ag imirt. Sé an caoí a imrigithear é caitheann siad suas na cloca agus [?] [ceoponn]? siad aríst iad. 11. Bhíonn muid ag deanamh cluitheann eile. - ball sinsearach (stair)12/7/2023 3:34:49 PMBáid báidhteBáidtheadh bád mór leis an Nippear i mbheal na tráig. Bí sé ag teact ó chathair na mart agus cuaid sí isteac air na cairigacha agus baitheadh iad
Sean Ó Chaithlín Kroc ná Ceasach Corran Acaill Lasead an co-op ar gob a choire Sean Ó Chaithlín Knoc na Ceasac Corran Acaill Baidtead bad lei Míchéal O Gallchob[har]? Bhí sí ag teact o catair na mart - ball sinsearach (stair)12/7/2023 3:33:45 PMair an girrfaid, agus tá clusa fada ar, agus ruball giortac ta dat ban air a ruball.
An Éasóg. Comnuigeann sé ins an cladac an cuid is mo gan am. Iteann sé iasgeann. - ball sinsearach (stair)12/7/2023 3:33:04 PMAinmidte Fíadáine.An madad ruad. Coinngheann sé an a pluacs nil aon ait spisealta aige le comhnaide ann. Iteann sé cearca, lacain, geabha agus ean ar bhith eile a tig leis a marbhú. Bionn sé ag goid rudai, san oidce a tigeann sé Tá dath ruad air agus tá spot bán air bhárr a rubaill. An Girrfhaid Connigann sé ar na sleibte a bpuill ins an talam.
Iteann sé feir sleibe agus ins an samrad tigeann sé anuis (tigeann siad) (a) ins na garranta a bionns fada suas ins an cnoc agus bhíonn siad ag ite na rudai a bionns ag fás ann Tá fios aca cá bfuil na poll le rit istec ann. Ta dath liat - ball sinsearach (stair)12/7/2023 3:31:32 PM1
Eirig suas a Shean agus cuir isteach na lacain, Bliadain is an oidce areir a guideadh an gandal bacach. 2 Bhá mhaith an gandal é phóir na ngeabha breaca punt is fiche cluach ar bhainfhidh, dhó ins an Earrac. - ball sinsearach (stair)12/7/2023 3:29:44 PM1
Thainig mé isteac go teac toruig ní raib áithne ro-mhór orm ann cuireadh agam piosa agus stolín cailín deas óg ar a ceann. 2 (Teann)Is gur fada caith eannac faoi an tsuice sul má ceapead leis cul deas na gcreab is gur cintí gur dal a bhí suile is gan farsan na smuid ar an speir 3 Lá breag dár eirig mé ar maidin is mé ag breannúigh ar cuair[?] bhaile an bhuidhe cé chífin ac Neilí ag dul taram - ball sinsearach (stair)12/7/2023 3:28:47 PMní raib ar an t-saogal núair a tosuig an peire ag argunteac.
4 Ó arsa an geadhal go breitre beal ar nuaid ní teigean tú in aifreann linn ac grásta Dia tá tú ar stre agus ní bfhuigheadh tú dath an bfarasanac. 5 Ó arsa an Gall nac tú tá teann agus a dteithead í dtampall chailfidh tú tá ithe is ól ag daoine móra aicreadh coiste is geigena is gur beine go mór ná fidil ar bord ag eisteac gloruigh Ministear. - ball sinsearach (stair)12/7/2023 3:26:57 PMFéile na Blíadna.1. Lá” lé Brígide. Bíonn na daoine ag deanamh crosanna, de cochan agus de luacair. Teigheann bean amach ag an doras agus bruigenn ,t, muintear an tíghe, Fosgluigad mar suile teigead ar mar nglúnine agus leig isteach Brigide.
2. Lá” le(ig) Padarigh, [sactmam]? roim bíonn siad ag cruinead ubeaca le h-aigidh Lá” le Pádhraig, cupla lá roime lá” le Padraig cruineann na páiste seamroige le h-aigaid la” le Padraig. - ball sinsearach (stair)12/6/2023 3:19:36 PMna trí hanglaide deag atá i gcatar na ngrást ag cudac an tige seo agus a daoine go brath. Ag caigailt an teine
Paidrin pairtác i gardin páirúis ag moládh na mná a bhí gan loct Iosa. Muire. agus ar rí na ngrast ná leigeadh sibh fán ar mo anam boct Ar maidin luighamidh le d’ia luighadh Dia linn. Pear séo ó dia linn dia agus columcille. D’ia agus a láimh deas linn. Brigid agus brat linn. Muire agus a mac linn, Micael agus a sciath linn idar sin agus an comhact an airse - ball sinsearach (stair)12/6/2023 3:18:55 PMSean - Paidreaca.A mheidean deas bheannuig is fuar fluic e do bealach is tú tré le do leanaibh go h-egypt faigh [úmpig]? ó d’aon Mhac an meid atá ins na paiceadh a scúireadh go cathar na gloire. Mile buidheas go brath leat a rí gheal na nghrast is tú thóbhair an spás séo go foill duinn na trí hanglaidhe breagtha go raibh ar leabaid ár mbhás. Iosa, Muire, agus Seosamh. Ins an leabaid
Ceitre corneal ar mo leabaid. Ceitre h-anglaide d’ia [gho]? [bhfhaire]? má fáighaim bás anoct ná ar maidin i bflaiteas dia go mbeidh m’anam. In an oidce. Cugleam an teine séo mar a caiglean Caith Brigid, in a bunn agus Muire in i bárr - ball sinsearach (stair)12/6/2023 3:17:36 PMDíol agus Ceannacht.Ní biod siopaí go fairsing ins an ceanntar seo Ní raibh an act cupla siopa. Bhí ceann ag Suibne agus ceann eile ag Catal Ó Ghallchobhar beigean de na daoine a dul suas go baile [Fiacan]? leis na rudaí a ceannact agus an te nac bfad a luac aige geobad se siar go teac Suibne ar [Faide]? lae. Le na luac a siocruid agus ansin teith suas togus ceanuigeac-sé na rudaí a bead ag teastal uaidh
Bhí Margádh ag siubal annseo sa sean aimsear. - ball sinsearach (stair)12/6/2023 3:16:44 PMAn Chuigeann.
An MaistreadhDéann na daoine san áit seo maistreadh uair amain sa tseactain ins an ceantar seo. deanthear an maistreadh ins an cuinneog tugtar an caisin ar an áit caol agus tugtar an longhtí ar an maide a bhíonn ag na daoine ag deanadh an maistread tugtar cos an longhthí ar an cuid longhthí a beireann. Na mhrabh ar nuair a bhionn na siad ag deannam an maistreadh Timpeal [is]? uair a chlog a [?ns] siad ag deanam an maist[readh]? nuair a bionns an maistreadh deannta [agíe]? cuireann na mrabh uisce ar an cuineog agus glann siad é. Nuair a bhionns sé clanntaí guifeann se meas amaidh agus togeann siad an im le na lamha agus cuireann siad cruinn - ball sinsearach (stair)12/6/2023 3:15:07 PMNa cuig cloca caiteanneadh na séan daoine suas san eir agus mo leigeann siad cinn acu, [?] [?] siad imteacht amac as an cluice. imrigeann na an cluice ann go [feo]? [?]
An Shionnac agus an gandals-bionn scala Paiste ar cual a ceile agus [greim]? acu ar a ceile bíonn an duine is mo [ideias]? agus e saboll na Paistí atu ar a cual. Ma leigeann dé a laibh or duinne [ar]? hit acu caitfidh ar. duine sean a dul - ball sinsearach (stair)12/6/2023 3:14:11 PMclúice.Tá go leor cluice. Thart sa ceanntair seo lurpog lárpog larbuide. Dallog ag iobrodh an dá spúnig Hurley Bhállain an ságárt praóiste.
- ball sinsearach (stair)12/6/2023 3:11:50 PMFilé an BhaileBhiodh go leor file ins an áit seo fado soin agus tú cuid ann go foill. Míceal T Ó Gallcobair. Seán Ruaidh Ó Ghallchobhair agus go leor. Filé eile do rinne. Míceal Ó t Ó Ghallchobhair téarn na saoire a dógad Albain do rinne Séan Ruadh Ó Gallcobair tairg rioghacht brían ruadh [?]s go leoir eile. Rinne se ceann [slúihén]? Macan agus báid [K]?ealy agus bád Márran mór agus an sean bhó Mallaig agus do ciaon file eile. Pádruig Sean-Ruadh meo sean ruadh rínne se crinn tioc.
- ball sinsearach (stair)12/6/2023 3:10:16 PM6. Fhian deannan na daoine caipiní fhian agus cuireann siad na caipín ar ghlog[?] na paiste óga e agus is maith e lé [naguid]? droc uisge a tarraingta amac ast[?]
7. Slanlas bruit an slanlas agus nuair a beas sé bruitthe caith chun beallaig ar slanals agus ol an sugh a bhéas fáchaidh is inaith an rud é agus le haghaidh Péiste a bainnt as paiste óga. - ball sinsearach (stair)12/5/2023 11:38:30 AMLeigheasúnna.1. Da mbeid theá sgalta ag neantog tóg cuirfidh coroide cupog ar.
2. Da mbead an bruitineach air duine bruithfear neantogí agus thabhaírfeaman sug den dúine. 3. Da mbead cosachtach ar duine bhainfhea bhádcrainn agus bruiteadh iad cuiread siad uisge beanta agus siucra trid an sug agus olann siad iad bainead siad carraigní agus bruithead siad ar bainne é. agus olainn siad an sug le h-ag[?] an slagdan. - ball sinsearach (stair)12/5/2023 11:37:40 AM7. [Cearic]? agus colaic a dimtig le chul siubal siad hart hireann go mbris siad a gcroí.
8. Ag on na tulan de bí siad ar feireac ag eité feir sleibe is ag codlad sa bfraoí. Crainí mar abaile isteac la car na mharac ag sneoim is ag cardal is ag deanam cuid [spoirt]? - ball sinsearach (stair)12/5/2023 11:36:39 AMSean Aimhréan1. Déirigh mé amach annseo ar maidin de ceadaoin Shiubhal mé thart cinn bhóthar an chárc. Cosadh Liam bacach liom agus a bhean a ghabhail siós leis agus d’iarraidh sé dhom sa a gcuala mé an cas.
Ó II Ó ta sé i mMellmulead ga gcaithfheadh agus ag gcíorfhad a gcotfeadh san oidhche agus ag mallacht sa lá agus a Phádraig ó oiste á léigcha do [bhíbla]? a dtéigh tusa trid an teasba ba chóir 2. Is fada mo chosa gan bróga. Is fada mo póca gan phigin. Is fada mé gobhaill le mrá óga agus nior ól me aon deor go fóill le mo bhian. 3. Is buachaillín béag misé atá aerac is caith mé mo théarma ar luing suiblainn thart lús na spéirte agus comrainfinn na. - ball sinsearach (stair)12/5/2023 11:35:35 AMEadaigheSé an sort eadaige a bíonns ag na daoine fado briste flaine agus oraiceann bo
Ní bíod mórán éadaig ag na sean daoine fadó biod eadaig fadá acú ní biod an hata no capain acu cor ar bith acht [amdin]? sealiní mora Fada ní bíod go leor tailainni thart sa sean amsire déanam na sean daoine fadó a gcuid stocaí. Ceanneocad siad písa éadac agus deanad siad sciorta nó rud ag taistáil uamha [coraniail]? tuireann siad ag bead a n-aice iad agus deanam siad iad annsin. - ball sinsearach (stair)12/5/2023 11:34:51 AM8. Bíof cúig cacaí coirce cáca min bhuidé caca seágal cácá [Aúir]? agus caca fataí
9. Bióf feoil acú cor uain. Nuair a bíad a cuid geabá agus lacain agus coilig saíth ceacaig marbóchaid siad iad. 10. Bhióf iasg iongantach minic acú bhí siad le faghail amuig mbéal ac la. 11. Bhióf coilig acú oidche Fheil Mhártán agus oidhche noglaig. - ball sinsearach (stair)12/5/2023 11:34:09 AMBiod na sean daoiné1. Trí bhéile a bhíonns ag na sean daoine.
An bricfeast an dinneír agus an suipéar. 2. Bhiód an bhricfeast acú ar maidin. An dennear acú ar meadon lae agus an supair acú sa trathnóna. 3. Bhíod siad ag tabhaire biadh de béitidíg agus go cearca rocmha an bhricfeast. 4. Bhiód leite acú ar an bhricfeast. Fataí agus iasg ar an déinéar agus bricean. Agus bainné ar án supéár 5. Bhióf go léoir bainné bó acú. 6. Bhióf neart nagín agus buidhéan lé h-agaidh bainné uisge agus brochán 7. Bhióf án bórd fágtha i lar an tighe fhaid is biod ag ithe agús fágadh siad i naghaidh an balla é muair a béad siad méid. - ball sinsearach (stair)12/5/2023 11:33:07 AMar maidin.
[Caiogleam]? an teiné séo mar a caiglan caith. Brigidh in a bunn agus Muiré ima barr na trí hanglaide derg ata i gcatar na ngrosta ag cuidoc an tíge seo agus a daoine go brath. Mol nar gauig aránn an dhá iasg na cuig milé do rinne Dia rit an rí do binn an ring go dtigad cuigeann ar ár gcuid agus ar ár gcomnaidhe Nuair a bhíonns tú ag gobal ag ite do bhíad(luaig) Ta muid a guidhe duit a bhrigid a mháthair glann na ngaidheal cur Páidric creidheam ann do croidhe nár elis riam s nar Ghéaill Bhí tú mar é lán gloiré dé lan dútracht agus gradh as tamuid anois lé n’nais go geall bfochair dé na ngrasta Am ar bith sa lá. A mhuire na ngrásta a mháithair mhic dé go - ball sinsearach (stair)12/5/2023 11:31:58 AMCéitré corneal ar ma leabaid Céitré hanghlaidhe Dia dha bhfaire má faigainn bas anoct na ar maidin í bflaitheash Dia go raibh m) anaim (dul a coladh duinn)
A meidhean déas bheannuig is fuar fluic é do bhealadh is tú a tre le da leanaib go [h-eagept]? faig uimpigh o do aon mhac an meid atá ins ná Paiceadh a súireadh go cathar na gloire mile buideas go brat léat. A rí geal na ngraso is tú a thabair an spás seo go feoil duinn na (tir) trí hanglaidhe bréagta go raibh ar leabaid ár mbas Iosa muire seasam Paidrean Pairtéad a ngairdin paireas ag molad na [nine]? a bhí gan [locth]? ar slanúir [So]? [ia]? agus rí na ngrosta nar leigeadh sibh. Fán ar m) anam bocht - ball sinsearach (stair)12/3/2023 12:04:17 AMDíol agus ceannacht 4-10’ 38,‘Ní raibh act cuplá síopa sa ceanntár seo sa tsean aimsir, bhí cuid acu i Búilinghleanna. Sé an t-ainm a bhí órra síopa Micheál Ó Ghallchóbhair, agus síopa Eóghain Ó Gallchóbhair, Ins na síopa sin a ceannuigheadh na daoine na h-arraid a bhí ag teastáil uaithe, Act bíodh air cuid de na dáoine a rudaí a bhí ag teastáil uaithe a ceannact i gcathair na Mairt,
Bhíodh cuid de na daoine ag díol arraid tareis aifrinn n-aicí an séipéil. Ní raibh ar t-airgid cómh fairsin sa t-sean aimsir, (N) mbíodh margadh) bíodh margadh ar siubal sa t-sean aimsir. - ball sinsearach (stair)12/3/2023 12:01:45 AMBhí fear agus bean an fadá lá amáin bhí an fear ag óbair sa bpáirce bhí sé trathnóna agus níobh ghlaóidh a bhean ar ag a dinnéir chúaid sé isteact bhí a bhean ina súide ag an téine, agus núair a thanaic sé isteac dubhairth sí leis ghul amac agus cana uísge a thabairt isteac. Cuaid sé amac gan fhógal a rad agus thúg sé isteac cana uisge agus chait sé ar mhúllac a cheann é anóis ar séisean gavh amach agus tábair isteac cana thú féin
- ball sinsearach (stair)12/3/2023 12:00:52 AMBhí déid ghabhál an fadó, agus thanaic síad go dtí teac agus ní raibh aon duine sa teac act bhean agus chuir sí an ghabhál is mhó an ghabhál is lú le h-aghaid uisge agus níor (eirigh) thanaic sé cuir sé ghabhál eile le n-agaidh agus mar sin cur sé gac duine acú faoí aon an t-uisge, agus cuaid sé é féin le an t-uisge a tabhairt leis agus nuair a fúair an bhean imthigheadh drud sé an dóras agus nior thanigh síad arais.
- ball sinsearach (stair)12/2/2023 11:57:42 PMtobán go leor.
4. Reic sé gan ainm gan fear a bhí síos an ceard atá sibh ag dheanam gan bunth acu dho sin eínin beag beannuigh a thainig ar dietin isteac in mo thig as Condae Muigeo.1. Us fadá mo bhun ar an bothair is fada mo phocaí gan piginn is fadha mé ag ól le mrá oige agus nior ól mé aon deor le mo [oin]? 2. Act brónn ar an te nach bhíonn grinne agus nach glácan an sáogol mar is coir act a deigh ar na baine beidh daóine agus nach feidir a cheannact go dtó. 1 - ball sinsearach (stair)12/2/2023 11:56:44 PMSéan Oireann
14-1-381. Cearch agus cóileach a d’imthig le ceile (su) siubal siad thart Eire gur bhris siad a chroide ag Noínin Ó Tulán a bhí siad ar féarach ag ithe féar sliabha agus ag codladh sa fríoc. 2. Cruine mrá bháile isteac lá ar na marach ag snamh agus ag eardál agus ag deamadh na murcaí glo dubairt bean acú a bhí tursa e le raithe go fhaoithe sí bais le dúal ins an fhoel 3. Tharraing siad cucú sgían fhadá gan faoir agus leagadar síos mo chean ar an stól act bhí giotá beag eíle go fhad ar mo shaoghal sa [sheir]? fear an tigh isteact - ball sinsearach (stair)12/2/2023 11:53:47 PMagus teigean duine laid in ag an cead duine mar gandal agus bhíon sé ag eirid an sionach an dibreadh chun bealaig. Bhíonn an sionach ag leigeant ar go bfuil sé ag seadhead teine. Fearain an gandál do tuige a bfhuil sé ag [seideadh]? an teine sin. Abrocan an sionac go teiread sé uisge.
Gandal Tuige an uisge Sionac le malaí a nigeadh Gandal Tuige ná malaí - ball sinsearach (stair)12/2/2023 11:53:10 PMseacna. Seacna Muilean, Muilean laigead Plur na gCaileaid ‘steach go flaiteas Ce bhí cos a tugas an focail deirid air caitfeadh an duine sin a cos a cuir isteac.
Cuir tart an cruipe:- bhíonn cuplá duine i dteac [ecint]? agus bhíonn siad ina suid sias ar stol. Geobfinn duine acu cruipe agus teinn sé tart a duine go duine leis an cruipe agus tabrann sé an cruipe go duine ecint, Annsin feirid sé dobta Ce aige a bfuil an cruipe agus má bhíonn siad mí ceart. Bhearain siad doib ce meid buile a tabros se dobta annsin. Sionach agus an Gandal:- Cruin scat daoine in aon ait amain agus teann siad ar cul a ceile agus - ball sinsearach (stair)12/2/2023 11:52:22 PMstoca, agus bfeirid sé buile don duine atá ar an urlár. Annsin bhíonn sé ag iarraid an stocha a baint dobta. Bead siad ag buladh an duine sin agus ce bhí duine a geobfas sé an stoc uaid caitfid an duine sin a seasmh amach. Deanaid sé mar a rinead an duine eile.
Lurbóg Lorbóg:- Geobfinn duine slatóg agus cuidean siad uilig tart ar an teine agus tosnuig siad ag imirt lorbóg lurbóg cuirean siad amach i cuid cosaibh [egin] bhíonn an duine a bfuil an slát aige ag dul tart o duine go duine ag rad lurbog lorbog luran buid, buid ina Eireann, Eirinn preaban, Preaban suileach, Suileach - ball sinsearach (stair)11/29/2023 11:17:24 PMFriothadh iad i sean cófra ag an Nodlag agus tá siad annseo chugat anois.
Níl mé ag cur stad leis an obair seo indiú - an béaloideas do bhailiú - táini ag leanamhaint leis. Béidh mé ag bailiú agus má tá aon rud gur fiú [trách] air again cuirfidh mé chugat é.Nóta. Bhí féin cuid mhaith de’n ádhbhar seo do bhreacadh go tapaidh dá bhrígh sin, níl sé comh slachimhar agus ba chóire a bheith. - ball sinsearach (stair)11/29/2023 11:16:32 PM14. Chun na maighdine muire.
A mhaighdean ghlórnar, mhódhmhar, mhaiseach, is tú mo lón, mostóir, mo thaisge, is tú mo réalt eolas ag dul romhain ins gach bhealach. Agus ar shliabh na ndeór go nbudh tú mo chara. 11 I ngáirdín Phárrthais tá’n paidrín páirtach ag moladh na mná bhí riain gan aon locht, A Aon-Mhic Mhuire tá i gcathair na ngrásta Réidhtigh gach gádh atá indán do m’anam bocht.Nóta: Fuair mé na paidreacha go léir seo, sgríobhtha i gcúl sean bhíobla i mo theach féin, nuair nach raibh ionnane ach girrseach. Sgríobh mé síos iad isteach i leabhar eile agus tráthamhail - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:39:20 PM13. Le bás naomh tha d’fagháil.A mhicil naomh tha, glaodhaim ar t-ainm. Agus ar naomh Eóin Baiste grádh-mhar,
Ar naomh uile an domhain chuin cabhair do m’anam. In aimsir an catha nach dtáinig. Nuair bhéidh an béal ‘á dúnadh agus an tsúil ‘a bhriseadh, Agus an mheabhair ag imteacht chuin fáin uaim An chúise ‘á glaodhadh agus an téarina caith te, Agus Dia le n-ár [n-enann]? an lá [udh]? Amen. - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:38:11 PM10. Ag cóiriú leabadh.Cóirighinn an leabaidh seo i n-ainm an Athar, an Mhic, agus an Spiorraid Naomh
I n-ainm na h-oidhche gcineadh sinn. In -ainm an lae baisteadh sinn. In ainm gach oidhche, gach lae, gach uaine Gach aingal d’á bhfuil in sna Flaithis. Amen. 11. Le linn aráin a dhéanamh. Rath dé agus bail Phádraig ar a bhfeicfeas mé agus ar a [nglacp]? mé. An rath do chuir Dia ar an gcúig aráin agus ar an dá iasg go gcuiridh Sé ar an beatha seo é. - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:37:01 PM9. I ndiaidh an Phaidrín.A thigearna déan trocaire orainn,
a chríost, déan trócaire orainn, A Bhain Ríoghan na Soillse [gc]?. déan trócaire orrainn Go dtugaidh sibh trócaire dúinn agus grásta. Maitheamhnas agus trócaire d’ár [n-annannabh]? nár chuiridh sibh nídh ar bith in ár gcroidhthibh A bhainfeas ár gcion, de ghlóir síorruidhe na bhflaitheas dínn, go sábhálaidh sibh ar chith an anachain agus ar aicídibh na bliadhna sinn. Amen. - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:36:00 PMag dul ar aistear.8. Seacht bpaidreacha faoi seacht
Chuir Muire d’á mac, Chuir Bríghid faoi n-a brat. Chuir Micheál faoi n-a sgiath, Chuir Dia faoi n-a neact, idir mé agus uisge mo [mhúchsa]?, idir mé agus uisge mo bháidte, idir mé agus leás obann idir mé agus gaoith na gcnoc, idir mé agus droch-chroidhthibh agus droch shúilibh na ndaoine le mochúmhdach, le mo shábháil, le mo chosaint, agus le mo ghárdáil. Amen. - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:34:48 PM7. Tá mé ag iarraidh deirce in-onóir do Dhia, d’Íosa Críost, agus d’á mháthair an Mhaighdean Mhuire in-onóir do na naomh agus do na h-ainglibh go h-uile, in-onóir d’aon mhac Muire do rugadh in uaigneas i measc na n-asal agus na ndamh i stábla fhuar in uair an mheadhon oidhche, in onóir d’a allus fola i ngort getsemina nuair thuit na braonta uaidh síos ar an talamh, in onóir do’n sgúirsadh do fuair sé i dteach phíoláid agus an choróin deilgne d’á brúghadh síos ar a cheann ró naomhtha, i n-onóir do’n chrois do lión É le piantaibh, agus in -onóir do ghreamughadh
A chosa agus a lámha Do chrann na Páise, I bhfiadhmuse a mháthar Ró-dólásaighe. - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:32:21 PMh-America; chuireadh ar bord luinge é ach go díreach nuair a bhí sé ar tí a chos do chur ar bord luinge cé bhí taobh leis ach an franncach.
Bhoil bhí sé sa mbád leis an t-am go léir. nuair do chuir sé a chos ar thalamh tirm ar an taobh eile cé bhí cois leis ach an franncach. Rith sé ar ais arís agus do léim sé ar an mbád arís, ach do léim an franncach isteach leis. D’fill sé arís go dtí an tír seo agus cé go raibh sé dona go leor ag fághail na tíre bhí sé seacht n-uaire níos measa ag teacht ar ais. Bhí truaigh ag gach aoinne dhó ach ní raibh aon leigheas ag teacht. Faoi dheireadh tháinig sean bhean isteach lá agus - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:31:37 PMn adhiaidh sin friothadh na trí cuit marbh. An oidche sin nach raibh an franncach i bpobal an tincéara agus nar sin se glan sé as an áit seo ar fad an lá in a dhiaidh sin, ach do lean an franncach é. Is beag áit in Éirinn nach ndeachaidh sé ann ach sin a raibh de mhaith ann bhí an franncach ar a thóir i gcomhnuidhe. Bhí an fear bocht i dul i laige in aghaidh an lae agus bhí an chosamhlachi air go raibh a sheal tugtha. Tháinig sé arais go dtí an ceanntair seo arís agus nuair chonnaic na daoine an riochi a bhí air bhduigheadar £30 agus díoladar as a thicéad go
- ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:30:49 PMtincéir agus an dá chat in a suidhe cois na teineadh agus cat an tighe leo. Ní raibh solas ar bith ann ach amháin solas na teineadh. Fágadh mias mór d’uachtair i lár an urláir agus is gearr go dtáinig an ‘ropaire’ amach. Shiubhal sé chomh fada leis an mias ach níor chorruigh aon chat acu go fóill. Sa deireadh rug an tincéir ar mhuinéal an [chuit]? bhig agus chaith sé síos an urlár é. Rug sé ar franncach ach ní raibh sé ag éirighe go ró mhaith, chuaidh an cat eile chun cabhruigheadh leis agus bhí ar cat an tighe dul leo freisin. I ndeire na dála marbhuigheadh an franncach agus bhí gach duine sásta.
Ach mó léan an mhaidin - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:29:57 PMisteach léithí sa leabaidh. Bhí faitchíos ortha an páiste d’fágaint san chliabháin as sin amach nar bhíodh an franncach mór ag siubhal thart gach oidhche. Bhí cat acu agus theip air an franncach a mharbhú.
I ndeire na dála tháinig tincéir go dtí an áit seo agus bhí dá chat aige agus ní raibh a sárú sa tír dár leis féin - ceann mor agus ceann beag. Cuireadh fios air agus tháinig sé go dtí an teach áirighthe agus shocruigh sé go bhfanadh sé an oidche agus an dá chat leis. Rinne sé amhlaid. Bhí an bhean agus an fear in a leabaidh sa cistin agus an cliabhán taobh amuigh de’n leabaidh. Bhí an - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:29:15 PMgréine trátnóna amáireach. Do sgannruigh an caiptín, bhí air an marbhuightheoir a thabhairt dó, ach sul a d’fág sé an long thug sé cómhairle do’n aois óig a bheith dílis do na mnáibh bochta. Chuaidh sé leis isteach sa mbád mbeag agus d’ísligh sé síos faoi an bhfairrge i bhfuirm teineadh móire.(c) Bhí páiste beag ag fear agus mnaoin sa cheanntar seo fadó. Bhíodh an páiste beag in a chodladh i leabaidh beag nó san cliabhán taobh amuigh deín leabaidh mór. Oidche amháin d’féac an máthair amach agus chonnaic sí Franncach mór ag ithe cluaise an pháiste. do gheit sí agus thóg sí an páisti
- ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:28:15 PMé ar an bpoinnte gur taidhbhse a bhí ann agus rith sé chuig an caiptín agus é féin ag crith leis an saigheas draoidheachta a ghabh é. Mhínigh sé do’n caiptín go raibh bád beag ag teacht agus gur cheap sé gurbh é féin a bhí uaídh agus d’iarr sé ar an caiptín seasamh leis.
D’aontuigh an caiptín é sin a dhéanamh. Chuaidh sé ar bord na luinge agus chonnaic sé an bád beag. Chuir an bád beag ceist air faoi an marbuigh thóir. Dubhairt an caiptín nach raibh a leitheid air an long in aon chor, ach mhínigh an bád do go raibh agus ar’sé má seasam tú leis béidh tusa agus do chuid ar thóin na fairrge roimh dul faoi na - ball sinsearach (stair)11/29/2023 8:27:27 PM(h) Tá an sean sgéal seo le fágháil freisin..
Fear a bhí i ngrádh le cailín agus bhí easaontas eatorra - agus bhí an fear chomh feargach sin léithí gur mharbhuigh sé í agus gur chroch sé suas sa choill í. Tháinig na h-éan laith agus d’itheadar an chorp. Déaluigh an fear leis go h-Aimerica, ach mo léan! Ar an mbealach thuit rud uathbásach amach. An tráthnóna ciúin seo an long - leis an marbhuightheóir - ag gluaisteacht ar aghaidh go deas (rá) réidh socar, chonnaic mo duine bád beag ag teacht chuige i gciúineas na h-oidche, nó i gciúineas an trátnóna ba cheart dom arádh. Buail sí - ball sinsearach (stair)11/27/2023 6:06:45 PMdeireadh an sgéal. go luath tháinig mí-ádh an domhann ar an bhfear bocht. Fuair inghean leis bás, cuir i gcás indiú agus cailín eile i gceann seachtmhaine, Agus leis an mbrón [amhéadú,]? bhí duine de’n mbeirt seo ana chliste ar fad agus nuair a bhí sí sínte ar an mbord tháinig an sgéal gur éirigh léithí i sgreidú mór.
Mhínigheadhar an sgéal do’n sagart. Tháinig sé agus dubhairt sé aifreann an spioraid naoimh agus chuir sin deireadh leis an mí-ádh, ach níorbh é sin deireadh an bhróin mar tá fhios agat. - ball sinsearach (stair)11/27/2023 6:05:50 PMThug sí na sgéalta I mo dhiaidh dom freisin.
(a) Do ghearr an fear áirithe seo an sgeach gheal a bhí in áit clúduighthe - i bhfolach. An maidin in a dhiaidh sin bhí an sgeach ar ais arís san áit céadna ach fear dána a bhí ann agus ceap sé leis sin gur cleas a bhí ar shiubhal ag buachaillí an cheanntair. Ghearr sé an sgeach arís, agus chonnaic sé nár’bh iad na buachaillí bhí cionntach leis. An maidin in a dhiaidh sin bhí sé ar ais arís. Tháinig [toch] feirge ar mo duine, mar bhí gach aoinne sa cheanntair (nach raibh) ag nagadh faoi. Las sé an sgeac agus chuir sin deireadh leis go deo. Ach ta h-é sin - ball sinsearach (stair)11/27/2023 6:04:50 PMagus bior de’n chliath do chur sa teinidh agus é a dheargadh. Annsin buaileadh ar aghaidh leis an obair agus go dtiocfadh an bhean [adhuir]? an mallachi ar an mbainne isteach, nó go mbuail fadh sí ar an doras agus go n-abróchadh sí go raibh aith mhéal [currí]? mar gheall ar a droch obair.
Leanadar an cómhairle tuas agus thuit an sgéal amach go díreach mar dubhairt an t-sean bhean leo, agus as sin amach bhí an t-im go fluírseach acu mar do bhíadh. - ball sinsearach (stair)11/27/2023 6:02:37 PMdoras amach faoi deireadh. Caith an bhean bhocht an lú sin ag an muistreadh an lión tighe ag cabhairuí léithí ach níor tháinig frídge d’im air. Chaitheadair an lá in a dhiaidh sin ar an obair céadna ach sin a raibh acu d’á bhárr.
Ar feadh tamaill fada in a dhiaidh sin ní raibh pioc d’im ar aon mhaistreadh agus ní gádh aráidh go raibh [díombha]? ortha. I ndeire na dála táinig sean bhean isteach agus d’inniseadar an sgéal dí. Dubhradh go raibh an bhean seo ana - Fhiosrach - mol sí dóibh an méid seo, mo dhiaidh a dheánamh go cúirain ach. An chuinneóg do chur i lár an urláir, an doras a [dhrúid]? - ball sinsearach (stair)11/27/2023 6:00:49 PM1. Sgéal eíle - Fíor.
Lá amháin bhí bean sa gceanntar seo ag déanamh [maisiridh]? Cé tháinig isteach ag bean tincéara. Thug sí deirce dí, agus ní raibh an tincéir sásta d’iarr sí píosa feola dí. Ní fhuair sí é agus thosaigh sí ag mallachtú chomh treáis in Éirinn agus do d’féidir léithí. Chuaidh sí an - ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:59:56 PMláca ach réis an cuairt seo, ní raibh a sárú sa sgoil. Bhí a cuid oibre go h-iongom[?] dubhairt na cailíní gur mhúin na sideóga an méid sin dí. Chomh fada agus is féidir liom [cuimhnicí]? air thug sí cuairt eile ortha, ach tá sí thall in America anois le fada an lá.
- ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:58:44 PMbuachaill a bhí ann an uair seo agus thosuigheadar ag damhsa - ó shoin i leith ní raibh a sárú sa tír ag an damhsa.
(h) Bhí aithne orm ar cailín eile agus bíodh a sean - mháthair de shiar ag cainnt faoi na sidheóga. Oidhche amháin bhí an cailín amuigh ag baíliú na lacann agus níor tháinig sí isteach in diaidh sin i rith na h-oidche. le breacán an lae [friothadh]? í isteach i bportach ceithre míle ó’n teach dubhairt sí féin go raibh sí le na daoine maithe ach níor dubhairt sí mórán eile. Bhíodh an cailín seo ag dul go sgoil lása i mBaile Uí Fhiadhcháin roimhe seo ach dubhairt na cailíní eile gur beag an mhaitheas a bhí inntí ag an - ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:57:45 PMle teann eagla.
(f) beirt cailíní óg as an áit seo freisin a bhí ag teacht abhaile go déineannach san oidhche agus cualadar an ceol aoibhinn. Sheasadar agus d’éistigheadar, go h-aireach. Níor chualadar a leithcíd ‘reamh, bhí draoidheacht ann gan amhrac. Faoi deireadh thiar thall, chuaidh sé i laige, agus shamhuiligheadar go ndeachaidh sé isteach go dtí an roilig i mBuirgheas thuathail. Bhoil is ait arádh go raibh dáréag páiste ag mnaoi de,n bheirt seo agus go bhfuair gach duine acu bás, agus cuireadh gach duine acu ins an roilig seo. (g) Beirt eile a bhí amuigh san oidche mar iad thuas agus chuala siad an ceol. Beirt - ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:56:39 PM(d) Fear eile as an gceanntar go raibh dúil gan teórannta aige ins na cártaí chas a mháthair air - Bhí sé faoi an bhfód le fada an lá roimhe sin - ag teacht abhaile dhó oidhche amháin. Do labhair sí leis agus comhairligh sí gan a bheith amuigh ag imirt mar sin.
Nóta: creideadh ga raibh an diabhal ins na cartaí ach tá an chreideamhaint sin ag fághail bháis. (e) Domhnach amháin agus an oidhche ag tuitim chuaidh mo bheirt driofúir go sidhchán le na ba a thabhairt isteach agus bhí na daoine chomh tuigh ar an gcnoch go raibh ortha breith air [adhoircí]? na mbó - ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:56:31 PM(d) Fear eile as an gceanntar go raibh dúil gan teórannta aige ins na cártaí chas a mháthair air - Bhí sé faoi an bhfód le fada an lá roimhe sin - ag teacht abhaile dhó oidhche amháin. Do labhair sí leis agus comhairligh sí gan a bheith amuigh ag imirt mar sin.
Nóta: creideadh ga raibh an diabhal ins na cartaí ach tá an chreideamhaint sin ag fághail bháis. (e) Domhnach amháin agus an oidhche ag tuitim chuaidh mo bheirt driofúir go sidhchán le na ba a thabhairt isteach agus bhí na daoine chomh tuigh ar an gcnoch go raibh ortha breith air [adhoircí]? na mbó - ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:55:19 PMar feadh tamaill.
Gídh go raibh [na]? dhuine beag ag an mbord go h-iongantach. Réis tamaill bhí ag teipeadh ar an fear bochi teacht suas leis, agus tháinig tochi ar a chroidhe mar níor theip air “riamh”. Tháinig fearg air leis, agus phléasg sé amach sa [daire]? agus dubhairt sé leis an Firín, “You are the Devil from Hell or Moore from Moore’s Hall”. Dogháir an fear beag agus bhuaileadar thuit cárta ar an talamh agus dochrom an fear síos leis an cárta a phiocadh agus cad a chonnaic sé ach go raibh “cloven hoofs” ar an bfirín beag nár thuit sé de phlimp, ach chuala sé glaodh in choiligh ag an nóiméad céadna agus rith leis. Ó shoin i leith níor thóg sé cárta. - ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:54:26 PMle eadon bán. Níor labhair sé le mo dhuine in aon chor, ach is ait an rud é chuaidh mo dhuine [aniú]? agus bhí sé ar [strac]? go breacadh an lae agus béadh sé annsin go dtí indiú marach gur iompuigh sé a chóta taobh thuathail amuigh.
(c) Fear eile annseo a bhí ana thugtha do na [cáptaí]? -- bhíodh sé amuigh go Fáinne an lae freisin, ach an oidche seo cé bhí roimhe ar an mbóthar ach fear beag deas agus tábla beag agus paca cárda ar an mbord roimhe. Thug sé cuireadh do’n fear bachi teacht ag imirt leis. Shuidh sé síos leis agus thosaigh sé ag imirt. D’éirigh leis an fear go rí - maith - ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:52:52 PM(a) uair ar bith cítear saighdiúirí le na cótaí dearga ag dul tre sidhthcán (nó sidhchán) béidh bás sa teach go luath.
(b) tá fear sa gceanntar seo freisin agus bhí sé i sidhchán go déannach oidche amháin chas fear darbh ainm Seán de Búrca air -- Bhí an fear seo faoi an bhfód cúpla [ol]?. roimhe sin tá fhíos agat -- agus an oidche seo bhí sé ag marcuigheacha tré sidhcháin ar chapall sonn - ball sinsearach (stair)11/27/2023 5:50:09 PMOidhche amháin tháinig ceannuightheoir go dtí an ceanntair seo. Bhí tuirseach air agus fuair sé lóistín i dteach san áit seo.
Socruigheadh go mbéadh mac an tighe agus an fear seo in aon leabaidh amháin, agus an mac ar an taobh amuigh. Sin mar chomhbirligh na tuismightheóirí, agus bhí fáth leis. I rith na h-oidhce dúisigh an ceannuightheóir, agus tháinig sé isteach in a chloigeann a áit a aistriú, agus chuaidh sé ar an taobh amuigh. Go déannach san oidhce tháinig na [tuismightáile]? agus mharbhuigheadar an mac in ionad an fear eile.--Bhaineadac an ceann de deirear go mbíonn caoineadh thart timcheall an tighe sin ó shoin -- agus tugtar cholann gan (Ar taobh) Ceann “ar an duine a bhíonns ag caoineadh ann. - ball sinsearach (stair)11/21/2023 11:44:26 PMgcuid cosa agus bíonn slath ag duine é agus é ag buailad na cosa.
4 Tarth an Ciarain. Bíonn tarth an ciarain acú go fóill sé an caoí animirigithear é seasann na daoine [iline]? amain agus curann duine [ecinth]? iad agus an duine a cugthad an [fiche]? air caithead sé furacth ah an mbárr agus buailfidh duine [ecinth]? é ceapad sé duine annsin agus muna mbád an duine cearth leis caitfeadh sé a dul ag an mbárr aríst. 5 Geobann siad fód móna agus cuireann duine ibfolach é agus an chéad duine a geobas an fód. Suideann sé síos go bfaidead na daoine éile é, agus cuiread an té a fuair [idothac]? é cuiridh sé ibfolac aríst. - ball sinsearach (stair)11/21/2023 11:43:24 PMImrigithear thart an brígh suidheann na gasúir síos afáinne mór agus bíonn sugann acú agus téigeann duine eigin isteach ins an bfáine agus cuireann siod an súgann faoí a gcuid [tos]? agus bualainn siad an duine a bíonns ins an bfáine agus an [téa]? a [ceortar]? an sugann faoí na cois aighe caithfidh sé a dul sa bfáine.
3. Ag cur tarth an crípe cuirean duine canth tarth leis an crípe agus nuair a bíonns an [cape]? teigthaí tarth ag an duine sin iarrocaid sé dón na gasúir cé cuighe buil an crípe agus an té nach bfuilis aighe buailtír an duine san. 4. Lurpóg Larpóg. Bíonn siad ag ag imirt lurpóg larpóg igcomnuide. Sé an caoí a minrigithear é cuireann siad amach a - ball sinsearach (stair)11/21/2023 11:42:28 PMNa File.
1. Deirtear go raibh Séan Ruadh in a Fhile maith rinne sé [sluipin]? [mhauchan]? Bí a mhach in a Fhile comh maith ag Seanomh Filleacta. 2. Bhí Miceal O Gallcóbair Tin a fhile chomh rinne sé amharan faoí an mi mhuinthir a dóighad in Alabainn tá sageadh o shoin. Cluithe 1 1 Imrigithear cluithe annseo go fóill. Imrigitear dallóg sé an caoí a nimrighitear é cuirthear dallóg ar ar an duine a cugas an fiche agus bíonn sé ag iarraidh duine [ecinth]? a ceapadh agus nuair a ceapann sé duine cuirtear an dallóg air. 2. - ball sinsearach (stair)11/19/2023 12:12:53 AM[an]? mhaistread. Muna gcuideocad an duine a tagocadh isteach leis an duine a bead ag déanamh ná mbeid ádh air. Tá an cuineog atá againne déanta de adhmad Mo sean-athair a rinne é. Ólann muid an blát
- ball sinsearach (stair)11/19/2023 12:12:09 AMchlár bíonn fhios ag mó mháthair go mbhíonn an t-ime déanta. Geibheann mó mháthair báisín admáid agus nígeann sé é agus sílchán agus tógann sí an t-im leis agus cuireann sí isteach san báisín adhmad é. Annsin leigeann sí an t-uisce silead amach as. Cuireann sí salann i [mescg]? an t-im déanann sí cumha cruinn air. Fágann sí ar pláta é agus cuireann sí isteach sa gcofra é. Déanann mó mháthair agus m’athair an maistread. Má tagann strigear isteach sa teach nuair a bíonn duine ag deanamh maistread ba ceart do cuidead a tabairt do’n duine a bheadh ag deanamh
- ball sinsearach (stair)11/19/2023 12:11:24 AMgleasanna an cuinneóg. Usaidear an loinithe le h-agaid an bainne do meascad agus an clár le h-agaid a cuir ar bharr an chuinneóg chun an salachar do coineal amach. Deantar an mastréadh annseo le már gcuid lamha. Beireann muid ar an loinithe le ár gcuid agus bulann muid sios agus suas an lointhe. Déanann muid dhá uair sa t-seachtán san samhradh agus uiar amháin sa t-seachtáin san geimhread. Mar bíonn go leór bainne ag na ba sa samhradh agus ní bhíonn morán aca san geimhread. Nuair a bhíonn an t-im ag teacht aníos fríd poll a bhíonn sa
- ball sinsearach (stair)11/19/2023 12:10:42 AMAn Maistreadh :- 4-11-1938
Tá cuinneóg againn sa mbaile. Tá sé dhá throig go leith ar aoirde. Tá sé troig ar leitead sa bharr agus troigh go leith ar leitead sa tóin. Tá sé i ceithre go leit scor bliadhain déanta. Loinithe agus clár - ball sinsearach (stair)11/19/2023 12:10:09 AMar Domnaill. Léim an maide isteach ina lámh agus d’imtig sé. Ó arsa a mhathar ceard tá déanta agat. Dubairt Domhnaill leiti toban a fhághail agus na bá a blaon isteach ann. Rinne sí sin agus rinne siad lán tabán leithi agus ghlaoic Domhnaill isteach ar na daoine agus d’it siad a saith. Bhí siad baoideach do Domnaill.
- ball sinsearach (stair)11/19/2023 12:09:08 AMar Mhuire agus ar lucht an mhaide buidhe. Thóg Domnaill an maide agus d’imthigh sé abhaile. Nuair a bhí sé ag teacht in aice an teach chuinnig sé ar a mathair go mbhéid sí caillte ar maidin. Iarram ar Mhuire agus ar lucht an mhaidhe bhuide go racad tú go dtí an aonach agus go dtabarfad na trí capla is fearr agus trí malaí mín choirce ortha agus go tabair mo thrí bá atá ag an fear sin. Shil Domhnaill na dtiocfad an maidhe go deo. Sa deiread tháinig sé an maide agus na trí capale agus na trí malai mín choirche ortha agus na trí bá leis. Bhí athas
- ball sinsearach (stair)11/19/2023 12:08:31 AM3-11-1938 an tamadán abhaile agus ní raibh tada leis chuig a mháthair. Dubhairt sí go mbheid siad cáillte ar maidin. Chuir sí bhó eile leis casad an madadh leis san áit ceadhna. Bamh arsa an madadh ní bhfuigead tú indiú í. D’imthigh sé go dtí an margad. Nuair a bhí sé ag tarraingt ar choill tháinig fear amach as an choill agus bhí maide bhuidhe leis in a lámh. Cé mhéid atá tú ag iarraid ar an bhó indiu ar seisean. Trí phúnt atá me ag iarraid uirrthi. Níl aon airgead agam acht tabairfad mé an maide sé duit agus deanfad sé rud ar bith dhuit acht iarr mar seo air. Iarram
- ball sinsearach (stair)11/19/2023 12:07:48 AMtú ar sin í arsan an t-amádán bamh arsan madad aríst ní bhfuigid tú ar sin í arsa Domhnaill bamh ar san madad arist. Tá go maith arsa Domnaill trí phúnt atá tú ag iarriad uirthi. Caide go satharn atá ag iarraide orm. Tá go mait arsan madadh. D’imthigh Domhnaill abhaile agus ní raibh tada leis chuig. Dubairt sí go mbéidh síad caillte ar maidin. Cuir sí bó eile leis agus dubairt sí leis gan a teacht. Gan mín coirce agus airgead leis an cíos a íoc. D’imthigh Domhnaill leis an bhó agus casad an madadh leis san áit ceadhna agus dubairt sé an rud ceadhna. Tháinig
- ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:24:41 PMmháthar a iarraid iad agus fuair sí iad marbhú. D'innis sí de garúr go bhfuair sí iad marbú agus dubairt gur an sionnach a marbuigh iad.
9. Lá amháin d'imthigh fear go dtí an aonach le bó. Díol sé an bo agus fuair se ocht bponta urthi. D'imthigh sé isteach i siopo [?] agus d'fán sé annsin ar feadh na hoidhche ag ól. Bhí a bhean a foireacht leis mar ní raibh mórán bídh sa teach. Thainig sé so deiread agus bhí sé a iarraid bídh agus deoch. Dubairt a bhean leis na raibh aon bidh sa d'iarr an bean air cé'n fáth nár túg se bidh leis ní labar sé. - ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:23:07 PM8. Bhí gasúr ann fadó agus bhí go leór geibhe ag a mháthar. Ní raibh sé iad do coineál amach as an choirce. Bíod sé a gcur suas an cnoch gach lá acht bhíod siad ag teacht arist air. Lá amháin dubairt a mháthair leis iad a chur suas fada. D’imthigh sé suas go dtí loch leis na geibhe. Bhí scían in a phoca aige agus marbhuig sé iad agus chait sé amach ar an loch. D’imthigh sé abaile agus rinne sé chuid oibre. Bhí an oidhche ag teacht agus ní bhfaca sí na geibhe ag teacht abaile. D’imthigh an gasúir ag iarraide na geibhe agus ní fuair se iad. D’imthigh a
- ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:22:42 PMBhí gasúr ann fadó agus bhí go leór geibhe ag a mháthar. Ní raibh sé iad do coineál amach as an choirce. Bíod sé a gcur suas an cnoch gach lá acht bhíod siad ag teacht arist air. Lá amháin dubairt a mháthair leis iad a chur suas fada. D’imthigh sé suas go dtí loch leis na geibhe. Bhí scían in a phoca aige agus marbhuig sé iad agus chait sé amach ar an loch. D’imthigh sé abaile agus rinne sé chuid oibre. Bhí an oidhche ag teacht agus ní bhfaca sí na geibhe ag teacht abaile. D’imthigh an gasúir ag iarraide na geibhe agus ní fuair se iad. D’imthigh a
- ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:21:55 PMann. Bhí an teine ag dul as. Bhí sé ag crích leis an fhuacht. Ní raibh acht doras amháin ar an teach. Bhí sé ag dúil leis a mháthair acht ní raibh sí ag teacht. Bhí an fuacht ag teacht isteacht ar an doras. Chuir sé a dhruim leis an teach agus tointhige sé an teach tart. Bhí an teine as. Bhí a mháthair ag teacht agus bhí sí ag dul thar an teach. D’imthigh an mac amach agus ghlaoith sé uirthi. Ní raibh a fhios aici cé do rinne sé leis an teach Dmthigh sí isteach agus d’iarr sí ar a mach cé’n fáth a leig sé an teine as.
- ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:20:56 PMgur amadán ceart a bí ann. Lá amháin chonnaic sé tríur bean ag troid. D’iarr an amadain ortha ceard a bhí ortha. Dubairt [ceann]? siad gur raibh a gcuid fear caillte. Dubairt an amadán leobhta go raibh fhios aige cé raibh síad agus d’imthigh siad leis agus tairnig sé anios trí caoraig caoiraig. Ó? ar seisean mo malacht díbh tá mo trí caorig marbú. D’imtig siad abhaile.
7. Bhí fear ann fado agus ní fhagad sé an teine chor ar bith “Laide na Luaite” a thugadis air agus ní deanfadh sé rud ar bit dá mháthair. Bhí sé ar fágháil [bhacs] le ocras. Lá ámhain bhí sé ag dul obair. D’fhág sí an mac sá teach lá fuair a bhí - ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:19:58 PMfhágháil agus buile a thabhairt do’n cheannuighe. Deanfad an mac gach rud a n-innseochad a mháthair dho. Rinne sé an rud a dubairt a mháthair leis. Chuir siad an cheannuigh i bportach ag dubairt sí le na mac gac a innseacht. Cualaid na gardaí go raibh an ceannuig marbhú. D’imthigh Máire Ruaid amach san oidche agus marbú sí gabhar agus chuir sí in áit an ceannuigh agus chuir sí an ceannuigh in áit eile. Tháinigh an gardaí agus teasbán sé an áit a raibh an ceanuigh sé anios agus ceard a tarraingt sé anios gabar agus dubairt na gardaí
- ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:18:57 PMstoca leis go dtí a mháthair. D’innis sé an sgéal do a mháthair. D’inis sí do aon daoine go raibh an airgead bhí ceannuighe mála inaice agus d’imthigh sé go dtí an phairc ag iarraidhe a cuid airgid. Bá e leis an ceannuighe mhála an airgead a bhí fa ag an amadán ní raibh fhios ag an ceannuighe cé raibh a chuid airgid. D’innis sé do na gardaí. D’innis an amadán do’n ceannuighe mála. Tháinig an ceannuighe go dtí teach Mháire Ruaid agus d’iarr sé a chuid ar Mháire Ruaid agus dubhairt sí na raibh a cuid airgid aici. Dubairt sí le na mac an spad a bhí ar chúl an doras é a
- ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:18:15 PM27-10-1938. Tosuigh sé ag carthugadh an chloc agus fuair sé bróg shíos faoi an chloc. Dubhairt sé leis féin go ndeanamh an bróg sin a mháthair. Acht nuair do dhearc sé san bhróg bhí se lán de
Óir buidhe. D’imthigh sé go dtí an cloc eile agus chárt sé anios é agus fuar sé bróg eile lán de óir. Dubhairt sé go ndéanamh an bróg a mháthair annsin bhí dhá bhróg aige. D’imthigh se go dtí an cloch bán eile agus chárt sé aníos an carraig sin agus fuair sé stócha lán de óir. Dubairt sé leis féin go ndeanamh an stoca sin a mháthair. D’imthigh sé abaile agus thúg sé an dá bhróg agus an - ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:17:19 PMgo dtí an margadh. D’oscáil sé a mála in a raibh an fláinín. Tháinig duine agus dearc sé ar an bhfláinin agus bhí se fluich. Dubhairt sé a tabairt abhaile ag é a thriomhuigheadh. D’imthigh sé go dtí an phairc mhór ina raibh na dtrí gclocha bána agus scair sé an fláinin ar ceann des na clocha bána agus d’imthigh sé ar ais go dtí an margadh go bhfeiceadh sé ce’n caoi an saogail ag dul ar aoid annsin. Nuair a shíl sé go raibh sé tirm d’imtig sé ar ais go dtí an phairc. Nuair a shroic sé an pairc ní raibh an fláinín ar an chloc bhán.
- ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:16:18 PMcraidhte.
6. Bhí bean ann fadó ar a dtugtair Maire Ruaid agus bhí mach amháin aici. Amadain a bhí ann. Tugadais amadain Mháire Ruaid a dtugadáis air. Bhíodh an bean ag deanamh flainin. Diolfaid sí an flainin agus geobhfadh sí go leór airgid. Lá amháin bhí Máire Ruaidh go dona agus ní raibh sí ábalta dul go dtí an margadh agus é a dhíol. Chuir sí an [teadain]? leis an fláinín bhí sé ag dul thar pairc mhór. Bhí trí cloca bána san [l]? phairc. Bhí cloc aca ag bárr an phairc agus ceann eile i lár an pháirc agus bhí an ceann eile ag bun an páirc. D’imthigh sé - ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:15:30 PMuair dubhairt sé Dia Luain Dia Máirt Dia Ceadaoin agua bain siad an cruit do. D’imthigh se abaile Bhí fear eile ann agus bhí cruit air. [Dud]? an tainm a bhí air. Cublaid sé go raibh an cruit bainte de [hud]? Dinnis [hud]? do gach rud. D’imthigh dud go dtí an ardáin agus cualaid sé an rud ceadhna agus dubhairt sé an rud ceadhna. Nuair a bhí sé ag rad é an tridmhadh uair dubairt sé Dia Luain, Dia Máirt, Dia Ceadaoin, Dia Dardaoin, Dia hAoine agus Dia Satarn, bhí na taibhse ar mire agus cuir siad cruit hud air. D’imthigh sé ábaile go
- ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:12:30 PM4. Is fada mo pocaí gan pinginn agus is fada me cainnt leis na stocaí agus gan truaig aca orm.
4. Chuir mé mo chaiteáin beag amach ar oileán ar cuairt. Tháinig sé isteach agam agus é ag crich leis an fhuacht. Thugh mise do braoin do’n rud a bhí cruaidh d’imthigh sé amach agus mharbhuigheadh sé lucóg amuigh san cruaich. 5. Thugada Máire mharbhuigheadh an coileach sin agus reamhar cnamha is broicell mór. Rug sí ar an sgían fhada gan fiarór agus leag sí mo cheann sios ar stól. Bí fada beag eile ar mo saoghail sa sgíob fear an tighe isteach sgiopa go leór. Radalach chailleach céard tá a déanamh leis an éinneín beag sin a tháinig anios agam as lár Condae Muigeó. - ball sinsearach (stair)11/16/2023 11:11:11 PMÓarain
1. Racfainnse suas go taoibh an cnuich agus deannfannse cruac de’n [stasa]? agus dhamhsiann réil le grád mó chroidhe fé bhruach na carraige bána. Dá mbéidh mise agus tusa pósta lán cead athair is mháthair d is tú an fear óg is maise liom beo faoi bhruach na carraige bána. 2. Dá mbeinnse i bflaisteas ba maith é mo sgéal i measg na nAngla agus na naomh go léir d’feiceann naomh Peadar agus d’feiceann naom pole. D’feiceann na hAnghla agus sagair leór. 3. Is fada mo chosa gan bróga - ball sinsearach (stair)11/6/2023 11:57:32 PM42. Ce’n rud a n-imthigheann idir da chrainn agus a thagann idir dhá uisge =
43. Capaillín babáillte sceadaillte donn suibalfad Éire agus ní fhluicfaidh sí cos = beach 44. Tá se sa teach agus tá se gach ait = ainm 45. Cé’n tam is mo a bhíonn clúithe ar gé = - ball sinsearach (stair)11/6/2023 11:56:42 PM31. Céard a dheanamh bairrlle eatrom = poll a chur ann.
32. Céard a dheanamh péire bróg = dhá bróg. 33. Tá rud ar an teine agus céad súil air = an bhruith. 34. Céard e an rud a n-imthigheann idir dhá uisce coill agus a tagann idir dhá uisce = Fear ag iomcar uisce i bpaolta. 35. Teactaire mait o áit go háit gan fuil gan feóil agus innsigheann se scéal = litir. 36. Caradubh agus [lomhrad]? bán air. = gréideal 37. Coileac sa ngleann ag damhsa ar leat chos = gúsan fraoch 38. Pighinn pighinn dhá pighinn pinghinn go leith agus leat-phighinn = sé pigne. 39. Breidín buidhe ar taobh an tighe agus ní féidir e a sníom [na]? a reidteach = an grián. 40. Ta sé sa fhéar agus ní ghéarrta é ta se san uisce agus ní fhluichtar é tá sé san siopa ag díol = solus na gríana 41. Is cruinn é na do ceann is saordaid na do ceann = ceitleann snámh. - ball sinsearach (stair)11/6/2023 11:55:47 PM22. Céard é an rud a n-imthigheann fríd an coill agus na théigheann - isteac san coill
23. Paiste ar paiste gan fuamhail = cabáiste 24. Báirlle cruinn amuig ar an t-sraid agus a taob dúnta = uibh. 25. Chait me suas é chomh bán le sneachta agus táinig se anuas mar óir buidhe leachta = uibh. 26. Ag díob an mhiliseach agus ag ceannacht an blastacht = ag díob ím agus ag ceannacht salann. 27. Ní fuil é agus ní feóil é is as fuil agus as feoil a dfás = cléite gé. 28. Is biadh gach duine é agus ní ítheann duine ar bith e = bainne. 29. Tá sé os cionn an uise agus tá se faoi an uisce agus ní buaileann sé an t-uisce = uibh 30. Caith mé amach ar an loch agus níor bhuail se an t-uisce = cloc ar leach oighear. - ball sinsearach (stair)11/6/2023 11:54:45 PM13. Bíonn sé ag corraidhe agus ag corraide agus ní corruigheann sé as a áit féin. = ruball [muice]?
14. Sid amuigh sa sgioból í agus bíadh mo maistir léite = laca agus uibh ina bolg 15. Ceithre cinn ficeadh de ba bána agus e tarbh dearg eatarrtha istigh = do fiacla agus do teanga. 16. Cé an rud a suibhalann agus a cloigeann faoi = tairgne i bróg 17. Céard é an rud a n-imtigheann idir dhá coill agus a tagann idir dhá uicge = Fear ag tabairt uisge i bpaolte 18. Céard é an rud a n-imthigeann os cionn an talam agus a tagann faoi an talamh = Fear agus fóid ar a ceann. 19. Cad e an rud ata lán agus a coinnuigeann nios mo = pota lán de fataí nuair a cuireann tú uisce ann. 20. Rud leath caillte agus rud leath beo agus ruball ag craitfidh = Madadh agus a cloigheann i bpota 21. Céard é an rud a bfuil cloigeann mar mearácán agus ruball mar franca = Pípe - ball sinsearach (stair)11/6/2023 11:53:51 PM4. Pota beag amuigh annsin agus agus é lán de fheóil duibhe = méarácán
5. Móiltéin iarrain agus ruball olann = snaitead agus snaithe olann as. 6. Chuaidh mé siar an bóthar agus táinigh mé in thiar an bóthar agus thugh mé a bóthar ar mo druim = dréimre 7. Teachtaire ó teach go teach agus bhíonn sé amuig san oidhche. = casán 8. Teachtaire maith o áit go háit gan fuil gan feóil = leitir 9. Nil se amuigh nach níl sé istigh acht tá sé fé dionn an tighe = fuinneog. 10. Bíonn sé amuigh san oidhche agus bíonn sé istigh san lá = láiste doras 11. Tagann sé isteach ar dhruim na daoine agus téigheann sé amach chomh mian le séoda = móin. 12. Síd ar an lota é agus dhá céad súl air = fata - ball sinsearach (stair)11/6/2023 11:53:04 PMTomhaiseanna 23-9-‘381. Is beag é agus is mór é agus is cosamhail le bréad m’atair mór é = cimléar
2. An duine a dheanfas é ní caithfaid sé é agus an duine a caithfais ní feicfaidh sé é = cunra 3. Fear amuigh san garraidhe agus céad cóta air = crann cabáiste - ball sinsearach (stair)11/6/2023 11:52:21 PMDá mbeinn sa bflaithis ba maith é mo sgéal bheadh mé na Naomh agus Nangla d’fheiceann naomh Peadar agus maomh Pole agus d’fheiceann na n-Angla agus sagairt go leor. Is maith an sagart Mach Dé bhaist se uan agus bhaist uan é. Éis, Muire agus Séosam beannuighthe guibh orm ar uair mo bháis
Fear maith agus bean borbh Eis, Muire agus Séosamh beannuighthe san cotán sa coirnéal. D’imtig sé ar asal agus tanaig se ar asal - ball sinsearach (stair)11/4/2023 11:16:38 PMliom ma siubaleann duine ar do druim deireann cuid des na daoine an paistí a rugad in agaid a cosa é a siubaleann ar do druim agus go dtagad biseach ort annsin Cuala mé seandaoine ag rád gur paistí ar a duine druim agus gur táinig biseach uirri.
Pianta ruitiní Dubairt na seandaoine liom nuair a bhíonn pianta in do ruitiní go bhfuil bainne brute go dubairt cuid des na daoine tu féin a beit ag nigead sa bainne. Pianta Taobainne Dubairt na seandaoine liom go bhfuil eadaig olanna go maith i gcomhair pianta taobiní piosa eadach olainn a fhagáil ar taob an duine a bheith tinn agus taghad biseach air. - ball sinsearach (stair)11/4/2023 11:15:57 PMDubhairt na seandaoine liom neantogach a glanad agus a chur sios i bpota ag bruit agus nuair a bheadh siad bruithe iad a caite amach agus an subh congháil. Píanta gluine Dubhairt na seandaoine liom go bhfuil uisce sáile go mait le h-agaidh píanta gluin. Dubhairt na seandaoine liom a bheith ag nigeadh thú féin san sáile. Garla buidhe. Dubhairt na seandaoine liom go bhfuil tobac agus [biotáille]? agus luibeanna eile agus biotáille measaig leis.
Tinnis Cionn. Deireann na seandaoine nuair a bhionn tinis cionn ar duine ar bith piosa eadaig a ceangailt thart ar a chionn agus an eadaig do fhásgadh go maith. Pianta druime. Dubhairt na seandaoine - ball sinsearach (stair)11/4/2023 12:00:04 AMLeigiseanna 23adh-6adh-1938Triuc. Dubhairt na seandaoine liom go bfuil bainne asail go mait do duine nuair a bheadh an triuc. Má bheadh tú ag dul a botair agus fear agus capall bán a chasad leat iarraid do a fear a capall bhán ceard do leighis ar an truic agus an leighis a inseocad se duit é a deanam agus a tabairt do’n duine a bheith tinn.
Bruitineaca. Dubhairt na seandaoine liom go bfuil subh neantógac agus uisce fuair go mait le h-agaid an bruithneaca. - ball sinsearach (stair)11/3/2023 11:58:04 PMairgead mar spré bíonn spórt mór ag na daoine an oidhche a bhíonns an bainis san teach. Bíonn [cleamhnais]? aca. Indiaid a pósad geobad fear capall agus racad sé ag marcuideact air. Bíonn sé olta nuair a théigheann sé ag marcuideacht. Theigead sé fríd na garradanta ag leimríd tar claideacha bhíod faitcíos ar an bean go marochaidhe é féin agus an capaill.
- ball sinsearach (stair)11/3/2023 11:57:14 PMagus Dia h-Aoine na laétannta nár ceart posaid. Nuair a bhíonn fear agus bean ag dul ag posaidh téigheann an fear go dtí teacht eile agus iarrann sé ar fear an racead se ag iarraidh bean do.
Téigheann an fear agus tugann sé cupla fear eile leis go dti an teach leis ag iarrad an bhean. Iarann ceann de na fir ar fear an tighe an dtabaireamh sé an ingean do’n fear seo. Tabaireann sé an ingean do’n fear. Téigheann siad abhaile annsin. Pósann siad lá ar na marbhach. Téigheann cupla fear a bhí san teach agus an fear a bhíonn le posad agus bíonn buidheal fionn leo agus tugann siad cuid de’n fionn. Tart do na daoine a bhíonn sa teach. Níor raibh se ceadhuighthe posaidthe a bheit ins na tighthib fadá. Tugtar - ball sinsearach (stair)11/3/2023 11:56:07 PMar an lios.
Ceartú 31adh 3adh 1938 Sidhe Mór. Suidhte. Ar chualaidh siad ceol. Dubhairt siad nach bhfaca siad solas thart ar an sidhe. Níor chuir se marc ar an áit aríst, agus d’innis sé do na faoi an poll agus tháinig go leor fir leis go dtí an poll acht níor bh’fheidir leom é a fhagáil. Ní bhfuair duine ar bith an poll sin ariamh. Nár chuir. Dubhairt siad nach bhfaca siad solas ar bith tart ar an sidhe. Ag éisteacht leis an ceol. Siad. Chualaidh mé na seandaoine ag rád gur bhfaca siad an sidhe lasta. bPollraithnigh. Cé an fáth a rinneadh an sidhe. An bhfaca siad. Dubhairt siad nach bhfaca. Cé an fáth a rinneadh an sidhe. Dubhairt siad nach raib fhios aca. Lios na gCarraigeacha Móire. Ag bun an chnuic. Dubhairt. Chonnaic. Cé an fáth a rinneadh é - ball sinsearach (stair)11/3/2023 11:55:26 PMChonnaic fear sollas ins an sidhe oidhche amháin.
“Lios Garbh”. Tá an lios seo suidhthe i bPollraithnigh. Tá cuma chruinn air Níl aon chlaidhe no bannc cré no crainn thart air. D’iarr mé ar na seandaoine cé rinne an lios no cé an fáth a rinne an lios. Dubhairt síad nach raibh fhios aca D’iarr mé ar na seandaoine an raibh baint ag na Tuatha dé Danann no ag na Lochlannaigh leis an lios. Dubhairt siad nach raibh. D’iarr mé ar na seandaoine ar chuir duine ar bith isteach air aríamh. Dubhairt síad nár chuir. D’iarr mé ar na seandaoine an cualaidh síad ceol. Dubhairt síad nar chualaidh Níor chonnaic na seandaoine sollas tart - ball sinsearach (stair)11/2/2023 6:33:56 PMchualaidh síad ceól. Dubhairt síad gur chualaidh síad ceól deas oidhche amháin. Dubhairt síad gur chonnaic síad sollas oidhche eile.
“Lios na gCarraigeacha Dubha”. Tá lios na gcarraigeacha dubha suidhte i bPollraithnigh ag bun an chnuic. Tá cuma deas chruinn air. Níl aon bhannc cré no claidhe no crainn thart ar air. Tá cupla poll ins an lios. Níl aon sgéal ag na seandaoine faoi an lios seo. Níl fhios ag na seandaoine cé rinne an lios no cé an fáth a rinne an lios. D’iarr mé ar na seandaoine an raibh baint ag na Tuatha de Danann no ag na Lochlannaigh leis Dubhairt síad nach raibh. D’iarr mé ortha ar chuir duine ar an lios aríamh. Dubhairt síad nar chuir Níor chualaidh síad ceól. - ball sinsearach (stair)11/2/2023 6:33:00 PMna sean-daoine nach bhfacfadh síad sollas. Níor chualaidh síad ceól.
“Lios Árdáin Locha” Tá lios Árdáin locha suiudhte im bPollraithnigh Tá cuma chruinn air. D’iarr mé ar na seandaoine an raibh claidhe no bannc cré no crainn thart air. Dubhairt síad nach raibh. D’iarr mé ar na seandaoine an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe. Dubhairt siad nach raibh. D’iarr mé ar na seandaoine cé rinne an lios. Dubhart síad nach raibh fhios aca cé rinne an lios no cé an fáth a rinne é. D’iarr mé ar na seandaoine an raibh baint ag Tuatha Dé Danann no ag na Lochlannaigh leis an sidhe. Dubhairt síad nar chuir duine ar bith isteach air aríamh. D’iarr mé ar na seandaoine ar - ball sinsearach (stair)11/2/2023 6:31:55 PMNíor chualaidh na sean-daoine aon cheól
“Sidhe Íseal” Tá an sidhe seo suidhthe i bPollraithnigh ag bun an chnuic. Tá cuma deas chruinn air. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh claidhe no bannc cré no crainn thart air. Dubhairt síad go raibh bannc cré thart air. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh poll ar bith is an sidhe. Dubhairt síad nach raibh poll ar bith ann. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe seo. Dubhairt síad nach raibh. Níl fíos ag na sean-daoine cé rinne an sidhe no cé an fáth a rinne ab sidhe. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha Dé Danann no ag na Lochlannaigh leis an sidhe seo. Dubhairt síad nach raibh. D’iarr mé ar na sean-daoine ar chuir duine ar bith isteach - ball sinsearach (stair)11/2/2023 6:31:07 PM“Sidhe na Leacracha Dubha” Tá shidhe na leacracha dubha suidhte i bPollraithnig ag bun an chnuic. Tá cuma deas chruinn ar an sidhe seo. Dubhairt na sean-daoine nach raibh aon chlaidhe no bannc cré nó crainn thart air. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh poll ar bith ins an sidhe seo. Dubhairt síad nach raibh poll ar bith ins an sidhe seo. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe Dubhairt síad nach raibh sgéal ar bith ag baint leis. Níl fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe no cé an fát a rinne an sidhe seo.
D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag Tuatha De Danann no ag na Loclannag leis an sidhe seo. Dubhairt síad nach raibh. Dubhairt síad nár chuir duine ar bith isteach air aríamh. Chonnaic síad sollas ins an sídhe seo oidhche amháin. - ball sinsearach (stair)11/2/2023 6:30:11 PMSidhe Tomháis. Tá sidhe thomáis suidhthe i bPollraithnigh ag bun an chnuic. Tá cuma chruinn ar an sidhe seo. Níl aon chlaidhe no bannc cré no crainn thart air. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh poll ar bith ins an sidhe seo. Dubhairt síad nach raibh poll ar bith ann. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe seo. Dubhairt síad nach raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe. Níl fhios ag na sean-daoine cé rinne no cé an fáth a rinne an sidhe. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha Dé Danann nó ag na Lochlannaigh leis an sidhe seó. Dubhairt síad nach raibh D’iarr mé ar na sean-daoine ar chuir duine ar bith isteach air aríamh. Dubhairt síad nár chuir duine ar bith isteach ar aríamh. Chonnaic fear sollas mór ann Chualaidh fear ceól deas isteach san sidhe.
- ball sinsearach (stair)10/26/2023 10:31:19 PM“Sidhe Cruinn”. Tá sidhe cruinn suidhthe i bPollraithnigh ag bun. Tá cuma chruinn ar an sidhe seo. Dubhairt na sean-daoine nach raib bannc cré no claidhe no crainn thart air. D’iarr mé ar na sean-daoine ar raibh poill ar bith ins an sidhe seo. Dubhairt siad nach raibh poll ar bith ins an sidhe. D’iarr mé ar na sean-daoine an raib sgéal ar bith ag baint leis an sidhe. Dubhairt síad nac raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe seo. Níl fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe no cé an fáth a rinne an sidhe. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha Dé Danann no ag na Lochlannaigh leis an sidhe seo. Dubhairt siad nach raibh. D’iarr mé ar na sean-daoine ar chuir duine ar bith isteach ar ariamh. Dubhairt siad nár chuir duine ar bith isteach ar aríamh. Chonnaic fhear soillse móra ins an sidhe seo. Bíonn go leór ceól le cluinstin gach oidhche.
- ball sinsearach (stair)10/26/2023 10:30:23 PM“Sidhe na Mbrocaí móra”. Tá sidhe na mbrocaí Móra i b shuidthe i bPollraithnigh ag bun an chnuic. Tá cuma deas chruinn ar an sidhe seo. Dubhairt na sean-daoine nach raibh aon chlaidhe no bannc cré no crainn thart air. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh poll ar bith ann Dubhairt siad nach raibh. D’iarr mé ar ar na sean-daoine an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe seo. Dubhairt síad nach raibh. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha Dé Danann no ag na Lochlannaigh leis an sidhe seo. Dubhairt siad nach raibh Chonnaic síad solas mór i sidhe na mbrocaí móra oidhche amháin. Níl fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe seo no nil fhios aca cé an fáth a rinne an sídhe. D’iarr mé ar na sean-daoine ar chuir duine ar bith isteach ar an sidhe seo. Dubhairt siad nár chuir. D’iarr mé ortha an chualaidh siad ceól aríamh dubairt síad nár cualad siad ceol ariamh.
- ball sinsearach (stair)10/26/2023 10:29:39 PMceól. “Sidhe na Smutáin” Tá sidhe na Smutáin suidhthe i bPollraithnig ag bun an chnuic. Tá cuma chruinn ar an sidhe seo Níl aon chlaidhe no bannc cré no crainn thart air D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh poll ar bith ann Dubhairt síad nach raibh. D’iarr mé ortha an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe seo. Dubhairt síad nach raibh. Diarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha Dé Danann no ag na Lochlannaigh leis an sídhe. Dubhairt síad nach raibh. Chonnaic fear sidhe na Smutáin lasta. Culaid me na sean-daoine gur connaic síad soillse oidhche amáin. D’iarr mé ar na sean-daoine cé rinne an sidhe no cé an fát a rinne an sidhe Dubhairt síad nac raibh fhios aca. D’iarr mé ar na sean-daoine ar chuir duine ar bith ar ariamh. Dubhairt nár chuir. Dubhairt síad nár chualaidh siad ceól aríamh.
- ball sinsearach (stair)10/26/2023 10:28:33 PMceól. “Lios na gCarraige Móire”. Tá lios na garraige Móire shuidhthe i bPollraithnigh ag bun an cnuich. Tá cuma chruinn ar air. D’iarr mé ar na seandaoine an raibh claidhe nó bannc cré no crainn thart air. Dubhairt siad ná raibh. D’iarr me ortha an raibh poll ar bit ann. Dubhairt siad nach raibh. D’iarr mé ortha an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe. Dubhart siad nach raibh. D’iarr mé ar na seandaoine e an raibh baint ag na Tuatha de Danann no ag na Lochlannaigh leis. Dubhairt síad nach raibh. Chonnaic fear solas ins an lios oidhche amháin. D’ Connaic fear eile an lios lasta oidhche eile D’iarr mé ar na sean-daoine cé rinne an lios no cé an fáth a rinne an lios agus dubhairt siad ná raibh fhios aca.
D’iarr mé ar na sean-daoine ar chuir duine ar bith isteach ar ariamh dubair siad nár chuir duine ar bith isteach air aríamh. Dubhairt síad nár chulaidh síad - ball sinsearach (stair)10/26/2023 11:40:56 AMteacht abhaile. “Sidhe Glas”. Tá sé suidhte i bPollraithnigh ag bun an chnuic. Tá cuma chruinn air. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh claidhe no bannc no crann thart air. Dubhairt siad nach raibh. Diarr mé ortha an raibh poll ar bith sa sidhe. Dubhairt siad nach raibh. D’iarr mé ortha an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe. Dubhairt síad nach raibh. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha no ag na Lochlannaigh leis an sidhe agus dubhairt siad nach raibh.
Chonnaic fear sidhe glas lasta oidhche amháin D’iarr mé ar na seandaoine an [bhfacfadha]? síad soillse agus dubhairt síad nach bfachfaidh. D’iarr mé ar na sean-daoine cé rinne an sidhe no cé an fáth a rinne an sidhe agus dubhairt na raibh a fhios aca. D’iarr mé ortha ar chuir duine ar bith isteach air ariamh agus dubhairt siad nár chuir duine ar bith isteach ar ariamh. Dubhairt siad nár chualaidh siad - ball sinsearach (stair)10/26/2023 11:40:07 AM“Sidhe Árdáin Dhuibh” Tá an lios seo suidhthe i bPhollraithnigh. Tá cuma deas air. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh claidhe no bannc cré no crann thart air. Dubhairt siad nach raibh. Níl fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe no cé an fáth a rinne an sidhe. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha Dé Danann no ag na Lochlannaigh leis an sidhe agus dubhairt siad na raibh fhios aca. Oidhche amháin bhí fear ag teacht abhaile agus bhí sé doracha chonnaic sé sollas agus chualaidh sé ceól istigh agus chualaidh sé na sidheóga ag damhsa. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe. Dubhairt síad nach raibh. D’iarr mé ar na sean-daoine ar chuir duine ar bith isteach agus dubhairt síad nár chuir duine ar bith isteach aríamh. Chualaidh mé na sean-daoine ag rádh gur chonnaic síad an sidhe lasta oidhche amháin nuair a bhí síad ag
- ball sinsearach (stair)10/26/2023 11:39:20 AM“Sídhe an Áird mhóir”. Tá sidhe an áird móir suidhte i bPollraithnigh ag bun an chnuic. Tá cuma chruinn air. D’iarr me ortha an raibh bannc cré no claidhe no crainn thart air. Dubhairt siad nach raibh. Níl fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe seo. D’iarr me ar na sean-daoine cé an fáth á rinne an sidhe agus dubhairt siad nach raibh fhios aca. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha de Danann no ag na Lochlannaigh agus dubhairt siad na raibh. Chonnaic fear sollas ins an lios oidhche amháin. Chualaidh mé sean-daoine ag rádh gur connaic síad an sidhe lasta oidhche amháin. D’iarr me ar na sean-daoine an raibh sgéal ar bith ag baint leis an sidhe agus dubhairt síad nach raibh. D’iarr mé ortha ar chuir duine ar bith isteach ar agus dubhairt síad nár chuir duine ar bith isteach air.
- ball sinsearach (stair)10/26/2023 11:38:34 AMNíl aon chlaidhe no bannc cré no crainn thart air. D’iarr mé ar na sean-daoine an raibh poll ann. Dubhairt siad nach raibh. D’iarr ortha an raibh sgéal ag baint leis. Dubhairt siad go raibh. Lá amháin nuair a bhí fear ag iarradh caoirigh chonnaic sé go leor coiscéim sios sa lios agus chuaidh se síos cúpla coiscéim tháinig faithchíos air agus tháinig sé anios árist agus nior cuir se mharc ar an áit chuaidh sé abhaile ag dinis sé do na daoine agus tainig go leor fir leis go an poll acht níor thigh leo é a fhaghail chuaidh siadh abháile agus ná fhuair duine ar bith an poll sin aríamh ó shoin. Dubhairt síad nár cur duine ar bith isteach air ariamh. Dubhairt síad nár connaic síad soillse ar bith. Dubhairt siad gur chualaidh siad ceol aoibhinn istigh san lios agus bí siad ag isteact leis an ceol tamall beag. Chuaidh síad abháile.
- ball sinsearach (stair)10/26/2023 11:37:48 AMLiosanna 21adh 1adh 1938
“Sidhe mhór” Tá sé suidhthe i bPhollraithnigh ag bun an chnuic agus tá cuma chruinn air. Níl aon chlaidhe no bannc cré thart air no crainn d’iarr mé ar na sean-daoine an raibh poll ar bith ann agus dubairt siad nach raibh agus d’iarr mé ortha an raibh sgéal ar bith ag baint leis agus dubhairt siad nach raibh. D’iarr mé ar na sean-daoine cé rinne an sidhe agus dubhairt siad nach raibh fhios aca. D’iarr mé ortha an raibh baint ag na Tuatha de Danann no ag na Lochlannaigh leis. Dubhairt síad na raibh. D’iarr mé ortha ar chuir duine ar bith isteach air aríamh. Dubhairt siad nár chuir. D’iarr mé ar na sean-daoine an cualadh siad ceol. Dubhairt siad nár chualaidh siad ceol. Dubhairt síad nach bhfacfadh siad soillse i sidhe mhór. “Lios beag”. Tá lios beag suidhthe i bPollraigh ag bun an chnuic agus tá cuma chruinn air - ball sinsearach (stair)10/26/2023 11:36:55 AMTa amharc breagh uaidh. Ceapadh bó idir dhá charraig annsin mar ainm annach. Carraig na h-iomaire móire. Ta iomar mhór thart air. Carraig an chait. Rith cat mhór indiaidh coínín Carraig na ríbhóige. Nead. Carraig an Ganndail. Ganndal. Carraig na mbhiol. Go leór biol. Loch na Lacháin bhfiadán. Bíodh go leór lachan fiadhán ann. Cnuic liatha. Loch na sligeánn ndubha. Loch Garaidhe an chaorthainn. Báisteadh an t-ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé i lár garaidhe agus go bhfuil go leór crainn caorthann ag fás thart air. Sidhe mór. Sidhe an áird mhóir. Tá sé shuas ar árdán mhór. Sidhe árdan dhuibh. Lios Garbh. Sidhe baile fuil. Lios árdán donn. Ar árdán. Ar bhárr an leasa. Chualaidh mé. Lios na leacracha dubha. Go leór leachracha dubha. Sidhe na dtaidhbhsidhe. Chualaidh mé na sean-daoine ag rádh gur chonnaic síad taidhbhsidhe annsin oidhche amháin.
Ceartú 21adh 1adh 1937 Cnocán beag. Sidheóga. Cnocán mór. Cnocán na dtaidhbhsidhe. Go leór taidhbhsidhe. Fiodán an mhaide mhóir. Carraig an ghirrfiaidh fiadhánn. Sidhe árdáin dhubh. - ball sinsearach (stair)10/20/2023 7:45:01 PM“Loch an choire dhubh”. Báisteadh an t-ainm sin air mar tá cnuic mhóra dubha thart air.
“Loch an chore laoth”. Glaodhadh an t-ainm sin air mar gheall air go bhfuil [chuic]? laotha thart air. “Loc na sligeán dhuibh”. Tugadh an t-ainm sin air mar tá go leór sligeán dubha ann. “Loc árd”. Bháist na seandaoine an t-ainm sin air mar tá sé go h-árd ar thaobh chnuic. “Loc na gcaora”. Chuala mé seanduine ag rádh gur an fáth a tugadh an t-ainm sin air mar báitheadh go leór caoraigh ann fadó. “Loc garraid an caotrann”. Báisteadh an t-ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé i lán garraidhe agus go bhfuil go leór crann chaothranna thart air. “Loc camh”. Glaodhadh an t-ainm sin air mar tá sé camh. “Loch na gCarraigeacha móra”. Tugadh an t-ainm sin air mar tá go leor carraigheacha móra thart air. “Loch an choire mhóir”. Is é an fáth a báisteadh an t-ainm sin air mar tá chnuic mhóra thart air. - ball sinsearach (stair)10/20/2023 7:43:41 PM“Carraig Glas”. Báisteadh ann t-ainm sin air mar gheall air go bhfuil sé glas.
“Carraig an iomar mhor”. Bháist na sean-daoine an t-ainm sin air mar tá iomar mór thart air. “Carraig an chuit”. Tugadh an t-ainm sin air mar gheall ar gur rith cat mór ar coinin ins an am fadó. “Carraig an Ríbhóg”. Glaodhadh an t-ainm sin air mar rinne ribhóg neadh ar an charraig sin fadó. “Carraigm an Ghandul”. Is é an fáth a tugadh an t-ainm sin air mar bhíodh gandul in a suidhe air. “Carraig an t-Sionnaigh”. Báisteadh an t-ainm sin air mar bhiodh Sionnaigh in a gcomhnuidhe ann. “Carraig Shéamus Ó Conghaile”. Bháist na sean-daoine an t-ainm sin air mar bhíodh Séamus ag faire na bá agus chuaidh sé isteach faoi an charraig agus thuit sé in a chodhladh agus cailleadh ánnsin é. “Cloch marcuidheact”. Tugadh an t-ainm sin air mar bhíodh daoine ag dul a marcuidheacht ar capall a bhí annsin. “Carraig na luinge” Glaodhadh an t-ainm sin air mar - ball sinsearach (stair)10/20/2023 7:40:38 PM“Fidean chloch an amhairc” Báisteadh an t-ainm sin air mar tá cloch mhór ann, agus tá amairc bhréag on cloch.
“Fidean na maide móra”. Tugadh an t-ainm sin air mar tá maide mor ann. “Fidean lóch geal”. Bháist na daoine an t-ainm sin air tá sé le taobh loch geal. “Fidean na dtobhside”. Glaodh an t-ainm sin air mar bhí go leór Tobhside ann fadó. (5) Carraigheacha. “Carraig an ghirridhe”. Tugadh an t-ainm sin air mar bhíodh girridheacha ann fadó. “Carraig Thomáis”. Báisteadh an t-ainm sin ar mar bhíodh Tomhás ag faire bá agus bhíodh sé ag léigheadh labra faoi an carraige. “Cloch an Amhairc”. Is é fáith a tugadh an t-ainm sin air mar tá amhairc breagh uaidh. “Carraigh annach”. Glaodhadh an t-ainm sin air mar ceapadh bá adir dhá carraig ar ainm annach. “Cloch scoilte”. Tugadh an t-ainm sin air mar tá go leor scoilt ann. - ball sinsearach (stair)10/20/2023 7:39:40 PM“Fidean cloc breach”. Báisteadh an t-ainm sin air mar bhí go leór clocha breaca ann san am fadó.
“Fideán láir”. Tugadh an t-ainm sin air mar tá fideán air gach taobh de. “Fidean na Gclochambána”. Glaodhadh an t-ainm sin air mar tá clocha bána. “Fideann cloch mhartin. Bháist seandaoine an t-ainm sin air Bhiodh Martin in a shuidhe air cloc ann go minic. “Fidean mór”. Báisteadh an t-ainm sin air mar tá sé mór. “Fidean doimhin”. Tugadh an t-ainm sin air mar gheall air go bhfuil sé doimhin. “Fidean Fluich”. Glaodhadh an t-ainm sin air mar gheall air go bhfuil sé fluic. “Fideann tobac”. Báisteadh an t-ainm sin air mar fuair seanduine rolla mór tobac ann fadó. “Fideann caol”. Bháist na seandaoine an t-ainm sin air mar ta sé caol. “Fidean scraithe”. Glaodhadh an t-ainm sin air mar tá scraith mhór ann. - ball sinsearach (stair)10/20/2023 7:38:48 PMTugadh an t-ainm sin air mhar tá sé bric móra ann.
“Cnocain an ar árdmór”. Glaodhadh an t-ainm sin mar gheall air go bhfuil se árd. “Cnocáin an baile Foill”. Báisteadh an t-ainm sin air mar tá sé i mbháile Fóill. “Cnocáin an churáin”. Bháist na seandaoine an t-ainm sin air mar tá cuma curán. “Cnocain Móir”. Cúlaí mé na seandaoine ag rádh gur tugadh an t-ainm sin mar tá sé mór. “Cnoc gleann an m ein”. Tugadh an t-ainm sin air mar gheall ar go mbhiodh éineacha ann fadó. “Cnocain na dtobhsidhe”. Baistead an t-ainm sin air mar bhí go leor tobside ann fadó. “Cnocáin an coire dubh”. Ghlaodhadh an t-ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé dubh. (4) Na logáin:- “Logan bán”. bháist na sean-daoine an t-ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé bán. “Gleann na mbhrucaí móra”. Tugadh an t-ainm sin air mar tá bric mhóra ann. - ball sinsearach (stair)10/20/2023 7:36:56 PM“Srutháin na monach”. Bháist na seandaoine an t-ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé ag rith amac as portach.
(3) Cnocáin:- “Cnoch oileán buidhe”. Tugadh an t-ainm sin air mar tá sé amuigh ar oileán agus tá créafóg bhuidheann. “Cnoc Pollratnig”. Báisteadh an t-ainm sin air mar tá sé i bpoll raitnigh. “Cnocáin sidhe mhóir”. Ghlaodhadh an t-ainm sin air mar tá Cnoch beag agus tá sideóga ann. “Cnochain beag”. Tugadh an t-ainm sin air mar tá sé beag. “Cnoc Ruadh”. Is é an fath a baisthead an t-ainm sin air mar tá se ruadh. “Cnoc Sháile”. Bháist na seandaoine an t-ainm sin air mar tá sé i sáile. “Cnoc na Gaoithe”. Báisteadh an t-ainm sin air mar tá sé árd agus ceapann an gaoth é. “Cnocain side beag”. Glaodhadh an t-ainm sin air mar tá cnoc beag agus tá dideóga ann. “Cnoc na mbruca móra”. - ball sinsearach (stair)10/20/2023 7:35:45 PMtá sé ag rith amach as loch áinne.
“Srutháin garabh” Tugadh an t-ainm sin air mar tá se garibh. “Srutháin an ngleann caol” Baisteadh an t-ainm sin ar mar tá sé ag rith amach as gleann caol. “Srutháin an choire bheag” Is é an fáth a bháist na daoine an t-ainm sin air mar gheall air go bhfuil cnuic mhóna thart air. “Srutháin mhór” Baisteadh an t-ainm sin air mar tá sé mhór. “Srutháin cam” Ghlaodadh an t-ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé cam. “Srutháin baile foill” Thugadh an t-ainm sin air mar tá se i mbaile foill. “Srutháin coire mhoir”Is é an fath a bháist na daoine an t-ainm sin air mar tá cnuic mhóra thart air. “Srutháin barr chnuic” Bháist na daoine an t-ainm sin air már gheall ar go bhfuil sé ag rith anuas as bárr chnuic. ”Srutháin an choire dhubh” Baisteadh an t-ainm sin air mar tá sé ag rith amach as coire dhubh. - ball sinsearach (stair)10/20/2023 7:34:29 PM“Garraidhe Bhán” Tugadh an t-ainm sin ar mar gheall ar go bhfuil sé bán.
“Garraidhe Fhada” Glaodhtar an t-ainm sin ar mar gheall ar go bhfuil sé fadha “Garraidhe an bhóghaighe” Baisteadh an t-ainm sin air mar tá go leór boghach ann. “Garraidhe an Gheatha” Is é an fáth a tugadh an t-ainm sin ar mar bí geatha mar ann fadó. (2) Srutháin:- “Sruthan Buidhe” Tugadh an t-ainm sin air mar tá an t-uisce buidhe ag rith amach as. “Abhainn Bhéal Fheirsde” Baisteadh an t-ainm sin air mar tá sé i mbéal Féirsde. “Abhainn Bheag” Is é an fáth a ghlaodhadh an t-ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé beag. “Abhainn loch gheal” Tugadh an t-ainm sin air mar tá sé ag rith amach as loch gheal. “Sruthain an ngleann fhluich” Bhaist na daoine an t-ainm sin air mar tá sé ag rith as gleann fluic. “Sruthain loch áinne” Glaodhtar an t-ainm sin air mar - ball sinsearach (stair)10/17/2023 6:48:53 PMdarbh ainm darbh ainm darbh ainm. Íseal Íseal Íseal. Nuair abhí sé leath bhealaigh abhaile chonnaic sé solus mór. Níl aon fhios cé'n fáth ar rinneadh é. thug sí bhiadh le n-ithe agus deoc le n-ól do Áine. Chonnaic sí cúpla caora ag teacht aníos chuige agus ba iad a cuid caoirigh féin abhí ag teacht. Chomhairigh sí iad. Bhí díol ríog ar an mbord. Ghlac Áine buidheacas do'n bhean, seomra mór airgid. D'iarr mé ar sean-duine atá ar mó bhaile ar chuir duine ar bith isteach ar an lios sin agus dubhairt sé liom gur chuir dhá pháiste isteach air agus ní raibh síád i bfad beo. in aice an leasa. i gcairt bhig. Chuala mé na sean daoine ag rádh gur treabh fear ceann de's na leasa sin aon uair amhain agus cailleadh an chuid a ba mhó de na chuid caoirigh. Dubhairt sean duine liom
- ball sinsearach (stair)10/17/2023 6:45:04 PMNíor chuala duine ar bith ceol in aice an leasa sin ariamh. Tá poll mór i lár an leasa. Bíonn uaigneas ar gach duine nuair a bhíonn se ag dul thart le taobh an leasa gach oidhche. Níl aon sgéal ag na sean daoine faoi lios Shíle. D'iarr mé ar shean daoine cé rinne é agus dubhairt síad liom nach raibh a fhios aca.
Ceartú 31adh-3adh-1938 Tomás a bhí mar ainm air. Tá cuma chruinn ar an lios sin. go bhfuair fear. an bhfaca duine, thart ar an lios sin. faoi an lios. ag bun an chnuic. An t-am ar rinneadh é. in aice an leasa. an bhfaca síad soillse thart ar an lios sin. Ní'l aon pholl air. ar mhullach an leasa. Ní'l fhios agam cé'n fáth ar rinneadh é. timcheall. fadaor. faraor garaidhe an chiste. go ngeobhfadh sí na caoirigh. ar thaobh an leasa - ball sinsearach (stair)10/17/2023 6:43:46 PMdubhairt síad liom nach raibh fhios aca. Níl aon chrann ag fás thart air. Níor chuir duine ar bith isteach air ariamh. Ní fhaca duine ar bith soillse in aice an leasa sin ariamh. Níl aon pholl ar mhullach an leasa sin nó níl aon sgéal agam faoi. Níor chuala duine ar bith ceól in aice an lios sin ariamh. Níl fhios agam cé rinne an lios nó cé’n fáth. D’iarr mé ar na sean daoine cé’n t-am a rinneadh é agus dubhairt síad liom nach raibh fhios aca.
“Lios Shíle”. Tá an lios seo suidhte i Máigh Mhuilinn i lár garaidhe. Tá cuma chruin air. Níl aon chrann ag fás in aice an leasa sin. D’iarr mé ar na sean-daoine atá ar mó bhaile an raibh baint ag na Tuatha De Danann nó ag lochlannaigh leis an lios sin agus dubhairt síad nach raibh fhios aca. Níor chuir duine ar bith isteach air ariamh. Chonnaic sean duine solas ionganach mór ar mhullach an leasa sin. - ball sinsearach (stair)10/17/2023 6:42:52 PMdhiaidh a bheith ag imirt cárdaí. Níor faca duine ar bith ceol in aice an leasa sin ariamh. Níl claidhe nó bannc chré thart air. Ní raibh baint ag na lochlannaigh nó ag na Tuatha De Danann le lios ghuib dóighte. Níl poll ar bith ar mhullach an leasa sin. Níl aon sgéal agam faoi an lios sin. Níl crainn ar bith ag fás thart air. Níl aon fhios agam cé rinne an lios sin chor ar bith. D’iarr mé air na sean daoine atá ar mó bhaile cé’n fáth a rinneadh an lios sin agus dubhairt síad liom nach raibh fhios aca. “Lios Liam”. Tá an lios seo suidhte i Máigh Mhuilinn shuas ag bun an chnuic. Tá cuma chruinn air. Níl claidhe nó bannc chré thart ar an lios sin. D’iarr mé ar na sean daoine atá ar mó bhaile an raibh baint ag na Tuatha De Danann nó ag na lochlannaigh agus
- ball sinsearach (stair)10/17/2023 6:41:59 PMsíad liom nach raibh fhios aca. “Lios an tighe Mhóir”. Tá an lios seo suidhte i Maigh Mhuilinn shíos ag cois an chladaigh. Tá cuma chruin air agus tá claidhe thart ar an lios sin. D’iarr mé ar na sean daoine an raibh baint ag na Tuatha De Danann nó na lochlannaigh agus dubhairt síad liom nach raibh fhios aca. Níl aon pholl ar mhullach an leasa sin.
Níor chuir duine ar bith isteach air ariamh. Níor chuala duine ar bith de’s na shean daoine ceol in aice an lios sin ariamh nó ní fhaca síad soillse thart air. Níl aon sgéal agam faoi an lios sin’ Líos an ghuib dóighte. Tá an lios seo suidhte i Máigh Mhuilinn síos ag cois an chladaigh. Níor chuir duine ar bith isteach air an lios sin ariamh. Tá cuma chruin air. Connaic duine soillse ar mhullach an leasa sin oidhche amháin agus bhí an duine sin ag teacht abhaile in a - ball sinsearach (stair)10/17/2023 6:41:06 PMsean daoine cé’n fáth a rinneadh an lios agus dubhairt síad nach raibh fhios aca. Níl crann ar bith ag fás an aice an lios sin. “Lios an tighe Mhóir. Tá an lios seo suidhte i Máigh Mhuilinn i lár gharaidhe. Tá cuma chruinn air. D’iarr mé ar na daoine atá ar mó bhaile an raibh baint ag na Tuatha De Danann nó ag na lochlannaigh agus dubhairt síad nach raibh aon fhios aca. Níor chuir duine ar bith isteach air ariamh. Níl aon pholl ar mhullach an leasa sin. Níl claidhe nó bannc chré thart air. Ní fhaca duine ar bith soillse in aice an lios sin. Níl sgéal ar bith agam faoi an lios. Níor chuala duine ar bith ceol in aice an lios sin ariamh. Níl fhios agam cé’n t-am a rinneadh an lios sin. D’iarr mé ar na sean daoine cé’n fáth a rinneadh an lios sin agus dubhairt
- ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:15:53 PMdhubhairt an bhean a thug isteach í gan a dhul. Ach nuair a chuaidh Áine abhaile d’innis sí do ná daoine a bhí ar an bhaile agus chuir a máthair isteach i sparán é. Nuair a déirigh Áine ar maidin dhearc sí sa sparán ach farór ní raibh ann acht duilleóga agus dubhairt a máthair go raibh sí leis na [stdidhbhse]? Tá cuma chruinn air an lios. Níl aon pholl air mhullach an leasa sin. Níl crann nó claidhe thart air. Níor chuir duine ar bith isteach ar an lios sin ariamh. Lios chaladh na mbád. Tá an lios seo suidhte i Máigh Mhuilinn shíos ag cois an chladaigh. Tá cuma chruinn air. Ní raibh baint ag na Tuatha de Danann nó ag na lochlannaigh leis. Tá claidhe thart ar an lios sin. Níl aon sgéal agam faoi an lios seo. Níor chuir duine ar
- ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:15:09 PMféin ionnta. Ba bheag na’r thuit sí i laige nuair a chonnaic sí doras ag fosgailt ar thaobh an lios. Dhearc sí isteach ar an doras agus chonnaic sí bord agus bhí [dughbháil]? rí ar an mbord. Dún an doras agus bhí sí ag dul abhaile agus tháinig bean amach ag an lios agus d’iarr sí ar Áine theacht isteach go [ngeobhradhm]? sí greim le n-ithe glach Áine buidhceas mór d’on bhean agus chuaidh sí isteach. Nuair a chuaidh Áine isteach shuidh sí ar chathoir bheag dheas agus d’ith sí a sáith. Bhí sí ag dul ag imtheacht nuair a d’iarr an bhean uirri fanacht sgathamh eile agus chuaidh sí suas staighre go dtí seomra mór airgead agus thug sí do Áine é. Glac Áine an t-airgead. Sgathamh in a dhiaidh sin dubhairt Áine go raibh sé in am aice a bheith ag dul abhaile ach níor
- ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:14:26 PMagus thosnuigh sí ag caoineadh go h-iongantach árd. Tháinig bean mhór amach as an lios i gcairt bheag agus thug sí biadh le n-ithe do’n bhean agus deoch le n-ól do Áine agus dubhairt sí leí gan a bheith ag caoineadh agus go ngeobhaidh sí na caoirigh. Nuair a bhí an biadh caithte ag Áine d’imthigh an bhean. Chuaidh Áine suas ar mhullach an lios agus d’earc sí gach taobh dí. Chuala sí an ceól ag teacht aníos ag a cuid cosa. Sgathámh in a dhiaidh sin chonnaic sí cúpla caora ag teacht aníos chuig í agus ba iad a cuidh caoirigh féin a bhí ag teacht sa am. Coirigh sí iad agus bhí gach ceann aca ann. Ach ceann amháin d’earc sí thart uirri agus chonnaic sí an da aircí ag teacht amach as an lios agus dhearc sí ortha agus b’é a [marc]? a bhí aice
- ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:13:23 PMNíl fhios ag na sean daoine cé rinne an lios sin chor ar bith. Níl aca a’n t-am a rinneadh é. Ní ce’n fáth.
“Lios an t-Solais”. Tá an lios seo suidhte i Máigh Mhuillinn shuas ar mhullach chnoc beag. Bíonn go leór soillse le feiceáil an gach oidhche agus bíonn ceól binn le [cluisteán]? ag an lios sin gach oidhche. Ní raibh fhios aca cé rinne nó cé’n fáth a rinneadh. Ní aon fhios ag na sean-daoine an raibh baint ag na Tuatha de Danann nó ag na Lochlannaigh leis an lios sin. Bhí bean darbh b’ainm dí Áine shuas ar mhullach an chnuic lá amháin ag iarraidh caoirigh agus sheas sí ar mhullach an leasa agus d’ear sí thuaidh dheas thoir agus thiar agus ní fhaca sí aon chaora tháinig sí anuas de’n lios agus shuidh sí ar thaobh an lios - ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:12:39 PMan leasa sin. Níl aon sgéal agam faoi lios na mná marbh. Níl fhios agam cé rinne an lios sin. D’iarr mé ar na sean daoine cé’n t-am a rinneadh agus dubhairt síad nach raibh fhios aca. “Lios Cruinn”. Tá sé suidhte i Máigh Mhuillinn shuas ar thaoibh an chnuic. Tá cuma chruinn ar an lios. Níl claidhe nó bannc chré thart air. Níl aon chrann ag fás in aice an leasa sin. Ní raibh baint ag na Tuatha de Danann nó ag na lochlannaigh leis an lios seo. Níor chuir duine ar bith isteach ar an lios sin de [réirmar]? chuala mé. Ní fhaca duine ar bith de na sean daoine soillse in aice an lios sin. Níor chuala na sean daoine ceól ar bith in aice an lios. Níl aon pholl ar mhullach an leasa sin. Níl sgéal ar bith agam faoi lios chruinn.
- ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:11:55 PMathair an raibh sgéal ar bith aige faoi lios fraoich agus dubhairt sé nach rabh. Níl aon fhios agam cé rinne an lios. D’iarr mé ar na sean daoine cé’n tam a rinneadh an lios sin agus dubhairt síod gur san am fadó a rinneadh é. Níl aon fhios agam cé’n fáth a rinneadh é.
“Lios na mná marbh. Tá an lios seo suidhte i Máigh Mhuilinn ag cois an chladaigh. Tá cuma chruinn air. Tá claidhe mór thart ar an lios sin. Níl aon chrann ag fás in aice leis an lios. Ní raibh aon bhaint ag na Tuatha de Danann nó ag lochlannaigh leis. Níor chuir duine ar bith isteach air an lios sin ariamh. Ní fhaca duine ar bith soillse thart air. Níor chuala duine ar bith de’s na sean daoine ceól thart ar an lios sin. Níl aon pholl ar mhullach - ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:11:07 PMleasa sin. Níl aon sgéal agam faoi lios Árd. D’iarr mé ar na sean daoine atá ar mó bhaile cé rinne an lios sin agus dubhairt síad nach raibh fhios aca. Níl fhios agam cé’n t-am a rinneadh an lios sin. Níl aon fhios ag mó athair cé’n fáth a rinneadh an lios.
“Lios Fraoich” Tá an lios seo suidhte i Máigh Mhuilinn ag bun an chnoc. Tá cuma chruinn air. Níl aon chlaidhe thart ar an lios sin. Tá go leór fraoich ag fás thart air. Ní raibh baint ag na Tuatha De Danann nó ag na lochlannaigh leis an lios seo. Níor chuir duine ar bith isteach ar an lios sin ariamh. Níor chuala duine ar bith ceól in aice an lios. Ní fhaca síad soillse ar bith in aice an lios seo. Níl aon pholl ar mhullach an leasa sin. D’iarr mé ar mó - ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:10:26 PMagus dubhairt síad nach raibh. Níl fhios agam cé rinne an lios sin. Níl aon fhios ag na sean daoine cé’n t-am a rinneadh an lios. D’iarr mé ar sean-duine cé’n fáth a rinneadh an lios sin agus dubhairt sí liom nach raibh fhios aici.
“Lios Árd. Tá sé suidhte i Máigh Mhuilinn shuas ag bun an chnoc. Tá cuma chruinn air. Níl claidhe nó bannc chré thart ar an lios sin. Níl aon chrann ag fás thart air. Ní raibh baint ag na Tuatha De Danann nó ag na Lochlannaigh leis an lios sin. Níor chuir duine ar bith isteach ar an lios sin ariamh. Ní bhfaca duine ar bith soillse thart air. Níor chuala duine ar bith de’s na sean daoine ceól in - aice an lios sin. (N) Tá go leór puill ar mhullach an - ball sinsearach (stair)10/13/2023 11:08:37 PMNí raibh bainc ag na Lochlannaigh nó ag Tuatha De Danann (leó) leis. Níor chuir duine ar bith isteach air ariamh. Ní fhaca duine ar bith de’s na sean daoine solas thart ar an leasa sin. Níor chuala síod ceól ar bith in aice an leasa sin.
Níl poll ar bith ann. D’iarr mé ar mó athair an raibh sgéal aige faoi lios ruadh (aige) agus dubhairt sé nach raibh. Níl fhios ag na daoine atá air mó bhaile-sa cé rinne é. Níl fhios aca cé rinne an lios sin, nó cé’n fáth. “Lios Dóighte”. Tá sé suidhte i Máigh Mhuilinn ag cois an chladaigh. Tá cuma chruinn air an lios sin. Tá bannc chré thart air. Níl aon chrann ag fás thart ar an lios atá mé ag cainnt air. Ní raibh baint ag na lochlannaigh nó ag - ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:29:26 PMno poll thart air. D’innis na sean-daoine dom go rabh fear ag dul abhaile oidhche amháin. Casadh bean leis. Labair sé léithí acht níor labhair sí leis. Chonnaic cúpla duine eile an bhean seo. Ní bhíonn sí gléasta san éadach chéadna i gcomhnaidhe. Níl a fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe seo. Níl a fhios ag na sean-daoine an rabh bainnt ag na Tuatha De Danann nó na Lochlannaigh (leo) leis. Níor chuir duine ar bith isteach ar an sidhe seo. Deireann na sean-daoine nach ceart bainnt le sidhe. Ní fhaca duine ar bith sollus san sidhe seo. Deireann na sean-daoine nár chualaidh duine ar bith ceól san sidhe seo aríamh.
- ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:28:47 PMno bannc cré thart air. Níl crann no poll thart air. D’iarr mé ar na sean-daoine (ce) an rabh aon sgéal aca faoi an sidhe seo, agus dubhairt siad nach rabh. Níl a fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe seo. Ní rabh a fhios ag na sean-daoine an rabh bainnt ag na (sean-daoine) lochlannaigh no na Tuatha De Danann leis. Níor chuir duine ar bith isteach ar an sidhe seo. Níor chualaidh duine ar bith ceól ins an sidhe seo aríamh. Ní fhaca aon duine sollus ins an sidhe seo.
“Sidhe an Pollan Ratnaigh”. Tá an sidhe seo san chnoc. Tá cuma chruinn air. Níl claidhe no bannc cré thart ar an sidhe seo. Dubhairt na sean-daoine liom nach bhfuil aon chrann - ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:27:56 PMle na cheol nach dtiocfadh leis an duine sin stopadh go dtuigeadh se marbh. (Tháinic) Connaic go leor daoine an fear seo. Deireann na sean-daoine gur lean an paobaire seo fear agus deirtear nach ndearna sé mórán maith gur cailleadh D’iarr mé ar na sean-daoine cé rinne an sidhe seo agus dubhairt síad nach rabh a fhios aca. Níl a fhios ag na sean-daoine an rabh bainnt ag na Tuatha De Danann nó na Lochlánnaigh leis. Níor chuir duine ar bith isteach ar an sidhe seo aríamh. Deireann na sean-daoine (nar) gur chualaidh go (duine) leor daoine ceol san sidhe seo. Ní fhaca duine ar bith sollus san sidhe seo aríamh.
“Sidhe Mór”. Tá an sidhe seo in aice leis an gcladach. Ta cuma chruinn ar an sidhe seo. Níl claidhe - ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:26:54 PMrabh bainnt ag na Tuatha De Danann no na Lochlannaig (leo) leis. Níor chuir duine ar bith isteach ar an sidhe seo aríamh. Ní fhaca aon duine soillse ins an sidhe seo aríamh. Dubhairt na sean daoine liom nár chualaidh duine ar bith ceól san sidhe seo aríamh.
“Sidhe an Phaopaire”. Tá an sidhe seo thuas san cnoch. Tá cuma (cheanigidh) thriantán ar an sidhe seo. Níl claidhe no bannc cré thar air. Dubhairt na sean-daoine nach bhfuil aon chrann ann. Níl pholl (tart air) ann. Dubhairt na sean daoine liom go rabh fear ag ‘in aice leis an sidhe seo oidhche fadó agus chonnaic sé fear ag déanam ceóil agus go leór páistí ag damhsadh thart air. A deireann na sean-daoine má thoisighinn duine ar bith ag damhsadh - ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:26:02 PMbhfuil aon chrann ag fás thart air. Níl poll ins an sidhe seo. Dubhairt na sean-daoine gur éirigh bean oidhche gheal agus shíl sí go rabh sé in a lá agus chuaidh sí amach ag iarraidh beithigh a bhí ar an cnuic aicí. Chuaidh sí suas go dtí mullach an lios. Tuit sí in a choladh ar mullach an sidhe agus thuig duine aicint bos ar an an leicean dí. Dhúisigh sí agus dhearc sí thart uirri ní fhaca sí duine ar bith thart uirrí, acht chualaidh sí guth ag rádh léithi gan a bheith amuigh chomh [moch]? maidin ar bith eile. D’iarr mé ar na sean-daoine an rabh a fhios acú cé rinne an sidhe agus dubhairt siad nach rabh a fhios acú. Dubhairt na sean-daoine nach rabh a fhios acu (cé rinne) an
- ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:25:15 PMagus bhí sí ag cannadh amhráin agus chualaidh sí guth ag deánamh aithris uirrthí. Níl a fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe seo. D’iarr mé ar na sean daoine an rabh a fhios aca (cé rinne) an rabh bainnt ag na Tuatha De Danann nó na Lochlannaigh leo agus dubhairt siad nach rabh a fhios aca. Níor chuir aon duine isteach ar an sidhe seo aríamh. Dubhairt na sean-daoine liom nach bhfaca aon duine sollus san sidhe seo aríamh. Níor chuala aon duine eile ceól ins an sidhe seo aríamh.
“Sidhe na Cloiche Báine”. Tá an sidhe seo thuas san chnoc. Tá cuma chruinn ar an sidhe seo. Níl aon chlaidhe no bannc cré thart air. Dubhairt na sean-daoine nach - ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:24:12 PMfhághail aríst. Deirtear nach féidir leis an duine céadhna é fhághail aríst. Níl fhios ag na sean-daoine cé rinne an sidhe seó. D’iarr mé ar na sean-daoine cé rinne é agus dubhairt siad nach rabh a fhios aca. Níl a fhios ag na sean-daoine an rabh bainnt ag na Tuatha De Danann no na Lochlannaigh leis. Níor chuir duine ar bith isteach air. Ní fhaca duine ar bith soillse ann. Níor chualaidh duine ar bith ceól ann.
“Sidhe na Gaoithe”. Tá sé (ad) in aice an chladaigh. Tá cuma chruinn air. Níl aon chlaidhe no bannc cré thart ar an sidhe seo. Níl aon chrann ag fhás thart ar an sidhe seo. Dubhairt na sean-daoine go bhfuil poll beag ins an sidhe seo. Dubhairt na sean-daoine liom go rabh bean in a suidhe ar taobh an lios tráthnóna samhraidh - ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:23:21 PMaca. D’iarr mé ar na sean-daoine an rabh baint ag na Tuatha De Danann no na Lochlannaigh leis agus dubhairt siad nach rabh a fhios aca. Níor chuir duine ar bith isteach air. Níor chonnaic duine ar bith sollus ann. (Tá ceól) Níor chualaidh aon duine ceól annsan sidhe seo.
“Sidhe an Loch Áird”. Tá an sidhe seo in aice an loch árd. Tá cuma chruinn air. Níl claidhe no bannc cré thart ar an sidhe seo. Níl aon chrann ag fás thart ar an sidhe seo. Tá poll ins an sidhe seo. D’innis na sean-daoine dhom go dteachaidh fear síos ins an sidhe seo. Bhí scaighirí ag dul síos ann. Nuair a bhí sé ag dul síos casadh cuineóg agus lúb-pota leis. Chonnaic sé go leór bá thíos san sidhe. Bí (tape) taipéis ar an urlár ann. Níor fhéidir leis an sidhe céadna a - ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:21:59 PMair. Chualaidh mé sgéal eile ag na sean-daoine faoi an sidhe seo. Bhí fear ann fadó agus bhí sé ag dul go Sasanaighe. Bhí sé ag dul thart leis an sidhe agus chualaidh sé gáiridh tiar ar an siodh. Chualaidh mé mo athair ag rádh go rabh (b) daoine ina gcomhnuidhe in aice an lios seo. Cailleadh a gcuid ba. Lá amháin tháinic bo aníar ó’n sidhe agus choinig siad í. Bó mhaith bainne a bhí innti agus bhí sí aca ar feadh i bhfad. D’innis na sean-daoine dhom go rabh loch in aice an lios seo. Leigh fear an loch seo. Rinne sé díog mor síos go dtí an fhairrge agus dubhairt siad mar rinne an fear céadhna aon mhaith an fhad is bhí sé beo. D’iarr mé ar na sean-daoine an rabh a fhios aca cé rinne é agus dubhairt siad nach rabh a fhios
- ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:21:18 PMrud ar bith le feiceáil acht croicheann na bhfataí. Chualaidh mé sgéal eile ag na sean-daoine faoi an sidhe seo. Bhí bean agus ‘a fear ina gcomhnuidhe in aice leis an sidhe seo. Oidhche amháin d’imthigh an fear go teach eile. Nuair a bhí sé imthighthe tháinic cúpla (daon) duine isteach an dorus acht bhí a fhios ag bean an tighe nach daoine saoghalta a bhí ionnta. Bhí siad ag siubhal tríd an teach. Dubhairt siad léthí muna mbéadh an tuisge glan istigh aicí go n-óladh siad an bainne uirrí. Nuair a tháinig a fear abhaile d’innis sí do é mar thárla agus dubhairt sé da (bhfeicer) bhfeicfeadh se féin iad ag mbéadh siad ag dul amach agus go tapaidh. Acht nuair a fuaireadh in a (coladh) chodladh é an chéad oidhche eile tugadh amach dhá leabaidh é agus bualadh a sháith
- ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:20:29 PMLiosanna.
“Sidhe na gCrann gCaorthainn” Tá an sidhe seo thuas san chnoc. Tá cuma chruinn air. Níl claidhe no (bannc) cré thart air. Tá go leór crainn bheaga ag fás thart ar an sidhe seo. Níl aon pholl ann. D’innis mo athair dhom go rabh bean ina comhnuidhe in aice leis an lios seo fadó. Bhí poll mór fataí aici in aice leis an lios agus dia domhnaigh amháin thóg sí an lán de’n pholl agus phut sí amach chuid de’s na fataí [obca]? Chuaidh sí abhaile nuair a bhí an lán air aríst. Cúpla (blia) seachtmhain in a dhiaidh sin chuaidh sí go dtí é aríst acht nuair a chuaidh ní rabh - ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:19:36 PMna dtaidhbhs[ú]? Chualaidh me na sean-daoine ag rádh go bhfeicfeadh siad taidhbse innsan phollan. Pollán na Dtaidhbhs[ide]? Fiodán na driseóige. Go leor driseóg an áit a gcuireadh na daoine an tobac fado Fiodán na lacha Fhiodhain. Lár na carraige taobh na carraige. Carraig an girrfiadh. Go leor girrfiadheacha. polladh an bád. Ag léimrigh anuas ar an talamh. Tá an t-uisge san loch an-geal. Bárr Fiodán an Taics loch na lacha bFhiodháin. na caoraigh. Dubhairt mo athair - mór liom go mbíodh lachain fiadháine ann loch na mbreac gcaoth. Loch tamhnaí an tSrutháin. an-bheag. Sidhe na h-aitinne Tá tornóg in aice leis. Sidhe an tSoluis. Sidhe na gcrainn chaortinn go bhfuil sé an-árd. taidhbhse [Sidhe]? na Dtaidhbhsidhe. ‘Na suidhe ar bhárr an tSidhe corr [ndeannta]? Ag faghail an tsean-pinsiúin. Aríamh ó shoin le h-innsine. Gac daoinne Sidhe na Mbrith Mhóra síl sé go dtiocfeadh sí abhaile. Ní thiochfead sí abhaile leis
- ball sinsearach (stair)10/5/2023 10:18:45 PMCheartú 13-1-1938
Garannta garannta garannta. Ar an gharaidhe garaidhe na bPréachán. Ar an chlaidhe ar an gharaidhe. I lár an gharaidhe. Garaidhe na luachra. Bhí go leór luachra ag fás ann agus is é sin an fáth a glaoidheadh an t’ainmn sin air. Garraidhe na h-aitinne. Bhí go leór bogaigh ann agus is é sin an fáth a báisteadh an t’ainm sin air. Aindriú Aindriú Aindriú. Níl ann acht naoi n-iomaire. Is é an fáth a báisteadh an t-ainm sin ar an gharaidhe mar bhí go leór luachra ag fás ann an-garbh agus Sruthán. D’innis an t-ainm seo Ardán cnámh. Go leór cnámh an-bheag an-cruaidh ar an ardán an fhluic an-mór. Sruthán leachtarr Éamoinn. Sruthán Tamhnaí an tSriothán. An rud a d’innis sean bean atá in a comhnuide ins an bhaile seo dom. Ar mullach an árdáin agus thar ar an árdán. Árdán Dóighte. Ard Mór. Árdán bárr Fhiodán an Taic. innsan fhiodán. Polán - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:28:10 PMchnoch agus is docha gur bh’é sin an fáth a tugadh an t’ainm seo air.
Loch a Choire dubh. Tugadh an t’ainm seo ar mar tá sé ós cionn áit ar a dtugtar Coire Dubh agus ní shoillsigheann an ghrían ro maith ann. Tá na locha réimh-ráidhthe i bpoll-Raithnigh. Tá na locha seo a leanas i Máigh Mhuilinn. Loch an luasgain láthaighe. Tughadh an t’ainm sin ar mar níl sé ró-mhór agus bíonn sé líonta le luascan lathaighe. Loch Áine. Deireann cuid de shean - daoine an bhaile gur bóitheadh bean ann agus cuid eile gur fhág an fear a bhí pósta leis an bean seo í agus lá amháin nuair a bhí sí ag siubhal tríd na sléibhte casadh an fear uirri agus bháith sé í agus ó shin amach bháist na sean - daoine an t’ainm sin air. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:27:00 PM(6) Locha.
Loch na cloiche báine. Tugadh an t’ainm sin air mar tá cloch mhór gheal ina lár. Loch bán. Tugadh an t’ainm sin air mar tá uisge ann ghil ann Loch cam. báisteadh an t’ainm sin air mar tá go leór casadh agus bearna ann. Loch na mbreach caoch. Bháist na sean - daoine an t’ainm sin air mar tá abhainn bheag ag rith amach as agus ceaptar go leor brich ann acht ceapad breac caoch uair amháin, ann. Loch an Choire liath. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sé ós cionn áit a dtugtar coire liath air. Loch na n’éin. Tugadh an t’ainm sin air mar bíonn go leór éineacha ag cur fuatha innti mar gheall ar go bhfuil árdán mór ina lár. Loch árd. Tá an loch seo ar bharr an - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:26:05 PMCarraig na luinge. Báisteadh an t’ainm seo air mar tá sé amuigh i lár an fhairrge agus bíonn go léor longa ar anchor ann mar tá gainnimh dheas bhog thart ar.
Carraig sgoilte an mháimh. Bháist na sean duine an t’ainm seo air mar tá go leór sgoilt ann agus talamh leibhealta deas féarach ar gach taobh de. Carraigh a’ léimh”. Tá na charraig seo ann- árd agus bíónn na buachaillí óga ag léimrigh anuas de. Carraigh an t’solus”. Chuala mé sean - fhear ag rádh go bhfeiceadh corr - dhuine solas mór dearg ag bárr an charraige seo thart ar a dó dhéag a’ chlog gach oidhche. Carraig an ailt. Tugadh an t’ainm seo air mar tá árdán mór ag a bhárr. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:25:20 PMaice an carraig seo fadó.
“Carraig an Iomaire mór. Tugadh an t’ainm seo air mar bhí go leór iomaire ag bun an charraigh seó. Cloch Mhártán. Tugadh an t’ainm seo air mar bhíodh s fear ag faire beithidhighe amuigh ar an chnoch agus shuidheadh sé ar an charraig seó gach lá. Carraigh an loch geal. Tugadh an t’ainm sin air mar tá se amuigh i lár loch geal. “Carraigh Tomais. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí grádh mór ag fear arbh ainm dó Tomás ar. “Carraig an ghiarraidh”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhíodh go leór giarraidh ag a bun gach oidhche. Tá na carraigreacha réimh ráidhte i bpoll - Raithnigh Tá na carráigreacha seo a leanas i Máigh - Mhuilinn. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:24:34 PMa’n t’ainm sin air.
5. Carraighreacha. Carraig bhán. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí dath iongantach bán ar. Carraigh an ghandal. Tugadh an t’ainm sin air mar bhíodh go leór gandáil ag léimhrigh suas ar a mullach. “Carraig bheag. Tugadh an t’ainm sin air mar níl sé chomh mór leis na carraigreacha eile thart ar. Carraig an amhairc. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall ar go raibh amharc bréagh uaidh. “Carraig sgoilte”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí sé sgoilte ina lár. Carraig a’ tsionnaigh.. Tugadh an t’ainm sin air mar bhíodh plúis sionnaigh ag a bhun. Carraig Séamús Ó Conghaile. Cailleadh fear arbh ainm dó Séamus Ó Conghaile in - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:23:17 PM“Logán ghleann’ na n’éan”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhíodh go leór éin le feiceál ann gach trathnóna.
“Logán na mbreach chaoch”. Tugadh an t’ainm m sin air mar gheall ar go bhfuil abhaina ag rith tríd agus fuaireadh breac caoch ann uair amháin. Tá na logáin réimh ráidhte i bpoll Raithnigh. Tá na logáin seo a leanas i Máigh Mhuilinn. “Logán an t’sionnaigh. Tugadh an t’ainm seo air mar gheall ar go mbíodh sionnach ag fanacht ann i gcomhnuidhe. “Logán beag. Báisteadh an t’ainm sin air mar ní raibh sé chomh mór leis na logain eile mághchuairt. “Logán mór. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí sé níos mó ná na logáin eile thart air. Logán dhorca. Ní shoillsuighadh an ghrian go maith ins an logan seo agus b’shin é an fáth a tugadh - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:22:31 PMmhóra ar gach taobh de’n logán seo agus is dócha gur bh’é sin an fáth a tugadh an t’ainm sin air.
Logán cloch Mártán”. Chuala mé na sean-daoine ag rádh go raibh cloch mhór annsin agus go mbíodh fear agus scata mor beithidhige aige amuigh ar an t’sliabh dá fhaire agus go buidh fead sé ar an cloch seo ag tabhairt aire dóibh. “Logán an ghleanna”. Báisteadh an t’ainm sin air mar bhí sé an doimhin agus go leór ardáin thart air. Logán an maide mór”. Baisteadh an t’ainm seo air mar gheall ar go raibh maide an mhór ann atá suas le fiche ocht slat ar fhaid. “Logán loch ghil”. Bháist na daoine an t’ainm seo air mar bhí sé ag rith amach as loch i an gheal ar fad. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:21:35 PM“logáin.
“Logán lár. Báisteadh an t’ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé i lár bhaile. “Logán na gcloch mbreach”. Tá go leór clocha breaca i lár an an logáin seo agus is dócha gur bh’é sin an fáth a báisteadh an t’ainm sin air. “Logán na cloiche báine”. Tugadh an t’ainm sin air mar tá cloch mhór bhán ar a thaobh. “Logán na ndriséog”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí go leór driséoga ag fás ann. “Logán fliuch”. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sgraith mhór ina lár. “Logán mór”. Tugadh an t’ainm seo air mar tá sé níos mó ná na logáin eile mágcuairt. Logán na n’árdán. Tá ardáin - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:20:48 PMTá na cnochán seo a’ leanas i Máigh Mhuillinn.
“Cnoc an fiadhán-mhór”. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall air go raibh fiadán mór ag a bhun. “Cnoc bán”. Tugadh an t’ainm sin air mar ní fhasadh morán fraoch ar agus bhí ae ann bhán. Cnoc Maigh Mhuillinn. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí talamh leibheálta ag a bhun “Cnoc na bplainseóg”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí planndaí glasa ag fás air ar a dtugtar plainseógai. “Cnoc árdán-teine cnámh”. Báisteadh an t’ainm sin air mar chruinnigheadh na buachaillí agus na cailíní lé chéile gach oidhche teine-cnámh agus deireadh siad teine ar mhullach an árdáin seo. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:19:57 PMcnoch eile mágcuairt.
“Cnuc A’ Chorráin. Chuala mé na sean-daoine ag rádh gur báisteadh an t’ainm sin air mar gheall ar go bhfuil cuma chorráin air. “Cnoc na duaiche bige”. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sé inaice baile beag ar a dtugtar “duach beag”. “Cnoch dóighte na mbroch”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí ainmhidhthe ar a dtugtar broic le fághail ann agus dóghadh an cnoc an deireadh a chur leó. “Cnoc na h-áirde móire”. Tugadh an t’ainm sin mar bhí árdán an- mhór ag a bhun. Cnoch an Carraigh sgoilte”. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall ar go raibh carraig mhór ag a bhun agus bhí sé sgoilte ina [lár]? Tá na cnochán seo réimh-ráidhte i bpoll-Raithnigh. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:19:02 PM“Cnoch i liam buidhe”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí carraig buidhe ar a thaobh agus bhíodh na buachaillí ag léimrigh air.
“Cnoc A choire liath”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí sé ós cionn áit ar a dtugtar “coire liath”. “Cnoc a’ coire dubh. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sé ann dorca agus ní soillsigheann an ghrían ag bun an chnuic seo dá bhrígh sin bíonn sé iongantach dorcha de ló agus dh’oidhche. “Cnoc a sighe mhór. báisteadh an t’ainm sin air mar gheall ar go raibh sighe mór ag bun an chnuic seo. “Croch a Sgillighe” Tugadh an t’ainm sin air mur bhí sé iongantach árd. “Croch mór”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí níos mó ná na - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:18:09 PMa cnochan.
Cnoch ruadh. Tugadh an t’ainm sin air mar tá dath ruadh ar an fhraoch a fhásann thart timcheall air. “Cnoc dóighte”. Tugadh an t’ainm sin air mar dhóigh na daoine é fadó ag iarraidh deireadh a chuir leis na sionnaig a bhi ina comhnaidhe ann. “Cnoch Phol-Raithnig. Tugadh an t’ainm sin air mar tá poll mór ag bun an chnuic seo agus tá cúpla tighthe ann agus tugtar Poll Raithnigh beag ar an pholl sin. Cnoc a’ ghleanna”. Tugadh an t’ainm sin air mar tá gleann mór doimhin ag a bhun. Cnoc béal an oimaire bhig. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí mar bhéadh páirc ag a bhun agus go leor iomairí ann. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:17:18 PMt’ainm sin air mar bhí teach beag lé na thaobh.
“Sruthán na gcupogaí. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí go leór cupóga ag fás amuigh ann. “Sruthán dubh”. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall air go bhfuil dath dubh ar an uisge. “Sruthán teach a phobail”. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall air go bhfuil sé inaice teach a phobail. “Sruthán a Sgairdéan”. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sgairdeán mór uisge ag deireadh an sruthán seo. “Sruthán an Máimh. Tá an sruthán seo ag rith tré thalamh leibhéalta agus tá féar deas glas ag fás ar gach taobh de. “Sruthán doimhin”. Báisteadh an t’ainm seo air mar tá sé níos doimhne ná sruthain thart air - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:16:23 PM“Sruthán leathan. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall air go bhfuil sé an -leathan.
Sruthán na n’árdán”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí sé ag rith tré go leór árdáin. Tá na sruthán seo réimh-ráidhte i bpoll raithnigh Tá na sruthán seo a leanas i Máigh Mhuillinn. “Sruthán Páirc Éamonn. Bháist na sean-daoine an t’ainm sin air mar bhí sé ag rith tré pháirc mhór agus bhí fear arbh ainm dó Éamonn ina chomhnaidhe i dteach ar thaobh an sruthán seo. “Sruthán manntac”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí go leór mannt air gach taobh de. “Sruthán an mháintríghe”. Tugadh an - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:16:23 PM“Sruthán leathan. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall air go bhfuil sé an -leathan.
Sruthán na n’árdán”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí sé ag rith tré go leór árdáin. Tá na sruthán seo réimh-ráidhte i bpoll raithnigh Tá na sruthán seo a leanas i Máigh Mhuillinn. “Sruthán Páirc Éamonn. Bháist na sean-daoine an t’ainm sin air mar bhí sé ag rith tré pháirc mhór agus bhí fear arbh ainm dó Éamonn ina chomhnaidhe i dteach ar thaobh an sruthán seo. “Sruthán manntac”. Tugadh an t’ainm sin air mar bhí go leór mannt air gach taobh de. “Sruthán an mháintríghe”. Tugadh an - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:15:31 PM“Sruthán mór”. Báisteadh an t’ainm sin air mar tá sé mhos mó ná na sruthán eile mághcuairt”.
“Sruthán gleann na n’éan. Tugadh an t’ainm sin air mar bíonn go leór éineacha ag cur fútha ar bhruachaibh an tsruthain seo san gheimhreadh. “Sruthán a chladaigh”. Tug na daoine an t’ainm sin air mar tá sé in aice an chladach. “Sruthán an Crosadún”. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sé ag rith tríd cnoch agus tá go léor casadh ann. “Sruthán na bpoilig [clicaigh”]?. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall ar go raibh go léor clicha ar gach taobh de agus puill ionnta. Sruthán an fhiadhán fluich”. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé ag rith tré ísleán bhog fhluich. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:14:45 PMan fáth a báisteadh an t’ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé ag rith tré ghleann mhór i lár baile.
“Sruthán Buidhe”. Tá scraith mhór ar gach taobh de agus ta uisge buidhe ag rith isteach san sruthán as na sgraith agus ceapam féin gur bhé sin an fáth a báisteadh an t’ainm sin air. “Sruthán A Chartúin”. Báisteadh an t’ainm sin air mar gheall ar go bhfuil sé ós comhair áit ar a dtugtar “cartún”. “Sruthán an bhothair”. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sé le taobh bóithrín beag. “Sruthán Loch na mbreac caoch” Bháist na sean - daoine an t’ainm sin air mar deirtear go bhfuair fear breach caoch ann uair amháin nuair a bhí sé ag iascaireacht ann agus tá sé ag rith amach as loch mór. - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:14:00 PMII Srutháin.
“Sruthán na driseacha”. Báisteadh an t’ainm sin air mar gheall ar go raibh go leór driseóga ag fás thart air gach taobh dé. “Sruthán beag”. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall ar nach bhfuil sé chomh mór leis na srutháin eile ata thart air. “Sruthán an droichead”. Báisteadh an t’ainm sin air mar gheall ar go raibh droichead ós a chionn. Sruthan An Choirce Beag. Báisteadh an t’ainm sin air mar níl sé chomh mór leis na sruthán eile thart air agus tá sé ós cionn áit ar a dhtugtar “Coire Beag”. “Sruthán an sgraithe ghlaise Báisteadh an t’ainm sin air mar tá sgraith ar gach taobh dé. “Sruthán an ghleann - lár”. Is é seo - ball sinsearach (stair)9/30/2023 11:13:14 PMleór fraoch ag fás ann.
“Garraidhe na bpréacán. Bhíodh go leór préachan ag eitilt thart san pháirc ar lorg biadh mar gheall ar go raibh sé in aiche an cladaigh agus is dócha gur b’é sin na fáth a bháiste na daoine an t’ainm sin air. “Garraidhe an chibe”. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall ar go raibh go leór cíobh ag fás ann. “Páirc an charruigh scoilthe” Thug na sean - daoine an t’ainm sin air mar tá carraigh mhór ina lár agus tá sé shgoilte. “Páirc bheag”. Tugadh an t’ainm sin air mar gheall air nach raibh sé chomh mór leis na páirceanna eile thart air. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:43:43 PMCeartughadh 31-3-1938
Tá sgéal deas le h-innsint faoi’n sidhe seo. D’innis mo mháthair dom. Buachaill. Do stad an buachaill ag canadh an amhráin. Sidhe an pholláin Raithnige. Tá sé suidhte ar thaobh cnuic. Níl aon chlaidhe nó bannc cre thart air. Baint. Baint. Baint. Feiceann. Aice. Uilig. D’airaig. Chonnaic. Tá cuma cearnóige air. Lochlannaigh. Ag buaileadh fidil. Tháinig. Deir sean-bhean liom gur chuir fear isteach ar an tsidhe seo uair amháin agus nar mhair sé beo i bfad ina dhiaid sin. Go moch Dia Luan. Agus thiormuigh an loch. Sidhe na bo caillte. D’innis. lé h-innsint faoi. Deir se gur chuala sé a athair mór ag rád. Ingean. Ingean. Dhearc. Gurbh i a bó féin a bhí ann. Dubhairt an fear go dtabairfead sé an bó agus an ingean dó. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:42:34 PMde’n mhóin agus bhí sé go breágh tirim. Bhí iongnadh mór ar na comhursannaí nuair a chuala siad an sgéal seo.
Níl baint ar bith ag na Tuatha de Danann no ag na Lochlannaigh leis. Feictear go leór soillsí thart air. Bhí bean ag dul thar an t-sidhe seo lé beithidhighe agus connaic sé bean ina suidhe ar taobh an tsidhe seo. Bhí filéad thart ar a ceann agus bhí sí ina da chois. D’aithnigh an bean i ar an bomaite. Ba í a máthair féin a bhí ann. Bhí faithchíos uirri labhairt léis - ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:41:29 PMSidhe na carraige sgoilte. Tá an sidhe seo i Máigh Mhuilinn. Tá sé in aice leis an bhóthair. Tá go leór puill ann. Níl aon claidhe no bannc chré thart air. Níl fhios ag aon duine cé rinne an lios cé’n tám nó cé’n fáth. Mhothuigh daoine ceól ann. Bhí portach in aice leis an tsidhe seo fadó agus bhí móin gearrtha air. Sgar an mhuinntir ar leó é é. Bhí an lá go deas tirim agus bhí an ghrían ag soillsúi go láidir. Thoisigh sé ag cur go trom agus bhí na daoine ar leó an mhóin ag rádh go mbéadh sé ann fhluich ar fad. Mhair sé ag cur ar feadh lae. Nuair a chuaidh siad suas go dtí an phortach arís bhí clampa (clamba) mór déanta
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:40:10 PMdaoine ceól thart ar. Tá sé in áit uaigneach. Tá go leór puill ann agus tá crainn ag fás thart air. Bíonn an ceól a bhíos ar siubhal taobh istigh ins an sidhe seo go h’an-deas ar fad. Duine ar bith a thoiséochadh a’ damhsadh leis an céol ní bhéadh sé abalta a stopadh go dtí go mbriseadh sé a chroidhe. Bhí fear amháin ina sheasamh ag doras a thige féin agus chuala sé an céol taobh istigh ins an tsidhe. Bhí a athair taobh istigh de’n doras agus chuala sé an ceól chomh maith leas an mach. Thoisigh se an mac ag damhsadh agus ní raibh sé ábalta stopadh no gur thuit sé marbh.
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:39:16 PMagus chaith sí seile isteach ann. Bhí fear ag obair ar phortach eile agus chonnaic sé an easóg. Bhí sé ag teacht ar a dhicheall go dtí an fhear ag innse do faoi’n easóg. Táinig fear amach as an sidhe agus thiompuigh sé an canna tae agus d’imthigh an [canna]? isteach i luaich. Bhí iongnadh mór ar gach duine nuair a chuala siad an sgéal. Sidhe beag. Tá an sidhe seo i maigh mhuilinn. Tá sé in aice leis an chladaighe. Níl aon bhaint ag na Tuatha de Danann no ag na lochlannaigh leis. Níl fhios ag aoinn cé rinne an lios seo no cé’n t’am. Níl fhios ag aoinne cé’n fáth a rinneadh é, mar tá sé annsin lé [fada.]? Cuala go leór
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:37:52 PMina dhiaidh sin é.
Sidhe leathan. Tá an sidhe seo i Máigh Mhuilinn. Tá sé ag bun cnuich. Tá cuma chearnógach air. Níl aon bhaint ag na Tuatha De Danann nó ag na Lochlannaigh leis. Níl fhios ag aoinne cé rinne an lios, cé’n tam no cé’n fáth. Níl aon crainn no baint móin ar an bportach. Bhí sidhe ar thaobh an phortaigh agus thosuigh an fear dá bhaint. Bhí nead easógaibh ann agus ní facha an fhear é. Marbhuigheadh na n-easógaibh beaga agus bhí fearg mór ar an easóig mhor. Rith sí amach as an nead. Bhí canna tae thíos ar theine. Chuaidh an easóg go dtí an channa tae - ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:36:40 PMLochlannaigh leis. Tá sgéal ag na sean - daoine faoi. Tá go léor puill ann. Dubhairt mó mháthair liom go raibh fear amháin agus a mac ag dul thar an tsidhe seo agus chuir comhacht neamh-shaoghalta isteach iad. D’imthigh siad síos staighre agus connaich siad pota agus lúb. Bhí gach rud i lár an urlár. Bhí cuinneóg ag taobh na teineadh. Bhí go leór bá ann agus bhí go leor taipéis ar an urlár. Táinig faitcíos mór ordha annsin agus rith siad aníos aríst an staighre agus d’imthigh siad abhaile. Níor fhéad siad an sidhe a fhághail ina dhiaidh sin. Ní fheictear é acht go h-annamh. Ní fhaca an fear an sidhe seo roimhe nó
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:35:42 PMsiad ag damhsadh. Do sheas an bhean agus annsin tháinig uaigneas mór uirri. Nuair a bhí a shaith damhsa déanta acha d’imthigh siad isteach arist agus dhun siad na dóirsí go daingean ina dhiaidh.
Sidhe loch árd. Tá an sidhe taobh seo i máigh mhuilinn agus tá cuma cearnóga air. Tá go leór puill ann agus tá crainn ag fás thart air. Níl fhios ag aoinne cé rinne an lios, cé an t’am no cé’n fáth mar dá sé annsin leis na céadhta bliadhanta. Níor chuir duine ar bith isteach aríamh air. Níl aon bhaint ag na Tuatha de Daninn no ag na - ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:34:38 PMchuala sé an ceól níos deise dar chuala sé ariam. Do stad sé ar feadh tamaill agus bhí an ceól ag éirighe níos deise de réir a chéile. Táinig uaigneas mór air agus thosuigh sé ag rith ar a dhicheall agus ghortuigh sé a chos. Nuair a bhí sé ag doras a thighe táinig lagar ar.
Bhí bean ag siubhal thar an tsidhe seo tá chupla bliadhain ó shoin agus chonnaich sí ceithre dóirsí dá n’osgail t-agus tháinig deich cáilíni agus deich buachaillí oga amach as a tsidhe seo. Tóisigh an ceól daobh istigh ins an tsidhe agus thosuigh - ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:33:50 PMag na lochlannaighe leis. Níor chuir duine ar bith isteach air aríamh. Níl fhios ag aon duine cé rinne an líos no ce’n t-ama no ce’n fáth.
Bíonn soillse lé feicheáil ar mullach an tsidhe seó go minich. Bíonn ceól lé cloisteal thart ar an tsidhe seo thart ar a dó dhéag a chlog san oidhche. Ní maith lé duine ar bith a bheith amuigh go mall oidhche ar bith a béas siad lé dul thar an tsidhe seó mar bíonn uaigneas orra. Chuala mé sean-fhear ag rád go raibh sé ag dul thar an tsidhe - ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:32:57 PMdo ó bhonn go bárr. Dubhairt an fear léi go raibh muinntir an bhaile uilig da chuartú ar feadh na h-oidhche.
Sidhe mhór. Tá an sidhe seó i Máigh Mhuilinn. Tá cuma chruinn air agus tá sé in aice leis an bhóthair. Tá crainn ag fás thart air agus tá go leór puill ann. Tá ceithre leachracha mhóra ar a mullach agus tá puill ag dul tré na leachracha seo tríd an tsidhe. Tugann na sean daoine “na ceithre [dóirsí”]? ar na puill seo. Níl claidhe no bannc chré thart air. Níl baint ar bith ag na tuatha de danann no - ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:32:00 PMfaoi dear go raibh sé in aiche lé abhainn. Do lean sí cursa na h-abhana agus d’áirigh sí rud eichint ag cainnt ar thaobh na h-abhainne. Tháinig faitchíos mór uirri agus thosuigh sí ag rit acht ní raibh sí abalta rith go tapaidh agus chuala sí an duine ag rádh “is é sin d’airi a bheit imthigte agus ma ceaptar annseo arist thú go bfóirig dia ort. Bhí sé le bheith a naoi a chlog san am seo agus chonnaich sí bóthair deas. Chuaidh sí ag siubal ó dheas ach b’amhlaidh bhí sí ag dul ó’n a teach féin. Casadh fear uirri agus d’aithnigh sí é. Fear as a bhaile féin a bhí ann. Chas sí ar ais agus d’innis sí an sgéal
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:31:06 PMtsidhe seo agus d’earc sí thart ar an tsidhe. Annsin d’imthigh sí tríd an tsliabh agus bhí sí ag cuartughad an tsliabh ar feadh i bfad. Bhí an oidhche ar -gheal acht bhí go leór ceó ag tuitim agus san deireadh ní raibh fhios aici (aoinne) a raibh sí a’ dul. Cuireadh strae uirri agus bhí sí ag imtheacht roimpi gan fhios aici ca raibh sí ag dul. Bhí sí tríd a chéile agus níor luaithe a bhí sí tuiti no ina seasamh arist. Thosuig breachadh an lae ag teacht agus shuidh sí síos ar árdán bheag. Bhí sé ag éirigh geal faoi an seo agus thugh sí
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 8:30:13 PMisteach air. Feichtear go leór soillse ar mhullach an tsidhe seo.Bíonn uaigneas mór ar gach duine ag dul thart air. Bhí fear ag faire beithidhighe amuigh ar an tsiabh agus táinig bagar air agus fuair sé bás ar mhullach an tsidhe seo agus toghadh leachta ar mullach ar tsidhe seo os a chionn.
Tomás an t’ainm a bhí ar an fhear agus b’shin é an fáth a tugadh an t’ainm sin ar an tsidhe. Bhí bean amháin ag iarraidh beithidhighe agus bhí go leor beithidhigh thart ar an tsidhe acht ní fhaca sí (iad) a cuid féin chor ar bíth. D’imthigh sí suas go dtí mullach an - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:39:45 AMleór bainne ag an bho agus ní raibh siad abalta é a uasáid. Chuaid an inghin tart go dtí gach teach ag díol an bhainne. D’eirigh an t’athair go h-an saidhbhir ar fad. Bhí an inghin ag dul thar an tsidhe ag seoladh an bho agus tháinig bagar uirri agus fuair sí bás. Bhí sí imthighthe ar feadh trí uair a chluig agus chuaidh an t’athair amach [de cuartadh]? Fuair sé í ar thaobh an tsidhe seo agus fuair sé í caillte. Bhí brón mór air nuair a bhí sí caillte agus thug sé abhaile í agus cuireadh í dá lá ina dhiaidh sin.
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:37:42 AMBhí iongantas mór ar gach duine nuair a chuala siad go raibh an inghin abalta labhairt. Mhair an inghin beó ar feadh i bhfad ina dhiaidh sin. Bhí an biorán ag an chailín i dtaisge sa teach. Bhí an t’athair ag teacht go dtí an aifrinn go moch maidin Dia Domhnaigh chupla bliadhain ina dhiaidh sin agus nuair a bhí sé ag dull [tar]? an tsidhe céadtna cuala sé an duine ag cainnt taobh istigh ann agus (b’é) seo an rud a dubhairt an duine “Mairfidh [go]? do inghin beo go dtí go gcaillfidh sí an biorran sin”. Bhíodh go
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:34:48 AMraibh biorrán i gcloigean an inghin agus nuair a bhéad sé tógtha amach go mbeadh an inghin abalta a labhairt. Nuair a chuaidh an t’athair abhaile an tráthnóna sin bh’é an chéad rud a rinne sé no dearchadh i gcloigeann an inghine. Chuartaigh sé a chloigheann i ngach spota agus san deireadh fuair sé an (cloigeann) piorrán i dtaobh clé a chloigeann.
Chomh luath agus bhain sé an biorrán amach as bhí an inghin ábalta ar labhairt agus b’é an chéad rud a dubhairt sí “ghorthuigh [m]? tú mé”. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:33:03 AMDubhairt an fhear leis go dtabhradh sé an bhó dó agus fós a inghin. Ghlach an fear buidhcheas mór leis agus sgaoil an fhear an bhó amach leis. Annsin chuir an inghin cóta agus caipín uirri agus thainig sí abhaile leis. Bá bheag, nár thuit a máthar as a seasamh nuair a chonnaic sí an inghin. Acht an rud a ba mheasa ní raibh an t’inghin abálta labhairt léithe. Oidhche eile bhí an t’athair ag siubhal thar an tsidhe chéadna agus glaoidheadh isteach air aríst agus dubhairt an fear a bhí istigh ins an tsidhe leis an t’athair go
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:31:01 AMmbaile agus gur cailleadh bó agus [inghin]? leis an bhliadhain chéadna. Bhí sé ag siubhal thart ar an tsidhe so oidhche amháin agus d’airigh sé daoine ag cainnt taobh istigh ins an tsidhe agus dubhairt fear taobh istigh ins an tsidhe leis a theacht isteach go dtí an tsidhe agus chuaidh sé isteach ann. D’aithnigh sé a inghin a bhí na suidhe os comhair na teineadh agus tosuigh sí ag gáiridhe leis. D’earc sé síos uaidh i dtóin an tighe agus chonnaic sé a bhó tíos i gcoirnéal an tighe. D’iarr sé ar an fhear an bhó a thabhairt do gur bhí a bhó féin a bhí ann agus go raibh sé iongantach bocht ar fad.
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:29:34 AMan t’uisge go léir isteach ins an fhairrge. An bá ina dhiaidh sin d’éirigh an fear go dona agus ní dhearna sé aon mhaith go dtí gur cailleadh é. Sidhe an bhó caillte. Tá an sidhe seo i Máigh Mhuilinn. Tá cuma chruinn air agus tá go leór puill ann. Níl aon chlaidhe no bannc chré thart air. Feiceann go leór daoine soillse thart ar go minic agus bíonn uaigneas ar gach duine ag dul thart air.
D’inis sean - phinsinéir dom go bhfuil sgéal deas lé n-insint faoi. Deir sé gur chuala se a athar mór ag rád gur chuala sé a athair - mhór féin ag rádh go raibh fear ar an - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:27:48 AMSidhe árdán a’ locha. Tá an sidhe seo i máigh Mhuilinn agus tá cuma chruinn air. Tá go leór puill ann, agus go leór claisthart air. Tá bannc chré thart air. Níl aon bhaint ag na Tuatha de Danann nó ag na Lochlannaighi leis. Deir sean - bhean liom gur cuireadh isteach ar an tsidhe seo uair amháin agus nar mhair sé beo i bfad ina diaidh sin an duine a chur isteach air. Bhí loch mór uisge ós cionn an tsidhe seo uair amháin agus [go mach ar an luain. Thoisigh an fear ag obair go cruaidh ag déanamh díog trid an tsidhe seo. Bhí sé ag eirigh dorcha nuair a bhí sé réidh, ag thiormuigh an loch agus rith
- ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:25:58 AMcé’n fáth. Níl bainnt ar bith ag na Tuatha dé Danann no ag na Lochlannaighe leis. Tá cuma cearnóige air, agus tá go leór carraighreacha móra thart air. Feiceann go leór daoine taidhbhsí thart air.
Bhí fear ag dul thart ar an tsidhe seo uair amháin agus chonnaic sé go leór daoine beaga ag rinne agus bhí trí píobuirí ag buaileadh fideáil dhóibh. Bhí siad ag déanamh go leór spórt agus bhí a gcuid ceóil an - dheas ar fad. Bhí bean eile ag dul thart ar an toidhe seo lebó agus thoisigh an bhó ag sárú úirri. Tháinig bean amach as an tsidhe seo agus chuidigh an bhean léite an bhó do thabhairt abhaile léithe - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:24:34 AMar gach duine ag dul thart air. D’éirigh mé fear ag rádh go raibh sé fhéin ag teacht abhaile ó theach in a raibh sé ag imirt cárdtaí agus nuair a bhí sé ag dul thart ar an tsidhe seo gur rith fear treasna an bhóthair roimhe agus go dtáinig faitchíos air.
Feiceann go leór daoine soillse thart air. d’Áirigh go leór daoine ceól istigh ann. Chonnaich go leór daoine madadh mór thart air donn, agus leanann sé go leór daoine. Sidhe tóin - an - Chnuic. Tá an sidhe seo i máigh - Mhuilinn. Tá cuma, cearnógha air. Níl aon chlaidhe no bannc chré thart air. Níl fhios ag na sean-daoine cé rinne an líos, cé’n tam nó - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:23:33 AMTá an sidhe seo i Máigh Mhuilinn agus tá sé shuidhthe ar taobh cnuich. Tá go leór carraighreacha móra thart air agus tá cuma chruinn air. Níl bainnt ar bith ag na Tuatha de Dnann nó ag na Lochtannaigh leis an tsidhe seo. Níl aon claidhe nó bannc chre tart ar. Tá go leór puill ann acht ní crann ar bith ag fás thart air.
Feicheann go leór daoine taidhbhsí thart air go moch ar maidin agus go mall san oidhche. Casadh bean ar go leór daoine in aice an tsidhe seo. Bhí go leór buachaillí ag teacht ó damhsa oidhche amháin agus d’éirigh siad uiligh duine mar bhéadh sé ar siubhal le clocha lé casúr. Bíonn uaigneas - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:21:22 AMSidhe an tsoluis. Tá an sidhe seo ar thaobh chnuic agus tá cuma chruinn air. Níl aon chlaidhe no [bannc]? chré thart air. Tá sé suidhte in áit iongantach uaigneach agus bhíonn uaigneas ar gach duine ag dul thart air.
Feicheann go leór daoine solas ar mhullach an tsidhe seo gach oidhche thart ar a dó - dhéag a chlog. Níl fhios ag aoinne cé rinne é mar tá sé annsin leis na céadtha bliadhanta. Níor chuir duine ar bith isteach air aríamh mar bíonn faithchíos ortha. Deireann na sean - phinsinéirí nach bhfuil sé ceart baint lé sidhe. Sidhe an pholáin Raithnighe. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:20:33 AMLiosanna.
Sidhe an bhóthair. Tá an sidhe seo í Máigh - Mhuilinn agus tá sé in aiche an bhóthair. Tá sgéal deas lé h-insint faoi’n tsidhe seo. Tá cuma chruinn air. D’inis mó mháthar dom go raibh go leór buachaillí cruinnighe lé chéile (Dia Domhnaigh) Domhnach amháin agus bhí síad ag cainnt agus ag cur síos ar gach rud acht thoisigh buachall amháin ag chanadh amhráin agus d’éirigh siad uilig duine ag canadh taobh istigh ins an tsidhe. Do stad an bhuachaill ag canadh an amhrán agus d’imthigh an duine a bhí ag canadh an t-amhrán taobh ‘istigh ins an tsidhe ar aghaidh go dtí go raibh an t-amhrán críochnuighthe aige. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:19:04 AMAr mullach cnuic. Loch mór. Go leór fraoigh caoraigh - dubha. Go bfuidead. Plainseógaí. Tamhnaí. Mhicheáil. Mhicheail. Ar mullach an tsidhe. Gnoite an tsaoghail In aice an bóthair. Sidhe an t-sean-mánraig buachaill.
Ceartughadh. 20-1-1938. Sruthán an fhiodáin fhlich. Ar thaobh an tsrutháin. Tré páirc mhóir. Ar thaobh an tsrutháin. Sruthán an mhánraigh. Sruthan an mháim. Le deireadh a chur leis na sionnaigh a bhí ina gcomhnuidhe ann. Cnoc Liam Bhuidhe. Cnoc dóighte na mbroc. Cnoc da Choire dhuibh. Cnoc na carraige scoilte. Cnoc an fhiodáin mhóir. Shuidheadh sé ar an cloic. Carraig an ghirrfuidh. Ar Ancaire. Go leór Sionnaig. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:17:51 AMChuala mé na sean - daoine ag rádh go raibh cloch mhór ar thaobh an logáin seo. Bhíodh fear ag faire bheithighidh amuig ar an tsliabh agus shuidhfeadh sé ar an chloch seo gach lá. An mhaide móir. Dorcha. Ní shoillsuighadh an ghrian go maith ann. In aice na carraige. Mhóir. Ag bun na carraighe seo. Thomais. Carraig an girrfiadh. Gho leór girrfiadheacha. I lár na farraige. Anchaire. Sean - daoine. An Tsoluis.
Ag bárr na carraige. Carraige. Bric. Carraig an ghanndail. Tá uisge an-gheal ann. Barr an chnuic. Líonta le luasgain báthaighe. Sidhe an ghleanna Máim mhóir. Sidhe sean - teach an fhranncaigh. Sean - pinsínéirí. [Dtuidhbhsí]? An chrainn Caorthainn. Sidhe na carraige móire Gam Gam. Sidhe na tornóige. Ar mullach an árdain. Sionnaigh Teach Pobail - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:15:23 AMfraoich. Is dócha gur bh’é sin an fáth. An gharbh. Ar lorg bíd. In aice an chladaig. Páirc an tsidhe mhóir.
Sruthán an droichid. Sruthán an Choire Bhig. Níl sé chomh mór leis na sruthán eile. Sruthán na sgruithe glaise. Sruthán a’ ghleanna báir. Ceapaim. Bric Bric Bric. Na sruthán eile mágcuairt. In aice an chladaigh. Sruthán an Chrosadáin. Sruthán an fhiodán. flic. Ar thaobh an t’sruthán. Páirc mhoire. Mháinrigh. Dheiread an t’sruthán. Mháim, Mhaim. Cnocáin. Le deiread a chuir leis na sionnaigh a bhi ina gcomhnuidhe ann. Cnoc Poll. Raithnigh. Cnoc Ui Liam Bhuide. Mbrac. Dhuibh, in - dorcha. Tsidhe Mhóir. Na cnuic eile. Na carraighe scoilte Cnocháin. Fhiódán Mhóir. Fhásfadh. Logán na gclocha mbreaca. I lár an logáin seo. Scata Móir beithidheach. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:12:37 AM“Sidhe na gaoithe”. Is é seo an fádh a báisteadh an t’ainm seo air mar bíonn sé an-fhuar ar a mhullach.
Ceartughadh 13-1-1938 Chuala mé sean - mhná agus sean - fhir na h-áite ag rádh go raibh bean uasal ina comhnuidhe i dteach áluinn í lár na páirce seo agus is dócha gur bh’é sin an fáth a bháist siad an t’ainm sin air. Garaidhe na h-abhainne. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sé in aice abhainn-mhóir. Garaidhe an chladaigh. (Bruich Bruich Bruich). Broc Broc. Fuaireadh roinnt beag aoil ann luachra. Go leór luachra. Fraoigh. Tobair. Áird. Páirc an caoireán. Tugad an t’ainm seo air mar bhí moin dubh le fagail ann agus nuair a bhéadh sé tirm, d’imteóchadh sé isteach i gcaoireáin. Pinsínéirí. Páirc bhán. Móran féir - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:09:51 AMlá agus tá baramhail mhór agam gur b’é sin an fáth a tugadh an t’ainm seo air.
“Sidhe an bhóthair. Chuala mé na sean - daoine ag rádh go mbíodh na buachaillí óga ina suidhe ar mhullach an tsige seo gach domhnach ag comhrádh agus ag cur síos ar ghoithe an tsaoghal agus bhí buachall amháin ag canadh amhrán agus [d’aipigh]? sé duine eile taobh istigh ins an tsighe ag cuidiú leis an t-amhrán a rádh agus dá an sidhe in aice an bhóthar agus tá baramhail mhór agam gur b’é sin an fáth a báisteadh an t’ainm sin air. “Sidhe an tsean - mhanrach. Tugadh an t’ainm seo air mar tá sé in aice sean - mhánrach. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:07:26 AM“Sidhe na caoirigh dúba. Báonn gho leór sméara beaga ar a dtugtar caoirigh dubha ag fás car Mhullach an á tsidhe seo agus is féidir iad d’ithe agus is dócha gur bh é sin an fáth a tugadh an t’ainm seo ar.
“Sidhe na frachóga”. Chuala mé na sean - daoine ag rádh gho mbíonn go leór sméara ag fás ar Mullach agus go dtéigheadh na daoine go dtí é le anna agus phiocadh siad na sméara. “Sidhe leathan an taimhnighe. Is é seo an fáth a báisteadh an t’ainm seo air mar bhí sé an - leathan agus tá talamh deas leibheálta thart ar gach taobh de. “Sidhe Mhiceal. Bhí grádh mór ag fear arbh ainm do Micheál ar an sidhe seo agus bhíodh sé ag faire a chuid beithidheach ar a thaob gach - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:05:12 AMag fás ar a mhullach.
“Sidhe charraigh sgoilte. Tugadh an t’ainm seo air mar tá go leór carraigeacha ar gach taobh de agus tá carraig mhór ina lár agus tá go leór sgoilt ann. “Sidhe an chrann nimhe. Chuala mé sean - pinsuínéirí an cheanntar ag rádh go raibh sgraith mhór ag bun an tsidhe seo agus go raibh go leór crainn ghlasa ag fás ins an scraith ar a mbíodh go leór bláthanna dearga ag fás agus dá mbuaileadh duine beithidheach ar bith le píosa de n-chrann seo go bfuidheadh an ainmhidhe bás go tapaidh. “Sidhe (an) na bplaintéoghaibh” báiste an t’ainm seo air mar bíonn planndaí glasa ag fás ar a mhullach ins an samhradh ar a dthugtar plainseógaígh. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:04:31 AMag fás ar a mhullach.
“Sidhe charraigh sgoilte. Tugadh an t’ainm seo air mar tá go leór carraigeacha ar gach taobh de agus tá carraig mhór ina lár agus tá go leór sgoilt ann. “Sidhe an chrann nimhe. Chuala mé sean - pinsuínéirí an cheanntar ag rádh go raibh sgraith mhór ag bun an tsidhe seo agus go raibh go leór crainn ghlasa ag fás ins an scraith ar a mbíodh go leór bláthanna dearga ag fás agus dá mbuaileadh duine beithidheach ar bith le píosa de n-chrann seo go bfuidheadh an ainmhidhe bás go tapaidh. [“Sidhe (an) na bplaintéoghaibh”] báiste an t’ainm seo air mar bíonn planndaí glasa ag fás ar a mhullach ins an samhradh ar a dthugtar plainseógaígh. - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:03:14 AMan t’ainm seo air mar cruinnigheann go léor préacáin ar a mhullach gach oidhche lé fanacht ann go dtí moch na maidhne.
“Sidhe loch Áine. Tugadh an t’ainm seo air mar tá sé in aice loch deas ar a dtugtar loch Áine air. “Sidhe teach a bhopail. Tugadh an t’ainm seo air mar tá sé in aice lé teach phopal. “Sidhe loch árd. Tugadh an t’ainm seo air mar tá sé thuas ar mhullach cnoch agus ta loch mhór ag a bhun. “Sidhe na gcarraígreacha”. Tugadh an t’ainm seo air mar tá sé lán-ualaighthe lé carraigreacha móra géara. “Sidhe an fhraoich. Is é seo an fáth a báisteadh an t’ainm seo ar an sidhe úd mar bhí go leor fraoch - ball sinsearach (stair)9/27/2023 11:00:57 AMagus tógadh an leachta ós a chionn. “Sidhe Cruinn”. Tugadh an t’ainm sin air mar tá sé an-chruinn.
“Sidhe leathan : Tá an sidhe seo níos leithne ná na sidheanna eile atá mágcuaird. “Sidhe an ghiarraidh” Tugadh an t’ainm seo air mar tá pluais giarraidh ag a bhun. “Sidhe dóighte. Chuala mé na sean-daoine ag rádh go raibh [go leor sionnaighe] ina gcomhnaidhe ann agus bhíodh siad ag déanamh sgrios ar alán daoine agus dóigh na daoine iad istigh ins an tsidhe. “Sidhe carrach. Tá go léor carraigreacha ar gach taobh de’n sidhe seo agus tá baramhail mhór agam ghur b’é sin an fáth a tugadh an t’ainm seo air. Sidhe na bpréaceán. Bháist na daoine - ball sinsearach (stair)9/25/2023 8:43:08 AMMadh aint damh, Peigí Ní Dubhthaigh, an Áirdmhín, Clochan Liath a fuair mé na h-amhrain roimh sgríobhtha. Dalladh í go taismeach le bionglam maide briste nuair a bhí sí in-a tachrán agus bhí mórán sgeulaidheachta agus seanchus aicí agus n-am amháin acht tá siad ligthe ar dearmad aicí anois. Tá sí tuairim ar 50 blian d’aois.
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:58:00 AMBeinn Padaí ShéaghainComhgarach de (abhana) dhroiceadh na [nEilnigh,]? tá beann agus deirtear I gcómhnuidhe gó bhfuil sé uasal. Bhí agus tá teaghlach i dteach [?] comhgarach d’on bheann seo agus bhain siad cuid de na clochaibh amach as an bheinn.
O’n lá sin amach thainic droch mí ádh ar an teaglach sin go dtí nach bhfuil duine ar bith fágtha an mac amháin. Gan sáth, gan reasún b’eigean daobhtha a dhul go teach na nGealt Lá amháin chuaidh dhá dheirbhshiuir isteach. O’n lá sin gó dtí lá indhiu níor bhain duine ar bith ó soin le [“O]? Beinn Phadaí Shéaghain. - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:55:57 AMsaor cloiche ann. Bhí an capall óg in a luighe agus bhí fir a deim ar Joe leis an capaill a thógail. Thainic dhá Protusanach aníos an bhealaigh mhóir agus chur choir ar Joe, caide mar bhí an capall. O! ceart go leor, a dubhairt Joe, ag an am ceadna ag druid amach doras an bhoithigh, ar eagla go bhfeiceadh siad dadaidh istoigh.
Nuair a bhí síad giota maith ar shiubhail, diarr (sé) Joe ar an saor cloithe dul suas go teach eile in a raibh Catolicigh in a gcomhnuidhe agus iarraidh orthú theacht anuas go dtíogfadh síad an capall.Sin dream a dubairt Joe ar shiubhail suas an bhealach mhór, agus ní thig leó [ambeúl]? a coinnilt, druidte. (Tá Joe é fhein in a Phrotustanach) Is maith liomsa daoine a fhághail, a [choinngheil]? achan rud daobhtha fhein. - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:54:14 AMJoe agus a Chapall.Cheannuigh Joe capall óg agus lá amháin nuair a bhí an buachaill a thabhairt amach le deoch a fhághail, loiteadh an capall le gluaisteán. Bhí an capall istoigh annsin agus bhí na Protustanaigh ag teacht ag fiafruigh de Joe caidé mar bhí an capall.
O níl a gach cearr leis a deireadh Joe. Béidh mé ag treabadh imbarach. Lá amhain bhí an - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:53:28 AM[sgeilp]? a thabhairt daobhtha.
[Dam nughad ort a deireadh Joe (sa) leig daibhtha go bhfuighidh síad greim le [hithc]? Caidé tá síad ag deanadh ort. - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:52:37 AMJoe agus na luchógaíTá an sean teach lán - luchóg, agus níor maith le Joe dochar ar leith a dheanadh daobhtha. Nuair a bheadh an saor - cloiche seo ag deanadh a dhinnear i gcómhnuidhe, bheadh na luchógaí ag cuir amach a gcinn agus brath rudaí beaga a fághail. Bheadh an saor - clioche brath
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:51:40 AMbpláta súgh a bhí ag Joe. Thóg Joe an chearc agus chuinnig sé í go raibh an tsúgh a bhí ar a crab, uilig sa phláta arís. Annsin chaith sé ar an urlar í, agus da [bhairt]? sé
[Damnughadh]? ort nach raibh ait ar bith agat le dul ach isteach in mó shúgh-sa. - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:50:31 AMJoe agus an CearcDearthbhrathair dó Jane is eadh Joe. Tá teach sglátaí acú ach má tá fhéin, tá siad in a gcómhnuidhe sa sean teach.
Bhí “Joe” brath posadh fad ó shoin agus fuair an cailín bás. Dubhairt sé annsin, nach rachadh sé isteach sa teach úr go bráth [Ce-arca]? atá aige sa teach úr anois. Tá an sean teach bun os cionn, dorcha agus gan gach an bith in a ait fhéin. Tá saor - cloiche agam anois ag [bair]? agus deir sé liom go raibh sé ag obair ag Joe am amháin (Joe Boyce atá ar an saor - cloiche) Lá amhain ag am dinneara, rith cearc anuis o’n tseomra agus cade’n ait ar tuit sí ach isteach i - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:49:25 AMRud a tharlaigh ins an Pharóisde seo le goirid.Tá bean sa pharóisde seo (Jane Arnold Protestant) bhí madadh aici darbh ainm Paddy. Chuaidh mise isteach aici lá amháin agus bhí sí comhair a bheith ag caoineadh. Chuir mé ceist uirthi caidé bhí cearr leithi. Och fuair Paddy bás indé a deir sí. Is mise a crothnuigheas Paddy a deir sí no ní rabh [bamhail]? no pláta le nighe agam le fada. No lighe Paddy iad i gcomhnuidhe.
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:48:13 AMa throid Cúchulainn an cath deireannach. Triúr cloinne Cailitíne a thug a bhás. Chaith duine acu sleagh dhearg the go ndeachaidh tríd. Thug a giolla, mar a bhí laogh mac Rianghabhra, go loch a bhí ina naice é go nighfeadh sé an fhuil de. Bhí amharc na súil caillte ag Cúchulainn fán am seo agus ní fhaca sé dobharchú a bhí sa (leat) loch ag tarraingt air. D’innis laogh dó go raibh an dobharchú ag teacht, agus d’iarr Cúchulainn air cloch a chur in a láimh agus a innsin do nuair a bhéadh an dobharchú fá dhá léim de. D’innis. Chaith sé an cloch. ‘Goidé mar chuaidh an t-urchar sin?’ ar seisean le laogh. ‘Goidé mar chuaidh gach urchar dár chaith tú ariamh arsa laoch. ‘Díreach’, (asra) arsa Cúchulainn. ‘Cú mo chéad éacht agus cú m’éacht deireannach’, ar seisean, agus luighe sé síos agus fuair se bás.
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:47:20 AMan mhac a chuir ‘na dhiaidh go h-Éirinn nuair a bhéadh sé na fhear. Nuair a tháinig Meadhbh agus a h-arm as Connachta go dtug leo an Donn Cuailgne ní raibh duine de na h-Ultaigh leis an tír a chosaint ar an námhaid ach Cúchulainn. Ar feadh i bhfad choinnigh sé na Connachtaigh ag féachaint air ag troid leis na gaisgidhigh bá nó dá raibh acu agus é ag breith na buaidhe ortha i gcomhnuidhe. Nuair a b’fhada le Meidhbh a bhí an cineál seo troda ar shiubhal, sgiord sé thairis gur sgrios Cúigeadh Uladh agus go dtug léithe tairbh Dhaire, an Donn Cuailgne. D’éirigh Conla aníos go raibh ‘na fhear agus chuir an mháthair go h-Éirinn chúig a athair é. Bhí olc ag an máthair mhóir, ag Sgathaigh, do Chúchulainn, agus chuir sí geasa ar Chonla, nuair a bhí sé ag imtheacht (t) gan a ainm a innsin do neach go mbéadh arm thríd a chorp mar bhí súil aici go gcuirfeadh Cúchulainn troid ar agus go (gc) muirbhfeadh sé é nuair nach mbéadh aithne aige air. Mharbh; mar ní raibh a fhios aige gurbh’ é a mhac a bhí aige ann go raibh sleagh thríd a croidhe aige. Deir an sean-sgéal gur thruagh leath an t-athair a fheicsin ag caoineadh a mhic agus ag mallachtaigh ar an mnaoi a ba chiontach le n-a bhás. I mBrisleach mhór Mhaighe Muirtheimhne
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:45:52 AMghearr an mhoill air sean an tóir a chur ortha. Ba ghoirid ina dhiaidh sin go bhfuair an rí cuireadh ar féasta ó chulann gabha. Nuair a bhí sé fhéin agus a shluagh imthighthe go teach an fhéasta, lean Cúchulainn lorg na gcarbad go dtáinig sé go Dún Chulainn. Bhí cú ag Culann a bhíodh ag tabhairt aire dá dhún is dá áirnéis agus [sgaoibh]? an gabha í nuair a tháinig an rí is na n-uaisle isteach. Thug sí léim ar Chúchúlann, nuair a chonnaic sé é ach rug seisean greim sgornaighe agus greim chúl muineáil uirthi gur steall a h-inchinn as a ceann ar charraig cloich a bhí ina aice. Seadanta an t-ainm a bhí air roimhe sin, ach tugadh Cúchúlainn air ón lá sin amach mar dubhairt sé go ndéanfadh sé ionad na con ghabha go bhfuigheadh Culann cú eile a bhéadh ábalta ar a áit agus a chuid áirnéise a choimheadh ar gach námhaid. D’éirigh sé aníos na fhear bhreágh láidir agus d’fhoghluim gach cleas troda dá raibh le fághail i n-Éirinn. Annsin d’imthigh sé anonn go h-Albain chuig Sgathaigh mhór gur fhoghluim cleasa eile ann agus go bhfuair cleas an gha bolga uaithe. Pósadh ar inghin Sgathaige é agus rugadh mac do ar a dtug sé Conla. Nuair a bhí sé ag fághail na h-Alban, D’iarr sé ar an mháthair
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:45:03 AMSgéal a chulaidh mé Fá Cúchulainn.I nDún Dealgan i Maigh Mhuirtheimhne a rugadh agus a tógadh Cúchulainn go raibh sé seacht mbliana d’aois. B’uncal do Conchubhar Mac Neasa, Rí chúigeadh Uladh agus nuair a bhí an gasúr seacht bliana d’aois thug sé leis a (cn) chamán agus a chnag agus níor siad go rabh sé i nEamhain Mhacha ag cúirt an ríogh. Bhí céad go leith buachaill ag an rígh ag foghluim cleasa lútha agus [gaisgideachta]? i nEamháin Mhacha agus nuair a chonnaic siad an [strunséir]? nár aithnigh siad ag teacht na measg, thug siad go léir faoi, ach ba
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:43:46 AMdraoidheachta agus d’fhág bodhar balb aige í. An t-Samhain a bhí ann agus bhí sí annsin aige gan focal aicí go Samhain dar gcionn. Oidhche Shamhna dimthigh Conall go Dún na Séad ag súil go gcluinfeadh sé rud éigin a léigheasfadh an cailín. Níorbh fhada ann é go gcuala sé duine den t-sluagh sídhe ag caint ar cailín Connacht bhlian is an oidhche anocht a sgiob an baoigheallach beadhaidhe cailín Chonnacht uainn ar seisean “Is fíor sin” arsa duine eile aca “ach níl mórán maith dó í bheith aige mar tá sí bodar balbh. Dá bhfaghadh sí deoch [afh]? an gcorn seo arsa’n chéad duine arís bhéadh sí comh slán is bhí sí ariamh. Isteach leis an mbaoigheallach agus d’fhán go dtáinig an corn a fhad leis. Amach leis agus an corn na dhorn agus ní thug na daoine beaga fa deara go rabh an corn imthighthe go raibh deoch ólta ag an gcailín as. Níor luaithe an (deobh) deoch thiar aicí na tháinig a caint chuici. Sin eachtra Chonaill Uí Bhaoighill agus cailín Chonnacht go dtí sin.
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:42:56 AMSean Sgéal.Bhí Conall Ó Baoighill na chomhnuidhe ‘sna Rosaibh, agus oidhche dá raibh sé amuigh casadh an (slag) sluagh sídhe air agus iad ag dul suas go Connachta le cailín dóigheamhail a bhí ann a thabhairt leo anuas go Dún na Séad mar ar chomhnuigh siad. Mar nach dtiocfadh leo an cailín a thabhairt leo gan duine saoghalta bheith ar mhuin an chapaill léithe thug siad leo Conall suas. Chuir siad an cailín ar chúlaibh Chonall agus D’fhill ar an mbaile. Bhí a chluasa fosgailte ag Conall agus bhí sé ag eísteacht le na gcomhrádh ar an mbealach anuas. “Is mór an truaighe truaighe arsa duine acu”, gan í ag Conall óir is breagh an cailín í “Ar a thoil fhéin atá”, arsa duine eile. Má tá taitneamh aige di, níl aige ach fáinne a ghearradh timcheall uirthi agus ní bhéidh de chumhacht ag aonduine againne baint léithe. D’fhan Conall go raibh sé ar ais sna Rosaibh, agus nuair a fuair se faill ar na daoine beaga. Ghearr sé fáinne thart air fhéin agus ar an gcailín. Ach sul a rabh an fáinne déanta aige, bhuail duine de na daoine maithe an cailín le slaitín
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:42:06 AMSgéal.Bhí amadan ann am amháin níor bhfeidir leis obair ar bith a dhéanamh. Tugadh sé gach aon lá ag feadhach coinín no ag iasgaireacht bhreac. Bhí slat breágh iascaigh aige agus is minic a ghabhadh sé bric móra ins an abhainn do bhí an aice a tighe. Lá amháin nuair a bhí sé ag iasgaireacht fuair sé bradán mhór agus thug sé leis abhaile é agus bhród ann a chroidhe. Ditheadar an bradán agus moladh an t-iasgaire go mór. Cúpla lá na dhiaidh sin nuair a bhí an t-amadán ag dul a iasgaireacht arís casadh iasgaire eile ar. Dhfhiafruigh sé do an rabh an bradán a fuair sé mór. Ó ars an t-amadán nuair a tharraing sé amach é as an tuige é do thuit an t-uisge san abhain.
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:41:10 AMSloinnteacha na daoine ins an Pharóisde seo.Ní Arcann, Nic Cuinn, Mac Ghloinn, Mac-Giolla-bhuidhe. Mac -Ach- tSeachlain, Ach Cheallaigh, Mac Na-Midhe, Mac-A-Bháird, Mac Loinnsigh, Mac-A N-Ulthaigh, Mac Daid, Ach Dochartaigh, Ach h-Eithigheirn, Ach Dubhthaigh, Ó Baoighill, Nic Suibhne, Mac Meanman, Ach Muighe, Ach Gallchobhair, Dubhagán, Ach Gaoithín, Mac Ailín, Mac Domhnall, Ó Néill, Ach Annagán, Ní Gheireann, Ní Cnáimhsighe, Ní Mharlaighe, Mac Giobúin, Cuinecim, Mac Lochlann, Cheallbhuighe, Ach Luadhóg, Ach Scarlann, Mac Aodh, Mac Fhionntaigh, Ní Breitheamhain, Ní Cheatharláinn.
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:40:13 AMsin, chaith an gasúr cloch anuas agus bhuail sé an fáthach sa cheann. D’éirigh sé agus an fhearg go deo air, agus mharbh sé (an) na fáthaigh eile. Dubhairt an gasúr beag a bhí thuas ar an teach is mise a bhuail thú. Dá mbéadh fhíos agam gur thusa bhá chionntaigh le mó dhá dhearbhráthra a mharbhadh. Dubhairt an gasúr. Ma théighim-se síos agat marbheóchaidh mé thusa fósta. Tháinig an gasúr anuas chuige. Dubhairt an fáthach leis. Bheirfidh mise obair dhuit. Dimthigh an fáthach na bhaile agus thug sé an gasúr leis fósta. Tá obair a dhith ar an ghasúr seo. Dhubhairt an bhean. “Bheirfidh mise obair do cinnte” D’iarr sí ar an bheirt uisce a iomchur duithe. Dimthigh an bheirt acu agus diomchur siad an tuisce duithi. Annsin léig siad amach an teallach. Bhí máll beag beag leathair ar an fáthach agus ní rabh sé ábalta é a sgaoileadh. D’iarr sé ar an ghasúr é a sgaoileadh. Bhí sgian phóca ag an ghasúr agus ghéarr sé an fáthach in áit a (an) mhála agus fuair sé bás. Chuaidh sé isteach ag an bhean agus d’innis duithi gur mharbh sé an fáthach. Níor dhubhairt sí dadaigh. Dubhairt an ghasúr leithi go gcaithfeadh sí lán mála óir agus airgead a (thar) thabhairt do. Thug sí do é agus dimthigh sé leis. Ní fhacaidh sí é ón lá sin go dtí an lá andiú.
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:39:26 AMSean Sgéal.Bhí Rí thall i Sasan uair amháin agus bhí sé ag chuir suas caisleán. An mhéid a chuireadh deich fear suas ins an lá bhí sé leagtha ins an oidhche. Bheireadh sé deich bpúnnta do fhear ar bith dhfanóchadh agus a choinneóchadh ar shiubhal na fáthaigh go maidín. Bhí fear ar na Gleanntaí agus chualaidh sé an sgéal. Chuaidh sé anonn. Ní léigfeadh an Rí do suidhe go maidín. Dubhairt sé “gur siomaidh fear a shuidhe agus marbhadh iad. Suidhfidh mise arsa an fear. Shuidhe sé. I lár na h-oidhche tháinig trí fáthach. Is bréagh an giota atá deánta acu arsa siadsan. Acht ní bhéidh (muid) sinne ibhfad da leagant. D’imthigh siad agus fuair siad bolann agus mharbh siad é (agus) bhruith siad é agus dith é. Chuaidh siad a chodhladh. Nuair a bhí siad uilig na gcodhladh. Caith an gasúr beag a bhí thuas ar an teach cloch anuas ar dhuine do na fáthaigh agus bhuail sé é. Dubhairt sé leis an dhá fháthaigh eile mhá bhualann sibh mise arais marbhuigheadh mé sibh. Tamall na dhiaidh sin, caith an gasúr beag a bhí thuas cloch anuas agus bhuail sé é le cloch arais. D’éirigh sé. Ca tuige a bhuail sibh mé. Níor bhuail muid tú, dubhairt an fáthach. Má bhualann sibh mise arais marbhuigheadh mé sibh. Tamall eile na dhiaidh
- ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:37:49 AMMó dheideo ar chúl an chónra agus dhá chéad chóta mór air = Gás Cabáiste.Cailleach sa chlúid bior na súil agus í ag uthamail = Túirne
Molt mór dubh teann istig ididr dha ghleann. Nuair a bhogann an molt mór dubh teann bogann an dá ghleann = Asal agus párdógaí air. Bairle ar an traigh agus a dhá cheann druidte = Ubh. - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:36:50 AMbata caol dubh agus é ag damhsa go tuit = toit.Bean bheag amuigh annsin agus sgian go dtí an croidhe innte = Measgán ime
Caidé a ritheas ar an urlar agus gan cos ar bith ann = Uisge. Caidé an rud a shiubhail Éire agus nach fhluichas chais = beathóg. Tá bean bheag amuigh annsin agus crios dá cuid fhéin uirthí = Sapa arbhar. Caidé atá sinn uilig ag dheanamh in am amách = Óg éirighe Sean. Caidé an céad rud a bhéas ag fanacht ort ar maidin = do cuid urnaighe. An rud is mó a bhfuil súile air agus na bhfeiceann = Fata. Cé’n rud is mó a shiubhaileas ar a cloigean = tairnge- bróg. - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:35:15 AMamháin, asal, madadh, agus cat.Conbhuigheann Muiris-A- Gaoithinn dha ghamhain, triúr bá, cat.
Conbhuigheann Niall Ó Breitheamhain cúig bá, ceithre gamhna, tarbh, dá chapaill, cat agus madadh. Conbhuigheann Séamus Ní Gheircann dhá bá, gamhain, asal, madadh agus cat. Conbhuigheann Seághan Ó Breitheamhain cúig bá gamhain amháin, madadh, capall agus cat. Conbhuigheann Séamus Meanman gamhain amháin, triúr bá, madadh agus cat. Conbhuigheann Seághan Mac-na-Midhe bó amháin agus dha gamhain, cat agus madadh. Conbhuigheann Cathal Mac-na-Midhe trí ba agus dhá gamhain, cat agus madadh. Conbhuigheann Isebál Mac-na-Midhe bó amháin agus gamhain amháin cat agus madadh. - ball sinsearach (stair)9/25/2023 7:34:18 AMNa h-ainmhidhe agus na Peataí ins na tighe seo shuas.Conbhuighean Shéamus Ní Éichtheighirn triúr bha, dha ghamhain, capall, cat agus madadh
Conbhuighean Nóra Nic-na-Midhe ceithre bá, triúr, gamhna, asal, madadh, agus dhá chat. Conbhuigheann Aodh-Mac-na-Midhe triúr bá, triúr gamhna, capall, asal, madadh agus cat. Conbhuigheann Cathal Mac Meanman ceithre bá, dhá ghamhain, madadh agus cat. Conbhuigheann Arús Nic Airceann triúr bhá, dhá ghamhain, capall, asal, madadh agus cat. Conbhuigheann Eadhmonn Ní Ghallcobhair da bhá, dhá ghamhain, asal, madadh, agus dhá chat. Conbhuigheann Fillip Ní Cuinn dhá ghamhain, triúr bá, asal, madadh agus cat. Conbhuigheann Aontoine Creag ceithre bá, gamhain - ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:14:05 PMSloinnteacha na daoine ar an (Gall) Árd-leathan.Mac Na Midhe, Ní Eichtheighirn, Ní Airceann. Ó Gallcobhair, Ní Cuinn, Ní Dubhthaigh, Mhac Gloinn, Mac Gloinnsig, Ó Baoghail, Ó Breiteamun.
- ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:13:07 PMSloinnteacha na Daoine ar (arnna d) an Gall-bhualaidh.Creag. A Gaoithinn, Ó Breitheamain, Ní Éichteighirn, Mac Meanman, Mac, na Midhe, Ní Dhubhthaigh, O Domhall, Ní Ceabhlaigh, Nic Cuinn, Mac Gloinn.
- ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:10:43 PMoirde. Gruaig donn atá ar an inghean.Gruaig liath atá ar Seághan Mach-na-Midhe agus a bhean tá siad tuirim cúig troig ar óirde Gruag donn atá ar an clann.
Gruaig liath atá ar Seaghan Mac-na-Midhe. Gruaig liath atá ar Cathal Mac na Midhe agus gruaig dhubh ar a bhean tá siad tuirim is cúig troigh ar oirde. Gruaig liath atá ar Isebál Nic-Na-Midhe. Tá sí tuirim is cúig troig ar óirde. Gruaig liath atá ar Róise Ní Dhubhtaigh tá sí tuirim is cúig troig ar óirde. Gruaig liath atá ar Mícheál Ó Domhnall. Tá sé tuirim is sé troigh ar óirde. - ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:09:55 PMGruaig liath atá ar Aontoine Creag ag Máire tá siad tuirim is cúig troigh ar óirde (tá) Gruaig dhubh atá ar an clann.Gruaig liath atá ar Muiris-A-Gaoithinn agus tá sé tuirim is cúig troigh ar óirde. Gruaig dhub atá ar a bhean Tá sí tuirim is cúig troigh ar óirde. Gruaig dhonn atá ar an mhach agus an inghean.
Gruaig liath ar Niall Ó Breitheamain agus a bhean tá siad tuirim is cúig troig ar oirde. Gruaig dhubh atá ar na mic agus na ingheanach. Gruaig liath ar Séamus Ní Éichtheighirn agus a bhean tá siad tuirim is cúig troigh ar óirde. Gruaig dhubh atá ar an inghean agus (tri) beirt de na mic ag gruaig rhuadh ar an mhac eile. Gruaig liath atá ar Seaghán Ó Breitheamain agus a bhean tá siad tuirim is cúig troigh ar óirde. Gruaigh ruadh atá ar an clann. Gruaig liath atá ar Séamus Mac Meanman agus a bhean tá siad tuirim is cúig troigh ar - ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:09:01 PMGruaigh liath atá ar Aodh Mac-na-Midhe. Tá sé tuirim is troigh ar áirde. Gruaig liath atá ar a bhean tá sí tuirim is cúig troigh ar óirde Gruaig dhub atá ar an clann.Gruaig liath atá ar Cathal Mac Meanman. Tá sé tuirim is sé troigh ar oirde. Gruaig liath atá ar Máire tá sí tuirim is cúig troig ar óirde. Gruaigh dhubh atá ar na Mic agus na ingheanach.
Gruaig liat atá ar Arús Nic Airceann tá sé tuirim is cúig troigh ar óirde. Gruaig dhubh atá ar a bhean tá sé cúig troigh ar óirde. Gruaig dubh atá ar an clann. Gruaigh liath atá ar Eadhmonn Ní Ghallchobhair tá sé tuirim is sé troigh ar óirde. Gruaig liat atá ar a bhean. Tá sí tuirim is cuig troigh ar óirdé Gruaigh dhubh atá ar an mach Gruaig liath atá ar Fillip Ní Cuinn tá sé tuirim is cuig troigh ar oirde. Gruaig dhubh atá ar a bhean tá sí tuirim is cuig troig ar óirde. Gruaig dhubh atá ar an chlann - ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:07:57 PMDath na Gruaige atá ar na Teaghlaig seo suas agus a méidGruaig dhubh atá ar Séamús Ní Éirigheann tá sé tuirim is sé troigh ar airde. Gruaig dhubh atá ar a bhean agus na ingheannach. Gruag dhonn atá ar na mic.
Gruaig liath atá ar Nóra Nic-Na-Midhe agus gruag dhubh ar na (ma) mic agus na ingheannach. - ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:06:30 PMIsebál Mac-na-Midhe. Tá an fear marbh le fada. Níl duine ar bith aicí acht í fhéin.Róise Ní Dhubhthaigh níl duine ar bith sa teach ach í fhéin.
Mícheal Ó Domhnall. Níl sé pósta. Níl duine ar bith aige ach é fhein. - ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:05:37 PMClann Niall Ó’Breiteamain agus Máire. Tá Máire marbh. Cúig ingheanach atá ann agus dá Mhac. Bríghid, Máire, Susaí, Peigí, Anna agus Mícheál agus Seán.Clann Séamus Ní Éichtheigirn agus Máire. Tá triúr mic agus inghean amháin. Séamus, Cathal, Seaghán agus Máire.
Clann Seaghán Ó Breiteamain agus Cáitlín. Dhá mhach agus inghean amháin. Seaghán (ag) Conn agus Máire. Clann Séamus Mac Meanman agus Máire. Inghean amháin atá ann Máire. Clann Seaghán Mac na Midhe agus Máire Nic na Midhe. Bhí inghean amháin aige mac amhain tá Máire go measra sean. Máire agus Seaghán an tainm atá ar an mhach agus inghean. Seaghán Mac na Midhe níl duine ar bith aige acht é fhéin. Cathal Mac-na-Midhe agus a bhean Susaí níl clann ar bith acha. - ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:04:21 PMTeaghlaigh án Gall-Bualaidh.Ceithre theaghlach dhéag atá ar an Gall-Bualaidh. Clann Antoine Creag agus Máire. Seisear de theaghlach atá ann, Pádraig, Séamus agus Prionnsas. Susaí, Anna, agus Nóra. Tá an nháthair marbh Tá an t-athair beó.
Clann Muiris A- Gaoithinn agus Bhríghid. Beirt de theaghlach atá ann Séamus agus Máire. - ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:03:25 PMagus Prionnsias an t-ainm atá ar an mhach. Clann Eamonn Ní Ghallchobhair agus Bríghid Ní Ghallchobhair. Mac amháin atá ann darbh ainm Eamonn. Clann Fillip Ní Chuinn agus Éibhlín Ní Chuinn. Triúr ingheanach agus ceithre mac. Ainm na ingheanach. Máire Anna agus Teresa Ainmneacha na Mic. Pádraig, Peadar, Séamús agus Seorsa.
- ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:02:36 PMTeaghlaigh an Bhaile s’againne.Tá cuid mhór teaglac ar an bhaile s’againne. Sí Nóra-na-Mhíde mó mháthair. Tá sí go measra óg. Is é Doimhnic Mac-na-Midhe mo athair. Tá sé marbh le tamall maith. Tá cúig cloighne páistí ann. Seo iad. Seaghán, Cónn, (Pri) Prionnsias, Máire, agus Cáitlín. Tá teaghlach eile ann. Séamus Ní Éichtheighirn fear an toighe agus Sorcha Ní Éichtheighirn beann an toighe. Tá seacht (Cl) cloigne páiste ann. Seo iad. Máire Bríghid Róise. Píghí. Seaghán Pádraig agus Néill. Clann Aodh an-na-Midhe agus Caitlín-Nic-na-Mhídhe. Tá sé cloigne páistí ann. Seo iad Pádraig Eoghan. Aodh. Anna Máire agus Caitlin. Clann Cathal-Mac-Meanna agus Máire Nic Meanman. Tá seacht cloigne páistí ann. Seo iad. Pádraigh, Seaghán, Prionnsias. Máire, Cáitlin, Nula, Nansaí. Tá teaghlach eile ann. Eoghain Mac Gloinn fear an toighe agus Cáitlín Nic Gloinn bean an toighe. Níl teaghlach ar bith annseo. Arus Ní Airceanna fear an toighe agus Máire Nic Airceann beann an toighe Tá inghean agus mach ann. Ainm (na ingheanacha) an inghean, Máire
- ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:01:39 PMSean Sgéal.Bhí fear ann uair amháin. Chuaidh sé na bhaille mhór. Fá coinne péire bróg lá amháin. Ceannuigh sé na bróga. Dimthigh sé annsin gur ól sé a sháith ag bhraon beag a bharraidheacht. Go mall san oidhche bhog sé leis na bhaile. Nuair a shroich sé an teach bhí siad uilig na luighe d’fhosgail sé doras agus chuaidh sé isteach. San am seo bhí (na) a mheabhair cor a bheith caillte aige. Chaith sé na bróga isteach sa leabaidh. Bhain sé de a chirteach agus luigh sé fhéin faoi’n tábla. An céad duine a déirigh ar maidin fuair sé é fhéin na chodhladh go saimh faoí’n tábla. Nuair a tháinig sé chuige fhéin beigean dó gáire a dhéanamh faoi an rud a rinne sé. Shí sé gur é fhéin a chuaidh a luighe san áit na mbróg agus gur chaith sé na bróga faoí’n tábla. Níor ól sé an dheór ba mhó na dhiaidh sin.
- ball sinsearach (stair)9/20/2023 9:00:33 PMbharach. Dimthigh an fear ach ní teacaidh sé fa coinne an bhrosnach ach dimthigh sé leis ag iasgaireacht. Bhí sé máll an oidhche sin nuair a chuaidh sé na bhaile agus ní fhacaidh an bhean é. Ar maidín Dia Domhnaigh dimthigh sé leis na coilleadh aríst. Chruinnuigh sé úlach brosnach agus bhí sé ag gabhail na bhaile nuair a mhothuigh sé glór ag radh “Fág síos sin” Ó arsa an fear ní thiocfadh liom no ní teinidh ar bith ag mo bhean fa coinne na dinneára a bhruith. Dubhairt an glór annsin. Ciaca is fearr leat sin a leagadh síos no é a thabhairt leat. Bfhearr liom é a thabhairt liom. Togadh suas sa a spéir é agus deirtear go bhfuil fear ins an geallach ariamh ó shoin.
- ball sinsearach (stair)9/20/2023 8:59:35 PMSean Sgéal.Bhí fear ann am amháin. Lá amháin chuir a bhean air gabhail fá choinne brosnach no go mbéadh an Domhnach ann lá thar na
- ball sinsearach (stair)9/20/2023 8:58:45 PMUrnaighe Mhuire.A Mhaigdan Muire mháthair Dé bhfuil (na) fusgladh na cruinne ar do láimh go léir. Cuir iompuigh ar do leinbh a dfulang an páis go géarr in a dtruagh chás portaigh agus tárail mé. Mó ghrádh tú a leinbh a geineadh sá mhárta. Mó gráth tú a leinbh a rugadh sa stábla. Mó gráth tú a Íosa Aon Mhic Muire. Cuidigh liom anois agus ar uair mo bháis Ámén.
- ball sinsearach (stair)9/20/2023 8:57:24 PMSgéal.Bhí fear ann am amháin agus bhí an dúil san ól aige. Domhnach amháin rinne an Sagart seanmóir ar clachan. Ní rabh an fear seo ag (an) éisteacht leis ach bhí a bhean ag éisteacht. Nuair a thainig sí na bhaile dfhiafruigh sé duithe caidé bhí an sagart ag rádh indiú. Rinne sé seanmóir ar olachan. Bhí mé ag éisteacht le duine a dubhairt na mblásfadh sé déor