Líon iontrálacha sa taifead staire: 371
ball sinsearach (stair)
2018-12-12 09:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Lisbannagher Fort
Quite convenient to this school on the top of a hill there in a fort which is in the townland of Lisbannagher. Formerly the fort was surrounded by a strong stone wall which is our crumpled down into heaps of stone on which there are trees growing on at the present day.
It is supposed that those forts were built by chiefs in former days.
In the middle of this fort the chief had their dwellings places. The greater the chief were the more walls they had around their castles. The people are now in great awe because they say it is inhabited by fairies. There are many stories told about the fort. Here is the following story told about it.
One morning a woman named Mrs Morrison got up early. She
ball sinsearach (stair)
2018-12-12 09:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Boots and bare of the feet
In former times the people did not as they do now, wear boots until they were full-grown.
At that time, it was common to see people full-grown barefooted. Near the place where I live about sixty years ago there lived a man whose name was Henry Burrow. This man was occupied making and mending boots. At that time there were no boots or shoes to be bought in shops as there are nowadays. The people that came before Henry used make boots also.
In the parish of Riverstown there lived a woman whose name was Winnifred Carty. This poor woman never wore a boot or shoe in her life. She used go into the town in frost, snow and rain barefooted. She used buy loaves in the town and go out through the country selling them. Once there was a man who went to town to buy a pair of boots. This man never wore boots before. When he reached the town he bought the boots and wore them home. On his way home he took them off. After a while he struck his great toe against a
ball sinsearach (stair)
2018-12-12 09:02
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Festival Customs
In this country there is generally an old custom for every festival throughout the year. For instance, Halloween which is one festival comes the day before the first of November.
This festival brings joy to both young and old. A feast is generally held in every house. The children play all sorts of jolly games and they feast on apples and nuts. The following are the games which are played Blind Man's buff and ducking and they also perform tricks.
Ducking is played in the following manner. An apples or perhaps money is put into a vessel of cold water and then the children in their turn dip their heads into the vessel and try and catch the object in their mouth, whoever catches i will be the owner.
There is also another game which is usually played on that night. This is a very exciting game. An apple is tied to a long string and then tied to the ceiling. The children go round the apple with their mouths open and they try to catch it and
ball sinsearach (stair)
2018-12-12 08:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Boots and care of the feet
In former times the people did not do as they do now wear boots until they had grown to manhood and womanhood.
At that time, it was common to see a man or woman with no shoes. In my locality there were woman and men that never wore shoes and their feet were as hard as timber.
There are not many shoe-makers in the locality now.
The ancestors of these shoe-makers were shoe-makers too. Generally, at night the shoe-maker work shop is crowded with people telling stories and talking about the affairs of the world.
There is a story about an old man who never wore a shoe. He went to the town to buy a pair. When he got them he put them on him and started for home. He wore them half way home and then took them off and put them on his shoulder. He had not gone far till he broke his toe and then he said “it was a good job that I had not on my boots”
John Healy
14: 12: 1938
I got this information from my mother J.H.
ball sinsearach (stair)
2018-12-12 08:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Festival Customs
The people of this country practice many customs on certain festivals.
On St Stephens day the boys and men go about the country gathering money. They travel from house to house looking for pennies.
They carry musical instruments with them for playing music when they come to a house.
They are dressed in coloured rags sewn together.
When they come to a house they play music and dance also.
“The wren the wren the king of all birds
St Stephen’s day was caught in the furs
Up with the kettle and down with the ham
Give us some money to bury the wren.”
On that day the people have a goose or a turkey for the dinner.
In the evening the men go to the Public house and drink the money, but the boys divide it between them. They buy sweets and articles.
Then they go home.
John Healy
I see this with my
I observe this daily J.A.
ball sinsearach (stair)
2018-12-12 08:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The Travelling Folk
The tinkers or travelling folk, who are well known in this country, visit this district very often.
The tinkers, who are the most common of all, beg mostly all their support from the country people. They visit this district often and especially in winter because it is a sheltry place. Some travel in vans in which they live and they that have no vans travel in donkey-carts and horse-carts and they live in camps which they make. They that visit my place often are the Mc Donaghs and the Nephins.
There is another tribe called gipsies who visit the locality seldom. They travel around the country selling articles such as brooches, hair pins, handkerchiefs, lace and many other things which they earn a lot of money for. Then they buy the food they require for their hard earned money.
Both parties live nearly always near a wood for shelter. The wood not alone .
ball sinsearach (stair)
2018-12-12 08:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Travelling folk
The travelling folk that mostly visit us in this locality are tinkers and sometimes gipsies visit us.
The people that mostly call to our house are the Mc Donaghs. Sometimes they come alone and others times in bands. John Mac Donagh earns his money by mending cars, umbrellas, broaches, hair pins, pots and buckets and other things as well. They travel by foot and sometimes on horse-carts and donkey-carts. The woman and girls beg alms such as flour, bread, milk, tea, sugar, potatoes, meal and other things as well. The boys go around collecting fuel for fire such as turf, timber and other materials as well. They build tents along the road sides in which they live. Gipsies sometimes visit us and sell articles to us such as tables, carpets, mats, holy pictures, lace, flowers and other things as well. Then they buy whatever they require for their money.
Tinkers do not stay in a house more than a couple of moments or so as they used do long ago. The people never have
ball sinsearach (stair)
2018-12-12 08:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The travelling folk
The travelling folk are usually called tinkers and sometimes gipsies. Tinkers and gipsies visit our house very often. They are very poor. They travel through-out the county begging for alms. The tinkers make holy pictures themselves and sell them to people. The people of districts give them flour and other things. They sell flowers made of coloured paper. They travel by foot everywhere they go. The gipsies are not as poor as the tinkers because they can buy horses can only buy donkeys.
Some men go about on donkeys and carts gathering acragh iron. The tinkers live along the road in vans and tents. They make a fire by sticks and pieces and pieces of turf. Some of them make tin cans and porringers and tin liaising’s and sell them to people in the country for small sums of money. I see it happening every day with my eyes.
John Healy 11/2/1938
ball sinsearach (stair)
2018-12-05 08:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
giants garden harp. But as he was carrying it off, the giant woke up and followed him but Jack was much faster than he.

Breda Mc Hugh (Pupil)
Drummafinla
Dowra
Co. Leitrim
From Myles Mc Hugh
Drummafinla
Dowra
Co. Leitrim
Age 62 years
ball sinsearach (stair)
2018-12-05 08:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
One Hallow Eve night about sixty years ago Edward Kavanagh was walking along a lonely road. The fairies laid hold of him and cast a spell over him which lasted for three days. During these three days he could not be got anywhere and he had been warned not to tell, But in spite of their warning he told he had been hidden under a rock.
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 13:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
were grammer reading, spelling and arithmetic. No Irish was taught in his school. That was in the year 1869. His school was a mixed school and his pay was a penny a day and a half penny a day.
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 13:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
There were five old schols in this district before any National Schools were built. There was a very small thatched dwelling house and it was used as a school house in olden times. The name of the teacher was John Horey, He was a very cross teacher. As he was very sick for many years his son taught the scholars and when they needed a slapping he used to take them to his Father's bedside and he used to slap them. The father and his son used he school as a dwelling house also.
There was also another school on the Lough Mask road. This teacher's names Mr O' Malley. He used to go to a different every evening and spend the night there. He was a very cross teacher. The subjects he taught
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 13:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
on a cabbage stalk and put it down the calves’ throats.
A remedy for sheep with sore feet is soot and grease.
A remedy to keep a dog from eating eggs is to fill an egg shell with mustard and let him eat it.
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 13:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
be nineteen or twenty years of age.
When the Nationals schools were first built the children had to write on slates. The first teacher who taught in Cloonliffen school was a man named Swords from Ballinrole.
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 12:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Hot porridge cold porridge
Nine days old
If you are so good a scholar
as I took you to be
Spell me that without a k
Ans that
Headed like a thimble tail like a net you may guess for even but you wont guess that
A pipe.
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 12:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cúis a tugtar Droichead Uí Mórdha ar an ceanntair mór tímcheall
Séamus Ó Cróinín
Droichead Uí Mórdha
Cill Garabháin
Fúaireas é ó-
Seán Ó Chuill
Gort Lúachra
Cill Garabháin
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 12:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
dá chéile. Déin duine d’es na driotháraca aithris ortha. Móra a derieadh sé. Tháinig sé abhaile agus tugadh Mórdha mar leas ainm air. I gceann tamaill tugadh muintir Uí Mhórdha ar na daoine sin. Ó am sin I leith tá Droichead Uí Mhórdha mar ainm ar an áit.
Deir daoine eile núair a bhí an droichead dá dhéanamh is íad muinntier Uí Mórdha go léir a bhí ag obair ann agus is é an
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 12:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Droicead Uí Mórdha
Bhí trúir driothár ann agus cúadar síos amach ag lorg oibre. Ní raibh focal béurla aca. Béurla ar fad a bhí ag na daoinibh síos amach. Síos amach a tugadh muinntir na háite seo ar lár na h-Éirea?
Do bheannuigheadh muinntir na háite síos amach “Morrow”
ball sinsearach (stair)
2018-12-04 12:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
365
St.Brigids Day -which occurs on the 1st February - on that day people make a small wooden cross and put it up in the rafter.
St.Patricks Day - is on the 17th March.
On that day everyone wears a Shamrock ,the young boys wear harps and the young girls wear badges.
Shrove Tuesday -Is called pan cake day,because on that day a pan cake is made and a ring put into it and whoever gets it is supposed to be the first to get married.
In Lent -Everyone abstains from something. On Ash Wednesday Mass is said at the church and ashes blessed and everyone puts a sign of the cross on their foreheads with the ashes .Chalk Sunday -On that day every young person carries chalk with them and any fairly old person who not married after Shrove he puts a stroke of chalk on his clothes.
On Good Friday people go to church
ball sinsearach (stair)
2018-12-03 13:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The food people ate in the olden times was a lot different from what we eat now.
They had three meals a day, breakfast, dinner, and supper. Each meal consisted of skimmed milk in a saucer with potatoes. A pot of potatoes was boiled before daybreak, and people used to go to work before having these potatoes, according to the work they were going to do.
The skimmed milk was used three times a day except at "Mehol" or a gathering, such as a cutting turf, making hay or threshing. At these times there was given stumpy, which was a cake baked with grated potatoes, but at the time of the famine, when the potatoe crop failed they had to eat Indian meal stiraboul. Buttermilk was drunk at this time usually.
People in the
ball sinsearach (stair)
2018-12-03 13:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
329
the little boys.
A piece of copper wire about two feet long is got.A little loop is made at one end ,the other end is inserted in that loop ,so as to form a large loop at one end of the wire.The other end is tied firmly to a peg driven into the ground close to where the rabbit has his "run"in the grass.The loop end is placed on the "run"and when the rabbit is feeding at night he accidently
runs his head into the loop and there he is held.
Nets are also made. They are usually made of whip cord and placed on the outside of a burrow.A ferret is then put into the burrow to drive out the rabbit. Out he runs and plunges into the net and of course has to stay in it.

.
ball sinsearach (stair)
2018-11-27 09:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Once upon a time a woman finding that she was getting her usual supply of butter examined the churn to see what was wrong. She found the skeleton of a hand lying in the bottom of the churn. By means of this a neighbour of hers was taking all the butter.
Nancy Lacy. Ag 12 years. May 12th 1938.
ball sinsearach (stair)
2018-11-27 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
flowers are sold now in muslin bags of all colours.
Mary Aughey age 13 years May 13th 1938
ball sinsearach (stair)
2018-11-26 08:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Soap and sugar one good to when used as a poultice to draw badness from cuts.
ball sinsearach (stair)
2018-11-26 08:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The 'Hound's Tongue' is rubbed to cure a burn after it is steeped in warm water.
ball sinsearach (stair)
2018-11-26 08:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
be taken between the legs of an ass. A blessed candle should be lighting and the sign of the cross made over the sick person three times.
He also mentions Fohrum a herb which is used to cure all sickness. It must be plucked between May Day and Lady Day when it is required, it is steeped in Easter water and then the sick person takes a little which is supposed to cure him.
ball sinsearach (stair)
2018-11-26 08:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
assizes to stand his trial in the month of March in Cavan town.
Pupil:-Gretta Smith
Derrylahan
Ballyjamesduff
Co. Cavan
From whom obtained:- Gretta Smith
Derrylahan
Ballyjamesduff
ball sinsearach (stair)
2018-11-26 08:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
in the Brides Parish, and on the third Sunday in the Bridegroom's Parish.
4 The bride always goes in the last to the Church.
Written by:- Kathleen McElligott
Std. VII
Told by:- Jack Lynch
Ballynahown
Castleisland
ball sinsearach (stair)
2018-11-23 08:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
nights after that one of the girls was out cuairdíocht and when coming home the horses passed her out and again she heard the creaking of the saddles and strange to say she could hear her father's voice even though he had been dead for years. When she came home she sat down by the fire and told her sister all that had happened. Her sister asked her if she spoke to her father and when she said she did not the sister told her it was a shame for her as she herself would not be afraid to speak to her father.
A few minutes afterwards the father appeared to her when she was in bed and she nearly died with the fright
ball sinsearach (stair)
2018-11-23 08:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
When the pot-hooks is sticky is it the sign of rain. When the sky is red in the west it is the sign of frost.
ball sinsearach (stair)
2018-11-23 08:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a game which children play is "blackfist." First one person puts down his closed fist and then the other players put down their fists and one person points at the fist and says "What's this" and then the person who owns the fist says "blackfist" and the other person says "knock it off." Then he knocks off each fist until only one
ball sinsearach (stair)
2018-11-23 08:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Many years ago my grand-mother had three cows, all three being milking. She skimmed the milk onto a crock as usual. In a few days it turned into a shapeless mass which was as solid as iron.
My uncle went for the cows one evening and was delighted to see a big white hare among them. It sat there very [?] until he was within a few steps of it and it ran a few paces but sat down on a dry hillock. Of course my uncle was only a little child and he began to run after it, clap his hands, and shout Or - rr -
r - r - r.
He told his mother all about the hare he perceived and she went the next evening and saw the self same hare. Every day the milk was getting worse until at last it was quite unusable.
My grandmother spoke to Father McGlynn he blessed some salt, gave it to her and said "Go home, empty your vessels and before you put in any milk put a pinch of salt in each." She did so and the milk became
ball sinsearach (stair)
2018-11-16 14:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
when her husband came in she told him that Mrs Duffy's husband was dead. She had the towel with the soot hidden and when her husband was going to wash his face she took the towel with the soot and rubbed it on his face telling him to go to the wake that he was alright.
He at once went and when he came to the house he put his head in the door and looked in. There was a large crowd inside and when they saw the black face at the door they began to shout and laugh. The man who was overboard was so inquisitive to know what they were laughing at that he opened one eye and in doing so caught sight of the black face at the door. He thought that it was the [?] devil that was coming to punish him for what he was doing. He sat up in ^the bed and the people at once rushed out and he went out after them. The people went through the fields and over walls, and the man that was overboard after them and some of them weren't the better of it ever since and more of them didn't come back yet.
ball sinsearach (stair)
2018-11-16 14:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Two [?] women once met at a village well. After a long conversation they began to bet as to which of them could play the best trick on her husband. The two of them went home that evening and after a few days planning out Mrs Duffy told her husband to pretend he was dead Next day she told the neighbors that her husband was dead and they at once put him overboard.
Mrs Coyne heard of the story. She knew very well that was the plan Mrs Duffy made. She at once got a towel and covered it with spot and
ball sinsearach (stair)
2018-11-16 14:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
door. Will never found his forge or home and he is still wandering about.

Told by Mrs Duffy,
Meenbane
Ballybofey
Susan Duffy
ball sinsearach (stair)
2018-11-13 08:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
350
are landed or raised with a plough in order to prevent potato blight,these stalks are sprayed a few times during the month of July.
The potatoes are dug about October a pit is made in the ground about one foot deep and two and a half feet wide.The large potatoes are stored in this pit .The principal varieties of potatoes growing in this district are-
Early varieties -Epicure ,May Queen,Land Leaguers, Golden Wonders.
Late Varieties -Irish Queen,British Queen,Kerrspink,Champion,Up-To -Date,Arran Victor,Arran Banner.
The Champion is the worst grower but the best quality .
Arran Banner,gives the best crop but the worst variety for table use.
Potato seeds ,when cut are called scallans .
The shoot in the seed potatoes are called pacha.
ball sinsearach (stair)
2018-11-13 08:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A Fairy Cow
Once upon a time there lived a poor widow in a bothán. One morning a beggar asked for a drink. The widow gave him a cup of milk. When he had it drank he asked for more. The widow said she was sorry for she had not another drop of milk in the house. The beggar rested for a while and was telling the widow about a great giant that lived in Breffny. He was building a castle that would last until the end of time and so to make it strong he ordered to mix the mortar with blood.
So this day the beggar's cow was the last to be driven to Breffny. The beggar told the widow to look straight at the hill that was in front of her door and that she would see a cow coming towards her that would wait for ever with her.
Next morning the widow stood at her door looking sad and watching the hill when suddenly it changed and out of it came a pure white cow. The cow came running towards the widow and stood outside the window of the bocán[?] to be milked.
She gave her beautiful rich cream. In the evening after being milked the cow went away and did not return until the next morning. When she was milked she went away and was not seen until evening. The cow waited with the widow until
ball sinsearach (stair)
2018-11-12 09:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
In former years before doctors were known people used to remedy most of their animals with cures that were only known locally. The following are accounts of cures that are sometimes still practice in Kentstown area.
Warts are cured in several ways. Some people put their fasting spit on them on them in the mornings. Others think that ink painted over them cure them quicker. Others still believe that the water that lies on a cow manure in a field in invaluable for warts. Many people think that forge water in which wheels have been shod is god remedy as is also water that rest’s on rocks or hollow stones. The white substance found in chickens-weed is said to be a reliable cure. There is white juice found in the dandelion also and if this be applied to a wart it will vanish in due time. Another well-known cure for wart’s is to find a snail without looking for it. Rub it to the wart and then leave it on a bush. Do not look back at the snail again until the wart in gone. A common cure is to split a raw patato in two and rub the wart’s with it. A person with warts on this hands should
ball sinsearach (stair)
2018-11-12 09:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
During the penal days a "Mass Path" ran from a townland called Stony to the cemetery of Lady's Island, which at the present day is situated beside the residence of Mr Drughan.
There was a church there in olden times, and the ruins of it are to be sen plainly at present. The people from Carne came along this path to the church and it is there still and people use it still when they are coming to Lady's Island.
Priests said mass in the church whenever they got an opportunity because they were keenly watched by Cromwell's soldiers. When the priests saw the soldiers coming they entered a long tunnel which was connected with the church. They went down the tunnel until they came to the opposite shore of the lake, which was connected with the church.
They went down the tunnel until they came to the opposite shore of the lake, which now washes against the walls of the cemetery.
When they reached the end of the tunnel they were awaited there by men who owned boats and these men brought the priests out on the lake until the soldiers went away, after which they returned.
ball sinsearach (stair)
2018-11-09 08:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Broom
It is said there is a cure for the kidneys, to boil the br[o]m and drink the water.
Docken
There is a cure for the nettle sting the cure it to rub a docken leaf on the sting
Mullen-plant
It is said there is a cure for the cough, to make tea of the mullen plant and drink it.
Hemnlock
It is said there is a cure for a swelling in the hemlock, to pound it and rub it to the swoolen part.
Tansey
It is said there is a cure for healing a wound in the tansy to pound it and boil it with unsalted butter, and strain it, and let it [?] set and then rub it on the wound.
Stanlus
It is said there is a good cure in the stanlus for stoping a bleeding the cure
ball sinsearach (stair)
2018-11-09 08:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fairy Finger
The fairy-finger leaves are pulled and put on old sores, also on burns, the rough side for drawing, and the smooth side for healing
Garlic
For lightness of breast, and bad colds, Garlic is drank boiled on milk
Netle
Not many years ago, nettles were made into drink for those who having measels. The leaves were rubbed also on people who had neurites.
Spermint
A very fragrant herb is spermint. It is also boiled on new milk in cases of bad colds and is belived to ward off pneumonia
Water-cress
Water-cress is still used by many and is thought to be a great blood purifier.
Yarrow
Long ago yarrow used to be plucked before the blossom came on it, and made into some sort of drink for little children
ball sinsearach (stair)
2018-11-09 08:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Dandelion
The fine red streaked dandelion was plucked in late summer let dry and made into tea for those who suffered from heart-failure, also good for the blood
Aniseed
In years past, aniseed boiled in milk was used as a cure for shortness of breath, lungs ect.
Bore-Tree
The bore-tree although not a herb was thought to cure everything. The berries were made into wine and only taken in small quantities. The blossoms were plucked and stored for poultices. It is said the wise people of long ago saluted the bore tree that still grows at every country house
Celery
Celery is still taken as a cure for acute rhumatism.
Crow-Foot
Crow-foot is put as a poultice to a sore [?] throat
ball sinsearach (stair)
2018-11-09 08:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
fathoms long and at the end of it is a sinker make of lead in the shape of a fish. At the end of the sinker there is a gut, a hook and a bait.
The nets are about fifty yards long and five yards deep, with a rope and a cork on the top and sinkers on the bottom.
There are about nine or ten nets in the one boat and about two fathoms of rope at the end of each net. When they go out fishing they tie all the nets to gether so that they will all be like one big net.
ball sinsearach (stair)
2018-11-09 08:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
brought out to the sgiobol and seated on a table in the corner. The dancing then went on until morning. During the night the guests were given as much drink as they wished to take and tea was always given about mid-night. At about one o'clock a great fuss was made by the straw boys.
These came in a large party led by their captain. They were dressed in all kinds of strange garments and wore large hats made of straw which covered their faces. They spoke in affected voices so that no one would recognise them. They had to dance with the bride and bridesmaid. The bridgesgroom had to give them drink and money so that they would go away. Early next morning the bride and bridesgroom went to the bridesgroom's home on a side-car and the cattle would be delivered the same
ball sinsearach (stair)
2018-11-06 10:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
the cure of the whooping-cough. Get three charitus from her such as three cuts of bread and butter or some thing that they would eat. This will cure him.
Cure for sore eyes
People used to get nine goose-berry thorns for the person who has the ailment and point them to the person's eye and while doing so say, "In the name of the Father, and of the Son and of the Holy Ghost. Amen." This is to be done for nine consecutive mornings. Then the ninth thorn has for to be buried under clay. The sore eye is then cured.
There are many cures used for the hiccough. Get a cup of water. Let the person put their fingers in their ears and let another person hold the drink to them that it will cure it. Take three grains of salt saying, "in the name of the father, and of the son and of the holy ghost amen" and it will also cure it. If the person is given a good scare it will cure him.
If you have a wart on you hand get a snail. Rub it to it saying "In the name of the Father, and of the
ball sinsearach (stair)
2018-11-05 08:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The following story was told by a Mr. Edward Knavagh. This old gentleman is a good story teller and he likes to tells traditional tales to school-children, and even to older folks. He is a mason by trade and he also works on his farm at Knockerk in the
ball sinsearach (stair)
2018-11-05 08:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Riddles
Why does a duck cross the road? To get to the other side.
What relation is a child who is not its fathers son to its father? His daughter.
What goes in dry and comes out wet? Tea
When do two black hens become two white hens? When they are plucked.
As I was passing Brooklyn Bridge I saw a boat full and there was not a single person in it? They were all married.
What never was or never will be just look at your hand and you will plainly see? That all your fingers are not the same length.
Recorded by Hubert Egan Brigid Egan
Ballybeg. Ballybeg.
Strokestown. Strokestown
ball sinsearach (stair)
2018-11-05 08:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Muire agus a Mach
Bríghid agus a brat
Micheál 'gus a sgiath
Agus a dhá láimh geala glé geala
Cumhdach a anam ó anocht agus arís go bráth.
Roinn do sheacht solas a Maighdine glórmhar orrainn:
Báisteadh, Dull Faoi Láimh Easbuig, Sac. Cuirp Críosta, Sac. na hAthrighe, Ola Dhéidheannach, Órd Beannuighthe, Pósadh.
Coiglim an teine seo mar coighligheas Críost chách. Bríghid in a bun agus Muire in a lár. Na ceitre Aingle is aoirde i bhflaitheas na ngrásta cumhdach an tigh seo agus na daoine go lá.#
Feithchín Breathnach
Mháire Bean an Bhreathnaigh
ball sinsearach (stair)
2018-11-01 08:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
man that is in rule can touch it in full so come riddle me that in an afternoon?
Answer: a rainbow
Four black pigs from briars rocks they come kick in the back I will give you if you can't guess that?
Answer: Four turf
Tá sean-bhean ins an cludaigh agus ceithre ficheadh suit
Criathar.
I got these from
James Toldand
Anaugh
ball sinsearach (stair)
2018-11-01 08:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
has a sister bring her to the house where the spree is held. When the spree is over the mans of the house is paid for giving permission to have a spree.
There are many other days on which feasts are held but some of them are not so important. There is one as it is called, "St. Stephen's day." Now on St. Stephens day some people say.
"The wren, the wren, the king over all birds," then the boys go from the house to house telling stories about the wren because it was the wicked wren who told the Jews where Our Lord was hid when they were looking for him. There are many more days but they are not so important. Now on the Eve of St. Bridgets day it is customary in many houses throughout the country to make straw crosses in the honor of St. Bridget and hang them up in the house, and also in the sheds and byers.
On the eve of "May day" all the young children go out gathering May flowers, and put them on the window sills in honour of the Blessed Virgin.
ball sinsearach (stair)
2018-10-31 08:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ridire na Cleithe
Bhí bean ann fadó agus bhí mac amháin aici,. An lá a rugadh an mac cuireadh crann i ngairdín an tighe. Nuair a bhí an mac seacht mbliana d'aois thug a mháthair go dtí an gcrann é agus dubhairt sí leis é a tharraingt. Rug an mac ar an gcrann agus tarraing ar a dhícheall acht níos tháinig an crann leis.
Nuair a bhí an mac cheithre bliana déag d'aois thug a mháthair go dtí an gcrann arís é agus dubhairt sí leis é a tharraingt. Rinne an mac a dhícheall chun é a tharraingt acht theip air aríst.
Nuair a bhí an mac bliadhain is fiche thug a mháthair go dtí an gcrann arist é. Rug sé ar an gcrann bhain sé tarraingte as agus thug sé leis as na freamhachs é. "Maith tú" ars a mháthait "beidh an cann san mar cleith afat agus baistim sé "Ridire na Cleithe" ort. "Maith go leor" ars' an mac. Rachadhsa ag cuard m'fhortúin anois".
Lá 'r na bhárach bhí dhá bhuillín déanta ag a mháthair do. Búilín mór agus builín beag. "Ciocu a b'fhéarr leat" ar sise leis "an builín mór is mo mhallacht nó an builín beag is mo bheannacht". "B'fhear liom an bheannacht agus an builín beag agus beannacht mo
ball sinsearach (stair)
2018-10-31 08:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ridire na Cleithe
Bhí bean ann fadó agus bhí mac amháin aici,. An lá a rugadh an mac cuireadh crann i ngairdín an tighe. Nuair a bhí an mac seacht mbliana d'aois thug a mháthair go dtí an gcrann é agus dubhairt sí leis é a tharraingt. Rug an mac ar an gcrann agus tarraing ar a dhícheall acht níos tháinig an crann leis.
Nuair a bhí an mac cheithre bliana déag d'aois thug a mháthair go dtí an gcrann arís é agus dubhairt sí leis é a tharraingt. Rinne an mac a dhícheall chun é a tharraingt acht theip air aríst.
Nuair a bhí an mac bliadhain is fiche thug a mháthair go dtí an gcrann arist é. Rug sé ar an gcrann bhain sé tarraingte as agus thug sé leis as na freamhachs é. "Maith tú" ars a mháthait "beidh an cann san mar cleith afat agus baistim sé "Ridire na Cleithe" ort. "Maith go leor" ars' an mac. Rachadhsa ag cuard m'fhortúin anois".
Lá 'r na bhárach bhí dhá bhuillín déanta ag a mháthair do. Búilín mór agus builín beag. "Ciocu a b'fhéarr leat" ar sise leis "an builín mór is mo mhallacht nó an builín beag is mo bheannacht". "B'fhear liom an bheannacht agus an builín beag agus an beannacht mo
ball sinsearach (stair)
2018-10-31 08:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ridire na Cleithe
Bhí bean ann fadó agus bhí mac amháin aici,. An lá a rugadh an mac cuireadh crann i ngairdín an tighe. Nuair a bhí an mac seacht mbliana d'aois thug a mháthair go dtí an gcrann é agus dubhairt sí leis é a tharraingt. Rug an mac ar an gcrann agus tarraing ar a dhícheall acht níos tháinig an crann leis.
Nuair a bhí an mac cheithre bliana déag d'aois thug a mháthair go dtí an gcrann arís é agus dubhairt sí leis é a tharraingt. Rinne an mac a dhícheall chun é a tharraingt acht theip air aríst.
Nuair a bhí an mac bliadhain is fiche thug a mháthair go dtí an gcrann arist é. Rug sé ar an gcrann bhain sé tarraingte as agus thug sé leis as na freamhachs é. "Maith tú" ars a mháthait "beidh an cann san mar cleith afat agus baistim sé "Ridire na Cleithe" ort. "Maith go leor" ars' an mac. Rachadhsa ag cuard m'fhortúin anois".
Lá 'r na bhárach bhí dhá bhuillín déanta ag a mháthair do. Búilín mór agus builín beag. "Ciocu a b'fhéarr leat" ar sise leis "an builín mór is mo mhallacht nó an builín beag is mo bheannacht". "B'fhear liom an bheannacht agus an builín beag agus an beannacht no
ball sinsearach (stair)
2018-10-31 08:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Garvey pass was made during the time of the famine in 1846 and 1847. The people used to get six pence a day for working on it. There was a draw-bridge at all the forts in the time of the Danes. There is a very deep trench at Drumbad fort yet. Long ago there used to be dances on the cross-roads. There are heaps of stones in the fort in Creelaughter over graves. There is a Mass pass in Creelaughter and another in Fardromin.
Brighid Ní Chasaidhe
Baile na Much
Fritheadh é ó Tomas Cassid
Ballinamuck
ball sinsearach (stair)
2018-10-31 08:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cabbage sowed in it.
Innsin: It is a small bit of land and there is a river one side of it
The name of places in the hill
Cloc bhán: The white stone
Creagán a locha: The creagán of teh lake
Creagán mór: The big hillerick
Leach dhubh: The blag flag
Logh árd: The big hollow
The ridge: It is called the ridge because there is a big ridge in it
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 10:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
(ar lean)
bhal arsa siadsan níl i dhath mós dearr le deánadh no sgaifte de's na stócaí a chuir tart ar na tighthe agus gráinín airgead a chruinniú a chuirfeas í. D'imthigh na stóchaí agus fuair sé suas le ceithre phunnt.
Cheannuigh sé tobac, snaoisín srl agus bhí pighinn breagh fágtha aige i ndiaidh sin a dhéanadh. Chruinnigh na daoiní isteach agus buadhartha go maith a bhí siad fein seanbhean acht gach seans a fuair a man d'imthigh sé amach go dtí cró a bhí ann agus bris sé a croidhe ag gháiridhe.
Tiocfaifh sé isteach annsin agus cháoinfeadh sé leár mar dheadh.
I ndiaidh an Paidrín d'imthigh na seandaoiní 'n baile agus d'fhan an taos óg ag déanadh cleasannán mar a bhíonn siad i gcomhnuidhe ag fáire ar mbaile seo. Sul ar ghlan an lán buail ocras iad agus cuir siad síos pota uisge fá coinne bprachán a dhéanadh. Nuair a bhí an bpachán réidh togadh anuas an phota agus le sin shaith an mac snáthadh in a mháthair augs leim sí suas agus leig beic aisti. Níso fhan duine aca leis an nduine eile acht as go bpathach leo gach duine agus a chroídhe dul amach ar a bhéal. Ní tuisce bhí siad ganta amach na cuir an mac an bolta ar an doras agus d'ith sé féin agus a mháthair an brachán
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 10:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a deir sí agus ní fhágfaidh mé an ait seo go bhfuil dia sásta me thabhairt leis. Mas mar isn ata an sgeal ar seisean caithfidh mise beart eigin eile a oibruighadh a bhearfas beatha dhúinn ar mbeirt agus ár seisean da leigthés sa bas brege ort fhéin b'fheidir go néirigheochadh liomsa cabhair eigin a fhághail.
Níl gar' gcainnt leat ar sise agus ó caithfhid tú do chomhairle fein a bheith agat tá mise sásta rud ar bith a dhéanamh a deirfeas tú.
Bhí go maith shocuigh a mac búird san chlúdaig agus chas bráithlín geal timcheall a mháthair agus chóirigh go deas ar an mbórd í.
Nuair a bhí sin déanta aige thug sé leis mala na mine, chuimil gráinín beag tasht timcheall aghaidh agus lam,ha a mhathair agus annsin beirféar mionna an leabhar go raibh sí marbh.
Nuair a bhí sin deanta aige chuaidh sé amach ag caoineadh agus ag screadaigh. Ní rabh sé i bhfadh mar sin gur chruinnigh na comharsan í ag fiafruig do caide a bhí air.
O mó mháthair mo mháthair a deirfead sé agus bhí fhios aca annsin caidé a bhí cearr agus d'imthigh go dtí an teach. Chonnaic siad dobhtha fein annsin agus d'innis seisean dóibh nach rabh i d'ath san teach le tobach, snaoisín nó aon rud eiel a cheannacht do na daoine a bhí le theacht isteach ar an fhaire.
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí fear ina chomhnaide a an baile seo againne aon uair amháin agus ní raibh aige aci é ein agus amháthair agus leoga bhí a shait annsin no ní raibh sé ag fághail ar aghaidh aci go measardha bhí sé lag go maith le obair a dhéanadh agus cár chuir sé isteach barr ar bith no ní rabh sé abalta an talamh a romhar. Bhí aois cothromh ag mháthar fosts agus ní rabh sisi abalta cuidughadh ar bith a thabhairt do leis an obai a cuir ar aghaidh. Aimsear an droch-shaoghail a bhí ann agus gan mórán le spáráil ag duine ar bith agus bhí an tseanbean agus a mac cráidhte go maith. Ní rabh earraí na airgead na beathughadh le fághail aca san no ag duine ar bith eile ar iasacht ní ar ghaimbín. Ní rabh ceo ag an mac lei go gceannfochadh sé greim le nithe do féin no do amáthair agus dubhairt sé lena mháthair lá go gcaithfeadh sí bás a fhághaíl. "Cad chuige a bhfagann sé bas aci oireadh leatsa" ar sise leis. Tá gan greim le n-ithe do bheirt againn na síol preataí le cur san talam agus ar ndóighe caithfidh tú bas afágháil m am eigin teacht agus tá sé lán go maith agat bas a fhághail anois le am ar bith eile. Ní bheidh tú annseo ag fághail bas leis an ocras ma fainann tú do leactha san chlúdaigh. Níl an bás i dheith orm
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Eamonn Ó Ceallaigh
Baile Philib
Cnoc an Fheón
Tulach an Farramn
Baile Fearrrainn: Cnoc an Fíon
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
there is hardly any district in the whole of Ireland in which there is not a hidden treasure. About a half a mile from our house there is a graveyard named Kilmore and it is said that there is a pot of gold hidden in one corner of it. the only thing to mark the spot is an old white thorn bush.there lived three men convenient to this graveyard some time ago who dreamt three nights in succession that there was a pot of gold concealed in the place I mentioned of. the fourth day the three men met and they arranged to go and dig for the pot of gold so they started off at the time arranged and they all met at the graveyard with spades and shovels. They started to dig with great joy expecting that in a couple of hours they would all be rich men.
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
One day, all the birds came together to see which of them would be king. To do this, they began to fly upwards to see which of them would fly the highest. While the birds were soaring upwards, the wren sat under the eagle's wing. The eagle thought he went the highest, but then he saw the wren was higher. When the eagle stopped soaring, the wren came out from under his wing and flew a bit higher. The wren became king that day. The other birds decided to kill the wren, because he was too small to be king, but they did not.
Laurence Dallard
Fartha
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Page 352
Forges.
There are two forges in this town. The smiths are Mr Burns and Mr McAvinue. Their people have been smiths for many years. The forges are situated at each end of the town. One of the houses is thatched and the other is Galvanised. The smiths use a hammer, tongs, pincers a vice, nails and an anvil. The Smiths shoe cartwheels in the open air. One of the forges is situated beside the Creamery and the other is situated beside the town Hall.
Obtained From
Peter O Brien
Snugboro
Ballyconnell
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Page 330
My District.
Aughersakilla is my district. It has 22 families living in it and 92 people. The land in it is fairly wet. There is a lot of bog in it also. There is an old man living in it. His name is Tommy Jones. He is 97 years of age. This is how Aughersakilla got its name. It was a great place for cockfights and it is named Aga coileach meaning the land of the cocks.
Philp Fitzsimons
Aughaskilly
Ballyconnell
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
growing in Snugborough.
Steven O Brien
Snugborough
Ballyconnell
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
303
(a)When the sky seems very low down near the earth it denotes rain.
(b)When the sky is very cloudy and dark it indicates rain.
8 Fáisnéis na haimsire ó éanlaithe
(a ) The crows and the swallows fly low when rain is near at hand.
(b)The seagulls and curlews come inland in large numbers on the approach of rain.
(c) When the wild geese fly towards the north it is an indication of hard dry weather.
(d) On a Summer morning ,if a robin if a robin is seen on the highest branch of a white thorn bush it is considered a sure sign of a fine day.If the little robin hops or hides itself under a bush it denotes the opposite.
9 Na hainmhidhthe
(a) When the cat sits with his back to the fire it is a sign of broken weather.
(b)When a cat is noticed scratching the ground it indicates stormy weather.
(c) When a dog is seen eating grass there is a certainty of bad weather.
(d) When cattle flock to the top of a hill and lie down it denotes rain.
(e)When a donkey puts his back against a wall we usually get bad weather.
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ballyconnell
Ballyconnell got its name from Conall Cearnach. He lived in Church Street where the church is now. There was a battle fought there and Conall was killed. He was buried on a small Island beside the Woodford River. He had a brother who wanted revenge for this deed, so he went to war with the men of Leitrim, but he was killed in Ballyheady. He was buried there. His burial place is known as the cairn of stones.
Dermot Mulligan
Ballyconnell
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
growing in Snugborough.
Steven O Brien
Snugborough
Ballyconnell
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Page 321
There was a local poet names J Gallacher. Here is a verse that he made up about some of his neighbours.
"About the Murphy women I mean to let you know
There all on ordinary function,
Where ever they do go.
Some of them are outmouthed
Others want the teeth.
And the all stop at Murphy
with the crooked foot."
Obtained from, Mr Shatter, Cuillaghan.
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Page 320
A Local Poet.
A man named Peter McKiernan used to make songs. The old people of the district used to get him to make songs for them. He was known all over his townland of Ballyheady. A good many of the old people could tell you some of songs yet.
Obtained from,
Mr O Reilly, Agharaskilly Co. Cavan
Ballyconnell
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fairy Forts
In the townland of Sleivemichael there is a fot in a field of Mr Johnstons. his fort was built, by the Irish in the time of the Dances for protection. It is covered with a round ring of bushes. Here is a hole at the back of it. It is said that Mr Johnston got a light and went in. When he was halfways in the light went out, he came out. Obtained from: Pat Drum, Ballyconnell.
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fairy Forts
In the townland of Sleivemichael there is a fot in a field of Mr Johnstons. his fort was built, by the Irish in the time of the Dances for protection. It is covered with a round ring of bushes. Here is a hole at the back of it. It is said that Mr Johnston got a light and went in. When he was halfways in the light went out, he came out. Obtained from; Pa Drown, Ballyconnell
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 09:10
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Page 315
going away on his ceilidhe and he heard a batch of fairies playing music and singing, he stood and the fairies came up to him and they stood and began to query him and he returned back home. When you are standing on one foot you can see any of the others.
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 08:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
215
Ainmhidhthe Allta
The names of the animals that are in our district are-mice ,rats,hares ,rabbits, ferrets,weasles,and foxes.
Mice and rats make their burrows in low land, where is a thick cover of grass, they usually have two doors in their burrows ,so that if their enemies come in one door they themselves can go out the other door.
The hare's home is a "form".The weasel makes its nest in stone walls or ricks of turf and in other dry places.The ferret is usually kept in a cage and there is money got for him.
The fox makes his nest which is called a lair in woods where there is thick covering of bushes.
The rabbits and hares eats grass and cabbage and sometimes they destroy the crops on the farmers.
the mice and rats eat potatoes and meat if they can come near it, they do a lot of harm.
They weasel kills every fowl he can and drinks their blood but they do some good
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 08:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
drops like milk come out of it. Then you let the drops fall on the wart, and in three days the wart will be removed. The Dandelion is used as a spring medicine, and it is also used a vegetable. The docking is used for dyeing and it dyes a light brown.
When you get a sting of a nettle the cure is to get a docking and spit on it. Then rub the docking where you got the sting and in about ten minutes the sting will be gone.
Nellie Mc Donnell Fahy, N.S. Westport
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 08:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agradh, I am getting great pains. What are they like said Biddy,it must be young ducks for the duck eggs were hatching two weeks weeks before I cooked them. They commenced bickering, and the priest had to send them home,James had to get the doctor to take the the ducks out of him.
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 08:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
There is a tailor back in Castle.His name is Pat Irwin.He is a very good tailor.He gets a great deal of work making suits.People come a long way to him to get suits made.He made a suit for me about four years ago.He is kept very busy from one end of the year to the other.Everyone who gets a suit made has to buy the cloth and bring it to him.He has a machine for sewing the cloth.That tailor is not a very old man.He buys some of the
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 08:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A cure for warts is to get a black snail and put it on the wart and stick it on a thorn when the snail is melted the wart will go away.Another cure for warts is if you find water in the hallow of a stone,if yo are not looking for it and wash the wart with it.
A cure for corns is to take off your shoes and walk in the boghole .Another cure for corns is the skin of bacon. A cure for
ball sinsearach (stair)
2018-10-30 08:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
When you get a new outfit, be sure to wear it to Church first and if possible to mass. People like wearing something new on Easter Sunday.
It is not right to keep wild birds feathers or make use of them or ave them in cushions, beds etc.
It is not right to exchange fowl such as exchanging one hen for another hen or for a duck or it is not right to give a hatching hen to anybody. It brings luck to the person that gets it and vice versa to the person who gives it away. It is not right to give away flowers. You give your luck away also.
4. It is very unlucky for dogs to attack sittings of fowl. This has been proved to be true - indicates death and ill luck motherfellow(?)
ball sinsearach (stair)
2018-10-26 08:10
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
1
At Foughagh (Faitche is doca) Ditch in Balinamudda there is supposed to have been a battle fought, or else it must have been and old graveyard as there were a number of human bones dug up there years ago. This field - Foughagh, borders the Big House lands of Ballinamudda
2
Balinamudda is supposed to mean the "town of the dogs."
3 The Watch Bush is still to be seen in Tinnymuck. It gets its name from being the bush from which the people watched for the coming of the Yeos while the priest was offering the outlawed Mass. The bush is situated between Kilfoglan and Tinnymuck
4
Puncawn is the word applied to a tuft of growth in a bottoms.
5
Bally's Acre is in Ballinamudda near Campbell's old cottage. It is a small square field under Caroline Hill. Here great men
ball sinsearach (stair)
2018-10-26 08:10
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
the old Bog of horsesstown, better known as Thurstianstown Bog. The land where the treasure is hidden is owned by Mr. Joseph Brinion, Skerrymount, Beauparc. The gold must be search for and found but te day for it is guarded by a Leprechaun during night time. He is to be found sitting under a lone bush, busy repairing old shoes, at midnight on certain dates. The lone bush grows in a hilly field near the edge of the bog. Mrs. Mac Goldrick also says that the man or the Leprechaun who guards the gold comes from the caves in a nearby field. This field is owned by Mr. Peter Austin of Beechville near Beauparc Station. In there caves which run fr half a mile under grounds, a valuable gold crown was hidden by the Danes during one of their plundering experiences in Ireland. No attempt has ever been made to recover this beautiful crown for it is believed locally that the caves are haunted. Whoever finds there precious articles shall die within eleven years. Therefore, very few people would care to risk their lives by finding a treasure which has probably fallen long ago into decay.
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A fine old tale is told by Mrs. Edward Mc Goldrick of Glenlynne, Beauparc. She says that a crock of gold is hidden in the Bog of Mullards. This later mentioned place in only a kind of branch of
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
And several other men tried to dig up the huge stone but they were unable to find its foundation. It is said that the gold is certainly buried there still.
The late Mr. Christopher Knavagh formerly of Rathdrinagh tells the story of a quantity of gold that is hidden in a field called “The Moat Field” the property of Mr. James Byrne of Flemingstone, Babrath. There is supposed to be an entrance leading from North, South, East and West to the moth. The value of the treasure is not exactly known, but it is estimated to be of considerable value. There is a tradition in the locality that a blue light used to be seen every third night at the same time at the moat to mark where the gold had been hidden. It is also supposed that the Danes stole the gold and hid it in a mound near Danestown. They kept travelling onwards and after a short time they had forgot all about it, so it should be found somewhere convenient to Danestown non.
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 09:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
And several other men tried to dig up the huge stone but they were unable to find its foundation. It is said that the gold is certainly buried there still.
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 09:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Pisreóga ag baint le Samhain
1. Sa tsean-aimsir théigeadh na cailíní isteach i ngarrdha an chabáiste agus stracaidís tor cabáiste an duine. Dá bfághadh cailín gas cam ar thór deirtí go bpósfadh sí fear cam agus dá bhfágadh sí gas díreach ar an tor fear árd díreach a phósfadh sí. Oidhche Shamhna a ghníthí é sin.
2. Dá dtéigheadh cailín faoi shris a mbéadh a dhá cheann sáithte sa talamh deirtear go bhfeicfeadh sí i mbrionglóid. Oidhche Shamhna an fear a phósfadh sí.
3. Is ceart pláta "ceallaí" a fhágáil lasmuigh ar leac na fuinneóige Oidhche Shamhna i dtreó is nach mbéidh ocras ar na sidheóga.
4. Ní ceart d'aoinne dul amach in a aonar an oidhche sin ar eagla go mbéarfadh na sidheóga leis é.
5, Cuireann na púcaí agus na sídheóga séile
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 09:09
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ins an tsean aimsir , chreid na daoine go mbíodh gach uile púca agus taidhbhse san tír amuigh Oidhce Samhna, le sgrios do dhéanamh ar na sméaraibh dubha agus ní sméaraibh dubha agus ní chuirfidís sméar dubh i na mbéal tar éis na h-oidhche sin ar aon chor mar gheall ar sin.
Tillie Ní Dhonnchada
Maochail
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 08:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
6. Ní ceart bláthach na chéad cuiginne a deantar le bainne bó atá taréis breith a thabhairt d’aoinne.
7. Nuair a chúidhtear do'n chéad uair bó atá taréis breith is ceart í a coisreacadh le splanc teineadh. Is ceart an splannc do chur tart timcheall na bó trí h-uaire.
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 08:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The Mass Rock
On the farm of Andy Doherty Tieveclogher there is a large rock known as the Mass Rock. It is about three miles from Knock school.
According to Andy Doherty Mass was said here in the Penal days. Andy is almost eighty years of age. Tieveclogher is a very remote place. It is looked upon as a hallowed spot.
Andy Doherty - 80 Years
Maura McMenamin Knock - 14 years
Sgéalaidhe - Andy Doherty
Tieveclogh, Killygordon, Lifford, Co. Donegal
Sgríbhneoir - Maura McMenamin, Knock, Ballybofey, Lifford, Co. Donegal
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 08:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I wonder how our grandmothers andtheir companions managed to live so long after swallowing so many germs because I was told this week about the slates they used in school instead of our jotters and these slates must have been a "happy hunting ground" for germs of all sorts and sizes.
It seems when a girl wanted to clean her slate she often used the sponge nature provides us with, namely her tongue and we can well imagine that the slate may have contained something else besides figures and writing and if so the tongue swept all within i dare say.
Perhaps this accounts for a sad fact that is related by older people namely that often three or four young children of school age died in a house from consumption or "Decline" as it was then called.
In the old days copy books or jotters were unknown in schools - headline copies were written in often but all other work was done on the slate.
I am sure it was rather an
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 08:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Old Trades (3)
In this parish we can boast of perhaps the finest iron worker and designer that lived in Ireland.
His name was Lawrence Farrell and in his little forge in Hayes he turned out some wonderfully beautiful work. Between 40 and 50 years ago he was at the top of his trade and his work was sought after not only in this country but over the sea.
He excelled in gates and railways, railings and these were designed entirely by himself - he made the drawings and then day by day the iron in his forge took shape till the work was complete.
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 08:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Long ago there were people who used to make churns and barrels, tubs and noggins and wooden buckets. It was the only trade of the kind in the district and the people who made them were Carey.
The articles were all made from oak and there was great lasting in them. they used to deal in Collins' in Drogheda for hoops and wood too. The noggins were used in place of the mugs or saucepans and were to be seen in every house scrubbed snowy white with their rims polished and shining.
I never even seen a noggin- it is a pity people did not keep some of them. They were unbreakable and the Careys who are at school now say that their grandfathers work lasted at least 10 years. Our cups and delph mugs cannot boast of such long lives I'm afraid.
K.Reilly
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 08:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Stories of Fairies and the Leipreachán
In olden times when the fairies wanted to bring anybody they had to have another person witness before they could take away from the person they wanted.
They wanted to take away a young girl from a dance. It was late in the night and they did not know when they would find a living person to witness. So thy met a noggin-"weaver" going to he fair to sell his noggins. They took him with them and put him on the collar-box over the dancing party. So the king of the fairies came forward and rubbed a feather to the girls nose and she sneezed. He came he third time and he noggin-weaver who was witness shouted when girl girl sneezed "God bless us." Then the girl was saved. That is why "God bless us" is said ever since when a person sneezes.
Collected by Mary Flynn, pupil in Slievenakilla National School, from her father Michael Flynn, Bainfilla, Ballinaghra. Co. Leitrim
ball sinsearach (stair)
2018-10-24 08:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A man who lived in the townland of Slievenakilla in the parish of Ballinaghsa, Co. Leitrim was coming home from rambling one night. She saw a Leipreachán in the townland of Tullynaha. The Leipreachain was beside a rock. He was working
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 12:05
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sneachta air.
Nuair a bhíos an cath ag sgrioba bíonn an aimsear réidh le briseadh.
Nuair a bhíos go leor réaltaí ins an spéir bíonn sioc air.
Nuair a bhíos na lacha ag sgreadáil san maidin bíonn báisteach agat roimh an oidche.
Na hEallag ag sgreadáil bíonn sioc ag teacht.
Bíonn na báid ag iaraidh fasgadh ina an gcuan nuair a bhíos stoirm air.
Nuair a fheiceas tú na faoileain ag dul le céile bíonn droch-aimsear air.
Éamonn Ó Naillín
Fuaireas é seo ó,
Éamonn Ó Naillín,
Sailín
Béal Atha an Fheadha.
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 12:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Béaloideas
Seancus na h-Aimsear.
Nuair a fheiceas tú an mhuc le féar ina béal sin comhartha stoirme.
Nuair a bhíos an madadh ag ite féir bíonn droch-aimsear air.
Nuair a bhíos an madadh ag ite féir bíonn droch-aimsear air.
Nuair a bhíos druim an chait leis an teinidh bíonn feathainne air.
Nuair a bhíos ceo ar na n-áibhneacha bíonn aimsear té air.
Nuair a bhíos ceo ar na sleibhte bíonn fearthainn air.
Nuair a bhíos caoirig san sleibhte agus nuair a thagann siad le céile i lag bíonn
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 11:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ina gcríonfadh ar fad an nádhur critheagla ar gach náisiún, 'gus an breitheamhnas ag triall. An ghealach fhuilteach millteach, an spéir ag caithamh réalta ina mílte céadta agus 'nuas coillte croinnte réabhtha. Carraigreachta ag pleásgeadh, ne héisg ar fad a éagadh 'gus an mhuir ag triomughadh suas. Siúd é lá ne méidhle, mallacht, osnaighil is beiteadh. O sluag na láimhne clé, ar amharc na bhfáoran, is go mbhfearr leo fanacht choidhche. Mílte bliadhain do saoghalta, na teacht ar ais faoi dhídean ina gcolanncha féin.
Éamonn Ó Naillín
Fuaireas é seo ó,
Éamonn Ó Naillín
Sailín
Béal Átha an Fheadha.
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 11:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Shéideadh láoir léithe,
Carraig is áill do réabhadh agus tigthe 'tabhairt anuas.
Ní tuisghe dubhairt na bhriathra,
Ná thagann ar ball aniar í.
Fuilteach cubharmar fíochmhar, ag briseadh i n-aghaidh na trágha,
An mhuir fheargach thraothach. Ag ciapáll leis na néaltaibh, tar éis na mílte ceadta ina duibeacán do bháth.
Báthadh ar fad an saoghal,
mar báthadh fad ó ó'n oilinn,
Eanlaithe, beithidhighis daoine,
Acht nía fríoth fíor.
Meireach gur cheap an t-Ard-Rí,
teórann in gach tráigh dhí,
Acht go gcaithfeadh fanacht siar.
Is duine dall gan léargas no amadán, dá ndéirfainn, nach gcorróchadh an oidhche sin. Achroidhe istigh 'na chliabh. Dó nach smaoineoghadh ar an lá úd,
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 11:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Béaloideas
Oidhche na Gaoithe Móire
Ar oidhche cinn an dá lá déag, béidh cuimhne cruinn go héag; is iomdha mílte déag. Imbaile, muir is tír, Oidhhe gaoithe Móire,
Oidhche stoirme is dóighadh,
Dhéan coillte, crainnte 'stróicead
Agus obair do na saoir.
Oidhche uailleach sgréachach.
Fuaimneach stoirmimamhail gaethea
Is duine dall nach léigfeadh,
Cumhacht an Árd-Ríogh thuas.
An domhain uilig ag géimneach,
'Gus an mhuir le gealt ag léimneach
Ainmhidhthe dúil is éanlaith,
Faoi eagla agus uathbhas.
An talmhan an crihel buaidhreadh
Peacaigh ag sgreadh is ag-uailleadh
Ar fadh na mbeagán uaire
Do thionsgail Dia a ghnúis,
Thug ordughadh uaidh do'n gaoith-se
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 11:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agaidh cleamhnais.
Fuair mé an sgéal seó ó Pádraig Ó Cinnéide, Báile-na-Croise, Beal-an-Fheadha. Michéal Ó Cinnéide.
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 11:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bealoideas
Pósadh
Bíonn an tam la pósadh ann ins an mí na Feabhra. Bíd go leor daoir. ag pósadh ins an am fadó. Ní raibh aon chárr ann. Nuair a bhíodh daoine ag pósadh fado bhíodh go leo capall ag an bpósadh. Bhíodh na mrá ag marceidheach le na fearaibh ar na caplibh. An oidhche a bhíodh siad ag posadh bhíodh cleamhna mós ara. Tagann na clamhodoírí isteach agus tugann leann dubh doibh. Bíonn siad gléasta suas. Bíonn na cothan orta gunaí geala ortha agus lennte bána oraí. Sanam fadó nuair a bhíodh siad ag pósadh mhárbhochadh much agus caoirig
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 11:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Béaloideas
Seanpaidir.
Luighimíd le Diá go luighidh Diá linn. Dá láimh de linn na trí mhuire linn diá linn. Nách daingeann an dún á coilm cille naoimh bríghid agus á brath michéal agus a sgiath dia agus á lámh dheas idir sinn agus gach olc agus nar luighidh olc linn á mhic dhílís dé amen. Fuair mé an sean paidir ó Pádhraig Ó Cinnéide. Baile-ná-Croise. Beal-an-Fheadha. Michéal Ó Cinnéide.
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 11:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
haimsear ó
Pádhraig Ó Cinnéide.
Baile-ná Croise
Michéal Ó Cinneide.
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 10:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bealoideas
Sean-Fochla
Ag bualadh láimhe ar na realtaibh. Ag díol meala agus ag ceannacht milsean. An rud do scríobhann an púca léigheann sé féin é.
An rud do thaithéoidh liom-sa ní thaitneodh leat-sa. An cearc istigh an tub amuigh.
An sguab nuadh is fearr sguabann tighthe.
An té bhíonn amuigh fuarann a chuid. An rud is girre is géire.
An tá bhíonn ag sír-shiubhal meileann sé min agus garbh.
Ag duine féin is fearr fios cá luigeann an bhróga iomad d'on aithne meaduigeann se an tarcuisne. Dá fhaid é an tEarrach ní as a rachaidh.
Fuair mé na sean-fhochla ó Pádraig Ó Cinnéide.
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 10:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ólann sé uisge. (teine).
Fear liath agus é ag tarraint a bhothain ar a druim (bairneach).
Cuaidh mé suas an bóithrín cas mo mham dom bhí srón iarráin uirrí gus mearachán airgid agus cuirfeadh sé ruaig ar na preacháin. (Gunna)
An rud is mó a bhfuil súile air agus nach bfeiceann. (fataí).
Fuair mé ná tomhaiseanna ó Pádhraigh Ó Chinneide. Baile-ná-Croise. Beal-an-Fheadha. Michéal Ó Cinnéide).
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 10:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bealoideas
Tomhaiseanna
Ní fhúil is ní feoil is mcnám é. As fhoil ad fás é. Bain an ceann de agus gléas deoc dó is déanfaidh sé réidhthea idir dá námhad. (Cleige Reann). Tagann sé isteach ar dhruim na ndaoine agus téigheann sé amach chomh mín le síoda. (Móin).
Teachtaire ó theach go teach agus bíonn sé amuigh san oidhche. (Casán)
Fear beag ina sheasamh le chlaidhe, itheann sé gach a bhfágann, sé acht ní
ball sinsearach (stair)
2018-10-22 10:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
is mhair siad.
Fuair mé an sgéal seo ó Pádhraig Ó Cinnéide
Baile-ná-Croise
Beal-an-Fheadha.
Michéal Ó Cinnéide
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 10:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
siadh ag ceannrach leis an gcapall nuair a dhíoltar é. Bíonn aonach i gCíll Airne, agus i gCíll Órgaln gach mí.
Eibhlín Ní Chobhthaigh
Ainm agus seóladh an té a thugh an méidh eolais thuas dom i nGaidilg:
Séamus Ó Cobhthaigh
Ceathrú-na-h-Abhainn
Lios-a-Phúcha
Cíll Áirne
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 10:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sluagh mór bhailighthe le céile chun bheithithaigh do díol, agus do cheanach iseadh aonach. Ní mór iad na h-aontaige a bhí ann fadó agus ní raibh ach bhailuighadh beag daoine ann. Bhí aonach an "Patrún" i gceann páirce le Séárlas Ó Foghluda, i gCill Gobhnaith, ach bhí ceann mór eile i gCíll Órglan ar a dtugtarí Aonach a' Phuich, agus bíonn sé ann fé láhair, bhíonn phucán gabhair ináirde ar staighre árd ar feadh trí lá. Ní bhíonn aonach in aon chor i gCill Gobnait anois, sé théigheann na daoine go léir go dtí Cíll Órglan, mar a bhfuil páirc mór lámh leis an mbaile mór chun an stoch go léir do dhíol agus go cheannach, agus dá [bréig] tuisge a théigheann daoine go dtí an aonach iseadh is feárr an áit a bhíonn acha.
Bhíonn mórán árgúinteacht agus chaismirt, agus glór ar shiubhal ag an aonach, agus se rudh a dheintear chun theasbháint go bhfuil sé 'na mhargadh ná séile do chaitheamh ar dhearnáin láimhe an duine féin, agus annsan dhearna an dhuine eile do bhualadh leí agus bhíodh chafairí eile ag ráiméas thímhcheall orra, bhíonn na dhíoltóirígo h-ana spíunluithe ag an aonach, ní thugann
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 10:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
i bhfeidhm ar dtús. Nuair a dhíoltat aon béibhteach amach cuirtear máirceál ar. Ghearrtear a chluas nó a earbhall. "Aonach-a-Phúic" an t-aonach is mó san áit seo anois. Cuirtear an puchán ináirde aon tráthnóna roimh an aonach. Bíonn sé i lár na sráide ar staighre mór árd agus tógtar anuas é tháthnóna an tarna lae. Bíonn an t-aonach san ar an 10 adh, 11 adh, 12 adh de mí Lughnasa. Bhíonn alán capall ann agus éileamh mór ortha.
Síle Ní Chonchubhair
Ainm agus seóladh an té a thug an méid eólais thuas i nGédhilg dom:-
Séamus Ó Chonchubhair,
Ceathrú-na-nAbhainn,
Lios-a-Phúcha
Cíll-Airne
Cho. Ciarraighe.
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 09:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An t-Aonach
Fadó bhíodh na h-aontaighe dén dtuaith. Bhíodh aonach mór i gCill Gobhnaith uair san mblian ar an 11 go lá de mí na Feabhra. Bhíodh an aonach san chómh mór le h-Aonach-a-Phuic, agus taghadh daoine ó gach conntae in-Éirinn ag díol is ag ceannach, capall, muc agus mar sin. "Aonach Chíll Ghobhnaith" a tugaí mar ainm ar an aonach san. Bhíodh clós ag gach cheannuighteóir cun a chuid bheidtheach a cur isteach ann. Tar éis tamhaill cuir na "tíghearnaí talmhan" deireadh leis na h-aontaighe fén dtuaith. Tíghearna darbh ainm dó "Samual Murry Hussy" a áistright an t-aonach ó Chíll Gobhnait go Cíll Orglan. Bíonn an t-aonach san i gCíll Orglan ar an 11 adh Feabhra agus tugtar an "Páthrúin" mar ainm air anois. Bhíonn na h-aontaighe i gCíll Áirne agus i gCíll Orglan uair sa mhí anois. Nuair a dhíoltar aon bheidhtheaigh nó aon muc anois tugtar airgeadh don bhfear a bhíonn 'na sheasamh in-aice gatha páirce an aonaigh agus nuair ná díoltar na bhethteaigh ní tugtar aon airgadh. Nuiar a díoltar much tugtar trí pinginne ar ceann ortha, agus tugtar réab air seafóidí agus air bulláin. "Airghid cun Ratha" a tugtar ar an airgeadh san. An tíghearna "Cinn Mara" a chur an dlighe sin
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 09:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is mór an diofraíocht atá idir na daoine anois agus na daoine a bhí ann fadó, fadó ní itheadh na daione ach trí béilí sa ló mar atá an bhreicfeasta and deinéir agus an suipéir. Roimg an cheád béile fadó, deineadh na daoine a lán oibre bhuir i gcás na ba do crúadadh agus bíadh do tabhairt dos na hainmhithe go léir. Droch-bhíadh a bhíodh ag na daoine fadó prátaí agus salann is mó a ithidís ag gach béile agus bainne géar agus bainne bláthach is mó a ólaidís. Ní itheadh na daoine fadó aon feól mar bhí sé ró-dháor.
Úaireannta dheinidís arán "arán cruithineachta" agus "arán buidhe" a deineadh as an min bhuidhe is mó a bhíodh aca. Ní raibh aon oighean aca cun an arán do bháchail ach do bhácalaidís sa "grideal" sé sin rud gan aon clúdach air. Sar a tháinig an té go dtí an ceanntar seo, bainne a nólaidís agus ní raibh aon chupán aca ach mugaí maide.
Bríghid Ní Chonchubhair
Ainm agus seóladh don té a thug an méid eolais thúás dom i nGaedhilg:
Bean Uí Chonchubhair
Cuileannach
Lios-a-Phúca
Cíll-Áirne
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 09:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a cheannuigh siad an céad púnt té uaidh ríamh.
Eibhlín Ní Laoghaire
Ainm agus seoladh son té a tug an méid eolais dom i nGaedilg: Seamus Ó Cobhthaigh
Ceathrú na hAbhann
Lios a Phúcha
Ciarraidhe.
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 09:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá athrú mór ins an tír seo anois agus a raibh ann fadó. Níor itheadh na daoine acht dó béilí an breicfeásta agus an súipéar. Ar maidin d'ithidís prataí agus bainne ghéar agus gach oidhche dithidís cistí déanta de min buidhe agus dólaidís bainne bláthach.
Dheinidís obair gach maidin sara ithidís a gcuid bíd. Is minic a bhíonn na sean daoine ag cainnt mar geall air.
Aon úáir amháin bhí fear agus a bhean 'na chómhnuidhe inaice le tigh Domhnaill Uí Dúighbhaill. Aon maidin amháin bhí fear ag shiubhal an bóthar agus connach sé an bhean bean ag baint prátaí i gcóir a bhreicféasta ag diarr sé uirthi conus a bhí a fear, agus dubhairt si go raibh sé marbh agus sa tigh agus nach mór di prataí d'fhághail a breicféasta.
Ní raibh acht aon sagas aráin aca "Arán Buidhe" tugtar air. Díolaidís an tím go léir acht amhain um Nodlaig agus um Cháisg.
Bhíodh an bórd inaice an falla aca. Ní ólaidís braon té ríamh agus ní raibh fhios aca cad é an saghad ruda é nuair a chonnaiceadar é ar dtús. Acht ní mairfheadh na daoine atá ann anois noimeat gan an té agus dá mbeadh ortha bainne ghéar agus prátaí dithe bheadh siad sínte géin gcrón gcionn cúpla lá.
Deireann na sean daoine gur fear dar b'ainm "Lipron"
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 09:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sa t-sean am nuair a bhí na dlíghthe peannaideacha in Éirinn. Bhí na produstanaigh an-olc. Oidhche amháin bhí siad le eirghe amach a dhéanamh agus na Caitliceaigh a mharbhadh.
An teach i rabh radh a gabail a chruinnughadh ann le deanam réidh fá choinne an éirigh amach an cailín a bhí mar reir bhís sa caitliceach a bhí inntí. An tráthnóna chualaidh sí an sgéal agus d'imthigh sí ín an bhaile an oidhche sin.
Nuair a chruinnigh na fhir an oidhche sin bhí gunnaí agus shean cineal arm leobhtha l troid. Sé ina an oidhche chucudh fear fhad leis an t-sagart agus dinnis dó fa ha prodústanaigh agus dubairt an sagart leis gan eagla a bheith air.
Nuair a bhí siad a gabhaíl an slaodhmabh a dhéanamh ní raibh siad ábalta na gunnaí a thógailt dh'n tabla nó fághadh na lamha marbh leobhtha agus b'éigin saobhtha ghabhail 'na bhaile. Lá thar na bharach nuair a tháinig an cáilin arais bhí sí abalta trúir nó ceathrar de na gunnaí a thogailt agus a bhfhághail ar leath-taobh.
Pádraic Mac Loinsigh
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 08:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a bhí na dlighthe peannideacha ar bun, bhí mórán uamhaighthe faoi an talamh. Bhí uamhaigh amhain i mBíoran a imeall na fairrge.
Cuaidh na daoine uilig dh sagart amhain isteach ann. Bhí na saighdiuirí ag cuartughad an tsagairt agus fuair siad amach cá raibh an uamhaigh.
Cuir an sagart leitir síos a chórda fhad leis na daoine 'san uamhaigh ag insinnt daobhtha caidé bhí na saighdiuirí ag gabháil a dhéanamh.
Tháinic na saighdiuirí fad leis an uamhaigh agus chuir siad na daoine amach 'san fhairrge.
Báithead an t-iomlan aca ach bean amháin agus giorsach léithi. Fuair an bean agus an giorsach suas ar charraic ach sgaoil na saighdiuirí iad. Una an t-ainm a bhí ar an bhean agus sgailp Una an t-ainm a bheirtear ar an charraic go dtí an lá at bhfuil indiú ann. Fuair na saighdiúirí greim ar an tsagart annsin agus sgaoil siad é.
Proinnséas Ua Miannán
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 08:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ar bith agat le aon ndhuine e mhilleadh."
Chuaidh sé amach go dtín doras agus arsa seisean "Ó'n sean bhó go dín mhuilinn agus o'n mhuilinn go dtí'n gamháin óg lean damhsa." D'imthigh an t-eallach isteach sa loch i gcuideachta an ghasuir. Indhiaidh sin bhí an bheirt achu go bocht agus bhí an chead lá.
Seámus Mac Aislinge
Dúnmór
Mo mháthair mór
Róise Nic Aislinge
Dún Mór
a d'innis domh é.
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 08:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Riddles
The following riddles are very interesting
Q. What eye never sheds a tear?
A. The eye of a needle.
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 08:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
There was an old school in Derrinea about half a mile from our house. There is a small portion of the ruin still standing. My Grandmother went to school there, and if she were alive now she would be 87 years of age. The schoolmaster's name was Edward Mullee. The children used slates and slate-pencils for writing. The children had forms but no desks.
My father told me this story.
Maureen Mulloy
Springhill
Ballyvary
ball sinsearach (stair)
2018-10-19 08:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Mrs. Morley told me of an old school that was behind at the "Lough." The name of the teacher was Mí Arth h-Aodha. He was a middle aged man when he was in Loughkeeran. The school was not a mixed school. Only boys went to him. He went home with one of his scholars for one night and he went with another for another night and so on until every scholar had fed and housed him. Then he left and went to the next district. The school he taught in was a barn. They were very good teachers that time. That teacher was cross and slapped them. He spoke Irish in school. They were good scholars too. They used spelling books and quills for writing. They sat on the floor.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 15:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ó
Caitlín Uí Píblin
Tum Naoioneáin
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 15:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Place Names in the Attymass School District
Parish of Attymass
Barony of Ballen
County of Mayo
Place Name - What is it - Farm Of - Townland
Garrda Fada - Field - James Mulherin - Boyhollagh
Sraith Doirín - " - " - "
Píosa Tobair - " - " - "
Cnocán na bPréuchán - " - " - "
Garrdha Narí - " - John Mulherin - "
Macaire Mór - " - " - "
Poll a'stanaidh - " - Darby Kirrane - "
Doirín - " - " - "
Malaidh Mhór - " - Martin Ferguson - "
Páirc Garbh - " - " - "
Talamh Chaitlín - " - Michael Harrison - "
Garrdha an Phuill - " - John Durkan - "
Múinfhéar - " - Thomas Gillespie - "
Log na Grónaidh - " - " - "
Caológ - " - " - "
Bun na Carraighe - " - " - "
Páirc na cloiche móir - " - " - "
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 15:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sin cómhartha so bhfuil sneacht ag teacht. Nuair a bhíonn an ghrian ag dul agus í dearg, sin cómharthe go mbheidh an lá breágh ag teacht.
Nuair a tagann an spídeóg isteacht sa teach sin cómhartha go mbhéidh droch-aimsire againn. Nuiar a théigheann na caoirigh go bun na sléibhe sin cómhartha go bhfuil sneachta ag teacht.
Nuair a chíon tú na luachra gorm sin cómhartha go bhfuil fearthain ag teacht.
Bailighte ó:_
Mártan Mac Feargul
Coillín
Áit-Tíghe an Mheasaigh
Béal-An-Átha
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 15:10
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Óton Mac Feargus 24 ad Bealtaine 1938
Seanchas i dtaobh na h-aimsire
Nuair a bhíonn caipín bán ar Néifin deirtear go mbíonn feathainn ag teacht. Nuair a bhíonn na fáirleóga ag eitilt go h-árd san spéir, sin cómhartha go bhfuil aimsear breágh ag teacht. Nuair nach mbíonn an similéar ag tarraingthe an deataigh go maith deirtear go mbíonn fearthain ag teacht.
Má fheiceann duine frog dubh sin cómharthe go mbíonn droch-aimsear ag teacht. Má feiceann duine tré na cnuic atá i bhfad uainn in-aice leat deirtear go mbeidh fearthain againn. Nuair a bhíonn a ghrísach gor sin cómhartha go bhfuil fearthainn ag teacht.
Má fheiceann tú an cat agus a dhruim leis an teine sin comhartha go bhfuil fearthain agus stoirm a teacht. Nuair a théigheann na géanna fiadháire go dtí na sléibhte deirtear go mbeidh fearthain agus stoirm ag teacht agus na nuair a théigheann siad chun na fairrge sin cómhartha go bhfuil aimsear breágh ag teacht.
Nuair a chluinnainn tú glót "pholl a sgárdán" ag teacht anuas o'n sliabh, sin cómhartha go bhfuil droch-aimsear ag teacht. Má bhíonn sn súgha ag tuitim sin cómhartha go mbíonn fearthain ag teacht. Nuair a chion tú an cat ag sgríobhadh an tocrosgáin sin cómhartha go bhfuil stoirm ag teacht. Nuair a chíon tú na faoileachag teacht aníos as an bhfairrge agus iad ag sgreaoghá
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 15:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bíonn fuaim na gaoithe faoi an doras nuair a bhíos an báisteach ag teacht. Nuair a bhíos sneachta ag teacht, bíonn an cat ag crónán ag an teine agus tagann an spideóigín cuig an doras. Bíonn an ghaoth an fhuar, agus an oidhche an dubh.
Nuair a bhíos sioc ag teacht, bíonn na laetha geal agus bíonn a lán réalta ins an spéir ins an oidhche. Nuair a bhíos Cruach Phádraig le feiceál go soiléir is maith an cómhartha é. Nuair a bhíos a lán beacha a na bóithribh; sin cómhartha báistighe.
(From Father Stepehn McDonagh 55 yrs) Caitlin Ní Dhonnacha, Ramdlinn.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 14:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a bhíos an spéir dubh dorcha is cómhartha báistuighe é. Nuair a éirigheann an ghrian dearg is cómhartha droch-aimsire é. Tagann báisteach nuair a bhíonn a lán réalta ina an spéir. Tagann báisteach nuair a thuiteann sugha ó'n simléar. Nuair a éirigheann an tráthnóna socar ciúin, tar éis lae gairbh is cómhartha baistiughe é. Is cómhartha seaca nuair a thagas an spideóg go dtí an doras. Is cómhartha droch aimsire é nuair a lúigheann na préacháin i líne fada ar an mballa. (From Father Hugh Cahill, 60 yrs) (Máire Ní Cathail, Carramór).
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 14:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a bhíos ceo le gealach nua is maith an cómhartha é. Ceo le sean ghealaigh is cosamhlacht báistighe é. Nuair a bhíos na cnuic i bhfad uainn ag féachaint i ngar dúinn is cómhartha báistuighe é. (From Father James Keleghan, 60yrs) (Treasa Ní Cheileacháin. Deirín).
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a chuaidh sé abhaile ní tháinic sé ariamh ina chiall fhéin ní ba mo.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí bean atá comhnuidhe gCeann na Coilleadh fadó shoin. Chomnuidheadh sí i sean bhallóig léithe fhéin agus bhí an [sit] an-uaighneach i ndiaidh sin chrothnuigh na daoine an bean seo.Seal bhleadhanta n'diaidh sin bhí fear ag siubhal síos ag an teach seo chasadh an bheann dó bhí caillte.D'innis sí do gur ghoid na sidheogaí ar suibhail í oiche amhain. Annsin d'iarr sí air a theact leí go teaispaoinfeadh sí do cá rabh na sidheógaí na gcomhnuidhe. Suibhal an fear l[e?] an bhean leobhta agus taispean sí don fear, cá rab na sidheóga na geomhnuidhe. D'iarr sí ar an fear a theacht go dtí an air seo an chead oidhche eile agus í a thabhairt leis.An oíche ina dhiaidh sin tháinic an fear go dtí an áit agus thosaidh sé caoineadh as toig agus bheidh sé abhaile.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Domhnall an Tuagha:
Bhí fear ann fadó a dtugaidís Domhnall an Tuagha air. Do chuaidh sé isteach go dtí siopa búistéara lá agus bhí sé ag féachaint ar an mbúistéar ag gearradh suas beithidhigh a bhí marbh aige. Nuair a bhí an beithidheach gearrtha suas ag an mbúistéar d'fhiafruigh sé de Domhnall an bhfeaca sé a leithéid de iarracht de thuagh ag aoinne riamh. dubhairt domhnall go bhfeaca sé. "Cuirfidh mé púnt leath ná feaca tú," ars an mbuistéar.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An t-Sean Riabhach:
Fado riamh sa tsean aimsear bhí seana bhó ann go dtugaidís an tSean-Riabhach uirri. Nuair a bhí sí tar éis an Mhárta a chur dí agus droch Mhárta ba eadh é, "Anois a Mhárta" arsa sí, "mise neamh-spleádhach ledh dhicheall ar feadh bliadhna eile". "Fan go réidh", ars an Mhárta. D'iarr an Mhárta trí lá ar an abrán chun deire a chur leis an tSean- Riabhach agus fuair sí na trí lá ó'n Abrán. Tháinig an chéad lá fluich, fuar, gaothmhar, níor tháinig a leithéid de lá ó shoin agus ní bhfuair an tSean- Riabhach teacht amach ó'n claidhe. Tháinig an tarna lá go breágh, grianmhar mar a thiocfadh lá sa meitheamh agus chaith an tSean- Riabhach an lá 'á iompódh féin ós chionn na gréine. Tháinig an tríomhadh lá arís fiadhain, fuar, fliuch agus bhí an tSean- Riabhac gairid do bheith cailte leis an ocras. chonnaic sí féar glas ag fás go breágh sa tuinn a bhí gairid di agus rith sí amach ó'n claidhe leis an ocras 'ghá ithe agus bascadh í. b'in í deire an tSean- Riabhach, "bíodh san agat anois a shean-Riabhac", ars an Mhárta.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Sluagh:
Deiridís fadó dá gcuirfí duine i dteampall nár ceart é bheith curtha ann chun é bhreith leo.
Deiridís gur sluagh mothell an sluagh ba laidre i gCae Phuirtláirge i sluagh muigeilige an tarna sluagh. Deiridís go raibh curtha i dteampall muigeilige triúr fear a bhí ana láidir, muireadach an dranntáin, gearaltach an bhuille mhóir i Domhall Camh ó Suilleabáin i go bhfuil an gearaltach an bhuille mhóir curtha treasna an geata dul isteach sa tslighe ná fuigheadh aoinne dul isteach nár tháithnigh leis. Bhí fear timhcheall na h-áite seo tamall ó shohin i bíodh sé ag rádh nuair a bhí sé beo gur sa Caisleán nuidh ba mhaith leis bheith curtha. Ní raibh aon daoine muinnteardha aige i nuair a fuair sé bás dobhairt na comhursain go gcuirfidís sa roilig ba giorra dóibh é i do chuireadar. An oidhche as a dhiaidh bhí fear ar an mbóthar idir an dá roilig nuair do chuaidh stoirm thart i leag sé tigh beag a bhí ar thaobh an bhóthair ós a cíonn. Níor airigh aoinne eile san áit stoirm ná gaoth ná aon rud eile i deir na sean-daoine gurbh é an sluagh a bhí ann ghá thabhairt go dtí a theampall féin.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
chuaidh darmuid amae agus d'iarr iurthe a theat isteach. Shiubhail sí isteach: d'feafraigh sé díre caide bhí a dhith ulrthe agus dubhairt sí go rabh dídeán na h-ordhce a dith iurthe. Bhí tricaighe ag dearmad dcthe de bhrig go rabh sí an-fhuar agus uaigneach agus dubhairc lécthe. Tá tú do sheanbhean ghránna ach má cá féin béarfaidh mé dídean duit.
Thug sé iseach í agus d'iarr uirthi í féin a théidheadh leis an teine. Annsin ins sé a leabaidh féin díth agus dubhairt sé léithe go dtiocfadh leíthe codladh innte go maidín. Tamall in-dhiaidh sin chuaidh Diarmuid isteach go d'feicead sí í in-a codladh. Ach nuair a chonnac sé í ní thiocadh leis a chreidbheál gurab í a bhí ann. I n-áit sheanbhean ghránna chonnaic sé bean uasal an dóigeamhail. Sgairt Diarmuid ar na Fianna agus nuair a chonnac siad í dubhair siad gurab í an cailín í aba dóigheamhla a chonnaic siad ariamh le sin mhusgail sí agus chonnaic sí Diarmuid. D'fhiafruigh sé de ca n-áit ann a mbfeárr leis an caileán ba deise a rinne sé ariamh in bheith deánta. Dubhairt sé leíthe gur an chnoc adaithall. D'iarr sise air amharc amach ar an fhuinneóig agus nuair a rinne sé sin choinnaic sé an a ba deise a rinneadh ariamh. Dubhairt an cailín leis go dtabhairfeadh sí an sin dó agus annsin dinnis sí dó gur inghean Ríogh a bhí innte.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí sin ann agus is fada ó bhí. Nuair a mhar na Fianna i n-Éirinn bhíodh na n-aidhcheanntar an fhuar san gheimhreadh. Oidche amháin nuair a bhí na fianna uilig na cuighe chaolaidh cead an doras agus d'iarr ar an duine a cheaic isteach le sin shiubhail an t-seanbhean a ba ghraice a chonnaie sí ariamh isteach. D'feafraigh sé díthe caide bhí ag cur bhuadharia ourgh. Dusbharr sise go rabh dídean na h-rdhce a d'ith orti ash dubhairt. Fionn noch dtabhairfeadh seisean dideán ar bith díre agus thiantuigh sé anach agus thúsaigh sí a chaorneadh ainsin agus grionn cupla bom aice eile thainig sí ar ais agus bhuail ag doras Oisín. Chuaidh Oisín fhadh leis an doras agus d'iarr a rthí a theach isteach. Thainig an t-seanbhean isteach agus nuair a chonnaire Oisín an cineál mná a bhí cinnte d'fheafraigh sé dithe go feargach caide. Bhí a dith arthe. Dubhairg sí go rabh dídean na h-ordche a digh orthu agus ag dubhairg Oisín noi rabh dídeán ar bith le fághail aice agus thionntaigh ama í. I gcionn tamaill thainig sí arais agus bhuail ag doras dhiarmade.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Shíos i lag a' tsean-toighe tá an ghearr-chaile gruamdha,
Agus leithead croidhe mo bhoise-sa de bhob i gclár a héadáin;
Ní thuigeann sí mo chanamhaint agus ní labharaim léithse Béarla,
'Sí mo annsacht an bhean dubh atá i ngleanntáin a' t-sléibhe.
Shaoil mé gur cliú domh a bheith i gcaislean an ríogh istigh,
Go bhfacaidh mé mo léine a deanamh gan aoibh domh
Mo bhearad geal lín-éadaigh a shiobadh le gaoith díom,
Agus mo daoine móra maithe uilig cruinn ar gach taoibh domh.
Gluaisigidh ún mo thorraimh-sa tráthnóna Dia hAoine,
Nó ar maidín Dia Domhnaigh fríd na boithre má's mian libh;
Tiocfaidh Neillí agus Nóra agus mná óga na tíre
Béidh mé ag éisteacht le 'nglórtaí faoi na fóide 's mé sínte.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a bheadh sé ag taisteal uaidh. Bhí gheallach ag soillseach ar dúbhán móna agus bhí sgáil an dúbháin ag déanamh comhartha maith dó. Dúbhairt sí go mba mhaith an áit é sin agus go mba mhaith an comhartha freisin, go n-aithneóidh sé arís é nuair a thiocfaidh sé thart.
D`imigh leis agus dhein sé poll agus shaith sé síos an t-ór ann. D`imigh sé leis abhaile agus ríméad mór air de bharr an t-ór bheith I dtaisge aige ó na robáilí. Bhí roinnt eile airgid bailighte aige agus bhí sé ag dul go dtí an áit céadhna sa phortach go gcuireadh sé leis an mead eile é. Bhí an gheallach ag soillseach an oidhche seo freisin ach má bhí ní raibh sé ag soillseach san áit céadhna agus shíl seisean go raibh. Thosaigh sé ag cúartú san sgáil go bhfuaigheadh sé an t-ór, ach dá mbeadh sé ag cúartú ó shoin (deanam) dheamhan pinghean d`fhéad sé d`fhágháil.
Tháinic sé an oidhche lá ar na bháireach agus d`fan sé go raibh an gheallach ag soillseach agus thosaigh ag cúartú ach dheamhan pingean d`féad sé d`fágháil an oidhche seo ach an oiread. Chuaidh sé abhaile go cráidhte agus é ag scríob a cheann in dhiaidh a chuid airgid agus é ag easgainne ar na robáilí maroaí gurb iad a thug an t-airgead uaidh , ach bhí sé ag cur éagcóir ortha. Chuaidh sé abhaile agus dhinnas
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fadó san sean saoghal sé an fasúin a bhíodh ag na daoine chuile shórt a dhíoladh síad ar an mbaile chaitheadh síad é a roinnt. Dá ndíoladh fear bullán chaitheadh sé an lúach a roinnt leis an mbaile ar fad agus chaitheadh chuile dhuine ar an mbaile an cleas sin a dhéanamh. Cé bí céardh a dhíoladh cé chaitheadh sé é a roinnt.
Bhoil bhí aon amadán amháin ann agus shíl sé go raibh sé an chríonna ar fad. Ní raibh sé ag caitheamh pinghinn ar a bith dá airgid ach an méad a chaitheadh sé dá bhuidheachas. Bhí sé ag tabhairt ocras dó fhéinagus é ag bailiú go crúaidh cráidhte. Ach is minic a chuala muid "An rud nach gcaithfidh tú féin caithfidh duine eicín eile é.
Dhíol an fear seo trí muca ar caoíar bith agus níor mhaith leis an lúach a roinnt. Shiubhail sé amach aon oidhche bréagh gealaigh agus smaoinigh sé go mba mhaith an áit an t-airgead a chur i bhfolach sa phortach móna. Siubhail sé thart annsin go bhfuigheadh sé áit a mbeadh comha(?) ann, i dtreó's go bhfuigheadh sé an t-ór arís núair
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sé an sgíal. Sé dúbhairt a bhean leis “sí comhartaí na geallaighe ar an bpoll móna é”
Bhí Seán Ó Fíannachta a bhaint móna cúpla blían in a dhiahdh sin agus céard a chaitheadh sé amach le fód móna ach an boscaín. Rinne an bosca torann agus amach le seán. Bhain sé an lid den bosca agus bhí suas le dhá chéad shobharan ann. Thúbhr-fá fear reíméadach ar Seán nuair a fúair sé an t-airgead níodh nárbh ionghnád. Ach níorbh mhaith an comhartha dón t-amadán beir é “comharthaí na grallaighe ar an bpoll móna” í Mairéad ní Seachnasaigh
cathar – na – silíní.
Baile an Cláír
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a bheadh sé ag taisteal uaidh. Bhí gheallach ag soillseach ar dúbhán móna agus bhí sgáil an dúbháin ag déanamh comhartha maith dó. Dúbhairt sí go mba mhaith an áit é sin agus go mba mhaith an comhartha freisin, go n-aithneóidh sé arís é nuair a thiocfaidh sé thart.
D`imigh leis agus dhein sé poll agus shaith sé síos an t-ór ann. D`imigh sé leis abhaile agus ríméad mór air de bharr an t-ór bheith I dtaisge aige ó na robáilí. Bhí roinnt eile airgid bailighte aige agus bhí sé ag dul go dtí an áit céadhna sa phortach go gcuireadh sé leis an mead eile é. Bhí an gheallach ag soillseach an oidhche seo freisin ach má bhí ní raibh sé ag soillseach san áit céadhna agus shíl seisean go raibh. Thosaigh sé ag cúartú san sgáil go bhfuaigheadh sé an t-ór, ach dá mbeadh sé ag cúartú ó shoin (deanam) dheamhan pinghean d`fhéad sé d`fhágháil.
Tháinic sé an oidhche lá ar na bháireach agus d`fan sé go raibh an gheallach ag soillseach agus thosaigh ag cúartú ach dheamhan pingean d`féad sé d`fágháil an oidhche seo ach an oiread. Chuaidh sé abhaile go cráidhte agus é ag scríob a cheann in dhiaidh a chuid airgid agus é ag easgainne ar na robáilí maroaí gurb iad a thug an t-airgead uaidh , ach bhí sé ag cur éagcóir ortha. Chuaidh sé abhaile agus dhinnas
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fadó san sean saoghal sé an paisúin a bhíodh ag na daoine chuile short a dhíoladh siad ar an mbaile chaitheadh siad é a roinnt. Dá ndíoladh fear bullán chaitheadh sé a luach a roinnt leis an mbaile ar fad agus chaitheadh chuile dhuine ar an mbaile an cleas sin a dhéanamh. Pé bí céard a dhíoladh sí chaitheadh sí é a roinnt. Bhoil bhí aon amadáin amháin ann agus eíl sé go raibh sé an críonna ar fad. Ní raibh sé ag caitheamh pinghin ar bith dá airgid ach an méid a chaitheadh sé dá bhuidheachas. Bhí sé ag tabhairt ocras dó fhéin agus é ag bailliú go crúaidh aráidhte. Ach is minic a chuala muid “ an rud nach gcaithfidh tú féin caithfidh duine eicín eile é”.
Dhíol an fear seo trí muca ar caoí ar bith agus níor mhaith leis an lúach a roinnt. Shiubhail sé amach aon oidhche breágh gealagh agus smaoinigh sé go mba mhaith an áit an t-airgead a cur I brollach sa phortach móna. Shuibhail sé thart ansin go bhfuaigheadh sé an t-ór arís núair
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:09
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
duthe bhí sí sgartha d' na sidheógai annsin. Ón lá sin amach tugadh Maloidh an Single ar an aít ó chaolaidh an bhanaltra an tormán uaidh.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 13:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Siodh Sceul
Bhí banaltra ann fad ó shoin agus ní rabh aice acht inghean amháin bhí a fear marbh agus bhí sí ina comhnuidhe i dteach bheag. Lá amháin tháinig fear go dtí an teach ar chapall deas bán. D'iarr sé ar an bhanaltra a ghabhail leis ar an gcapall. Dubhairt sise go rachadh dá ngealladh sé dlíthe go bhágadh sé arais san áit cheudna í gheall sé sin duithe.
D'imthigh siad leo agus ní dearn siad bead nó mór-chomhnuidhe go rabh siad ag bun aillte d'fhogail doras rompa agus chuaidh siad isteach. Fuair siad iad féin istigh i seomra bheag agus é lán daoine i gceann tamaill rugadh páiste domh bhanaltra ach ní rabh diúl ar bith sa mháthair ins an páiste d'iarr sí ar dhuine aca a ghabhail ar siubhail agus páiste eile a fhágail. D'imthigh seisean leis agus chuaidh isteach i dteach agus fuair páiste. Nuair a thainig sé arais leis an pháiste dubhairt sí garab í a inghan féin a fhágadh sa bhaile a bhí sa phaiste. Fágadh púca na banaltra sa bhaile arais annsin. Nuia a chuaidh an bhanaltra abhaile an oidhche sin bhí sí faoi gheasaibh. Lá thar na bhárach bhí amach i mBaile an Droichid. Shil sise ag gabhail isteach na Bhaile Doithego rabhthar ag cathadh plátaí ar a chéile bhí sead ag déanamh an aread sin tormáin. Dubhairt sí rud éigeanaint leobtha, tháinig duine thart agus ins buille san eádan
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 12:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
san áit. Bíonn crudh asal ag croéodh san sgiobóil ag sorr-dhuine ionnus go mbeadh an t-ádh ar na beithidhigh. Deirteir dá mbleaghadh duine trí braon de bhainne ón mbuin lá bealtaine roinn eírghe na gréiné go mbeadh bainne an mbuin san ngoth agus i rith na bliana.
Nuair a beireann an bó laogh deintear an bainne a bhruith agus cuirtear gráinne salann agus bíonn sé ina greith bhiudhe annsin. Seo é an taobh glaoidhtear na cearc: ''Tioe, tioe.'' Seo í an caoi a glaoidhtear na geodhbaí: ''beadoidh! beadoidh!' ; Caoirigh : ''tuigh! tuigh!''. Nuair a chuirtear uibheacha faor na h-íonloir cuirtear more arís ionnus go mbeadh fios ag an mnaor. Sa mberceadh aon aire eile san mó Eibhlín Ní Ging, Doirín Dáimh deirg.
Fuair mé an t-eolas seo ó mo mhársne , Eibhlín Ní Ging.
ball sinsearach (stair)
2018-10-18 12:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Siad na hainmhidhthe feirme atá againn sa mbaile ná: capall, asal, beithidhigh agus caoirigh. Tá ainmneacha ar cuid de na beithidhigh. Seo iad: An budóg gorm, an bó ceannuighthe agus an caibire breise. Seo é an abairt a deireann muid nuair a bhíonns ghá tiomáint aghainn : ''Lairt amoch''. Sgioból a tugtar ar thigh na mbó. Cuirtear sean-fhéir nó tuighe futha easair.
Seo é an chaog a ceangluightear na beithidhigh: bíonn sail mór ádhmaid ag dul suas balla amháin don sgiobóik go dtí an taobh eile. Bíonn píosa de sleabhra iarrainn sáithte isteach san sail agus píosa de rópa isteach i gceann de na ronga chun an mbun a cheangailt leis. Ní deintear na ceangail
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tharr annseo níl ach cúpla lios. Tá ceann acu an ghiorra do mo theach. Tá sé lán lé crainnte agus carnán mór. Falla mór cloch atá thart air. Ní threabhann aoinne an pháire sin mar bíonn eagla ortha roimh na sidheóga. Deirtear go mbíonn teinre agus soillse lé feiseire ionnra san oidhche. Bíon ceól agus cloisint san oidhche. I bpáirc in aice mo tigh freisin tá poll mhórag dul isteach fé charraig gur féidir lé aon duine dul isteach ann. Ar an díon dhé tá leaca móra. Deirtear go bhfuil sé ag dul amach i gcillasar agus go bhfuil a lán sheómraí taobh istigh ann. Tá tobar in aice an liosa agus ní féidir lé aoinne a lámha nó a chosa a nighe ann nó cluinfheadh sé a sidheóga in aice. Tá crann san lios in a bhfeic fheadh na sean daoine sidheóg nó sean fhear gach oidhche agus ní féidir lé aoinne an chrann do gearradh. Thiocfaidh a lán soillaí
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Deirtear freisin, má caithrear amach uisge salach fhaid is atá maistriú ar suibhail go mbéidh an t-am ag na sidheóga. Ní ceart d'réir na sean daoine, sméaróid a tabhairt as an daoine fhaid is atá maistriú ar suibhail. Tá sgéal ann faoi bean a bíodh ag goid bainne ó na ba san oidhce fuair an fear amach faoi agus chuir sé an madadh uirthi. D'airthigh sí annsin go girr fhaidhe agus chuaidh sé isteach i bfuinneóg beag lean an fear í agus nuair a chuaidh sé isteach ba sean bhean a bhí ann agus í ag sníomh adh bréidín. Mharbhigh an fear í agus ní raibh a tutlle trioblóide air. Bhí sgéal eile ann faoi bean a bhí ag déanamh maistriú uair amháin agus tháinig fear isteach chur a píopa do lasadh. Níor thug an fear aon conghradh dí chuidh sé amach arís a píopa dearghuighrhe aige. Má bhí sí a dhéanamh maistriú ó shoin.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal (ar leanamhaint)
"Tá sé comh maith dom a bheith ag imtheacht, a dubhairt Tomás. "Go seirbhighidh Dia dhuit" adubhairt siad leis. Nuair a bhí sé imthighthe dubhairt Micheál le Seán go noidfeadh siad na rudaí a bhí ina an gcónra leis an Mainistéar óg.
"Imthigh tusa a Mhaidhc", adubhairt Micheál, agus goid caora agus rachaidh mise chuig an uaigh. Nuair a tháinig an oidhche d'imthigh na buachaillí bhí na rudaí tógtha as an gcónra ag Seán. Sheas sé ar bhárr an tuamba go bhfeicfeadh sé an raibh Maidhc an teacht.
Chonnaic buachaill an Mhinistéar é agus rith sé abhaile, agus d'innis sé do'n Mhinistéar go bhfaca sé a mhac ar bhárr an tuamba. Ní riabh an sean Mhinisteár i ndon suibhal le fada an lá agus d'iarr sé ar an mbuachaill é a iomchur chuig an uaigh go bhfeicfeadh sé an raibh sin an fhírinne.
Chuir an buachaill culaith bán éadaigh ar an Ministéar agus nuair a chonnaic Seán iad ag teacht, shíl sé go raibh Maidhc a bhí ann agus an chaora ar a dhruim aige.
"An bhfuil sé reamhar?" adubhairt Seán. Reamhar nó craithre de, seo dhuit é adúbhairt an buachaill agus é ag imtheacht in a cos ináit an Ministéar nár shiubhal le seacht mbliana.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal Sidhe.
Bhí bean sa Duibhneasc fadó agus bhí taidhbhreamh aice go raibh na daoine mhaithe le teacht agus a leanbh beag do sgiobadh an oidhche bhí chuá; Nuair tháinig an oidhche d'fhna an bean gan codhladh agus timpeall a dó dhéag cualadh sí an gléodh amuig agus glór crúb na gcapall agus ní raibh sé i bhfad na diaid gur cuaaladh sí an capall agus a dhá crúb aige ar an doras. Bhí fios ansin ag an bhean cár fir a bhí ann agus dubhairt (dúirt) sí : ''Cé hé tú féin nó cad tá uait?'' (Deirear na bheadh aon comiac ag na síóbshaí mó labharadar leo) agus dimigheadar.
Leis an linn sin léim an coileach amach ar an úrlár agus dhein sé trí glaodach agus d'fhágadh an leanbh a a mháthair.
Bhí na faoine maithe
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Gruagach na gCleas
Bhí Rí ann fadó is is fadó bhí is dhá mbeadh sé ann an uair sin ní bheadh sé ann anois. Bhí aon inghean amháin aige darab ainm di Gráinne. Nuair a bhí sí in-aois a pósta tháinig fear darab ainm Gruagadh na gcleas ar a tóir; níor mhaith leis an Rí an fear seo 's chuir sé Gráinne fé ghlas agus thug sé ordú do bheirt fhathach an áit do chosaint. Bhí go maith. Tháinig na h. éanlaith agus Rinne siad codladh ar an ngárda le na gcuid ceoil. Tháinig Gruagadh an bealach annsin agus scuab sé Gráinne chun bealai? leis. Chuala an Rí an scéal agus chuir sé an donn mac dubh-fhraoich agus dubh mac an dubh fraoich ina ndiaidh.
D' imthigheadar leo go dtáinig siad go dtí teach i lár coille í na raibh madra Ruadh na Coille léith. Dubhairt fear a' tighe leab gurab é an gruagach a bhí ann aréir agus iad abheadh ann anocht.
Ar maidin lá'r na bhárach. D'imthigh siad agus tháinig siad go dtí teach eile agus dubhradh an rud céadna leób.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
nach bhfuil a leithéid ann ar cor ar bith. Ní creidhim go bhfuil a leitéid ann mé féin.
Deireann daoine go bhfaca siad iad ach ní fhaca siad.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
wash the eyes with it. Another plant called the docket which the farmers hate very much although it has its own useful purpose. If you get stung by a nettle rub the docket on the sore and the pain is gone immediately.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal fa na Sidheóga
Anns an paróiste seo fa thuairim leach-bhealaigh idir árd a'rátha agus na Cealla Beaga tá baile beag iargcualta darbh ainm Mín na bPeácoighe. Bhí caol ag na sean daoine san baile seo eolas a fhagháil ón abhainn atá annsin, fan bliadhain a bhí ag teacht. Da mbeadh an abha seo árd ar an lá deireannach de'n Nullaig bheadh luach árd ar na ba agus ar na caoirigh ar im agus uibheacha agus achan rud a bheadh le dul acha ar fud na bliadna a bhí ag teacht-
Dá mbéadh an abha iseal bheadh an scéal ar an dtig eile.
De thairbhe sin ba ghnáthach leo a dul amach ag tuitim na h-oidhche ar an lá sin le amharc ar an abhainn.
"Rochaimid amach go bhficimid an peacach" Sin na focla a raibh
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
aithne annsin gur tháinig sí amach as an loch seo ar cuairt go dtí'n loch eile.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ministéir
Bhí fear bocht ann fadó agus ní raibh ach Gáirdín beag. Bhíodh bó aige agus bhíodh sé ag aodhaireacht na bó ar an mbóthar. AChonnaic an ministéir é agus stad sé ag cainnt leis
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bhí sí ag dul abhaile nuair a chonnaic sí rud mór bán ina sheasamh in aice leí.
"Dia is Muire dhuit" arsa sí sin.
Ní bhfuair sí aon fhreagra. Tháinig eagla uirthi agus bhí sé díreach ag imtheacht nuair a thuit sí fuar marbh. Spríd dob eadh an rud bán agus mharbhuig sé an bhean. Fuair mé an scéal seo ó mo mháthair. 43 blian.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal Eile
Réamh Rádh:
Padráig Ó Fithcheille a innis an sgéal seo dom. Feirmeoir iseadh é. Tá cur síos air roimhe seo.
Sgéal
Bhí fear ins an gceanntar seaghtmad bliadain ó shoin agus an t'ainm do bhí air "Páidín na h-aiteanna". Téigheadh sé ón áit go h-áit agus go mbíodh mála mór ar a dhruim aige. Sin é barramhla na ndaoine gur fear sideóg do bheadh é.
B'annamh a chuathruigheadh sé an áit seo agus nuair a n-imthigheadh sé bhíodh naoidneán no dhó imthighthe as a gcliabhán.
Tráthnóna éigin thainig sé go sráid baile tháinig sé go sráid baile - Baile an Ghlais - an sráid baile taobh thair dínn.
Bhuail sé isteach i dteach eigin agus bhí naoidhneán beag aluinn ina an gcliabhán. Naoidhnean aonach do bheadh é agus cheap a athair agus a máthair nach raibh naoidhneán ann go dtí é.
B'éigin don máthair a dul amach ag feachaint ina dhiaidh gnó an tighe agus bhí fear ann
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 14:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cloch an Tuill
Tá áit thoir ar an Chuimhín a bhfuil Cloch an Tuill mar ainm air. Seo an fáth a tugadh an t-ainm sin air. Bhí tarbh drochmhuinte ar an Chuimhín i bhfad ó shoin agus lá amhain lean sé fear. Bhain an fear de a chóta agus spréidh sé í ar charraic. Annsin cuaidh sé fhéin i bhfolach. Nuair a thainig sé fhad leis an caraic shíl sé gur an fear a bhí ann. Thoisigh
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
culaith an éadaigh do'n fhear ar cheannuigh sé do í. Thug an fear sin tuilleadh airgidh do agus ón lá sin ní bá mhó bhí dóigh maith ar féin agus ar bean a' toighe.
[A críoch]
Fuarthas "Cloch an Tuill" ó Tomás Mac Séaghan, Seoladh:- Biffleacht, Dubhchoraidh
Aois: Trí-scór Bliadhain
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéaltaí
Fuarthas an sgéal seo leanas ó Tomás Mac Seagáin, Bifflacht, Dubhchoraidh, Tír Chonaill. Feirimeoir.
Aois: Trí scór bliadhain d'aois
Sídeóga na Rosann
Bhí bean agus fear i na gcomhnaidhe thíos ins na Rosaibh aon uair amháin. Oithche Samhna amháin rinne siad pota brúitín. Nuair a bí an brúitín déanta d'imthigh an fear amach agus nuair a bhí sé tamall maith amuigh chuaidh bean an toighe amach agus ní rabh sé le fághal aicí. Nuair a chuaidh an fear amach bhí calann mór le cloinnstin aige. Bhí páirc mhór taobh thiar den teach agus í lán buffthalán buith. Bhí sgaifte mór sídheógaí thiar ins an páirc agus iad ag scairtigh amach "cionn damhsa cionn duitse". Bhí an fear ag
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cuaidh Seán go dtí an Gabha agus dúbhairt sé leis cúpla buille do buaileadh ar an mhála mar bhí sé an-cruaidh. Tosnuigh an Gabha ag buaileadh agus tosnaigh an Diabhal ag lúirigh.
Thuith codladh ar Seán agus cuir sé an mála fé 'na ceann agus tháinig ceithre. Gabhair is fiche timceall air. Agus fuair sé bás le neart scannradh agus d'imtigh an diabhal.
Ní leighfeadh do Seán bheith istigh ar neamh agus nuair a chuaidh sé go h-ifrinn. Sé an diabhal a bhí sa mála aige a connaic é agus luigh sé agus dubhairt sé gan Seán do cur isteach nó marbhóchad sé an méid a bhí istigh. A Shean Athair a thug an t-eolas seo do.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Poil-na Gollum
Taistil agus deire fúair sé a atair. Nuair a chonnaich seisean a mhach tháinaigh a cíall tar-ais dó agus chúaidh sé abhaile agus geallaim duit nár chuir Sean fada isteach ar na daoine maithe as sin amach.
Ainm: Maire Ní Breathnach
Seoladh: Bealach, Innisdíomáin, Co. an Cláir
Ranng: A hocht
Dáta: 24ad lá Eanair 1938
Mo athair a innis an sgéal dom
Aois: Seascadh is cuig bliadhna is eadh é.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal Sidhe
Fadó i Traghalee thagadh girrfaidh gach aon tráthnóna agus tógadh sé an méid bainne a bíodh ag aon bó amháin. Ní bhíodh fhios ag na daoine aige dcúis cá raibh an bainne ag dul.
Cúpla trathnóna i ndíaigh sin do chonnaich síad an girrfaidh agus é ag tógaint an bainne ón mbó. Dinis na daoine an sgéal don sagart. Táinig an sagart aon tráthnóna agus bhí cúpla cú ann leis. An tráthnóna sin níor táinig an girrfaid. Do táinig an sagart dhá tráthnóna agus bhí an girrfaidhe imtigthe. Cúpla lá roimis sin bhí an girrfaidhe ann. Ní riabh fios ag na aoine cad a déanfadh síad ach díos na daoine an bhó.
Níor taínig an girrfaid as san amach mo athair a thugh an cúntas san dom.
Síghle F Ní Shuilleabháin
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal mar gheall ar na triúir Fathaigh.
Bhí buachall bocht ann fadó agus ní raibh sé uaidh fanamhaint sa mbaile le na mháthair."
An maidean seo d'fhág sé slán ag a mhuinntir agus d'imthigh sé.
Bhí sé thimceall míle is fiche ar an mbhóthar nuair a chonnaic sé tigh mór feirmeóra. Chuaidh sé isteac agus dubhairt sé gur buachall aimsire é, agus ag lorg maighistor a bhí sé.
Fuair sé obair le déanamh ag tabhairt aire do's na
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal sidhe
Tá fothrach seana. Tabhail suidhte cúpla céad slat ón sgoil seo. Bhí tigh deas ann uair agus bhí muinntear Cilltreáin na gcomhnaidhe ann fad ó. Bhí tigh eile ag muinnir Cilltreáin freisin. D'éirigh an cabail seo aerach agus d'fhág muinntear an tighe é ach toisc na raibh a ndothain slighe acu sa tig eile do chuireadar a fear oibre na codladh sa bhothán. Do bhí clann mór acu tá a fhios agat.
Do raghad an fear oibre gach oidhche ann ach uair a mheadhon oidhche do thosnóchadh rud mí-nádúrtha. Thógadh duine éigin comhgarach don leabadh agus bhaineadh sé na h-éadaighe leabthán dé. agus ní chodlóchad seisean arís go maidin le neart sgannradh is eagla.
Bhí Mac Uí Cilltreáin i gColáiste éigin an uair céadna. Ádhbhar sagairt
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:22
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal mar gheall ar Seán an Laintréir.
Tháinig arm mór saighdiúirí isteach sa tír seo fado. Bhí buachaill leo fado agus d'imigh sé ar bóthar leis féin.
Seán an ainm a bhí air. Bhí sé ag siúl leis agus chonaic sé fear agus cas ar gach taobh den bóthar aige.
Dúirt Seán leis "fear an-mhór is é Seán arsan fear agus" gheobhainn mé féin do dhéanamh comh beag is go rachainn isteach sa mála ar do dhroim. Chuaigh sé isteach sa mála agus dhún Seán an mála agus sé an buachaill a bhí istigh ann .
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 13:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus annsin, thosuigeador ag aimromuidear nuair a chuala an fear é sin thuir sé in a eolas. Nuair a dhuisigh sé, chonaic sé go raibh sé in aice a taighe féin. Tháinig eagla air ansin agus ni dheachaidh sé in aice na h-áire tar éis sin.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 12:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
"Cuid Sideóg Inis Fraoigh" (Seámus Mac Cáilín. (62) An Clocán Liar G'innis)
Is beag buine in Éirinn nó níos fuide i gcéin nar chuala cracht ar na mallaibh fa Arainn Móir - an (Móir) t-oileán uaigneach ar iarchósra Tír-Chónaill n'ar charla tubaisre areachnach d'fuirinn báid 's gur báicheadh iad féin agus sgaifhre oibrideanna - imirce a bí ag pilleadh as albain. Cailleadh deireadh ach aon fhear amáin. Is iomdha oiléan fá na cósraí seo agus is iomdha sgéal ag boine leo. Tashar ag (cailliadh) ag gábhail de'n iasgaireachr anois, agus na sgadán go measarda flúirseach corr-uair. Bishean ag breish ar na glasain i ndeireadh an fhoghmhair bhíonn deargogaí agus ballaín le fóghail fa'n am cheadhna agus na poraí ghomaigh da gcur, agus da drógail ( go minic ar bheagan bhuntaiste agus mhorán maslá, ní 'l obair com fuar fadalach fánach i saoghail an iasgaire.
Ach ar Árainn Mhóir agus ar na glasáin a tharraing mé an sgéal.
Bí truír as mín Mhóir ag teachr na bhaile oidhche gealaighe amóin i n-dhiadh lá i choisheamh ag na glasaín agus bí measardhair leo sa bhád. Tarr ag bun na mbeann faoi bhraghaidh tiar - tuaidh Inis - Fraoiche - nuair a chuala siad an cheol sidé ag teacht anuas as na spinceacha uaigneacha os a gcionn.
"Coish cuca dornán go' gasra arsa fear ba sriúrshach. Chrom Tadhg Ó Gallchobhair agus sceall sé i
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 12:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sin bhí níos mó bíd ag teastáil uatha. Is iomda duine a chuaird amach ag lorg déirce agus a fuair bás le taobh an bhóiair agus cuireadh iad annsin.
Daoine ar bith a raibh indon suibhal ní rabhadar ró-dhona ach an cuid is mó síob tha fuaireadar bás mar bhíodar lag leis an ocras.
Seamus Ó Toláin.
Cnoc.an.ara.
Pádraig Ó Fiaich. Cnoc.an.ara.
A d’inis an sgéal (scéal) sé dhom nuair a bhí sé ag cuairtéaracht I detach s’againne agus bhí brian beag sa gcorach aige. Bhí sé trí sgór (scór) go Leith nuair a fuair sé bás.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 12:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal- “Bachac a Mála”
Bhí bacach ann, bhíod sé ag lorg déirce. Fuair sé gráine plúir ó bhean tige agus chuaid sé isteach i dtig eile agus chuir sé an plúr ar an “raca” (seat) agus tháinig cearc isteach agus d’ith sé an plúr an faid a bhí an bacach amuigh. Nuair a tháinig sé isteach d’fiafruig sé do bhean an tighe cá raibh an plúr. D’innis sí do cad do thuit amach.
“Is liom an plúr” ar seisean. “Ní leat” arsan bhean. Bíodar ag áiteamh ar a céile mar sin ar feadh tamaill ach scaoileadh an cearc leis an mbachach. D’imtigh sé leis, an cearc aige . Do chuaidh sé isteach go bean tighe eile, thug sé an chearc di le coiméadh go d’tiocfadh sé féin a triall uirthi arís. Nuair d’imtigh sé ámhtach tháinig much isteach, D’ith sé an cearc. Nuair a tháinig an bacach tar nass d’fiafraig sé do mnaoi, cá raibh an cearc. D’innis sé an scéal mar thuit sé amach. Is liom an mhuc ar seisean. “ Ní leat” ar seise. Ach sa deire thug an bacach an much leis . Do Siubhal sé roimhis agus an mhuc aige, chuaidh sé isteach go tig eile. Do comáin sé isteach an mhuc, dhubairt sé le muintir an tighe an mhuc a coimead do go dtiocfadh sé ré isteach. Nuair d’imtigh sé amach tháinig capall isteach, bhris sé cos na muice . Nuair a tháinig an
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Deirtear má chuireann duine fuil circe ar faithní go n-imreochaidh siad. Comh luath is a gearrann duine a chos, má cuireann sé píosa coirce ar a bhárr agus agus I a ceangailt le píosa éadaigh go scopaidh an fuil ó bheith ag teacht. Déarfhadh seanóir leat go bhfuil comhacht sidheóige ag an seachtadh mbuachaill de clann seachtmhar mbuachaillí. Nuair a bhíonn dealg I gcos duine, cuirtear teanga sionnaigh leis chun é do tharringt amach. Dá mbéadh pian ag bhuin tugtar luibh dárbh ainm dó 'garlic'. Dá mbéadh faithinne ar dhuine castí ribe gruaige bó iarr air. Freisin cuireadh siad seacht dís coirce sa geré mar leigheas ortha.
Áine Ní Ruadáin
Cúl na Gréine
Béal Lasa
Co. Muigheó
Seán Ó Dubhcair
Muc Ruadh
Béal Lasa
a d'innis an sgéal
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Deirtear go bhfuil trí potaí ór i bpáirc m'athar agus dúnláir a thugtar ar an bpáirc sin. Deirtear freisin gurbh ia na Tuatha De Dannan a chuir an t-ór ann. Tá sé míle nó mar sin ó Shruthar. Uair amháin bhí fear ina chónaí i nGaillimh agus chuala sé go raibh potaí ór i bhfolach i nDúnla. Tháinigh sé go Bóthar na Macha, agus do chasadh sean bhean leis. D'iarr sé uirthi an raibh fhios aici cá raibh na photaí ór i bhfolach. Theasbáin sí an óir dó, agus dubhairt sí freisin go raibh easóg in a shuidhe ar a cheann acu, cat ar cheann eile agus iasg ar cheann
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I bpáirc in aice ár dteach, tá cloch an-mhór agus faoi an gcloich mhóir sin, deirtear go bhfuil pota óir. I bhfad, i bhfad ó shin, bhí na daoine ag iarraidh na cloiche mhóire a thógáil ón áit, agus pota óir a fhágáil freisin, ach nuair a bhí siad ag iarraidh é a thógáil ón áit, deirtear gur chuir an cloch mhór insna bpoll a rinne siad. Deirtear freisin gur chuir na sídheoga an pota óir ann, mar bhí fear insa gceanna agus deirtear gur thug sé congnamh do na sídheóga uair amháin, agus nuair a fuair an fear sin bás, níorbh féidir le aon duine eile an pota óir a thógáil ón áit sin amach.
Muireann Ní Chonnalta, Cille
Tom Nalty, Kille, Aged 80yrs
Ó a sean athair
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Deirtear go bhfuil trí potaí ór i bpáirc m'athar agus dúnláir a thugtar ar an bpáirc sin. Deirtear freisin gurbh ia na Tuarsh De Dannan a chuir an t-ór ann. Tá sé míle nó mar sin ó Shruthar. Uair amháin bhí fear ina chónaí i nGaillimh agus chuala sé go raibh potaí ór i bhfolach i nDúnla. Tháinigh sé go Bóthar na Macha, agus do chasadh sean bhean lei. D'iarr sé uirthi an raibh fhios aici cá raibh na photaí ór i bhfolach. Theaspáin sí an óir dó, agus subhairtt sí freisin go raibh easóg an a shuidhe ar a cheann acu.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I bpáirc in aice ár dteach, tá cloch an-mhór agus faoi an gcloich mhóir sin, deirtear go bhfuil pota óir. I bhfad, i bhfad ó shin, bhí na daoine ag iarraidh na cloiche mhóire a thógáil ón áit, agus pota óir a fhágáil freisin, ach nuair a bhí siad ag iarraidh é a thógáil ón áit, deirtear gur chuir an cloch mhór insna bpoll a rinne siad. Deirtear freisin gur chuir na sídheoga an pota óir ann, mar bhí fear insa gceanna agus deirtear gur thug sé congnamh do na sídheóga uair amháin, agus nuair a fuair an fear sin bás, níorbh féidir le aon duine eile an pota óir a thógáil ón áit sin amach.
Muireann Ní Chonnalta, Cille
Tom Nalty, Kille, Aged 80yrs
Ó a sean athair
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scéal Sídhe
Bhí fear sna chómnuíghe i Screathan an Mhíl uair agus feirmeoir do b'eadhe míl tásc ná tuairisc ar a thig anois. Bhíodh sé de nós aige dul go siopa éigin cun earraidhe do thabhairt abhaile leis.
Pé ‘is so nó síud é dó chuaidh sé an oidhche seo, agus bhí sé 'na meadhon oidhche nuair a tháinig sé abhaile. Bhí an oidhche dorcha go leór. Pé scrach-fheacaint a thug sé d'fhéach sé bean allain ag seasamh in aice leis. D’fhiarr sí air ‘’An féidir liom dul isteach ins an dtruchaill. Ní leigfheadh sé dí dul isteach in aon chor agus d’imthigh sí léi ar buille. Do chuaidh sé an tarna oidhche, agus tharlaidh an rud céadna dhó.
Do cuaidh sé an triomhadh oidhche ach dúbhairt sé leis féin ná leanfhadh sé an áit gur chuaidh sé reoimhe sin. Do chuaidh sé ana fhada siar agus mo láim dhuirt a dhuine ná raibh sí ann roimhe. o bhuail sé an capall agus as go brách leis ach do choimneadh sí le'n chois agus go mhairbh sí ar leach a tíghe féin é.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Liosanna na Sidheóg
10/3/38
Is beag baile ná conndae i nÉirinn nach bhfuil Liosanna ann. Tá siad le feiceáil ins na pairceanna, ar taobh na mbothar agus ins na caillre. Tá lios suidhthe cúpla míle ón Cinn Mhara.
Lios cruinn is eadh é, agus tá sé déánra de clocha. Tá poll mór ar nós dorais ar thaobh amháin de'n Líos. Ní dheacadh duine in-aice ne h-áite ar chór ar bith. Aon duine a chuaidh isteach níor thangadar amach beó as.
Deirtear gur thóg na danrir é sa naomhad aois. Do thógadar i mar áit cun a raibh gaidhré acú a chur i bhfolach ann. Déireann muintear na n-Áite seo go bhfuil seóda agus rudaí lucmhara i bhfolach ann. Ní dheacadh aon duine sios an lios mar bhí eagla
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
My grandmother told me that there was a hill called Cnocan na nOire. It was said that gold was hidden there by the Fir Bolg long ago. In the years gone by men had dug the hill in order to get the gold each time they made a search they were hunted by a multitudes of wild cats. In later years a man named Mickey Dugle from the Face of Starvation who had known nothing about the gold tilled the hill. One day he was digging deep at a rock. He dug up a croc of gold. He was so overjoyed when he found it, he looked round to see was anybody looking on. When he looked again it had disappeared. There were no tidings of the gold ever found from that day to this.
Katie Stephens
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Martin Sheridan was born on Bohola, C. Mayo, in the seventies. He was the champion weight-thrower of the world. He was a policeman in New York. He used to take a 1/2 curt weight in his hand and throw it very far. He broke the record in Ballina in 1907.
Michael Foye
Lisgorman
Bohola
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:22
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
place where they lived.
There used to be a girl, called Biddy Johnson, hired up at Subber, a place near Dooish Hill. She came from Falcarragh. One night she was going to a freind's house. It was fairly late so she thought she'd go through the leprechauns den because it was a shorter route to her friend's house.
When she was going through the leprechauns den they all started to dance round her. Then she they caught her + pulled her through a lot of beautiful. They pulled her through a burn + then they took her + left her on her friend's door-step. Her legs + arms were all cut + bleeding. She said that that would be the last time she'd go through the Leprechaun's den.
Pupil's Name: Nellie Corcoran
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sochraid Sídhe 2-6-38 (199)
Tá cuid mhaith sgéalta thart ar an gceanntar seo faoi sídheóga agus socraidí sídhe. Seo sgéal a chúalas faoi sochraid sídhe.
Bhí fear ag dul abhaile ar fud na bpáirceanna agus bhí air dul thar an lios áitreabh seo. Bhí sórt faithchís air agus ar an bpoinnte chúala sé torann mór mar a bheadh go leór capall agus carranna ag teacht. Bhí mar a bheadh go leór caoineadh agus sgreadairghíl ann freisin. Faoi dheaireadh tháinig síad súas go dtí ann áit ina raibh an fear. Bhí an céad cánn cómh geal leis an lá beagnach. Sínte ar an gcárr bhí corp marbh de shídheóg agus cúig lása ar gach taobh de. D'imthigh an socraidh thart seacht núair agus annsin d'imthigh an sochraid thart seact núaire agus annsin d'imthigh síad as amharc de áon sgread mór amháin.
Annsin seadh cuimhnigh an fear go raibh an sochraid sin ina chomharta go raibh duine dá chlann fhéin caithre. D'imthigh an fear bocht abhaile agus úalach ar an chroidhe agus bhí a dhreatháir sínte mín marbh ar a leabaidh roimhe.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:04
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
There was a tall pole sunk in the middle of the fort. The linen was tied down to the ground. In Sligo there used to be a round tower and when it was lit up it used to give the signal to all the other forts when danger treatened an they all would light up at the same time. The men used to drive in the cattle into the forts. The women and children used to go to the crannoges in the lakes for safety. If there was no lake they had a cave in a rock to go. All the weapons that they had were stones and slings for to mind the cattle.
I got this information from; Mr P Dolan.
Writers name and address
Cecil Parke
Callowhill
Ballinmore
Age 70
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 11:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
closed. Two months after the sowing of the seed the drills are "hoed" to cut down the weeds.
They are left there then until the Harvest when they are ploughed out, and then the potatoes are brought into the haggard and stored there in puts. The pits are made by digging down a foot in the ground and putting the potatoes in it and then clamping them up and covering them with straw and clay.
Some farmers who have large acres of land under potatoes get all the neighbouring boys and girls to come and help them, and they in their turn send their help to them.
Poor farmers who cannot afford to keep two horses keep one horse and they "cómhair" with a neighbour, who lends a second horse and this he can do his work.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
20-5-38 Knocknanuss
Knocknanuss the hill of sighs
High Cairn above a lonely tomb,
They named thee in a day of gloom
To women’s wailing doleful cries.
II
Daughter and mother maid and wife
They came when war’s red work was done.
Mourning for father, lover, son
The gory swarth of battle strife.
III
Like sceptres in the shadows moved
Stooping to scan a pallid face
Peering through scars and blood to trace
The features of the men they loved
IV
For I have told an age old tale
Long have both loved and loved ones slept.
And pulseless dust those eyes that wept,
And hearts that break in moan and wail.
V
Ah grif grief of love thou hast no power
To match with death else those would rise
And life leap back to glazed eyes.
And touch and cry of love that hour.
VI
And oft in Autumn winds tis said,
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
VI. 192
Dúbairt bean liom o bdubairt bean léi
Gurbh í féin an t-sean-bhean buidhe
Agus gu tuar mór uile do dhaoinibh
Í bheith ag caoineadh thímcheall tighe.
VII.
Dúbairt bean liom go ndúbhairt bean léi,
Oidhche bhí sé i n-a suidhe
go bfeachaidh féin na mílte solas
Lusan lios agus sgannruighéadh í.
VIII
D'innis an bhean an scéal go snasda,
blasa briathrach binn le brígh,
An scéal do fhuair sí ó bhean adtuaidh
'S do fuair an bhean adtuaidh ó mnaoi.
Siobhán Ní Chonchubhair
a sláiruig é seo bealtaine 1910,
ó ''Seán Crócáin''
baile na Snadhina agus
tá sé ar míghe na firinne anois.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéal Grinn
Cuala mé an sgéal grinn seo ó m'athair atá in a chomnuidhe i gCluan Caoilbhiga agus míle ar an taobh thiar. Chuaidh de Chuaim. Tá sé timceall is 58 bliadhna d'aois fuair sé an sgéal ó a athair a fuair bás 27 bliadhanta ó shoin.
Bhí fear agus bean ann uair amháin agus bhí siad an-bocht bhí mac amháin aca darbh ainm do Páidín. Bhí an-grádh ag an athair is an máthair air agus bhí sé a eirigh an-láidir ar an aois a bhí aige agus nuair a bhí sé acht seacht mblian d'aois dubhairt an t-athair leis an máthar go raibh crann fuinnseóige ag fás ins an ngáirdín agus ba cheart dóibh an mhac a thabhairt amach agus a chuid nirt a iarraidh air go bhfeicfeadh siad an raibhsé i ndon é a tharraint suas as na préamhacha. Rinneadh amhlaidh acht chlis air é a tharrainc. Dubhairt an t-athair leis an m'athair ba cheart é a thabhairt isteach arís agus aire maith a thabhairt dó go ceann seacht mbliadhain arís agus rinne siad sin. Thug an t-athair is an máthair aire maith dó go raibh sé ceithre bliana
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Seán agus an tSióg.
Bhí buachaill ann uair amháin agus Seán an t-ainm a bhí air. Ló amhain chuaigh sé suas ar chrann ard ag lorg nead. Shroich se barr an chrainn agus chonaic se pota óir leagtha ar duilleóg. Léim a croidhe le áthas agus sín sé a lámh chun ghreim fágail ar an gcroca ach bhris taobh an crainn agus thit Seán bocht anuas ar an dtalamh. D`éirigh leis amhchach an pota óir a thabhairt leis. Gortuigeadh go mor san éadan é ach bhí sé in ann suibháil. D'imigh sé leis agus a lámh ar a éadan. Bhí poll mor sa tslighe agus ní fhaca Seán é agus thuit sé isteach ann. Thosaigh sé ag béiceadh agus ag béiceadh agus ag glaodh chun é a sábhailt. Fé chionn tamsan gearr tháinig fear beag agus feasóg liath air. chuige "má thugann tú an pota óir dom tógfaidh me as an bpoll tú'' ars an firín. "Maith go leor" ars Seán bíodh se na mhargadh. Fuair an firín cead agus chuir se timcheall Seáin é agus tharraing aníos as an bpoll é, ach nuair a fuair Seán a dhá chois as an bpoll, rith se le n'anam agus d'fhag se an fear beag liath mar a raibh sé. "Geobhadh sa tusa arís ars an sidheóg.
Lá'r na bharach d'éirigh Seán go moch chun dul go dtí an aonach le caoire
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
píosa féoil di agus cuaidh. Thug siad a n-ainmeaca di leis. Chuaidh sí go dí Aifreann an Domhnach in' dhiaidh sin agus d'innis sí an sgéal le daoine eile. Núair chúaladar ainimeaca na bhfear tósaig eagla otha mar dubhairt siad go raibh an beirt fhir sin marbhle seacht mbéan. Chuaidh an bean abhaile agus bhí sí breoite d'ith sí an feóíl le na dínnéar agus fúair sí bás an oidhche sin. Mo athair d'innis an sgéal sin dom. Síghle Ní Ealuighthe.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
nar fhág sé an pota óir.
Go moch maidin lár na bhárach d’eirigh Seán agus chuaidh sé fé dhéin an phota óir. Fuair sé an pota agus é lán d’ór. Tháinig iongnadh mór air mar an lá roimhe sin ní raibh ann acht a leath. Bhí an leath eile ag an sidheog. Thug Seán abhaile an pota agus chuir sé i dtaisce é.
An oidhche sin bhí brionglóid aige. Shíl sé go bhfaca sé an fear beag agus cleith aige agus o ndubhair sé leis gur ghoid sé an pota óir agus go mbainfeadh sé an ceann do muna dtabharfadh sé ar ais é. Dhúisigh Seán annsan agus d'éirigh sé. D'imthig sé go dtí an áit nar chuir sé an pota i dtaisce acht ní raibh an pota ann. Bhí brón as Seán anois. Cuardaigh sé síos suas do'n bpota acht ní raibh a thásg ná a tuairisg i n-áit ar bith. Ní raibh sé in a lá go fóill agus chuaidh Seán a chodladh arís. Bhrionglóid sé an turus do go raibh an fear beag i bpoll. Dhúisigh sé agus léim amach as an leabaidh do phreib agus cuaidh sé go dtí an bpoll acht níorb ó an ea beaf a bhí sa pholl acht an pota óir. Bhí athas mór ar Sheán nuair a chonnaic sé an pota acht mar sin féin bhí faitchíosar é a thógaint.
D'fhan Seán ag an bpoll ar feadh trí huaire agus annsan tháinit an
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:22
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéal i dhtaobh fhir go raibh Droidheacht aige.
Bhí fear ann fadó agus bhí sé na chómmundhe i leithead. Bhí droidheacht aige cun capall nó bó nó aon rud do leigheas. Gach lá téigheann sé amach dá mbeadh aon rud ar capall nó aon rud eile chun é leigheas. Aon Domhnac amháin bhí sé ag cuir a éadaigh núa air núair tháinig fear go dtí a thig. Dubhair sé leis go raibh capall aige sa bhaile agus go raibh cos tinn aici. Siubhal an bheirt fhear shoir cun an capall dfheiscint acht ní raibh an fear eile go raibh droidheacht aige ábalta. Ní raibh sé ábalta aon rud eile do leigheas ó shoin i leith, mar ní raibh sé ceart do aon rud a dhéanann mar sin Dé Domhnaigh. Mo sheanmháthar d'innis an sgéal seo dom.
Síghle Ní Ealuighte.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéal i dhtaobh fhir go raibh Droidheacht aige.
Bhí fear ann fadó agus bhí sé na chómmundhe i leithead. Bhí droidheacht aige cun capall nó bó nó aon rud do leigheas. Gach lá téigheann sé amach dá mbeadh aon rud ar capall nó aon rud eile chun é leigheas. Aon Domhnac amháin bhí sé ag cuir a éadaigh núa air núair tháinig fear go dtí a thig. Dubhair sé leis go raibh capall aige sa bhaile agus go raibh cos tinn aici. Siubhal an bheirt fhear shoir cun an capall dfheiscint acht ní raibh an fear eile go raibh droidheacht aige ábalta. Ní raibh sé ábalta aon rud eile do leigheas ó shoin i leith, mar ní raibh sé ceart do aon rud a dhéanann mar sin Dé Domhnaigh. Mo sheanmháthar d'innis an sgéal seo dom.
Síghle Ní Ealuighte.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an bacadh isteach d'fhiafruig sé do beanaitighe cá raibh an mhuc. Dubairt sé gur tháinig capall isteach agus gur bhris sé cos na muice. "Is liom an capall arsa an bacach. "Ní leat" arsa an bhean. Do chuadar i láthair na cúirte agus bé an socrú a deineadh ná an capall a scaoileadh leis an mbacach. D'imtig sé leis go tigbhaile (?) agus ceangal sé an capall agus dubhairt sé le bean a tie aire a thubairt do go dtiocfadh sé isteach. Nuair d'imtig sé tháinig cailín isteach agus do scaoil sí an capall amach an dorus. Nuair tháinig an bacac isteach d'fiafruigh sé cá raibh an capall. Dubhairt an bhean leis cad de thuit amach. "Is liom an cailín" ar seisean. "Ní leat" arsa an bean acht do caitheadh an cailín a scaoileadh leis an bacach. Dubhairt an bhean go gcuirfeadh sí an cailín isteach i mála. Bhí madhra bán ag an mnaoi agus do chuir sí isteach sa mhála in ionad an cailín é. Do thug sé an mála don mbacach agus do bhuail sé thias ar a dhrom é.
D'imtig sé leis go dtánaig sé go mullach cnuic agus d'oscail sé an mála go gcaithfeadh sé an cailín anuas leis an gcnoc. Nuair d'oscail sé an mála do léim an madhrad amach agus súid leis abhaile.
Do bhí gach aon luig ag an mbacac ar an madhra bán, acht do faghadh é gan
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:04
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí bacach ann, bhíodh sé ag lorg déirce. Fuair s gráine plúir ó bean tíge. Chuaid sé isteach I dtigh eile,chuir sé an plúir air an “ráca” agus thánaig cearc amach, (?) (?) sé an plúir an faid, a bhí an bacach amuigh. Nuair a thánaig sé isteach d’fiafruigh sé do bean an tighe cá raibh an plúir. D’iarr sé do, cád a thit amach.
Is liom an plúir “ar seisean” . ní leat apran an bhean. Bhíodar ag áithreas ar a chéile mar (?) ar feadh tamaill ach scaoileadh an chearc leis an mbacach. D’imigh sé leis, an cearc aige. Do chuaidh sé isteach go bean tighe eile, thug sé an cearc di le cóimead go dtiocfaidh sé fhéin (?) (?) nuair a d’imigh sé amach thánaig muc isteach.0’12 sé an cearc. Nuair a thánaig an bacach thar n-ais d’fhiafraigh sé do mhaol cá raibh an chearc. D’inis sé an scéal mar thug sé amach. Is liom an mhuic ar seisean “ní leat” ar sise. Ach sa deireadh thug an bacach an much leis. Sa shuibhal sé roimhe agus an muc aige, chuaigh sé isteach go teach eile. Do comáin sé isteach an muic, dúirt sé le muintir an tígh an muc a choimead do go dtiocfaidh sé isteach.
Nuair a d’imigh sé amach, thánaig capall isteach, bhí sé cos na muice. Nuair a thánaig an bacach isteach, d’fiafraigh sé do bean a tighe cá raibh an muic. Dúirt sí gur thánaig capall isteach , gur loirg sé cos na muice. “Is liom an capall , arsa an bacach. “ní leat” arsa an bhean. Do chuadar I (?) na (?) ba é an socrú a deineadh ná an capall a scaoileadh leis an mbacach. D’imigh sé leis go tigh eile, ceangal sé an capall, dúirt sé le bean an tigh aire a thabairt go d’fhiocfaidh sé isteach. Nuair a d’imigh sé, thánaig cailín isteach, do scaoil sé an capaill amach an dorais. Nuair a thánaig an bacach isteach d’fiafraigh sé cá ráibh an capall, dúirt an bhean leis ead do (?) a thabhairt amach. “is liom an cailín” air seisean “ní leat” arsa an bean ach do oiread an cailín a scaoileadh leis an bacach. Dúirt an bhean go gcuirfeadh sé an cailín isteach I mála, bhí mádra bán ag an mnaoi, d’éalaigh sé isteach san mála
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:04
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cearc, gan muic, gan capall agus gan aon rud eile tar éis an lae.
Deireadh don scéal. Fígí é seo.
Siobhan Ní Conchubhair.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 10:02
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéal mó sheanmhathar agus mo athar ag dul do dtí Aonach.
Aon lá amhain go h-ama mhoch bhí mo sheanmhathair agus mo athar ag dul go dtí aonach abhí i Neidín. Núair bhíodar píosa soir an bóthair cúaladar raic móir. Ar dtúis cheapadar gur long abeadh é ag dul go dtí an aonach le muca agus caoire. Tar éis tamaill chonnacadar an trucaill ag teacht fé na ndéin agus solas mór ag lascadh air. Núair a bhí sé ag teacht ortha thuit sé síos i bpoll mór a bhí ar thaobh an bhóthair ann. Ceap mo athair agus iad san abhí leis gur fear agus trucaill a cuaidh síos ann agus cuarduigheadar ar thaobh an bóthar agus taobh istigh d'en claidhe acht ní raobh aon nídh ann. D'iarr mo athair ar gach aoinne acht mór connacadar aon rud.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus annsan thosnuigh sé ag siubhal abhaile. Nuair a bhí sé timpeall trí mhíle síos an bóthair chúala sé an rasc agus chonnaic sé beirt fhear ag troid, agus bhíodar ag d'iarraidh fear eile do mharbhadh. Thánaigh eagla mór ar mo shean-athair ar dtúis acht dubhairt sé leis féin ná féadfadh séad aon rud déanamh núair ná déanfadh sé aon rud dóibh. Núair a bhí sé ag dul thápsca fúair an bheirt fhear greim ar an bhfear eile agus marbh síad é. Annsan shín síad é amach i lár an bhóthair agus d'imigheadar as a radharc annsan. Cuaidh mo shean-áthar abhaile agus agus d'innis sé an sgéal, agus d'iarr sé do gach duine (aonna) an raibh aonna marbh, acht ní raibh. Annsan fúair sé bás seachtann na dhiaidh sin. Mo athair d'innis an sgéal sin dom.
Sighle Ní Ealuighthe
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ceithre Críocha Deireeannocha an Duine: - Bás, Breithreamhnas Ifreann agus flatheis.
I. An Bás
A dhuine bhoicht smaonigh ar do chríocha deireannacha
Na caith do shaoghal le baois nó le bréig
Ma tá tú lán slainnte, ailne agus sgéimhe
Ma shíleann tú gur aoibhinn, cuimhnigh gur baoghalach
smaoinigh gur as créafoig a rinneadh tú
agus gur créafog duit a dhéanfar
Cé gur mór do chuid óir agus d'éirfeachta
Do mhaith, do siopaí, do chaiple, do chaoraigh, d'éaerhaigh, do chóisdí, do chótaí daora,
do leapthacha árda, do bhraithlineacha glé geala,
Do shíota ag cur maise ar do chuid éadargh
Do chócaire a thoitruí gach méis dhuit
Do mhuinntear ag cruinnuí ar gach taobh duit
un rinnce, un damhsa, agus 'um pléisiúra
Is maith sin go dtarraidh an lá a shíntear san uaig tú
ach béidh sé an lá sin na sgáile gan éifeacht
Do mhuinntear, bheirfidh siad cúl go léir ort
An uair sin a fhúigtear san uaig tú.
Nuair a dhruidtear an uargh ort nach truaigh tusa
an uaigh dhuth dhoracha agus ualach den chré ort
Béidh tú ag fuaradh in do ghuailneacha agus in do ghéaga
an fholt ghruaige a bhí anuas leat na péarlaí
Béidh sí cuachta fa do ghailneacha gan réidhteach
Do ghnúis, do mhalaidhearcha do leicreacha bhí glégeal
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Rud ón Saogol eile
Oidhche ámhain bhí mo mháthair ar mo athair ag teacht a bhaile ó Neidín. Bhí sé timpeall a haon a cloigh an uair sin. Nuair a thagaghadar go dtí Ceann Fiadh do cualadar amhráneacht agus ceól deas ins an spéir. Bhí sé sin ann ó geacta Jack Sheehan go dtí tigh Mary Sheehan. Bhí cráisce acu. Ceapadar ar dtúis gur rince a bhí i dtigh Mary Sheehan ach bhí gach aoinne na gcodladh. An maidin na ndiadh san cualadar gur buailleadh breóithe air ceann dos na cailliní san tigh sin an oídhche ceudna agus cúpla seachtmhaine na ndiadh san fuair sí bás.
Bergie Ní Shuilleabháin
Mo mháthair an thug an cuntas san dom.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Rud ón Saogol eile
Oidhche ámhain bhí mo mháthair ar mo athair ag teacht a bhaile ó Neidín. Bhí sé timpeall a haon a cloigh an uair sin. Nuair a thagaghadar go dtí Ceann Fiadh do cualadar amhráneacht agus ceól deas ins an spéir. Bhí sé sin ann ó geacta Jack Sheehan go dtí tigh Mary Sheehan. Bhí cráisce acu. Ceapadar ar dtúis gur rince a bhí i dtigh Mary Sheehan ach bhí gach aoinne na gcodladh. An maidin na ndiadh san cualadar gur buailleadh breóithe air ceann dos na cailliní san tigh sin an oídhche ceudna agus cúpla seachtmhaine na ndiadh san fuair sí bás.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Scoileanna Scairte
Fadó bhí a lán scoileanna timpeall na háite seo. Bhí ceann acu sa Páirc a mhacha ceann i Páirc a lachán agus ceann eile i páirc Seán Uí Séarghid. An ceann a bhí i bpáirc a Macha. Bhí sé fichidh ceatar thriogh ar fhaid agus dhá throighcha Deug a leirciú bhí sé clúdaithe le tuighe. beurla a bhí a fhoghlaim acu.
An sgaol a bhí i bPáirc a lachán. B múinteora á múinead ann agus Arc a tuighcaí air. Bhí gach aon rud á fpghlaim acu ann an uair sin. Ní raibh aon gádh acu gaedlainn dfoghlaim mar bhí gaedhlinn acu go leor. Deirtear gur raghadh Arc timpeall na páirce seo. Téigheadhír ar sgoil an tam sin go rabhadar fichid bliain daois. Díoladh na scoiláire na múinteoirí do réir mar a bíodar ábalta. Tabaradh duine acu reul agus duine eile acu trí nó ceithre pingine do.Beirge Ní Shúilleabháin. Fuaireas an sgéal san ó Phádraigh Ó Seaghadh
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Do dhá shúil ghlasa, gan chamadh gan chlaonadh
Nuair a shíntear san uaigh thú casllfidh tú an sgéimh sin
agus ní bhéidh le fághail duit ach snámh do phéisú
Na déan stáit as do bhlath bheag bhréagach
Agus gur taire é na sgáile gan éifeacht.
II. An Breitheamhnas
Annsin tiocfaidh aingeal as na flaitheas le sgéala
Béidh trompa mór leis in a láimh dheis agus é da séideadh.
Ag iarraidh ar na mairbh a theacht agus gan stad a dheánadh
Mo léan. Mo thruaigh, is cruaidh an chéim é
Ó Shasainn, ó hAlban agus ó Éirinn
Ón fhrainnc, ón Spáinn go dtí an Éigipt.
An bás da gcur le chéile - is fearr domh a radh in amtheacht
Níl aon treabh faoi chlár na spéire
Nach mbéidh an lá sin i lathair an Dé Mhic
Annsin tiocfaidh Mac na Féile, Íosa Críost ar an Céasaidh
Béidh sluaighte leis ar gach taobh de
Labhairfidh sé de ghlór na céile
"Sibhse lucht na mbeannacht le chéile
A choinnigh mo naomh arine agus a ghéill domh
Nuair a bhí mé nocht chuir sibh orm cúimhdach éadaigh
Nuair a bhí m mo dheoraidh thug dibh biadh teas agus aondheacht domh.
Thug sibh in mainim é do dhaoine bochte bhí follamh agus in éagchracht
Imthigidh sibhse agus glacaimid féarann
Ins na Flaitheis in a aghaidh sin.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Reilig
Tá da reilg san bparáiste seo. Tá ceann i leacaigh agus ceann eile i gCill Sgeach. Níor cuirtear aoine i gCill Sgeach. Leanbhaí a fuair bás gan a bheith baisthe is mó atá curtha ann. Tá an reilg seo i bhfiad istigh ón mbhóthair
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
fanacht aice go dtí go dtiocfadh siad san ar ais. Gidh go rabh sé in a chuibhreann fhéin, níor aithin an fear bocht cá h-áit a raibh sé leis an seogan a thainig air. Ghearr sé an crois ceárta thart fa dtaobh dó-fhéin agus an beathach, ar chaoi ar baoi agus le sin thuit sé in a chnap chodhladhta. Fuair a dhearbhráthair ansin ar maidin é féin agus an beathach. Thug sé leis abhaile é a's é 'na chodhladh rith an ama. Chuir sé i luighe é ach nuair a mhusgail sé ní raibh sé abálta labhairt. Ní raibh fhios ag a dhaoine cáide a thainig air, ar chor ar bith, a's bhí go leór ionganthais agus bróin ortha.
Bhí sé mar seo dhá bhliadhain. Oidhche amháin, bhí a dhearbhráthair amuigh ag siubhal ins an pháirc in deas oo'n chrann chaoran. Mhothuigh sé cainnt in aice leis a's seo iad na focla a chualaidh sé. "Dhá bhliadhain 'san oidhche anocht" arsa duine de na sidheóga, "a d'fhág muid an fear atá 'na chomhnuidhe 'san teach sin thall gan cainnt, cionnus nach dtabharfadh sé an beach dúinn". a rabh sé ag marcuigheacht air. "Seadh, do dearbhtha" arsa duine eile aca, "agus dá mbéadh fhios ag a duine aca síos go dtí an fhairrge agus an pota bpáchain atá i bhfolach leis an Chró bheag ag béal an tsrútháin mhóir a thabhairt leis abhaile cúid do a théidheadh agus é a thabhairt le h-ól do'n fhear gan cainnt, bhéadh biseach air." D'imthigh an fear a bhí ag éisteacht síos go dtí an fhairrge go
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ins an t-sean aimsear bhí droch shaoghal in Éirinn agus bhí sé go trom san gceanntar seo agus is iomba duine bocht a fuair bás le ocras agus anró.
Droch shaoghal do beab é go deimin mar nuair a chuirfheabh na daoine fataí an móimead a thagadh na gasanna go bár an chré marbhuighead é ar an bpuinnte le dubhachán.
Nuair a theip na fataí orra ní raibh le n-ithe aca annsin ach min-choirce agus cúpla glasraidh. Mhairfheadh na daoine ar aon bhéilimh amháin ssan ló agus bheadh an béilimh sin measgrha le min choirce agus glasraidh agus rudaí eile.
Daoine a bheadh go leor bás aca bheadh orcas oorra chomh maith mar tú galar éigin ag dul thart. Bhí níos mó daoine ina gcomhnairbe san gceanntar seo an uair sin ná mar atá anois agus ar an árdbhar.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Dhiompuigh an sagart ar a shal agus dubhairt sé leis na daoinibh an connra a thógaint amach agus é a chuireadh. Rinneadh sé amhláin. Bhí amhen ar na daoinibh agus bí sí féin i láthair ag an aifreann acht níor labruigheadh focal idtaobh an tharla sin on lá sin amach.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cáinigh sganrradh air agus ní raibh sé indhon corruige as an áit in a raibh sé do chogair sí ag dul carc go raibh sí ar pósadh a Seánamh le fear na sideóg agus gan biadh no deoch a blaiseadh na thairigeadh é dó.
Nuair a bhí sé ag inteacth roin glacdac na gcoileach go iugeadar dó malaí lán d'óir agus d'airgid.
Nuair do shrois sé a theac féin thaínig a bhean amach, bí sí ar buille leis. D'innis sé an sceal di agus bhí áthas air soinain uirthi do cheannaigh sé feilm mór suic agus bí sé ag dul ar agaidh an lá sin amach.
Aon lá amháin bhí sé ag an aonach agus nuair a bhí sé ag filleadh abhaile ghuic sé ar mhullch a cinn den chearr, fuair bás ar an nóiméad.
Cuireadh é san connra agus thógadh go dtí an séipeal. Bhí Aifreann ar siubal maidin in a dhiaidh sin agus roimh meadhon Aifreann d'eirig deatach on gconnra go dtí go raibh an séipeal lán de agus ag an am ceadhna bí ran le cloisteál ins an gconnra.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 09:09
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéal i dtaobh na Sídheóg
Reamh Rádh
Fuair mé an sgéal seo ón bhead freastail a bhí agam. Níor tharla sé ins an gceantair seo acht bhí an bean san i láthair nuaiir do thuir deire an sgéil amach.
Tá an bhean seo anois ins an áit dairbh aine "Boho" in aice Caisleáin Riabhach. Tá sí suas le seamhadh bliadhain d'aois.
Sgéal
Bhí fear ann roinnt bliadanta o shoin. B'éigin do dul go Roscómaín le prataí a dhíol. Tuit dorcadhas na h-oidhche air agus é ag teacht abhaile. Nuair a bhí sé cúpla míle ón Rosacomaín do stad an mhiuil agus thuit codladh ar an bhfear.
Dhuisigh sé de geith agus chonnaic sé a lán daoine ag teacht amach ón geata éigin agus iad ag marcuigheacht ar capaillibh.
An ceann ba deireadh díobh sin í a inghean feín a fuair bás tamall gearr roimhe sin.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 08:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Buideál Draoidheachta
Bliadhanta ó shion bhí fear agus a bhean in a ccomhnaide míle ó'n áit seo agus bhíodar chomh bocht le luicín reilge. Ní raibh pingin sa teach aca bhí orra an cíos díoc.
Bhí bó ámhain aca agus socruigheadar an bó do dhíol agus an cíos d'íoc leis an luach a gheobhfadh sé uirri.
D'éirigh sé go moch an maidin dar gcionn agus chuaidh sé chuig an aonach. Ar a bhealach do chonnaic sé Lasair ar thaobh an bhóthair agus shiubhal sé suas chuige. Céard bhí ann ach sean bhean.
Labhair sé leithe agus labhair sise leis. D'fhaifruigh sí dhe cá raibh sé ag dul agus d'innis sé a sgéal di ó thuas go deiridh.
Beárfaidh mé beirfidh mise buideal duit uirrí agus aon uair a deiras tú na foclaí seo tiocfaidh aon rud is mian leat amach as.
Thug sé an bó di agus fuair sé an buideál agus chuaidh sé abhaile go sona sásta leis an luach a bhfuair sé.
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 08:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tithe an-bheag a bhí ag na daoine fadó. Síos i bpoll a bhíodh an cuid is mó acu déanta. Ní raibh aon chaint ar iad a bheith déanta suas ar chnoc,áit a mbeadh an taer úr acu, ach an fagadh a bhí uathu arfad. De chlochaí móra a bhíodh siad déanta.
Tithe aus fraoch aa bhí mar ceann ar na tithe. Fuaireadar an fraoch in san léibhte agus bhíodh an tithe acu féin. Bhíodh saghas leabhaidh san gcistin in san tithe; bhíodh sé déanta do fraoch. An té a codhluidheadh ann:- aon fhear bocht a bheadh
ball sinsearach (stair)
2018-10-17 08:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A head of cabbage.
14. What leads to everyone's door?
The Path
15. As green as grass, yet is not grass
As red as blood, yet is not blood,
And as black as ink, yet is not ink?
A blackberry.
16. What is the difference between an aeroplane and a tree?
One leaves its shed, and the other sheds its leaves.
17. What is the difference between a schoolmaster and an engine driver?
One trains the mid, and the other minds the train.
18. What grows down? A cows tail.
19. What keeps its hands on its face all during life?
A clock.
20. Ink! ank! under the bank,
Ten drawing four?
A woman milking a cow
21. What goes under the water and over the water, yet never touches the water?
The shadow of the sun.
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 15:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Riocáird de Búrca
80bl d'aois
Ceathar Mór Conn Meara a d'innis
Sgéalta faoi na Finníní
Bhí 'barack' thiar i gCondae an Cláir n ndáil leis an Spá. Tháinig na Finníní ann fhad is a bhí na daoine ag an Aifreann agus mharbhuigh siad na 'píleirs' ceathar aca. Annsin chuaidh ná 'píleirs' timcheall ar áit agus chuir siad alán buachaille a bhí timcheall an áit sa bpriosúin, bhí fear ins an Spá thiar agus dhún sé spiadóireacht orra agus dhein sé spiodóireacht ar fhear bacath a bhí ann agus cuireadh isteach go h-Innis 'jail' é. Nuair a bhí sé ag dul isteach go dtí an chúirt dúbhairt a driotháir leis "a mhic na caillighe rugadh de phaiste thu agus fáigh bás id'fhear". Croth an spiadóir buachaill nach raibh ann chór ar bih na scáméirí. B'éigin don conaire an spiodór imteacht as an tír agus chuaidh sé go 'Sydney'. I gceann ceithre bliadhna ina dhiaidh sin chuaidh a driothair do'n buachaill a crocadh nach raibh san 'gang' chor ar bith go Sydney agus cé'n áit a chuirfeadh an mó-ádh isteach é ach san áit a bhí an connairreach ag obair. Tháinig Conaire i ndáil agus cruith sé lámh leis agus bhí sé ag iarriadh cuile scealta nua ó Éirinn agus ó Condae an Chláir. "Na corruigh as sin anois" a dúbhairt Conaire "go dtagaidh mise amach. Gheobhaidh mé obair dhuit. Tá me ag dul isteach ag mo dhinnéir." "Fannaidh mé annseo"arsan mbuachaill "go dtagaidh tú." Nuair a tháinigh sé amach chuaidh sé ag obair. Ag déanamh 'yard' mór a bhí siad. Nuair a fuai an buachaill cromtha síos é ag cur síos an mbricks san
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 15:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéaltaí a d'innis
1. Pádraig Ó Domhnaill
2. Tuam, Leitir 'ic a Bháird
3. 57bl
4. Feirmeoir Beag
Bhí fear ann fadó ó shoin. Chuaidh sé amach chun na coilleadh a bhaint slatacha. Ní raibh fios aige caidé an cineáil a bhí sé ag baint. Bhain sé creachta, cuibeann annsin tháinig sé chun na bhaile. Dubhairt a bhean leis nár ceart iad a bhaint.
Níor chreid sé í agus choinnigh sé istoigh seachtmhain iad agus gan aon lá a bhí ag teacht bhí an fear ag meath.
Annsin b'éigean do'n doctúir teacht chuige Charaig. Dubhairt an doctúir go dtug sé leis rudaí ó na sidheógaí agus iad fhágailt arais. D'fhág sé arais iad. Bisigh sé arais. D'amharc sé arais agus bhí siad ar shiubal leis na sídheógaí.
Brighid Ní Chailín a sgríobh
Sgéal a dó:-
Bhí fear agus bean ann aon uair amháin. Bhí triúir mac aca. Chuaidh siad amach a iasgaireacht lá amhain. Nuair a bhí siad amuigh d'éirigh an fhairrige agus d'éirigh an spéir dorcha. Bhí na tonnaí ag tarraingthe ortha gach aon uair agus bhí an fear ag caitheamh rudaí le rabh a dath le na gcosaint. Smaointigh é ar a sgian phóca. Tarraingt sé amach é agus gcoilt and tonn
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 14:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéaltaí a d'innis:-
1. Maolmuire Ua Cnáimhsighe
2. Baile-na-Carraige, Leitir 'lc a' Báird
3. 55bl
4. Feirmeór Beag
Bhí fear ann aon uair amháin. Bhí sé in-a chomhnuidhe leis féin i dteach bheag ag taobh n-a fairrige. Brian Mac Seafruighe an tainm a bhí air.
Lá amháin bhí sé amuigh ag romhair agus bhí crann beag ag fás sa pháirc. Smaointigh sé gur b'fhearr do an crann an thógail no béadh sé in-a bhealach arais. Thoisigh sé air gur thairinge sé é.
An oidhche ina dhiaidh sin bhí sé ina shuidhe chóis na teineadh. Tháinig torman go dtí an doras. D'fhosgal sé an doras agus tháinig morán de na daoine beaga isteach 'uighe. Ní rabh fhíos aige cáide a bfearr do a dhéanamh. Acht beir na daoine beaga air, agus thug siad amach ar an doras é. Thug siad siar 'un na fairrige é. Fuair siad bargaid agus chuir siad iseach sa bhargaid é. Annsin chuir siad amach ar an lán-mara é, d'imthigh sé leis an tuile. Bhí na daoine beaa uilig ag seasamh ar an talamh agus iad ag scáireagh
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 14:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéaltaí a d'innis:-
1. Maolmuire Ua Cnáimhsighe
2. Baile-na-Carraige, Leitir 'lc a' Báird
3. 55bl
4. Feirmeór Beag
Bhí fear ann aon uair amháin. Bhí sé in-a chomhnuidhe leis féin i dteach bheag ag taobh n-a fairrige. Brian Mac Seafruighe an tainm a bhí air.
Lá amháin bhí sé amuigh ag romhair agus bhí crann beag ag fás sa pháirc. Smaointigh sé gur b'fhearr do an crann an thógail no béadh sé in-a bhealach arais. Thoisigh sé air gur thairinge sé é.
An oidhche ina dhiaidh sin bhí sé ina shuidhe chóis na teineadh. Tháinig torman go dtí an doras. D'fhosgal sé an doras agus tháinig morán de na daoine beaga isteach 'uighe. Ní rabh fhíos aige cáide a bfearr do a dhéanamh. Acht beir na daoine beaga air, agus thug siad amach ar an doras é. Thug siad siar 'un na fairrige é. Fuair siad bargaid agus chuir siad iseach sa bhargaid é. Annsin chuir siad amach ar an lán-mara é, d'imthigh sé leis an tuile. Bhí na daoine beaa uilig ag seasamh ar an talamh agus iad ag scáipeagh
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 14:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéal a d'innis:-
1. Máire Ní Cnáimhsighe
2. Baile-na-Carraige Dubhearraidh
3. 17bl.
4 Feirmeóir Beag
Bhí fear ann aon uair amháin agus bhí sé iongantach bocht. Ní raibh duine ar bith aige acht é féin. Caithfeadh sé a chuid a dhéanamh réidh.
Lá amháin smaoinigh sé gur deas an rud bád a bheith aige.
Lá ar na bharach d'imthigh sé amach go dtí an choill agus thosaigh sé a ghearradh na gcrann. Nuair a bhí shaith bainte aige d'imthigh sé 'un na baile. Annsin thoisigh sé ar an bád. AN oidhche sin bhí giota mór deánta aige. Chuaidh sé in-a luighe agus é sasta leis féin.
Lá ar na bhárach d'éirigh sé go luath. Chualaidh sé tormán mór amuigh. Chuaidh sé amach agus chonnaic sé sluagh de dhaoine beaga agus casúir leobhtha agus ní raibh greim de'n bád le cheile aca. Ba iad na sídheógaí a bhi ionnta. Dubhairt siad leis gur leobhtha an t-adhmad agus gur bhfearr do é a fhágailt san áit a bhfuair sé é. Rinne an fear sin agus bhí ádh mhaith air ina dhiaidh.
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 14:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéal a dó:-
Bhí fear amuigh oidhche amhain agus casadh sluagh mór sídheóghaí air.
D'iarr siad air teacht go Connachta leobhtha; dubhairt sé nach raibh capall ar bith aige agus dubhairt an rí go bfuigheadh siad capall do agus nuair a d'amharc sé thart bhí capall annsin ag fanacht air. D'imthigh siad leobtha go dtáinig siad go Connacht. Bhí sídheógaí eile ag fanacht ortha.
Dúbhairt an t-oifigeach dá mbainfeadh siad an cath go dabharfadh siad airgead do; acht mura mbainfeadh go mbéadh sgéal eile le h-innse.
Bhain siad an cath agus tháinig siad 'un an bhaile airís. Líon siad a gcuid pocaí le h-óir agus d'imthigh siad.
Nuair a d'amharc an fear thart bhí sé ag marcaidheachtar bufalán buidhe agus bhí a cuid pocaí líonta de bláthanna áiteanna.
Nóra Ní Laodhog a scríobh.
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The Evil
Some people suffer from the evil. Evils are nearly like boils to look at. They are very painful. Only the woman that cures knows the difference. Mrs Doyle from Collinstown in the Co. Wiclow cures the Evil. Mrs. Doyle cured a man named from Kilmead Athy. She looked at the evil and said some prayers. She gave mr Dunee some prayers three times every day. She told him is poultice the evil with linseed meal every night. The evil in three days went away completely.
Lizzie Dunne
kilmeade
Athy
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Common weeds
The following are the weeds that are common in this country, benweed, chickened,dock,thistle, dandelion,corn slurry or year, foxglove,scutch grass,nettle etc... The weeds that give the farmers most trouble are the benweed, year and chickened.
The chickened and dandelion and benweed always grow on good land.
The foxglove always grows on bad land.
The chickened is used as a remedy for sprains and dandelion is a cure for warts. The foxglove is a cure for the heart.
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A Funny Story
Once upon a time there lived an old man and his wife. One time the old man had no money to pay his rent so he went to Ballinrobe to sell a ton of barley. On the way he met a fairy. The fairy said he wanted barley and he would give him more for it then he would get at the market . The mam agreed. the fairy led the way into his fort
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
her in. She put her no questions but just said 'Báil a Dia ort a bean.'
The husband was not so cross again afterwards.
I heard this story from
Mrs. a.Nolan
Knappaghbeg,
Westport,
Co.Mayo
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
her in. She put her no questions but just said 'Dáil a Dia ort a bean.'
The husband was not so cross again afterwards.
I heard this story from
Mrs. a.Nolan
Knappaghbeg,
Westport,
Co.Mayo
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Over gravel I do travel, under wood I do stand, I rode a mare that never was foaled without a bridle in my hand.
Answer. a train
What is under the fire and over the fire and never touches the fire?
Answer: a cake in an oven.
Spell a blind pig
Answer. fig
What is it the longer it lives the smaller it gets
answer. a candle
Who is he that highly favors man, although he marries many a wife, he is a batchler all his life
Answer. a priest
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
when the man went in the fairies took his horse and cart and told him to wait until the next day.the man said he could not as he had to go home to his wife. there was a fairy present who was just like this man. the fairies sent him home instead of the man. the wife thought it was her own husband. after a few hours he got sick and died. they burried him early next morning her own man came home and he called to her to let him in. what
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Squire Kennedy's Son.
Once upon a time there lived in Galway a poor man who went by the name of Squire Kennedy. This man had two sons. One of them went to America, and after some time he took out his other brother. He dressed him up with a good suit of clothes a watch and chain, rings on his fingers and a "thrilby". The first brother was a jeweller. One day he went to a rich man's house selling his jewellery. He told his brother to meet him at the gate on return from the rich man's house. The gentleman was standing near them when they met. The jeweller doosed his hat to his brother. The gentleman said to the jeweller. "you must know this man!". "oh yes I do" he is Squire- Kennedy's son from Galway. The gentleman invited the stranger to dine with him. After some time he was married to the rich man's daughter. One day after dinner he was lying on the sofa. He was dooing asleep when the gentleman's dog jumped upon him and he said, "mara-
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:05
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
472
The Churn.
We use a staff churn at home. It is about ten years old.The height is three feet and the circumference of the churn is five and a half feet.The staff is used for beating the cream and it turns the cream into butter.There is a hole in the lid which the staff passes through .it takes thirty or forty minutes to make the churn in Winter and it takes one hour in Summer.
One time Mrs Gallery Morhane asked the priest to give her butter.He said if he did,she would have a great loss but she did not care .The next day she had a lot of butter.
In a very short time her husband got sick and died.
ball sinsearach (stair)
2018-10-12 13:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
"cailleach."
The houses had one door and one window. The door had leather hinges and it was closed with an iron hasp. Before glass was discovered the windows were made of a sheepskin nailed on to a wooden frame and they could be opened and closed as desired. They were opened in the daytime to let in the light and closed at night.
At that time the people had no lamps but instead they used a rushlight. First they peeled the skin off the dried rushes. Then they
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
milis agus lemúin agus ól nuair a bhíonn sí te.
5. Cuir siucre agus bainne i mbláthach. Beirbhig ar an dteine é agus ól annsin é agus tú ag dul a chodladh.
6. Leagh candy in uisce beirbhighthe. Fáisg lemún agus measg leis an t-uisce agus ól é.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Slaghdán
1. Dein cairrigín glóthac. Cuir an carraigín ar bogadh in uisge fuar. Beirbhig i mbainne í go dtí go mbeidh sí tiugh. Sgag agus cuir siúcre air. Ith é nuair a bheidh sí fuar.
2. Tóg cupán bainne te go bhfuil piobar air agus teighir a codladh.
3. Do chosa d'ionnluig in uisce an-the.
4. Téighir amach sa móin-féir agus bailigh seamróg, tóg isteach agus righ í. Cuir sa corcán í agus cuir ar an dteine í in uisce beirbuighthe. Taraing gé mar a deintear le tae. Sgag agus cuir i mbuideal í. Cuir isteach maide
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
rósta istigh ann mór-tímcheall do leacain. Athraigh gach cúpla uair é.
4. Nighe é le sugh go minic.
5. Dogadh biorán cnocála agus cuir isteach id'fhiacal é.
6. Faig clúdach orghinn nó corcháir cuir ar an dteine é agus fág mar sin é go dtí go mbeadh sé te. Ba cheart do'n duine dul isteach sa leabaidh agus an clúdach d'fágáilt agus píosa eadaigh olra a cuir mór-thimcheall air agus é cur suas leis an áit in a bhfuil an pian.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tinneas Fiacal
1.Cuir píosa tobaic isteach sa fiacal go bhfuil an pain air. Fág annsan é go sgarfaidh an pian leat.
2. Cuir salann nó uisce te nó piobar isteach id'fiacal agus fág ann go ceann tamaill.
3. Ceangal píosa eadaigh go bhfuil prátaí
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cimil d'éadainn leis an t-uisce.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cimil d'éadainn leis an t-uisce.
Tinneas Fiacal
1.Cuir píosa tobaic isteach sa fiacal go bhfuil an pain air. Fág annsan é go sgarfaidh an pian leat.
2. Cuir salann nó uisce te nó piobar isteach id'fiacal agus fág ann go ceann tamaill.
3. Ceangal píosa eadaigh go bhfuil prátaí
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tinneas Boilg
1. Teighir amach san móir-féir agus faigh locán (ladhar) caisreabái, tóg isteach agus nigh é. Cuir síos ar an dteine i gcorcán uisge beirbhuighthe agus tarran(?) mar a deintear le tae. Sgag agus cuir i gcupán é, cuir súicre agus bainne air agus t-ól nuair a bíonn sé te.
2. Cuir clúdach orghinn ar an dteine, tóg aníos nuair a bheidh te. Ceangal eadach bog in a thímceall agus cuir ar an áir 'na bhfuil an pian.
3. Cimil tú féin le'd láimh.
4. Luighe in-aice na teine ar feadh tamaill.
5. Sín tú féin ar do bolg sa leabaidh cun leigheas d'fhágailt.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cimil d'éadainn leis an t-uisce
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
1.Ainm an duine a bhfuaras an t-éolas uaidh:- Seamus Ó Conncubhair
2. A Aois:-66 A Sheoladh:- Rín, Cill Orglan, Ciaraidhe
Leighiseanna
Tinneas Cinn
1. Croch bhinghre ar chéirsiúr agus ceangal mór timcheall ar éadán é. Nuair a triomaigheann an céirsúir le teas na h'éadain, croch a thuille bhingre air.
2. Faigh píosa éadaig bán cuir an croicean atá taobh istigh de sliogán uibhe air agus fill a éadach i leath, ceangal tímceall ar éadain é agus coimeád go daingean é.
3. Dein cupán tae lag agus ól ar fhaid is atá sé te.
4. Coimeád do cheann in aice na teine go ceann tamaill.
5. Luigh siar ar chathaoir agus ná bí ag ciumhneamh ar an nidh. Fan mar sin i ceann tamaill agus imteócaidh an pian uait.
6. Sé an rud is fearr i gcóir tinneas cinn ná dul amach fe'n aer go dtí go mbeidh sé imhighthe.
7. Faigh píosa éadaigh agus ceangal mór dtímcheall t-eadainn é.
8. Faigh uisce fear agus tubháille agus
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ceann Tinn
1. Bailigh eidhneán agus dein caipín de, agus cuir ar taobh túachail anuas a an áit a bhfuiil tinn.
2. Ceannaigh arán bhán agus cuir ar bogadh in-uisce beirbhighthe é. Fáisg agus cuir isteach idir dhá phíosa éadaig é agus ceangal ar do cheann é.
3. Ól bainne in a bhfuil leach spuinneóg ruibhe.
4. Measg ruibh le blonog nó im gan salann agus cimil go maith led' ceann é.
Cáit Ní h-Eachthegeirn,
Tullach
Cill-Orglan,
Ciarraidhe
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
4. Cimil le sóid nígh é. Faigh ribín ar eaball na bó agus ceangal mór dtimhcheall ar an faithne.
5. Cimil le gainimh mín ar feadh naoi maidne.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Faithne
1. Níh le h-uisce na prataí iad
2. Faigh clocha beaga agus cimil le gach faithne ias, cur na clocha isteach i bpaipéir agus cuir ar an mbóthar iad.
3. Má geobhair uisce i gcloch gan bheith ag cuardach air, cimil leis na faithne é.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
i mbéal an leinbh.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sleamhnán
1. Faigh fáinne óir agus cimil an sleamnán léi naoi maidne i ndiaidh a chéile.
2. Nígh go shúil le tae dubh go dtí go mbeid an sleamhnán imthighhe.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
i mbéal an leinbh.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Truich
1. Tabhair buidéal bainne do feiréid agus fuigleach a beidh ann aige tabhair don leanbh é.
2. Aon leighis a geobhai ó fhear a bheidh ag marcuigeacht ar chapaill bán úsáid é.
3. Bailig lucharnach, nígh agus beirbig i mbainne é. Blaisig le siúcre agus lemúin é agus tabhair do'n duine breoidhte é.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
i mbéal an leinbh.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Craos Galair
1. Ceannaigh mil agus cimil go maith le béal an leinbh é, go dtí go mbeidh an fuil ag teacht amach tríd.
2. Faigh im agus leadh i spúinneóg in aice na teine é, agus cimil le béal an leinbh é.
3. Tabhair isteach an gandil naoi maidin i ndiaidh a chéile agus é ag trosgadh agus leigh do a snál do shéid isteach
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Óluisce te gach maidin roimh do bhreacfast.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Casacta.
1. Faigh carrigín agus beirbhig in uisce í. Nuair a bheidh sí beirbhighthe sgag í agus cuir candy aud maide milus isteach ann. Ól go minic í i rith an lae.
2. Beirbhig fíor-uisce agus cuir súicre bán isteach ann agus ól é cúpla uaire gach lá an faidh is a bheidh an casachta ort.
3. Ól cupán fíor-uisce gach maidin roimh do bhreacfast.
4. Ós rud é go mbíonn tú ag casacta cuir gráinne siúcre isteach id' béal agus beidh suaimneas agat.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:06
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Béaloideas Cont'd.
They leave the door opened because the blessd Virgin might come in.
The people get up early next morning. They go to mass. The chapel is decorated with Holly, There is a crib in it also. They young girls sing songs and rymes. The people light a lot of small candles in the Chapel. Santa Claus comes to the children on Christmas night. He fills their stockings with toys. Name: Mary Nolan
Address: Ballyheragh
Townland: "
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 11:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Béaloideas Éireann 1/11/1938
Oidhce Nodlag
The people tidy up the house for Christmas Eve. The girls tidy the house. They wash all the furniture. The polish the rooms and the parlour. The boys gather the holly. The girls put it up all round the house and in the rooms they put it over doors on the windows and on the walls.
They have a great feast on Christmas Night. They have a lot of sweet cakes, jam and wine. They also have a big Christmas candle for each room and one for the kitchen. They leave the house door opened until they are going to bed. They say the the Blessed Vigin is supposed to go round that night.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 10:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Iastar na coinnle ins na fuinnéogaí ar uair an mheadhon oidhche agus leigtear daobhta a dógad amach.
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bean a bhí ag imtheacht leis an sluagh
Bhí bean ann fadó agus bhí sí an imtheacht leis an sluagh. Bhí gach eolas aici.
Chuaidh bean go dtí í lá agus bhi a fear tar éis báis. Dubhairt an bhean leí go raibh sé in aonair ins na flaithis mar ná raibh aon stocaí aige.
Chuaidh an bhean abhaile agus í cráidhte. Déin sí péire bréagh stocaí agus thug sí go fear bocht a bhí ag dul an bhóthar.
Chuaidh sí go dtí an bhean arís agus dúbhairt
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Oidhche Shamhna
Fadó nuair a thiocfadh Oidhche Shamhna chuireadh na daoine úbhla in tobán mór uisce agus bheadh árd-spórt ag na páistí ag iarraidh breith ortha agus an té a bhéarfadh ortha gheobhaisís iad a d'ithe.
Bíodh teine mór lasta ag na daoine agus bhíodh na fearaibh agus na mná bailuighthe thimcheall ar ag cainnt mar gheall ar an méid spóirt a bhíodh acu féin nuair a bhíodhar óg gach Oidhche Shamhna.
Nuair a bhíodh na páistí críochnuighthe leis na h-úbhla, bhíodh féasta mór acu agus raghaidís a chodhlad.
Fuair mé an scéal seo ó mo mháthair. 43 blian
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An t'é a hug an t-adhbhar dí- Mrs Gillen, Greaghnafarra
Pupil: May Gillen, Ardakip . Dromahair
A haois: 80 Bliadhain
How Seamus got a clear receipt
Once upon a time there lived a very poor man on the side of Ard-akip. There was no one in the little cabin of a house with him but his sister Mary. Seamus's little patch of land was very poor and consisted of about ten acres, the most of which produced nothing but "keeb"[?]. The only stock Seamus had was a sow and a goat and he found it very hard to gather the rent for the landlord. The landlord who was very stiff and unmerciful with his tenants had sent Seamus a bag-ful of threatening letters if they were all put together. Coming on to Christmas Seamus threashed a stack of oats which he had and he made up his mind he would try and pay some of the rent and so tide off eviction for another twelve
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
"Is olc an cearc ná sgríobann ductha féin" Thiomáin sé leis agus d'fhág sé an baintreabhach 'n a seasamh annsin buadhartha brónach. Shuibhail sí léithi go raibh sí an mhullach árdáin agus thoirigh sí a tabhairt aithneacha í Dhia achan seorc olc a theacht air. Nuair a bhí sí tamall ar a cuid glúna tchíonn sí spéir dorcha mar bheadh néal ann ag éirighe amuigh thoir. Bhí an néal a' tarraingt fíon-chóngarach don cóiste go dtí go raibh siad os cionn an chóiste agus ins an deireadh luigh siad an mhullach an chóiste agus caidé bhí ann ach sealbhán preachán agus níor stad siad gur ith siad an tigheanna agus beithidhigh agus an tiománaide. Thug an bhaintreabhach altughadh do Dhia ar son an mád a rinne sé díthe, agus bhí saoghal aici go bhfacaidh sí a chaisleán 'n a bhallógaí agus ní raibh lá bocht uirthí rith a saoghal
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
that there was gold buried there. She wrote home and told of her dream. her brother then went to dig for the treasure and found the gold coin(?) which he sold to a jeweller in Cappoquin for £10. It is thought that the gold coin (probably a bronze or gold object) was worth much more but that the jeweller did not give him the full value of it.
The boy also states that there are many marks, like chisel marks, to be seen on the stone.
This account has been related to me by Domhnall Ó Briagha a pupil in this school aged 10yrs and the son of the Un Bray above mentioned and Grandson of the old Seanachaidhe Donncada Ó Caoimh)
(Since, I have visited this place and seen the stone mentioned above. It appears to be the covering stone of a dolmen which was destroyed during the process of reclaiming the field. This large table stone was probably rolled to the side of a nearby stream over the side of which it now rests in a rather precarious position)
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
482
Land lords.
Wilson Fitzgerald was the land lord of Ballyduffmore and of Maghera.He was not a bad land lord.He would give slate to to any of his tenants who would like to slate his house.
There was a family in Kilmaley who were evicted and they had no place to go.so they went into a lime kiln.
Joseph Barrett
Michael Fitzgibbons
Ballyduffmore
Kilnamona
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fionn Mac Cool agus Diarmuid
One day, there were heroes going to the Hill of Alben, to Fionn to be tested. It had been raining the day before, so the grass was wet. They left the wet grass and got on to a narrow path in the woods. Soon they came to a (narrow) rock Glen through which a river passed. There had been stepping stones but the could not see them, the river was so high. The first of the party ran on towards the little river. He put him two spears in front of him.He put the points of the spears on the edge of the water and springing up, rose
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
lawn. He began to play with them and beat them all. The next day he did the same, and the third day he beat the little boys in a swimming race. It is said that his boyhood was ended when he killed his first deer.
Ainm an sgoláire: Peig Ní Dhubhthaigh
Ainm an duine ó a chuala sí an sgéal: Bean Uí Dubhthaigh
Dáta ar a sgríobhadh an sgéal san leabhar: 16/5/39
ball sinsearach (stair)
2018-10-10 08:22
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
This story was told to me by a neighbour of mine who had often heard it from her mother. The latter always impressed upon her that it was perfectly true in every detail, although as you will see it was a very strange story. The events described in this story must have occurred at least eighty years ago, as the old woman who originally told it is now more than twenty years dead and she herself had heard it when a mere child from the lips of James Wrynn himself. James Wrynn was a fine hardy young farmer who lived in the townland of Tullyoran, which lies about a mile and a half to the east of Mohill, as you go along the road towards Cloone.
He was accustomed to go about once a week to the neighbouring town of Mohill to buy groceries his father been an old man who was unable to go very far from home. In those days even a donkey and cart was looked upon as a bit of a luxury; at any rate James did not possess one so accordingly he was obliged to carry his groceries either in a bag on his back or under his arms. However, the journey to town was not very far and James being a strong active young man, was able to carry the various articles he required without the least effort. One night in the middle of Summer he was returning home from town with a cart of flour in a bag on his back. The moon was bright and the hour was late, as James
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
dó mar d'éirigh duithe féin dá dtabharradh sé do n-a inghean fhéin é.
An té a d'innis an sgéal:-
Tomás Mac Reannacháin, Gort-na-Tragha
Ceanndroma, Leithbhear, Tír-Chonaill
An té a sgríobh é:
Pádraig Ó Frighill(P), Gort-na-Trágha, Ceanndroma, Leithbhearr, Tír-Chonaill.
An dáta a sgríobh sé é: 1/8/1934
An té a sgríobh isteach sa leabhar seo é:-
Brian Ó Dochartaigh, B.A., A-Ch. O., Tullach na Dála, Ceanndroma, Leithbhearr, Tír Chonaill. 16/9/38
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ní raibh fhios ag Séimí caidé le déanamh agus nuair a d'éirigh sé dorcha an oidhche sin chuaidh sé go dtí an áit a rabh na h-uaisle an oidhche roimh ré. Casadh duine aca dó agus d'innis an fear sin dó go raibh stáca d'fhéar ghlas faoi'na teanga agus nuair a bheadh sé 'na codladh an oidhche sin iarraidh a thabhairt an stáca ghlas a bhaint amach. Rinne Séimí seo agus fuair sí an cainnt arís.
Nuair a tháinig sise chuice fhéin i gceart sgríobh sí suas go Baile Átha Cliath chuig a hathair agus bhí lúthgháin mór airsean agus thug sé cuirfeadh di féin agus do Shéimi a dhul go Baile Átha Cliath lá ar na bhárach. D'imthigh siad maidin lá ar na bhárach agus d'fhág Séimí slán agus beannacht ag Druim-na-Greige le n-a shaoghal. Nuair a shroic siad teach an Maoir i mBaile Átha Cliath bhí fáilte mhór róimpa agus sé'a deireadh a bhí ar a sgéal gur pósadh é féin agus ise agus d'fhág an t-athair iomlán a chuid airgid ag Séimí ar eagla go n-éiréochadh
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ní raibh fhios ag Séimí caidé le déanamh agus nuair a d'éirigh sé dorcha an oidhche sin chuaidh sé go dtí an áit a rabh na h-uaisle an oidhche roimh ré. Casadh duine aca dó agus d'innis an fear sin dó go raibh stáca d'fhéar ghlas faoi'na teanga agus nuair a bheadh sé 'na codladh an oidhche sin iarraidh a thabhairt an stáca ghlas a bhaint amach. Rinne Séimí seo agus fuair sí an cainnt arís.
Nuair a tháinig sise chuice fhéin i gceart sgríobh sí suas go Baile Átha Cliath chuig a hathair agus bhí lúthgháin mór airsean agus thug sé cuirfeadh di féin agus do Shéimi a dhul go Baile Átha Cliath lá ar na bhárach. D'imthigh siad maidin lá ar na bhárach agus d'fhág Séimí slán agus beannacht ag Druim-na-Greige le n-a shaoghal. Nuair a shroic siad teach an Maoir i mBaile Átha Cliath bhí fáilte mhór róimpa agus sé'a deireadh a bhí ar a sgéal gur pósadh é féin agus ise agus d'fhág an t-athair iomlán a chuid airgid ag Séimí ar eagla go n-éiréochadh

Nuair a tháinig sise chiure féin i gcearc sgríibh sí suas go Baile Atha Cliath chuig a h-athair agus bhí lúthgháir inór airsean agus thug sé cuereada dí féin agus do Shéimí a dhul go Baile Atha Cliath lá ar na bárach. D'imthigh siad maidin lá ar nabhápac agus d'fhág Séimí slán agus beannacht ag Druim.na.Greige le n.a shagal. Nuair a shroich siad teach an Mhaoir I mBaile Atha Cliath bhí fáilte mhór rómpa agus séa deiread a bhí ar an sgéal gur póradh é fhéin agus ise agus d'fhág an srl. athair iomlán achuid airgid ag Séimí ar eagla go n.éiréothadh
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhaile-Átha-Cliath rinne siad suas inghean an Mhaoir a ghoid. Chomh luath géar agus a chuaidh siad fhad le teach an damhsa thuit inghéan an Mhaoir i laige ar an urlár agus annsin bhí sí goidte aca. Ar shiubhal leó annsin a'tarraingt ar an bhaile agus inghean an Mhaois leó ar druim beithidhigh. Nuair a tháinig siad fhad le Ráth Mealtáin chuir siad inghean an Mhaoir ar chúl Shéimí Uí Frighil anuas 'na bhaile.
Nuair a shroic siad Druim-na-Greighe rinne siad buachallán buidhe d'en beithidheach arís agus imeag an sputair a bhí ar siubhal aca d'imthigh Séime 'na bhaile, (?) agus inghean an Mhaoir leis. Rinne Seimí cinéal leapthan dimthe sa chlúdach agus chuaidh sise a luighe gan fhios aice cá rabh sí a' dul nó cén áit ina riabh sí bhí sí an oiread sin tré n'a cheile.
Nuair a mhúsgail sí ar maidin lá ar an bhárach ní raibh sí ábalta labhairt.
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhaile-Átha-Cliath rinne siad suas inghean an Mhaoir a ghoid. Chomh luath géar agus a chuaidh siad fhad le teach an damhsa thuit inghéan an Mhaoir i laige ar an urlár agus annsin bhí sí goidte aca. Ar shiubhal leó annsin a'tarraingt ar an bhaile agus inghean an Mhaois leó ar druim beithidhigh. Nuair a tháinig siad fhad le Ráth Mealtáin chuir siad inghean an Mhaoir ar chúl Shéimí Uí Frighil anuas 'na bhaile.
Nuair a shroic siad Druim-na-Greighe rinne siad buachallán buidhe d'en beithidheach arís agus imeag an sputair a bhí ar siubhal aca d'imthigh Séime 'na bhaile, (?) aus inghean an Mhaoir leis. Rinne Seimí cinéal leapthan dimthe sa chlúdach agus chuaidh sise a luighe gan fhios aice cá rabh sí a' dul nó cén áit ina riabh sí bhí sí an oiread sin tré n'a cheile.
Nuair a mhúsgail sí ar maidin lá ar an bhárach ní raibh sí ábalta labhairt.
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Baile-Atha-cliath rinne siada suas inghean an Mhaoir a ghoid.
Chóim luath géar agus a chuaidh siad fhad le ceach an damhsa chuit inghean an Mhaoir i laige ar an urlár agus annsin bhí sí aingt aca. Ar shlubhal leó annsin a'carr. Aingt ar an braille agus inghean an Mhaoir leó ar dhruin beithidhigh. Nuair a tháinig siad fhad le Ráth Mealtáin chuir siad inghean an Mhaoir ar chúl Shéimí Uí fhighil anuas 'na baile.
Nuair a shroic siad Druin - na - Greige rinne siad buachallán buidhe beithidheach arís, agus imeag an sputair abí abí ar shlibhal aca d'imthigh Séimí 'na baile, nganfhig agus inghean an Mhaoir leis. Rinne Séimí cineál leapthan duithe sa chlúdach agus chuaidh sise a luighe gan phig aice cá rabbi sí a'dul nó cén áit in-a raibh sí bhí sí an oiread sin tré na céile.
Nuair a mhúgail sí ar maidin lá ar na bhárach ní rabh sí abalea labhairt.
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:07
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
hut beside Clodhagh stream. It was covered over with trees, so that the soldiers would not see it. The priest used to say Mass. The people had paths through the wood to go to it. When all the people were assembled in the Church, three or four other men would be watching around the Church. When the men saw the soldiers coming they would go and tell the priest and the people. The priest would go a hide and the people used to run away. The little hut is a fine Church at present.
Willy Reilly was another man the soldiers were after. He made narrow escapes from the soldiers. He was often cornered and he used to get away. He left Ireland and went to America.
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:06
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
280
must be there yet.
May Hurley
Tullassa
Told by Mr Thomas Barry
Tullassa, Ennis, Co. Clare
There lived in Loughville an officer, he was summoned to join his regiment ans as he was going he called one of his soldiers and asked him o take care of his gold until he returned. The soldier said he would and as he said so the officer drew his sword and cut off his head. Every night afterwards about 12 o' clock a headless man riding on a white horse used to be seen coming down the avenue. Some time afterwards a lot of men went to look for the gold and when they thought they were near the gold the horseman came and they fled, it was never heard that anyone went to look for it afterwards.
Veronica Gruffen
Raheen
Told by Gerald Griffin
Raheen, Kilmamhona, Ennis, Co. Clare
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 09:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
280
must be there yet.
May Hurley
Tullassa
Told by Mr Thomas Barry
Tullassa, Ennis, Co. Clare
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 08:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
281
for them in a flute .He also saw cattle that had died in the neighbourhood from time to time.They kept him with them during the night and at daybreak they all vanished.When he went home he fell sick and the priest had to be sent for immediately and it took a month before he was fully recovered.
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 08:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag eitilt ós cionn tighe an bhuacalla. In ionad í a thabhairt go Sasana thóg sé í chuig a tighe féin.
Ach mo léan géar ní raibh indhon cainnte do dhéanamh agus bhí brón mór air. Cúpla oidhche in a dhiaidh sin bhí sé amuigh go deidheannach agus chuala sé sidheóg a rádh "Ní bheidh sí ábalta cainnt go dhéanamh mar cuir (mé) mise biorán sidhe in a ceann agus coingbhíochaidh sé sin ó chainnte í." Chuaidh Séan abhaile agus thóg sé an biorán as a ceann agus bhí sí indhon cainnt arís.
Máire Ní Níoláin
Micheál Ó Níoláin
Muc Rúaidh
Béal Casa
Co. Mhuigheó
a thug na sgeálta
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 08:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Na Sidheóga
Is mó sgéal atá ann faoi sidheóga mar a leanas. Uair amháin do bhí fear ann, agus ní raibh san dteach ach é féin agus a mháthair. Oidhche amháin bhí sé amuigh go dtí a dhó dhéag a clog. Dob é Oidhche Shamhna a bhí ann agus bhí na sidheóga amuigh. Bhí sé ag dul tré na páirceanna agus chonnaic sé sean dún.
Chuaidh sé isteach agu sé go h-an uadarasach ar fad. Chonnaic sé banrioghan agus buidéal fíona in a lámh aici agus chuir sí fáilte mhór roimhe. "A Séan Ó Bhrian, tá cailín deas annseo agus chuirfeadh sí ionghadh ort tá sí comh áluinn sí." "Teasbaín dom í lé do thoil! arsa Séan. "Tá go maith" ar sise agus thóg sí isteach é chuig sean séomra. Annsin a chonnaic sé an chailín ba dheise dá bhfaca sé ariamh. D'eiteall siad leis go Sasana agus bhí siad leis an chailín do thabhairt leo. Tar éis tamaill bhí siad
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 08:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fear agus na Sideoga.
Oidhche amhaín bhí fear ag chuairtoireacht agus nuair bhí sé ag teacht abhaile chuaidh sé treasna na páirce agus cé chasah air acht na sideóga.
bí beithidhig féaracht sa bpáirc agus chuaidh an fear ag maircaidheacht ar ceann mar shíl sé go raibh na ba ina chapall, Nuair bhí an fear ar maircaideacht ní raibh sé in ann teacht anuas arís. Chuaidh na sideoga ag marcaideacht ar na beithidhig eile agus dubhairt siad do'n fear go raibheadar ag dul go tír na n-óg.
Bhí athás ar an bhfear mar ní raibh sé i ndír na n-óg ariamh.
Dubhairt na sideóga nach raibh cead ag an far focal a rá o mbeidh siad i dtír na n-óg agus tosuigheadar ar an turas go tír na n-óg annsin. Bhíodar ag ful go mear bhí athás ar an bhfear go capall chomh maith sin aige
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 08:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Annsin dubairt An fear tá capall níos fearr agam-sa na bfuil again-sa.
Ar an bpoinnte bí na sideoga imithighe agus bí an fear ag maircaidheacht ar caoire trí míle treasna na sionnaine.
b'eigin do shiubhal tríoca míle abaile agus ní ndheachaidh sé ag cuairtearacht ó shion.
Séan Ó Dubhthaigh
Druim A Daire.
Mo shean athair a dinnis An sgeal seo dom.
Tá sé trí scór go leith bliadain daois aníos.
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 08:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
and he places the other boys in a row. He lays his two fingers down on his knees saying Horns, Horns, cow horns!
He then raises his fingers by a jerk over his head. The boys in the ring then do the same for the meaning of the game is this. The Painter always raises his fingers ever time he names an animal, but if he names and animal that has no horns, and that the others jerk up their fingers they must get a stroke over the face with the soot.
ball sinsearach (stair)
2018-10-09 08:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
These are some of the rhymes that are used in games played in my district. The Priest of the Parish which is played in this manner.
A boy puts a wig upon himself and pretends to be priest. He then places the other boys in a row, calls one his "man jack" and says to each, what will you be? one answers, "I'll be black cap" another "red cap" and so on.
Priest: the priest of the parish has lost his considering cap. Some say this and some say that but I say my Man Jack!
Jack: Is it me sir?
Priest:Yes, you sir!
Jack: You lie sir!
Priest: Who then, sir?
Jack: Black cap
If Black cap does not say "is it me sir?", before the priest calls him he must pay a forfeit.
Another game played is "Horns" or the "Painter" [?]. A boy gets a lump of soot
ball sinsearach (stair)
2018-10-08 08:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
On the side of a hill called Grange which lies about two miles in a southerly direction from Boston school stands a thatched farmhouse in which till about two years ago lived a woman named Mrs Gleason. She was nick named "Mill Anthony". She was a wonder worker with herbal remedies. On her death she left the cure to her son, James. It is said she could tell a persons complaint by looking at them, and that when a stranger reached the door, she could tell if the cure required for man or for head. The people from a great distance off had even greater beliefs of her three had the neighbours. They came from every county in Ireland that one time or another. Some superstitions people believed she was a witch. She was especially lucky in curing animals. She used to go
ball sinsearach (stair)
2018-10-08 08:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
beidh agat mar ta an bhó san beo againn". Do taisbeáin sí an bhó dó agus annsan do chuaigh sé amach go dtí an portach agus nuair a bhí an dinnéir ullam do glaoidh an feirmeora ar an daoine agus do chuaidh sé in éineacht leó go dtí an dinnéir. Bhí feol bó ar agaidh gach fír. Do thóg sé an fainne amach ar a phóca agus do chuir sé suas do a shúil é agus d'fheach sé tré, bí rud cosamhail le srog sróc aige agus nuair a thog sé síos an fáinne, bhí an rud cosamhail le feoil aige arís, ach niorbh feoil é d'fiafruig an feirmeoir de an raibh a bhricfeast aige agus dubhairc sé go raibh annsan d'fiafruig sé de "cad na thaobh ná raibh sé ag ithe". Agus dúbhairt an fear nár mhaith leis feol bó. D'ith na daoine eile é. Nuair a bhí sé ag dul treasna an tighe arís ní dúbhairt sé aon
ball sinsearach (stair)
2018-10-08 08:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
One of the buns fell out of the basket and she sent another bun after it to take it back, but neither of them came back. So she never found until she had not a bun left.
Jack soon got very hungry and he said to Kate, "give me some of them buns and cider"
She told him what had happened to the buns. He told her to go home and get some more buns and to not forget the door.
Kate went off and got the buns. She got the door on her back and started back to Jack
When she overtook Jack, he was all surprised and said to her, " where are you going with the door"? Kate said
ball sinsearach (stair)
2018-10-08 08:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
on the farm.The horses are kept in the stable.There is a special place for each horse.The horses are distinguished by their colour or by their height.There are only two parts in the stable,the stand and a place for the hay.The horses are not tied like the cows.A halter is made and it is put round the horse's neck:one end is fastened to a beam.In Spring,the horses are clipped.They are sent to the forge to be shod.
Joan Kavanagh
Cooladangan
Ankln
ball sinsearach (stair)
2018-10-08 08:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
If a black snail is pointed at the stye nine times for nine days it will effect a cure.
Told by Mr Kenny, Ita Lane, Celbridge, Co. Kildare. Aged 83
Pádraig Mac Áirt
26adh Madhon Fóghmhair 1958
ball sinsearach (stair)
2018-10-08 08:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Agus chuaigh an fear abhaile as an bó ní raibh sé bhfad sa mbaile go bhfuair sé bás arís.
An lá ina droid sin bhí sé san garrda arís rith sé amach agus rug sé greim currí rith sé arís cuig an lios agus isteach sa teach leí. Bhí beirr daoine ansin. Duairt ceann acu leis an rópa a bhí ghá ceangail dó cabhair leis.
Do thóg sé an rópa agus an bó abhaile leis bhí sé aige ansin timpeall is deic bhaidin súl a bhfuair sé bás.
Máirtin Machiudir.
Maota
D'innis mó shean athair Máirtí Mach Aodagháin an sgéal seo dom oidhche amhain cois na teineadh. Tá sé trí scór go leith bliadhain anois. Martín Mac Aodhagháin, Moata.
ball sinsearach (stair)
2018-10-08 08:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
loch Carrthaighe.
(Seán Ó Seaghdha ó Baile Átha Cliath a thug an sgeul thuas do Donncadh Mac Carrtaig 5adh Rang. Tá sé timceall 50 bliadhan d'aois."
Scéal ar na Slúagh Sidhe bí feirmeóire na cómhnuidhe in Oileán Curraighe. Bí fear oibre aige. Do bí sé ag dul go portach maidin amháin in éineacht le daoine eile. Chuaidh sé óna thig féin díreach go dtí an portach. Do chonnnaic sé cailín i dtig beag a bí in aice an bhóthair. D'fiafruig an fear de'n cailaín an raibh a bhritseast ullamh 'Níl ullamh fós' a dúbhairc sí, 'glaodhfaidh mé ort nuair a bheith sé ullamh' 'tá go maith' arsan fear do thuaidh sé go dtí an porcath in éineacht le na daoine eile. Tar éis tamaill do thualaidh na daoine an glór a rádh
ball sinsearach (stair)
2018-10-05 15:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
In the parish of Stackallen there is an old family of Rochfords who up to the present day keep up the old tradition of shovel making which was the trade of their ancestors for generations.
They must never have given the "secret" to anyone for they claim to be the only tradesmen of this description in Ireland.
They say Guinness Co Dublin were their biggest customers and they still replenish their stock of malt shovels from Rochfords work shop.
The shovels are made from beech and are all in one piece and are very nicely formed.
As their use is not very general being only used in dealing with the fermented grain, it is scarcely likely that a factory will ever take the business out of the hands of these traditional workers.
____________________________________
Written by V. Quinn from stories received from Mr Lelmes
ball sinsearach (stair)
2018-10-05 15:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
There were a lot of Land Lords in this parish long ago, William Agustus O'Callaghan,Jim and Pat Dillon were in Cloonanaha William Agustus O'Callaghan was "land lord" over Kylea,Skagh and Clountismara .He was a very nice man and he gave a chance to the people to gather the money .When he used to go into the house he used to get boiled milk and bread.He used to visit the houses once every year and he
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 15:10
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Whit Sunday:-
This day is said to be contrary and the days before and after also. it is not right to touch water and if a person fell asleep and wakened up with any kind of sickness it remains.
Garland Sunday
People visit Bruach Patrick on this day. Most people like to have new potatoes for the dinner on this day.
Saint John's Night:-
A big bonfire is made on in the evening at some hill or cross-roads in the certain villages. A few boys go to the neighbouring (reeks) ricks of turf and get sufficient turf for this big fire. A bone is put
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 14:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
vexed looking face on them this day and that is the reason it is called that name.
Holy Thursday:-
People do not clip their fingernails or cut their hair on this day.
Good Friday:-
Some people don't comb their hair until three o' clock. People set the first of the potatoes on this day - they say its lucky on account of this being in commemoration of Our Lord's death.
Easter Sunday:-
More eggs than usual are eaten and long ago people used to eat potatoes and eggs for the breakfast. The old people say that the sun dances on that morning
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 14:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
right to have two doors open.
Long ago people made stations at holy wells for cattle as well as for people.
There is a place near Bohola called "Loch Ciaráin" where people performed rounds of pious exercises for cattle.
Ash Wednesday:-
It is the first of Lent and there is ashes put by the priest on people's foreheads. A grain of salt is thrown on each boy and girl who should have got married during shrove to preserve them for another year they say.
Domnach na Smuit:-
The girls who didn't get married during shrove have a "smut" on
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 14:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
head but that it was so. (She was so distracted with trouble and she imagined these things).
If was a sign of good luck if a cow had twin calves, especially the cow of a young married couple.
If a cow died, the man who went to sell the hide should buy some iron as a spade, a fork a pot or oven etc with part of price of the skin
A goat is supposed o be lucky to be with the milch cows.
A red strong was always tied to the cows tail when her time was up for calving. "That was to ward off the evil eye."
When churning it is not
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 14:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
unlucky to clean a cow-house after sunset.
If a cow did a leg from the knee used to be put behind the "taobhán" or rafter of the kitchen.
The very old people had a feeling that the fairies could take the cows ad they were supposed to take the people.
Mrs Swords said that she rememebered to have heard her mother R.I.P. telling about an old woman in the neighbourhood who lost three cows in less than a month. That old woman used to say that after night-all and during the Summer nights she used to see these three cows coming to gaze on a little garden of clover along a little brook. Nothing could get that out of the poor woman's
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 14:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
saw it being done).
They bring out a live coal in the tongs and put it three times under and over the cow before she is milked first after calving. It is also placed on the calf's head. The man and woman of the house do that. The man passes the tongs with the coal to the woman and she passes it back to him and so on fro three times (to frighten the weasel).
After milking the cow the milker always places top of the thumb in the froth and makes sign of cross on cow's side.
A cow should be blessed with holy water after calving:- to make the sign of the cross on her with it.
It was supposed to be
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 14:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
stick to it.
People bless the churn with the dash after making the churning by putting it across one way first then the other way to make the sign of the cross.
When churning it wasn't considered right to let out a coal or a man smoking a pipe or any iron while he churning is being made or the butter would be in danger of being lost.
Any person who comes in should strike a "breas" on the churn.
It is not right to divide the "nuadhchán" butte or milk that is the first churning of a cow after calving.
People put a penny in the can in which they milk the cow the first time after calving. (I don't know why but I
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 14:05
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
who saw her doing this. One day she was making a little churning and thought that the coal was to warm the milk in order that it would churn quickly (as she was Mrs Swords putting boiling water in churnings for that reason). Anyway instead pf putting a little quenched coal she put a whole "griosach" and burned the bottom out of the churn - so much for the "pisreóga."
People don't give out milk on May Day, nor a live coal nor do they give out either while churning.
Pisreoga about Churning:-
When churning the old people used to take a little scrap of the unsalted butter on the thumb and fasten it to the kitchen wall. I don't know why some say that any possible disease might
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 14:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Mrs. Swords said she remembered distinctly to hear her grandmother R.J.P. telling stories of how when she was a child, that the butter was gone for a whole season from her mother and that a friar who came in and they churning and "saotar i naisige acú." He put on his sole and read from his book over he churn and the dash in his hand. He stored he lost butter and gave her advice namely:- to take a little coal in the tongs and pour a little drop of water out of the kettle on it and to put it under the churn while churning and nobody could take the butter then.
Mrs Swords always saw her mother R.P.P. doing the same also throwing a little punch of salt on the "claibín." Herself always did the same. She had a little girl (a maid)
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
oh his own candle to see which would wear out the soonest or live the longest. That is the last night of the Christmas and all festivities are at an end on that night.
Lá Fhéile Brigidhe:-
On Saint Brigid's Eve the old people always make a cross of wisps of straw on rushes. That cross is put up on the rafter of the kitchen. That is done every year religiously and is supposed to bring good luck for the year.
May Day:-
On the Eve of May Day the old people used collect certain herbs and cowslips from the pasture fields with which they used to rub the cows udders. That was supposed to keep the butter from being taken from them.
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
they had a sort of belief that they would be spending lavishly during the year.
On New Year's Eve it was a good sign of the following year if the wind blew from the west and if there wasn't a flood in the nearest river.
It isn't right to throw out water on New Year's night on Christmas night or to go to the well after twelve o' clock on either night.
The 12th Night:-
Little rush candles are always made on that night. The rushes are peeled and dipped in grease. Twelve are made in honour of the twelve apostles. One is named after each member of the family at home and abroad. They are then lighted and everyone watches her
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Pisreóga
New Year Customs:-
It was always a custom not to retire till after twelve o' clock. One of the men of the house used go out after twelve and come in an wish everyone a happy New Year or as they used to say "Bring in the New Year." It would be an awful catastrophe for a woman especially a red haired one to come in first on new years day - Bad luck for the year was certain. The was the reason the men saw to that. The ashes and sweepings were not thrown out on New Years day or any water. People didn't like to buy anything on that day - to part with anything atall on New Year's day
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cradle while the child was asleep was supposed to keep away from the fairies.
The "cap" should not be washed off a baby's head.
Told by:- Mrs M Breannan, Cloonagh, Curry, Co. Sligo. Age: 80 years
Written by:- Mamie Brennan, Cloonagh, Curry, Co. Sligo.
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
mother to provide the clothes for the 1st bany. (These should be provided by someone else and not seen by the mother until they'd be required to dress the baby.)
If a person is asked to become sponsor for a child it is unlucky to refuse.
It was supposed to be lucky for a child, boy especially to wear a red tie or bow (supposed to keep off the evil eye).
No one should ever dream of saying "she or he is a fine child" etc., without saying "God bles him" or "Bail ó Dhia air" no "Día dá bheannuigheadh."
If a child falls he should be given a pinch of salt on the tongue saying "gorm is coisgrigeadh tú" and the remainder is thrown into the fire.
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
for two children within the same year.
If there is occasion to take a child out at night (after sunset) there is usually a little piece of burnt (cold) coal with a grain of salt and holy water tied in a corner of their clothes.
When a child is being baptized it is lucky if the child cries when the holy water is poured on its head, if he doesn't cry he won't have a long life.
It wasn't lucky to buy a new cradle for a child. Get the loan of one that a family had been reared in.
If a child comes into a house while food is being cooked (especially meat) the child should get a morsel of the food (lest he would long for it).
It was supposed to be unlucky for the expectant
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Pisreóga
Births
Sunday - lucky day
Monday's child is fair of face,
Tuesday's child is full of grace,
Wednesday's child is loving and forgiving,
Thusday's child has to work for his living,
Friday's child is full of woe,
Saturday's child has far to go,
The child born on the Sabbath day is bonny, blithe and gay.
It is supposed to be unlucky to leave a baby's clothes on the line at night. The day of christening they should be back from the church before night-fall.
It is supposed to be lucky two sponsors of the same name to stand for the child.
It is not right to stand
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tigh Féile - Uí Bhriain
Tig Féile agus Fairsinge
Seo tig mór a bhíodh na fearra fáilte roimh gach duine a théigeadh ag triall ann agus ann a bhíodh "lashins agus Laringe" go gach aoinne.
I measc an chuideachta an oidhche áirighthe seo bhí fear de'n gcead uair agus meas as meon agus thapaidheacht a theangan.
Nuair a bhí sé tar éis buille-fá-thuairim do thabhairt a an méid a bhí láithreach agus tar éis feuchaint do ar an méid bídh a bhí dhóibh scaoil sé le na theangam mar seo leanas:-
Is minic a d'airigh mé trácht ar éis uí bhriain as ní rabhas ann riabh dtí anocht.
Acht d'réir mar mheasaim do'n mbradán is do'n bnfiadh. Beidh an dá-thrian go feoil anocht.
Bhí níos mó feóla sa 213 nó chonnaic an fear so mar bhí caora mhór dhubh i gcói chun ithte i gan fhios do.
D'airigh fear-a-tighe an iarracht
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 13:07
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tórramh
Nuair do bhíos-sa óg fuair comharsa béil doruis bás. Tig beag crun-tighe do bhí sé i na chomhnuidhe ann agus bhí sé lán go dous oidhche an tórraimh. Bhí beirt spaisteóirí láthair agus ní rabhdar díomhaoin. Shuidh duine acu ar gach taobh de'n chorp. Tharraing duine acu churg crius a bhí ag coimeád greama ar a bhríste nuair a fuair sé an chaoi ar san do dhéanadh. Do shleamhnuigh sé é f ghuaillmibh an chuirp. Ghreamuig a chomhrádaí an crios ar an dtaobh eile. Ar dúnadh na súl bhí an corp i na shuidhe tabhaill díreach a an leabaidh.
Níos scannradh go dtí é agus scréach na mná agus na raibh na fir i na dtost nach an oiread. Thug gach duine aghaidh ar an dorus acht bhí sé sin dúnta agus ní raibh óil ar ó d'oscailt. Ansan d'éirigh an brúghadh-carnáil-gach aoinne i na gheilt ag iarraidh an dorus do dheánadh.
Dóbar go mbeadh níos mó ná aon tórramh amháin mar bhí na mná i ndeireadh na sthuige(?) nuair d'éirigh le duine éigin an dorus d'oscailt.
Deirimse leat-sa gur fuair an tórramh sa bhí ar an fear-bocht a bhí a an gclár gur cuireadh féin bhfód é. Budh mhilltheach agus budh náireach an cleas é.
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 12:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ag Doghadh Aoil - Bhí ceird ag na daoine fadó ag baint slighe bheatha as ag dóghadh aoil agus dá dhíol. Séard a dheinidís ar dtús théigheadh siad go oileán eicín a mbíodh cloca aoil fairsing ann. Thugaidís lán an bháid go cloch leo agus thugaidís go dtí an chéib iad agus chuiridís amach ar an gcéibh iad. Thugaidís asal leo agus chuiridís srathar agus cléibh air agus thugaidís abhaile na cloca. Ní raibh aon chasúr ag na daoine an t-ám sin séard a dheinidís ná cloc a fhághail agus na cloca aoil a bhriseadh. Dheinidís balla lé cloca agus chuiridís urlár le leacroch ann agus d'fágaidís poll faoi'n urlár le h-aghaidan luatreac a thuirim síos ann ó'n aol. Chuiridís go leór móna abhaile annsin. An chéad rud eile sead teine a cur isteac san mballa. Nuair a bhíodh an teine dearg chuiridís brac cloc isteac ann agus bhíod an móin is na cloca dá gcur isteac no go mbíodh na cloca caichte sé lá ar an aol dóghadh. Nuair a bhíos sé dóighte tugtaí isteach i sgioból é agus díoltaí amac leis na daoine é.
Tomás Breathnach Calladhmhuighinse Cárna
Fáighte Ó Stiophán Ó Nígh Calladhmhuighinse Cárna
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 12:10
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ag Déanamh Coinnle
Ba céird a raibh go leor daoine ag baint beaca aisti ag déanamh coinnle agus dá ndíol sé an caoí a deinídís iad na comh luaichre a bainic. Nuair a bhíodh siad cupla lá bainte acú cuireadh siad cupla ceann acu le céile agus baineadh siad an croiceann díobh. Annsin geobnidís geir a bainídís as bithidhigh agus leaghadh siad i soicreach ar an teine é. Nuai a bhíodh sé leagca acú sáichidhis an luaichre isteach ins an geir. Tógadh an luaichre cuid de'n geir agus d'fághaidhis taobh amuigh é nó go mbíodh sé cruadh. Cuiridís sios san geir arist é agus tógadh sé cuile de'n geir. Bhíodh sé mar coineal ar bih annsin agus bidhid ag dul thart ndíol agus d'fhágad siad adbhar poca leithe air seacht nó ocht go ceanna acú. Nuaira chagadh an oidhche lasaidís na coinnle agus bhíodh siad ag sniomh agus cardáil leis an solas sin. Mairfeadh coineal amháin an oidhche is fuidhe de'n bhliain agus bhíodh solas an máith orra. Bhíodh daoine ag sníomh agus ag cardáile an uair sin ar feadh na h-oidhche agus teastocad go leor coinnle uata. Bhíodh solas níos fearr ar na coinnle sin na a bhíonns ar na coinnle a dheántar insna monarcha anois. Ní mairfeadh na coinnle atá anois ann acht cúpla uair a cloig.
Antoine Ó Flaithbearthaigh Áirdmóir Cárna.
Fáighte ó Pádhraic Ó Cheandubhain Áirdmóir Cárna.
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 11:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sean-fhocail agus Sean-ráite
ball sinsearach (stair)
2018-10-04 10:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Mar a fuair Peaidí Phádraig a Bhean
Bhí fear darbh ainm dó Domhnall Mhurthí (Mac Cárthaigh) 'na chomhnuidhe i mBiolarach fadó. Cáit ab'ainm d'imgean abhí aige. Ní fóláir nó gur chailín breágh. Duchamhar(?) í Cáit mar sean-bhean uasal dhíreach ab'eadh i sár a chailleadh í annsúd cúig bliadhain ó shonn nó mar sin.
Bhí Peadí Phádruig (Ó Súilleabháin) 'na chomhnuidhe i mbealach baoi an chéad bhaile eile taobh thia de Bhiolarach. Fear cumasach bhreágh chomh díreach le slait, ab'eadh Peaidí. Bhí sé trí n-órlach leis na sé troighthe a aoirde; agus é chómh láidir le capall. Bhí feirm bheag talmhán aige, féar trí mbó ach iascaire iontach ab'eadh é. Fear cúramach, cliste, deasláiniach
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Severe Weather
Snow Storm 1874
In December 1874 a terrible snow storm swept along the country-side causing a fair amount of damage. Many people lost their lives as a result.
This blizzard started about 12 o'clock in the day and it continued snowing until ten o' clock the next night. People who were coming home from the town were unable to discern the road owing to the heavy snow fall and accordingly walked into fields, bogs and such like this being lost.
The following week when the snow had thawed their friends went looking for them and found them lying behind ditches and
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fuair mé an sgeál seo ó Pádhraig Ó Cinnéide, Baile-ná Croise. Béal-an-Fheadha. Michéal Ó Cinnéide.
Beáloidheas.
Seancus na hAimsear
Nuair a bíos droch uair air bíonn fáinne ar an ngealach. Nuair a bhíos druim an chait leis an teinidh bíonn droch uair air. Nuair a bhíos an madad ag ite féir bíonn droc uair air. Nuair a bíos go leor realta amac ins an spéir bíonn sioc air. Nuair a gabhann an fhairrge suas bíonn stoirm air. Nuair a bíos na cailigh duba ag dul go dtí an fhairrge bíonn uair mhait air. Fuair mé na seancus-ná
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Baile-ná-Croise
Béal-an-Fheadha
Bealoideas
An Stoirm Mhór
Bhí na tighte ag tuiteann ar ná fir agus ná fir suas ar mhullach na dtuigthe ag iarraidh na dtuighte a coinneál. Ná cruacha a bhí san ngarraí. Bhí siad af imtheacht agus ag imtheacht leis an ngaoth. Bhí siad ag troid lár ná mhárach faoin gcoirce mar bhí sé tre na céile. Bhí siadh ag caitheamh cloch ar na tighthe ag iarraidh iad a chomgbheáil le chéile. Ná séan mná ag dul siar faoin la leaptha le faitchíos go tuitidh an teach ortha. Bhí an ghaoth mhor ann timceall 1839 agus bhí faitchíos mhór ar na daoine inadhaidh sin faoin stoirm.
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus fuarthas naoí gcinn acú. Deir na sean-daoine an lá a cuireadh Aointhine Ó Chamhall go raibh stóirm mhór ann. Bhí s ina chomhnuidhe i-dtealac agus an lá a cuireadh é deir siad gur shéid an stóirm an clár d'en chóna agus tá sé curtha in gata mór i dteampuill na nGall.
Fuaireas é seo í
Áointhine Ó Choghain
Lorg a Chlaidhe
Sáilín.
Úna Ní Raghallaigh
Log a Chlaidhe
Sáilín.
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Béaloideas
An Stoirm
Deir na sean-daoine go raibh storim mór ann sa bhliadhain 1839. Thosaigh an stóirm ar an séamhadh lá dé Éanair 1839 agus lean an stóirm lá agus oidhche. Bhí go leor thigthe leagtha ina diaidh na stóirme. Bhí go leór toirnigh agus tintreach an oidhche sin d'lean an bhaisteach oidhche agus lá agus bhí gach áit faoi uische.
Thainich aimhsear an mhaith inadiaidh na stoirme. Thainic stóirm eile ina-dhiadh sin san bliadhain 1937 agus báistheadh go leor bád an an tam céadna. Bástheadh deicneabhar as Inis-Sgelth
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bíonn na beithidhig istigh san gcró gach oidhche sa'n geimhreadh agus bíonn síad cheanngailte ann. Seo iad ainmneacha na gceanngalachán a bhíonn's orra.
Laimcís: an ceanngal a bhíonn ag na teinncéiríar na capallaibh.
Búrac: Dá mbheadh bó drochmhúinte ann cuireann na daoine a bhíonn's ag bleaghaint na mbeithidhig sin a bhí ins an bpáirc. Cuireann siad an ceangal a na cosaibh deiridh.
Braighadán: Cuirtéar thart ar mhuinéal na mbeithidhigh é.Tá sé déanta de slabhra. Cuirtear tart ó ar cosaibh na mbeithidhig é uaireanta.
Crumeasg: Tá sé déanta de slabhra. Cuirtear thart é ar adarcha na mbeithidhigha an slabhra ar fhaithchíos go mbheadh beithidhig le breith agus béidir go ngorrtuigheadh na 'm beithidhigh leis na h-adarcha iad.
Bóithrín: Ceannglachán déanta de rópa agus cuirtearar chosaibh na mbeithidhig dá mbeadh siad bradach.
Cuing: rud déanta do rópa cuirtear thart ar mhuinéal na bó é.
Uair amháin bhí bean ina chomnaidhe i mbaile Árd. Lá amháin nuair bhí beithidhig an bhaile ag dul amach ar an sliabh. Bhí an bhean istigh
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sean Arann
Gluais muid na mbill siar lá Geimhreadh
is bá rí mhór an rud a bhí roainn an gálaidh gur thosuigh an seiseadh is an fhairrighe meadaidh go mór.
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag fás ina na páirceanna. Ní bhíonn an toradh ag fás. Ní bhíonn an duilleabhán agus na bláthanna ag fás.
Ní bhíonn na daoine ag obair go cruaidh. Níl móran rud le déanamh acu anois acht tá cuid acu ag baint na fataí.
Tá an aimsear fuar anois.
Bíonn na bá ins na preábhaile ad feadh na h-oidhche acht bíonn sia amuigh ar fadh an lae ag (?) féir.
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:07
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Éamonn Ó Cléirigh, Samhain
An Geimhreadh
Tá pháirte an geimhidh againn anois. Tá trí mí ann. Samhain, Nodhaig agus Eanair.
Tá na laetheanna ag dul ingiorracht agus tá na h-oidhcheannta ag dul i bhfad. Ní éirigheann an ghrian go h-árd sa spéir agus ní bhíonn teas láidir uaithe.
Ní bhíonn na h'éin ag seinm ceoil maidin nó trathnóna nó ar feadh an lae. Tá siad ina dtorc mar tá an aimsear fuar.
Ní bhíonn an féar
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 13:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tomhaiseacháin
1. Cad is aoirde ná an cnoch - an fraoch
2. Cad is buaine ná an mhóin - an luaithreach
3. Cad a théigeann as so go Baile-Átha-Cliath gan ghluaiseacht? - Bóthar Iarainn
4. Cad nac féidir a líonadh d'uisce? Criathar
5. Bó bhreac bhan ag dul anonn an tráigh. Dlaoigh 'na diaidh is í go dúr - an sruth
6. Teach mór mór é, coinnleóir ár é, tomhais an teach é is ná leis thart é - coinnleóir seaca
7. Teachtairín ó theach go teach is bíonn sé amuigh san aoidhche - casán.
8. Bíonn sé thois agus bíonn sé thair agus bíonn sé i ngairdín Baile Átha Cliath. Téigeann sí anonn go tír na long agus tigeann snall aríst ar ais - ceó.
9. Tá sé ann ó thús an saoghail agus níl sé ráite d'aois - an ghealach.
10. Ní fuil is ní feoil é is ní cnáimh é. As fuil agus feóil a d'fhás sé. Bainn an ceann de is déanfaidh sé réidhteach idir dhá náimhaidh. Cleite-Peann
11. Molt mór dubh ceann istigh dhá gleann nuair a bhogann an molt mór dubh ceann bogann an dá ghleann - Asal aus Párdóga
12. Caileach sa chlúid, bíor 'na súil is í ag ?? - Túirne
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 12:04
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Feilim Phádruid Uí Tachair
1. An Garrdá Beag
2. Fánaidh na Gainimhe
3. Fánaidh a Phúca
4. Mannirach Ghlas
5. Píosa an Ghoib
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 12:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tháinic codladh trom air anois. Bhain sé dhó na sean-bhróga a bhí air agus nuair a dhearc sé airís chonnaic sé peire dear slippéirí fágtha in-ionad na sean-bhróga. Annsan bhain sé do a chuid éadaigh agus chuaid isteach i leabaidh bhreagh a bhí i gcomhnéal an tseomra. Chodail sé go sáin an oidhche sin agus nuair dhúisigh sé ar maidin bhí na slipéirí ar an dtaobh amuigh en leabaidh. D'éirigh sé agus chuir ir a chuid éadaigh agus na slipéirí agus bhuail air abhaile. D'innis sé sá mhuinntir céard a tharla dhó.
1. Sorcha Ní Mhaoldomhnaigh
2. Tip. an Éisc
3. 80
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 11:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus coillte ag imtheacht siar uaidh na mílte troigh agus ag imtheacht na mílte troigh síos uaidh. Fá dheireadh tháinig maolugadh ar an ngluaiseacht agus thuirling an chloch go talamh agus tháinig anuas ar bhallaibh caisleáin mhóir. D'foscail geata ins na ballaibh agus chuaid an fear isteach. Do bhí ballaí móra ag síneadh amach uaidh ar gach taobh agus iad go léir lasta suas le solus neamh-shaogalta. Ní raibh duine beo - duine feichide le feiceáil isteach leis i seomra agus chomh luath agus sheas sé sa seómra d'éirigh bord beag agus cathaoir ós a chomhair. Do bhí éadach geal ar an mbord agus díol ríogh do féasta leagtha anuas air. Do bhí sean gacha dighe agus nua gacha bídh agus chuile rud a mheallfadh goile an duine ba dheacari a shásamh ar an saoghail so ann. D'ith agus d'ól an spailpín gach rud dá raibh ar an mbord agus chomh tobann is a bí sé réidhd'imthigh an bod airís.
Ní raibh an spailpín anois acht seach tobac. Dhearc sé uaidh agus céard a chonnaic sé acht píopa agus tobac leagtha ar an mantal ós a chomhair. Thóg sé an phíop agus caith a sháith dhi. Nuair a bhí a sháit de' n tobac caithte aige chuir sé an phíop airís san áit ina bfuair sé í.
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 11:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cloch an Áidh
Bhí Spailpín ag dul abhaile go Connamara uair amháin i ndeireadh an Fhoghmair Tháime. Tuithinn mór báistighe air agus é ar a bhealach dó. B'éigean do dul ar fascadh. Nuair a thriomuigh an uain(?) bhuail sé an bóthar arís acht ba gearr gur tháinig an oidhche air agus é in áit uaignig de'n bhóthar gan teach gan árud i ngar do. Mar bhar ar an donas bhuail an féar gorta é. D'airigh sé a cosa ag eirghe lag faoi. B'éigean do suidhe síos ar thaobh an bhóthair leis an oidhche a leigeann thairc annsan. Cén áit ar siúdh sé acht ar chloch an a. Ní raibh sé acht ina shuidhe nuair mhothuigh sé ré roilleacán ina cheann.
Do thosuigh an chloch ag casadh timcheall go mall ar dtús acht de réir a chéile mhéadaigh ar an an ngluaiseacht. San am gcéadna léim an chloch fé mar bheadh capall sciathánnach agus d'imthigh sí san aer ar luathas teintrighe, ní raibh an t-aer chomh fuar feanntach agus a cheap sé acht bhí sé ag bualadh go fuar i n-aghaidh eádain an fhir.
De réir mar sceinn an chloch tríd an spéir tháinic spreacadh in a chuisheachaibh agus misneach ina chroidhe. Dhearc sé thart agus chonnaic sé uisce
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 11:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
11. Deirtear nuair a thuiteann aithinne amach as an teine go mbíonn sidheóg ag teacht chun an doruis.
12. Ní ceart a bheith ag troid ag imirt cártaí. Deirtear gurb iad na sidheóga a chuireann troid ar bun.
13. Deirtear go mbíonn na sidheóa i simléar nuair a bhíonn deatach ann le iad féin a théiteadh.
14. Nuair a bhí teine lasta i dteach san oidhche go mbíonn teine eile lasta amuigh ag na sidheógaibh ar bhárr an tighe.
15. Nuair caithtear amach cearc mharbh deirtear go n-itheann na sidheóga an feoil.
16. Nuair a bhíonn daoinne ag cainnt le chéile istigh i dteach san oidhche deirtear go mbíonn na sidheóga ag éisteacht.
1. Sorcha Ní Maoldomnaigh
2. Tip. an Éisc
3. 80
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 11:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Pisreóga
1. Deirtear nach ceart cupán a bhriseadh san oidhche.
2. Is ceart brat a chur ar crochadh amuigh oidhche féil Bhríghde
3. Da ngoidfí rud ar bith as theach agus dá gcuirtí sop ar an gcrochán os cionn na teine ghoebhfaí an rud a goideadh
4. An gruaig a bhaintear ó dhuine deirtear nach ceart é a chaitheamh amach ahct é a dhógadh.
5. Deirtear go mbíonn sa sidheóga ag marc. indheacht ar an buachaláin buidhé san oidhche
6. Deirtear nach ceart sméara dubha a phiocadh mar go mbíonn sidheóga ag caoitheamh sile otha ó lá Samhina amach.
7. Deirtear nach ceart a bheith ag imirt cárta go mall san oidhche.
8. Deirtear nach ceart coilleach bán a bheith ag daoine. Ní bheidh fear an tighe sláinteamhail má bhíonn.
9. Ní ceart d'aoinne cluas a chur ar féin taobh amuigh do dhoras ag éisteacht leis an ndream a bheadh istigh. Deirtear gurbh é sin obair an deabhail.
10. Deirtear nach ceart d'éinne teacht isteach 'na teach féin ar meisga.
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 10:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bhí sé ag suibhal na sráide agus ghaibh gluaisteán an treó agus mhairbh é. Ní raibh aoinne ina theach anois agus bhí trúir fear 'na gcomhnuidhe sa gcomharsanacht. Bhí sainnt an domhain ar chuile fear aca an teach a fhághail do féin. Thosnuig an argóint eatorra agus bé deireadh na dála gur throudeadar agus go marbhuigheadar go léir a chéile.
ó Sorcha Ní Maoldomunaigh
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 10:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Feilim Mhicíl Úí Modhráín
1. Páirc an Chnuc
2. Píosa an Mhóinfhéir
3. Píosa and Chabáiste
4. Páirc an Chaora
5. Garrda na gCruach
6. Páirc an tSíl
7. Páirc an Chladaigh
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 10:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bhí sé ag suibhal na sráide agus ghaibh gluaisteán an treó agus mhairbh é. Ní raibh aoinne ina theach anois agus bhí trúir fear 'na gcomhnuidhe sa gcomharsanacht. Bhí sainnt an domhain ar chuile fear aca an teach a fhághail do féin. Thosnuig an argóint eatorra agus bé deireadh na dála gur throudeadar agus go marbhuigheadar go léir a chéile.
ó Sorcha Ní Maoldomunaigh
Feilim Mhicíl Úí Modhráín
1. Páirc an Chnuc
2. Píosa an Mhóinfhéir
3. Píosa and Chabáiste
4. Páirc an Chaora
5. Garrda na gCruach
6. Páirc an tSíl
7. Páirc an Chladaigh
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 10:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sa saoghal so. Mhaireadar mar sin duine aca ag cuid uígadh leis an nduine eile agus an brón 'na gcoidhthibh i gcómhnuidhe.
Lá amháin bhí an mháthair ag siubhal tré phairc a bhí tamall fada ó'n dteach. Bhí poll domhin sa pháirc seo agus ní raibh fhios ag an mbaoi bocht go raibh an poll so ann. Bhí sí ag eacht abhaile ón mbaile mór agus b'aithgiorra di gábhail tré 'n bpáirc tráthnóna a bhí ann agus tráthnóna dorcha geimhreadh do bheadh é. Ní raibh sí i n-ann an poll a d'feiscint agus céard a tharla di acht a cos a sáchadh isteach sa pholl. Thuit sí agus bhriseadh a cos. Ghaibh fea an treó an chuir an fear so fios ar chárr agus thugadar abhaile í. Luigh sí ar a leabaidh acht as an leabaidh sin níor éirigh sí. Fé chionn trí lae bhí an bhean bhocht marbh.
Bhí an fear bocht ina aonar ar fad anois agus chuile la chaoineadh sé na march. Ba truagh leac é an t-uaigneas thar barr a bhí ar an bhfear mbocht. Ní raibh duine ar bith aige chun cuiduighadh leis ag obair. Bhí air féin obair an tighe go léir a dhéanamh. Mair sé ar a gcuma sin ar feadh dhá bhliadhain.
Lá amháin agus é sa bhaile mór
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 10:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a t-athair agus é á chaoineadh "dá ndéanfadh sé rud ar a athair agus a mhathair ní bheadh sé marbh." Cé go raibh sé dána bhí grádh aca dó a bhíonns ag 'chuile athair agus máthair dá na mac múirneach.
Bhí mac eile aca i n-Alban. Bhí obair aige sa tír sin agus ba mhinic a chuireadh sé airgead chucu. Bhí ag eirghe leis go maith san obair a bhí aige acht anois buaileadh isteach i n-intinn an lanaine so go n-eireócadh timpist éigin do muna dtagadh sé abhaile chucu. Sgríobhadar chuige ag nnsint dó faoi bháis a dhearbháthar agus ag iarriadh air teacht abhaile chomh tapaidh is ab'fhéidir.
Bhí sin go maith agud fé chionn seachtmhiane bhí an mac sa bhaile. Chuir sé seo leighis beag ar an mbrón a bhí ortha i ndiaidh an mhac eile. Lá amháin timcheall mí ina dhiaidh sin tháinig tinneas ar an mac. Chuadh sé isteach sa leabaidh agus chuir an mhathair ios ar an dochtúir acht sul ar thainig an dochtúir fuair an mac bás. Bhí croidhe an lanaine bhocht briste anois. A dara leanbh sciobtha uathu agus gan aon leanbh eile aca! Ní raibh dearbráthair na deirfiúr aca - ní raibh duine ar bith aca
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 10:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Gasúr a cailleadh sa sneachta.
Bhí gasúr ann uair amháin. Gasúr an-dána ar fad a bhí ann. Ní dheineadh sé rud ar bith ar a athair ná a mháthair. Bíodh sé i gcomhnuidhe ag déanamh rud eicínt nár cheart dó a dhéanamh.
Lá amháin bhí an sneachta go trom ar an dtalamh agus céard a rinne an gasúr so acht imtheacht ón dteach. Shuibhal sé boime(?) agus nuair a tháinig an oidhche ní raibh áit aige chun dul isteach ann. Bhí an sneachta chomh thuigh san nárbh féidir leis teach ar bith a fheiceáil. Sa deireadh bhí an gasúr bocht sáruighthe agus ní raibh sé in h-ann coiscéim eile a shuibhal. Bhí laug air freisin mar ní raibh greim bídh ithte aige ón maidin sin. Luighe sé síos ar an sneachta agus faríor! níorbh fhada go raibh an gasur bocht caillte.
Nuair a tháinig an mhaidin chuaidh a athair ar a thóir. Fuair sé a mhac fuar marbh tamall maith o na theach féin. Thug sé an corp abhaile agus bhí córrain aca an oidhche sin. Chruinnigh na daoine óg gach árd go dtí teach an córrain an oidhche sin. BHí an t-athair agus an mátha go dubhach deórach agus deireadh
ball sinsearach (stair)
2018-10-02 10:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The Year of the Big Snow
he morning in this part of the West Cork was clan and sunny. When the snow came it went into te smallest crevices, keyholes, windows, joints of the doors. It fell in February and some of it did not melt until July.
Visitors in the old times.
When people went visiting in the country about sixty years ago instead of tea they were given a mixture of oatmeal and cream or milk. The cream or milk was poured over the raw meal and this was a great treat for young and old. This was called Róbiúin. Yellow meal cake was also used and in the famine years this was the common food of people in this locality. The Yellow Meal was boiled in fresh buttermilk or with spring water. It was then allowed to cool and made into scones and fried on a frying pan.
Accounts given by Ellen McCarthy (87 years), 19 North Street, Skibbereen
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 16:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fuaireas ó:-
Sighle Ní Chorbheannaigh
Páirc-an-Locha
Cluain Mionda
Caisleán Riabach
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
daoine cineálta leis. Bhí Pádraig Ó Mhistéal beó go dtí cúpla bliadhain ó soin. Nuair do tiocfadh sé isteach i dteach íosnóchadh sé ag darrisadh.
Máie Ní Dhomhnalláin
Páirc-an-Locha
Cluain Mionda
Caisleán Riabach
15.2.38
Fuaireas ó:-
Bhrighidh Ní Cheallaigh
Páirc-an-Locha
Cluain Mionda
Caisleán Riabach
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
eile go ceann tamaill. Bhí sí ag smaoineadh ar bheart a chuirfeadh amach é. Dubairt sí mar seo "tá cúpla súgán ag teastáil ón dteach seo agus beidh me buideach díoc dá ndéanadh tú cúpla ceann dom.
Thosnuigh sé ag déanamh an i- súgáim agus nuair do fuair sí é taobh amuidh de'n doras, dhún sí an doras air agus d'fhág sí amuigh é.
Thug mo shean-athair lóisdín dó an oidhche sin.
Fear mór do d'eadh Seán Ó Muiris agus bí eagla ar na páistí roimhe. Geibheadh sé plúr, tae agus siúice ó na daoine. Bhíodh mála a a dhrui, aige chun iad do chur isteach ann. Chaitheadh sé oidhche i ngach teach agus bíodh na gárdaí ar a tóir. Fuair siad é ins an bportach i gCoillre Fada.
Bhí sean-fear eile ag dul thart agus bhí cosa carna aige. Thug na daoine Seán na gCos gCam air. Fear dhas ciúin do b'eadh é agus dá bhrigh sin bhí na
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Lucht Siubhail
Sé is lucht siubhail ann ná fir agus mná nach mbíonn aon tighthe aca ag dul ó theach go teach ag iarraidh déirce. Bhí go leór aca ann fadó agus tá cuid mhaith aca ann fós.
Seo ainmneacha cúpla díobh a bhí ann san am sin Pádraig Ó Mhisnéal. Dónal Ó Cudda. Mícheál Mór. Seán na gCos gCan agus cuid eile. Nuair do bhí mo sean-athair ina shiuidhe cois na teine tráthnóna amhain thainig Dónal O Cudda isteach ins an dreach chuige.
D'iarr sé loisdín na h-oidhche air agus dubhairt mo sean-athair go anabharfad(??) sé lóisdín na h-oidhche dó dá n-innseócadh sé sgéal dó.
Thosuigh sé annsin ag innseacht an sgéil agus seo é. Dubairt sé go ndeachaidh sé isteach i dreach beag in-a raibh cailleach ann aus gur iarr sé lóisdín na h-oidhche uirri. Dubairt sí nach bhféadfadh sí lóisdín a thabhairt dó. Thug sí cupán tae do agus píosa aránn agus dubhairt sí leis a dhul amach annsin. Níor labhair sí aon fhocal
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sean-fhear eile do bhíodh ag siubhail ar fud na tíre fadó ach tá teach beag aige anois i mBaile na Sgeice.
Fear saidhbhir dobh eadh é ar dtús a saoghail ach bhíodh sé ag caitheamh a chuid airgid ar ól nó udaí mar sin pósadh é nuair a bhí sé óg le cailín in nGlann na Madadh.
D'éirigh pláidh ar an chuid beithidheach agus fuair siad go léir nach mór bás. Bhí beirt mhac aige agus tar éis tamaill tháinig tinneas orra agus fuair an bheirt aca bás. Bliadhain in a dhiahd sin fuair a bhean bás agus ní raibh aon duine aige annsin. Bhí sé go h-an-bhocht annsin agus ní raibh sé indon a chíos a d'íoc. Cuireadh amach as a theach agus a chuid talmhan annsin é.
Caitlín Ní Dhubhghaill,
Currach,
Cluain Mionda,
Caisleán Riabhach.
12.2.38
Fuairead ó:-
Micheál Ó Dubhghaill, Currach
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Lucht Shiubhail
Tá a lán daoine san tír seo a chodluigheann amuigh san oidhche nó i sgioból dhuine uasail. Téigeann siad ó áit go h-áit ar fud na tíre ag iarraidh déirce.
Tá cuid aca a a dtugtar tincéirí agus bíonn cábáin aca agus iad ag dul ar fud na tíre. Bíonn clann in gach cábán agus capall nó asal á tarraingt.
Tá daoine eile ann mar atá:-
Seán Dubh, Micheál Ruadh agus Seán Pheadar Ann. Seán Dubh:- sin sean - fear bocht a bhíos ag dul ó thach go teach ag iariadh déirce. Tá mean ag gach duine aire. Aon oidhche fhluich a bhíonn an leigeann siad isteach é agus codhluigheann sé ar an dteinteán.
Micheál Ruadh - sin sean - fhear a bhíonn amuifh in gach sórt aimsire freisin. Bíonn ciseán aige agus gach sórt rudaí beaga a ndíol aige ma atá bioráin lásaí snas rudaí eile mar sin.
Seán Pheadar Ann:- sin
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
aice cé bhí ann.
Níor thug sí aon rud dóibh agus nuair nár thug hosuigh siad ag goid. Goid siad a sparán.
Dean mhór, láidir, do bheadh "Sall Hen." Tugadh an -ainm sin uirthi marbhíodh sí ag goid cearc. Bhí eagla ar gach uile dhuine roimpi.
Nuair a thagann siad anois bíonn scíora, sguaba beaga, bioráin, snáth agus snáthaidí, peann tobair, pinn-luaidhe, piatiúirí(?), gloinneacha agusrudaí mar sin. Ní cheannuigheann mórán daoine iad mar bíonn siad ró-dhaor.
Máire C. Ní Ciaráin,
Cnocán
Cluain Mhionda,
Caisleáin Riabhach.
10/2/1938
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Aiste 10/2/1938
Lucht Siubhail
Sé is lucht siubhail ann ná dream daoine ag dul ó theach go theach ag iarraidh déirce. Bíonn siad ag iariadh déirce ar na daoine. Seo ainmneacha cuid de na déircé:- tae, siúcra, plúr, bainne, bagún, fataí, im, cabaiste, féar, móin, éadaigh, gioblacha agus bróga.
Nuair a bhíonn dream díobh thart bíonn cábáin agus go leór asal acu i gcomhnaidhe. Díolann siad na hasail agus ceannuigheann siad deoch agus bíonn siad ar meisge. Bíonn siad ag troid acht cuireann na ngárdaí ruaig ortha. Cuireann siad iad ins an mbarraic go minic.
San tsean-aimsir bhíodh i bhfad níos mó díobh thart agus bhíodh rud fé leith dá déanamh ag gach ceann díobh sin mar cannaí stáin do déanamh chun iad do dhíol agus go leór rud eile.
Ins an tsean aimsire bhíodh fiddle nó bheidhlín ag na fir agus cuid eile díobh ag seinm ceoil.
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Gobán Saor 19.1.38
Bhí fear ann fadó darbh ainm Gobán Saor. Pósadh é le mhnaoi darbh ainm Máire. Bhí sé go h-iongantach ag déanamh Caisleán. Rinne sé go leor aca agus bhí a ainm i mbéal gach duine mar bhí clú agus cáil ar an obair a rinne sé.
Uair amhain bhí caisléan á thógadh ag rígh sanntach uainhreach darbh ainm Seán. Da mhian leis caisléan a bheith aige nach riabh a leircéad ins an áit go deó. Chuala sé faoi an nGobán Saor agus chuir sé fios air chun an chaisleáin a thógadh.
Tháinig Gobán Saor agus d;innis an rídéan chaor ba mhaith leis é a dhéanamh. "Tá go maith" arsa Gobán Saor agus thosaigh sé tógáile an chaisleáin. Chuir sé fiche fuinneóga agus ocht ndorais ann agus bhí sé go deas annsin. Bhí áthas agus glonnda croidhe ar an rígh nuair a chonnaic sé an caisleán breágh a bhí Gobán Saor á dhéanamh.
Bhí sé trí bliadhna a thógáile
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 15:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Aiste 10-6-38
Pisreóga
Dá ndoirceadh duine salann ar an urlár bheadh mí-ádh ins an dreach sin an feadh na bliadhna sin.
Má bhriseann duine scartán i n-a teach féin, beidh mí-adh ins an dteach sin ar feadh na searcht mbliadhain le teacht.
Má ghortuigheann duine é féin agus má leagann sé seilmide ar an gcréácht ar feadh cúpla nóiméad agus annsin má chrochann sé an seilmide suas an chipín agus é a fhágáil annsin go dtí go mbíonn sé marbh imthuigheann an ghortuighadh dhe.
Má fheiceann duine snag-breac, beidh shocraid i n'a chlainn.
Má fheiceann duine seacht snag-breac, beidh pósadh le teacht i n-a chlainn.
Má fheicann duine dhá smag-breach, beidh ádh i breach an duine
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 14:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
biorán suain óir a ceann. Ar an bpoinnte boise dúisigh sí. Cúpla lá 'na dhiaidh sin pósadh iad le chéile agus chomhnaigh siad le chéile go h-áthasach.
Tá gáirdín in-aice no thigh agus chuala mé na sean-daoin ag rádh go mbíonn fear gléara mar shagart le feicsint ann gach Oidhche Shamhna.
Máire Ní Dhomhnalláin
Páirc-an-Locha
Cluain Mionda
Caisleán Riabhach
Fuaireas ó:-
Drighid Ní Cheallaigh
Páirc-an-Locha
Cluain Mionda
Caisleán Riabhach
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 14:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Aiste 27.5.38
Casadh na Marbh
Creideann daoine ins córriarsanachtgo dtagann na daoine a gheibheann bás ar ais amannta chun rud a dhéanamh nach ndéarna siad nuair do bhí siad beó agus mar gheall ar sin nuair a gheibheann aon duine an mo chomharsanacht bás, bíonn eagla ortha nuair a bhíonn siad ag dul amach ins an oidhche.
Chuala mé sgéal i dtaobh fhir dárbh ainm Seán Thaidhg as Páirc-an-locha. Bhí sé amuigh oidhche amháin a chuairt agus nuair a bhí sé ag teacht abhaile bhí an oidhche an-dorcha. Nuair do bhí sé ag dul that bhruigheann na sideóg, cónnaich sé cailín in a luighe ar an bhféar. Thóg sé suas i thig sé leis i go dtí a theach féin. Chaith sí bliadhain in-a theach agus níor dhuisigh sí.
Nuair do bhí an Samhain ann an bliadhain 'na dhiaidh sin, chuaidh sé arís go bruighean na sidheóg agus chuala sé iad dubhairt ceann aca nach mbeadh sí in-a dhuiseacht go dtí go mbainfeadh siad an
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 14:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag an dtaiibhse labhairt le h-éinne go labhóchadh an duine sin leis ar dtúis.
D'iarr sé air an cúpla pighinn a íoc dó. Dubhairt sé go raibh sé réidh chun dul isteach san bhflaitheas dá n-íocadh sé an cúpla pighinn dó.
D'imthigh sé as radharc annsin agus tráithc(?) na tuairisig ní fuaire éinne ar riamh ó soin.
D'íoc an buachaill na fiacha agus tá sé beó fiós. Tá sé in a chomhnaidhe in-aice le tighe m'ainneoin i gCill Tullach.
Nóra Ní Chiaráin
Cnocán
Cluain mhíonda
Caisleán Riabhach
27.5.38
Fuairias ó:-
Lúcás Ó Ciaráin
Cnocán
Cluain Mionda
Caisleán Riabhach
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 14:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Aiste 27/5/1938
Casadh na Marbh
Tá a lán sgéalta ag na san daoine i daobh casadh na marbh.
Deireann cuid de na sean-daoine go gcasann na daoine march thar n-ais ar an saoghal seo chun rud éigean do dhéanamh nár dhein siad ar an saoghail nuair a bhí siad ann.
Chuala mé sgéal i dtaobh buachall ar tháinig thar n-ais ar an saoghal seo chun trí pighne ar íoc do bhuachaill eile.
Ní riabh sé acht ocht bliadhain déag d'aois nuair a fuair sé bás.
Seo mar a chas sé ar ais. Bhí aoine maith aithne maith aige ar an mbuachaill gur chuige ar chas sé ar ais.
Gach tráthinóna nuair a bhíodh an buachaill ag teacht abhaile ó'n-a chuid oibre casadh an taidhbhse leis acht níor labhair an buachaill leis.
Bíodh sé ann gach tháthinóna nuair a nhíodh an buachaill ag teacht abhaile.
Oidhche amháin labhair an buachaill les an dtaidhbhse. Ní raibh sé de chead
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 14:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Comarthaí na h-Aimsire
Nuair a bhíonn fearthainn ag teacht bíonn las gorm ins an teine. Nuair a thagann an spideóigín cúig an doras beidh sneachta againn. Nuair bhíonn na fánleóga ag eitilt go h-íseal is comhartha na fearainne é.
Is cómhartha na fearthainne é má bíonn an ghaoth adruaidh. Nuair a bhíonn stoirm ag teacht bailigeann na caoirig le chéile ins an bpáirc ina mbíonn siad.
Má thagann an dearcadh anuas an similéar beidh sneachta againn. Má bhíonn sé te agus tirim i mí na Lughnasa beidh sneachta againn i rith an Gheimhridh.
Ma bhíonn ceó mór amuigh ar maidin i mí na Liughnasa beidh fearthainn againn. Nuair bíonn car ag rugheadh a aghaidh agus a dhruim leis an teine beidh droch-aimsir againn.
Is comhartha na fearthainne é má bíonn mada ag thre féir nó má bíonn car ag thre faraí. Má tagann na géadhna fiadháine adthuaidh beidh fearthainn
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 14:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Pósaidhthe 18/01/38
Cúpla oidhche ó shoin bhí mo shean-athair ag innsint dom faoi na daoine a bhí á bpósadh fadó ina an Inid. Tá an Inid againn anois. Fadí ó shoin bhí na daoine ag fanamhaint leis an Inid chun pósta.
Aon duine nach mbíonn ag (pósaidh) pósadh thagadh siad ó gach áir agus do thugadh siad an duine nach mbíonn pósta go dí an baile mór an cheangluigeadh siad rópa thart thimcheall an lánamhain agus do bhíodh go léir ceathamh salainn ortha.
Ina an t-sean-aimsear ní raibh siad chomh-ghléasta mar tá siad anois. Do bhíodh caipín bán agus gúna bán ar (ar) an gcailín. Nuair a bhíodh an sagart á bpósadh d'fhiafruigh sé díobh go leór Teagasc Críosdaidhe agus muna mbeadh fhiosacarar na ceisteanna ní phósfadh sé iad agus do chuirfí abhail iad chun an Teagasc Críosdaidhe a fhoghluim.
San t-sean-aimsir nuair do bhíodh an lánamháin ag dul chun an t-séipéil chun pósta, do theigidís ar capallaibh. Do bhíodh tuairim is fiche capaill ag an mbainfhead agus do bhíodh a lán daoine ag an mbainfheas
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 14:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Soineann agus Doineann
Bhí sneachta trom againn tuairim is fiche bliadhna ó soin. Thosaigh sé ag cur sneachtaigh beagáinín nuair a bhí na daoine ar an aonach agus níor stop sé go ceann sé seachtmaine. Rinne sé mórán dioghbhála do na aoine go mórmhór na feilméaraí mar bhí a mbeithidhigh caillre ann agus níorbh féidir dhoib aon obair a dhéanamh.
Bhí na daoine go léir i gcruadh-cás. Ní dheachaidh siad amach ón lá do thosuigh sé go dtí an lá do stop sé. Bhí daoine eile ann agus bhí tinneas ortha agus níorbh féidir do na daoine eile dul i gcoinne an doctúra agus mar gheall ar sin cailleadh iad.
Ní fheadfadh duine rothaidheacht, gluaisreácht do thiomáint traen do thiomáint nuair do bhí an sneachta ann. Bhí sneachta thart timcheall gach tighe. Bhí sé da troigh ar aoirde se thart mar bí sé ag cur isteach ar gach uile duine.
Cailleadh sean fhear ann darbh ainm Seán Ó Coileáin agus fuair Tomás Ó Mí... bás leis an bhfuacht. Bhí brón ar gach duine ina ndiaidh.
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 14:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Duine go bhfuil cáil air ins an Duthaigh Seo:-
Des na laochraí na fir chrodha na gaischidig, agus na filí go léir atá sa ceanntar seo 'sé mo thuairim gur mortaí Larrí an duine is cáileamhla.
File do beadh é a rugadh i dTuathe Síosta i nDeire na hOchtmhadh aoise Déag. D'fhoghluim sé sníméarachts ar dtús agus bhí am Dúthchas den céird ann mar a deirtear "briseann an Dúthchas tré shúilibh an chait."
Nuair a bhíodh mortaí ag dul ar scoil dheireadh na buachaillí óga a bhí ag dul ann leis gách raibh aon seo ach é acu go raibh sé i ndom filidheachta go cheapadh an uair seo. Buacaill an-aerach do beadh é; agus é ag fás suas bíodh sé uisge beatha, leann agus gach rud éile da bhfaigheadh sé.
Lá amháin ámhthach bhí sé ag teacht abhaile ó Neidín agus é ar bhof-meisce. Thuir a chodladh air agus nuair a dhuisigh chuaidh sé abhaile agus i ndiaidh agus i ndiaidh sin fhaid is bhíod sé ag obair ar a chéird bhíodh sé ag cumadh filidheachta.
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 13:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fuaras an t-eolas seo ó Máigréad Ní Murchadha, Sean Baile Léith, Baile an Lasa, Baile Caisleáin Beárra. Muirteach Óg Ua Súilleabhán.
Tamall beag tar éis ionnsuighe. Dhúin baoi do tógadh teach nua i n-ionad an Chaisleán a bhí ann, agus sa bhlian 1754 chuir fear darbh ainm Piucslí fé sa tig nua seo. Difigeac Gallda dob eadh é a bhíodh ag bailuighadh cáineach ar eaaí a bhíodh ag teacht isteach sa tír.
Ar an am so do bhí duine de shliocht Uí Shúilleabháin na chomhnuidhe amuigh ins na h-aodhraí. Murtach Óg an -ainm a bhí air agus geibheadh sé airgead bliadhantamhail ó'n bhFrainnc de bhárr bheith ag taisteal béarra ag spreagadh na bhfear n-óg imeacht ag troid ar son na Frainnce. Cun díoltais do bhaint amach ar Shasana. Bíodh longa ag déanamh tráchdála idir Éirinn agus an Fhrainnc ag bhrieth na bhfear leó agus tabhairt fíona isteach go béarra. Bhí fhios ag Puicslí go raibh obair éigin fé rún ar siubal agus cuir sé sgéal ag triall ar an Rialtais.
Nidh nách iongnadh ní raibh aon grádh ag Muirneach Óg don tighearna Gallda. Domhnach amháin nuair a bhí Puicslí ag cur an bóthair de cun a theampuill féin do mharbhuig Muirteach é. In aice leis an bhFairrge a mharbhuigheadh é agus nuair bhíonn an taoide
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 13:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Piseóga
Fuaireas an t-eolas seo ó Eibhlín Bean Uí Mureadha, Sean Bhaile Léith, Baile an Lasa, Baile Caisleán Beárra.
Piseóga a bhaineann le ím agus bainne:-
Deireann an sean daoine nác ceart bainne do thabhairt d'einne lé bealtaine mar go mbeadh sé gá thabhairt amach i rith na bliana ar far. Ní ceart dul isteach i dtig na mbíonn cuigeann ar siubhal gan casadh do thabhairt ar an gcuigeann. Ní ceart bó an cómharsan do crú lá Bealtaine mar go mbeadh maitheas an bó sin agat i rith na bliana. Ní ceart bó o bualadh le'n a lainceis. Ní ceart maothal do leagaint ar an drislamh san buicéad go ndeineann tú cómharta na Croise trí uaire ó's cionn na teine.
Piseóga ag baint le na marbh:-
Ní ceart cos na cómhran do thabhairt isteach ar dtúis i dtig agus nuair a bhíonn sé a iomchar amach is ceart cos na cómhran do dhéanamh cur amach ar dtúis. Nuair a bhíonn duine marbh ní ceart caoineadh do dhéanamh go dtí go mbíonn gúna an bháis air. Ní ceart dul
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 13:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fuarathas an píosa seo ó: Seán Ua Súilleabhán - 60bl. Túr Mór., Baile Chaisleáin Béara.
Fághailteas i dTúr Mór
Coimhnuigheann sean fhear a an dtugtar Seán Ó Suilleabháin i dTúr Mór. Tá feirm bhreágh takmhan aige.
I lár na eirme, tamall beag ón dtig tá páirc riascaig a ar a dtugtar Muing Dhubh agus tá paiste beag talmhan i lár na páirce a bhíonn tirm glas a gcómhnuidhe. Cé go mbíonn an cuid eile den pháirc fliuch pludach.
Sa phaiste seo, deirtear gur chuiread fathach fadó agus mar ba gnáth sa'n am san cuireas a claidheamh leis.
Bhí an fheirmeoir seo ag tógáil claidhe lá agus bhí sé ag lorg cloch. Nuair a tháinig sé go dtí an áit seo d'iompaigh sé leac agus fuair sé claidheamh cré-umne fé. Tóg sé leis é agus cuireadh go dtí an Múseum Náisiúnta é agus tá sé ann ó soin i leith.
Claidheamh an-tabhachtach iseas é seo mar deirear gur deineadh é i Ré na Cré-umhna sar ar táinig ár Slánuightheóir.
Eibhlín Ní Dhonnchadha
Láthrach
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 13:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bác a' Chall-éig (Callshaoth)
Suas le seascadh bliadhain ó shoin bhí raic á thógaint maidin amhain in aice an oileán seo. Chonnacadar an raic amuigh agus chuaidh dhá bhád amach á thógaint - bád ó Bhaile 'n Chalaidh agus bád ó Chill Mhicíl. Díodar maide mhaide a cur díobh dé na dhéin - sios idir poinnte 'n Chrabha agus an oileán. Bhí bac mór amhán ann tímpal dachad troigh ar fhaid agus 16" treasna. Do bhuail an beirt aca le chéile é. Bhí fear i mbád bhailín Chalaidh - Dómhnall Ó Caluighne agus do bhí sráin maith aige. Smach as an mbád leis agus do cheangal fé ceann an bhách le téid. Ach má seadh bhí far eile i mbád Cill Mhicíl agus bhí snáin aige chomh maith.
"Ann, an Diabhal, bí amuigh tusa leis," arsa Seona Donnchadh Ó Suilleabháin le Cúinleán Ó Mhurchadha.
Agus chomh maith do léim Cuinleán amach agus téad aige agus do cheangal fé an ceann eile dein bách leis. Tá dlighe san oileán so, pe duine go mbíonn ceangal aige ar aon píopa raic ar dtúis
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 12:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Duine gur an Sprid
Do bhuail duine le spríd oidhche amháin, agus má feadh do thug sí fé air, agus is beag ná go raibh fé marbh aici. Le sin do chuir sé lá(mh) in a phóca agus do thóg sé amach sgian a bhí aige agus do shábháil san é, mar ní féadfadh sé aon rud a dhéanamh nuaire abhí an cruadh aige 'na láimh. Nuair a chonnaic sí an cruadh do labhair sí:-
"Bí Coinneal agus coinnleone ann, agus cá bhfuil a leach clann san?"
"M'bháil leor sa bheith i flathas Dé in am, ní bheithfá is' amhail annsan."
Nóra Ní Dhuinneacha, Cill Mhicíl
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 12:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
rochúil - He put a rochúil on he horse.
maistín - She is getting a great maistín.
Flaitheamhail - He is a very flaitheamhail man.
Scannradh - He put a scannradh in his heart.
Síle na bPort - Síle na bPort is killing a fish in the river.
Cearrbhach - This is the cearrbhachs game.
Dúidín - Where did you get that dúidín of a pipe.
Sgeillitín - He is boiling a sgeillitín of potatoes.
Ciaróg - Kill that ciaróg on the floor.
Gaillseacht - There is a gaillseacht creeping up the wall.
Foirmín - The foirmín is inside the stall.
Méiscirí - His legs are full of méiscirís.
Speach - The cow gave him a speach.
Caisreobhán - She is picking caisreabhán.
Brosna - He is picking brosna in the hill.
Roithneach - The hill is full of roithneach.
Cipín - He is picking cipíns for the fire.
Cadhrán - He is gathering cadhráns for the fire.
Laidhir - He has taken a laidhir of meal out of the bag.
Crúibín - He bought crúibíns in the shop.
Gaból - Bring in a gaból of turf.
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 12:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Irish words used in English Conversation, Do fuaireas iad ó m'athair. Pádraig Ó h-Uallaigh
sciortán - The grass is full of sciortáns
cortadh - He is making cortadh today
bárrfód - Our turf is all bárrfóds
sciothóg - He is making a sciothóg
speánoch - The hill is covered with speánoch
Oínseach - You are a big oínseach
Beilthightheach - Put down a beilthightheach of a fire
caolfhod - He is ploughing the caolfhód now
Chait - "chait out of that"
Grafán - John broke the handle of the grafán
Leaca - The cows are feeding on the leaca
Reodáil - He is making reodáil on the side of the leaca
Gaibrín Reodha - the gaibhrín reodha is screeching
amadán - John is a big amadán
taidhbhín - He put a taoidhbhín on his shoe
Súgán - He is making a súgán for the straw-nick
Gabhlóg - He cut a gabhlóg out of the tree
Failghín - He is closing the holes with the failghín
Luschair - He is cutting luschair in the bog
Cupóg - He is digging the cupógs
ball sinsearach (stair)
2018-10-01 11:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Irish Words used in English Speech
Gríosach - cinders or live coals
Scuaibín - a game of cards
lochán, gasún, cailín, girrseach, brosna, cáipín, spideóg, dubhradán, cámóg, pabróg, párdóg, cliabh, bré, sleán, láige, tálach, clais, ráiméis, gliogan, bulla-báisín, rúille-búille, crainnescán, baircín, slugadh, gráinneog, lúdramán, amadán, óinseach, bucán bucóg, práiscín, ceolán, bumneog, fóidín, bóithrín, tóchar, cailleach, bean-sidhe, caora, gé, cearc, laia, cipín, cioróg, grádh, cúl, clab, mannc(?), olc, donn, crádán, sgíbín, boirnín, fear brúige, buachallán, bróg, cóca mór, reannach, scáirt, féilseára, meicheal, currachán, poitín, póircín, braoisc, púitín, pus, dubhdóg, breac, broch, breág, céilidhe, botún, leanmh mo croidhe, cuisle mo chroidhe, mada, súgán, capall, crúiscín, lóchán, fuarán, stócadh, dreoilín, pocaide, crocán, mar dheadh, ná bac leis, muc, banbh, barróg, truagh Mhuire, ceo, bail, cruit, scuac, lághac, griogadh, sióinín, ciotach, spailpín, mo dhuine, feic, meig nó geig, puirteach, brúightín, clábar, salach, siubhal, clampar, stocaire, straicaire, balbhán, bodhrán, bacach, liobar, leibide, praiseach, mionán aerach, gabhar , a chuidín, a thaisge, meidreán,tráicním, spadach, cíob, grádh mo chroidhe, baintreach
ball sinsearach (stair)
2018-09-27 13:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
mbreagáire agus toisc go riabh baoghal ann agus é i bhfad ó chabhair, bhíodh eagla a n-anama a chuid mhór de na h-athracha agus de sna maithreaca a gclann mhac a leigint ann. Sé an baoghal ná go diocfadh fiadh-thoinn láidir agus duine a scuabadh dhe. Saghas cuimhnise elaidhe atá ann agus é comh h-árd 's go gclúdathadh barra taoide é. Seo scéal a chuala mar gheall ar an mBreágaire. M'athair is dóigh liom a d'innis dom é os cionn triocha bliain o sóin.
"Bhí fear ar an mbaile' - is dúigh liom gur innis sé a ainm dom acht na tugaim chun mo chuimhna anois é - 'agus bhí sé ann lá amhain ag dul ar an mbréagaire ag iascach bhallach. Nuair a bhí sé ag déanamh ar an áit cad a d'éireoidh aníos as an uisge chuige acht fear fionn ruadh agus ó na chom aníos d le fescint. Chas sé (an t-iascaire) ar a sháil aus ní túisge a shroich sé barra na faille na d'éirigh farraige mhór amach sa chuan a chlúdaih an fhaill í bhar go bun. Dá mb'é a sheans é go raibh sé ar an mbréagaire bhí a phort seinnte. Ó'n lá san o dtí an lá a cailleadh é níor chuaidh sé ag iascach
ball sinsearach (stair)
2018-09-14 15:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
do mharbhughadh.
Cliabháin Éan
Bhíodh cliabháin éan leis atá chun breith ar shmólaigh a's ar loin dubha. Ní bhíodh mheas ar dhruid dá dteigheadh sí isteach sa chliabháin agus ní baohal go gcuirtí aon chur isteach ar spideoigín dá bhfaightí ann ar maidin é. Ní raibh garsúin an bhaile chomh h-aicilidhe sin chun cliabháin éan do dhéanamh. Ní raibh aon toir na crainn ag fas ar an mbaile inse é bheith chomh congarach don sáile agus mar gheall ar sin 's ó sna buachaillí tamall isteach féin dtír a d'fhoghlaimuighimís ceárd na gcliabháin.
De throm a deintí iad agus pighthe (?) an trom le tuigí. Bíodh bogha agus gabhlóg chun é a chur ar t-inneall ('ar inneall' a deir an tAthair Ó Duinnín, ar t-inneall a deirimís-ne féin). Cuirtí an baidhte (peistaí nó seilmidí) ar bior bheag adhmaid thíos fé'n gcliabháin agus buailtí an ghabhlóg 'nna seasamh 'na choinnibh agus é árduighthe ar a chlochán. Bhíodh luascán ens tuige annsan ag dul trí ladhair na gabhlóig agus bonn uachtrach an chliabháin anuas air. Bíodh an ceann aite de'n greamaighthe sa bogha. Nuair a seasaigheadh éan ar an mbogha léimeadh an luascán agus tuiteadh an cliabhain anuas air.
ball sinsearach (stair)
2018-09-14 12:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an an mbreágaire."
Shúighfadh na faillteacha chucha tá leis srl.
Éanlaithe
Bhíodh cuid de na héanlaithe beannuighthe agus cuid acu fé dhaoidheacht agus cuirtí 'na luighe orainn nár cheart a bheith a' marbhiughad ná a' lot a nead. Seo dáinín a d'fhoghlamuigheas ar scoil ó gharsúin a d'fhoglamuig ó na mhuintir féin sa bhaile é.
"An té choill mo nead
An té choill mo nead
Nár feice sé bó na capall
Roimis amach."
Chreideamar go láidir go dtiocfad géag thinn nó galar éigin radhairce ar an té choillfeadh nead éin.
Torcháil a éanlaithe
Ní thaithnigheadh leis an muintir chríonna acht oiread buaichaillí bheith ag dul ag 'tórcháil' ar éanlaithe isdoidhche cé go ndeinidís é. Mar seo a dheineadh buachaillí Baile na nGall lóchrann. Ghabhdís buideál (pínt 's cnagaire) agus chuiridís bhraon uisge ann agus chuiridís ar theine é. Uaireanta chnagadh an buidéal dteorainn an uisce agus go minic ní dheineadh. Pé'n domhan é nuair a bhainidí an tóin as d'iompaighdí an an scrugal fé agus chuiridís coinneal 'na seasaimh sa scrugal agus thugadh an lóchrann solus dóibh chun na n-éan mbocht
ball sinsearach (stair)
2018-09-14 11:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
mbreagáire agus toisc go riabh baohal ann agus é i bhfad ó chabhair, bhíodh eagla a n-anama a chuid mhór de na h-athracha agus de sna maithreaca a gclann mhac a leigint ann. Sé an baoghal ná go diocfadh fiadh-thoinn láidir agus duine a scuabadh dhe. Saghas cuimhnise elaidhe atá ann agus é comh h-árd 's go gclúdathadh barra taoide é. Seo scéal a chuala mar gheall ar an mBreágaire. M'athair is dóigh liom a d'innis dom é os cionn triocha bliain o sóin.
"Bhí fear ar an mbaile' - is dúigh liom gur innis sé a ainm dom acht na tugaim chun mo chuimhna anois é - 'agus bhí sé ann lá amhain ag dul ar an mbréagaire ag iascach bhallach. Nuair a bhí sé ag déanamh ar an áit cad a d'éireoidh aníos as an uisge chuige acht fear fionn ruadh agus ó na chom aníos d le fescint. Chas sé (an t-iascaire) ar a sháil aus ní túisge a shroich sé barra na faille na d'éirigh farraige mhór amach sa chuan a chlúdaih an fhaill í bhar go bun. Dá mb'é a sheans é go raibh sé ar an mbréagaire bhí a phort seinnte. Ó'n lá san o dtí an lá a cailleadh é níor chuaidh sé ag iascach
ball sinsearach (stair)
2018-09-14 10:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an Mhallaig agus bhíodh na buachaillí ar sgiobaig chun na raice d'fhagháil. Chun eagla a chur orainn innstí scéalta dhúinn go mór mór scéalta a chuirfeadh draoidheacht na bhfaill na luige orainn. Seo cuid de sna rudaí a deirtí liom féin. Ní hamhlaidh a cúmtaí na scéalta seo; do chreideadh lucht a n-innste ionnta comh cinnte agus b'fhéidir ní ba cinnte ná mar a chreidimís-na agus rud eile is ós na giniúint rompa a thángadar.
Scéal mar gheall ar an lámh dhearg
"Bhí fear fadó ann agus bhíodh sé i comhnaighe ag lórg raice imeasc na bhfaill, rud nár cheart do mar tá cuid de sna faillteacha fé dhraoidheacht. Well, aon fháill amháin bhíodh lámh dhéarg á fheiscint innti agus an á a chífeadh í níor mhaith an mhaise dhó. Well! aon lá amháin, ná raibh séag teacht aníos an fháill seo agus ná feacaidh sé an chrobh dhearg agus nár thuit sé síos agus nár mar bhuigheadh é." Tá sé ceathair 's tríocha nó mar sin bliantaibh ó innseadh an scéalín sin dom. (mo mhathair a d'innis an scealín seo dom. 67 bh. d'aois)
Bhí áit ile inaice an bhaile go mbítí ag iasgach bhallach ó thít le slait san "An Bréagaire" an ainm a bhí air agus atá air fós. Bhí sean duine 'nsa chomhnaidhe ar an mbaile darbh ainm do Pead Óg Gloster agus mara mbeadh Peaid amuigh ar an nGaill (bannc deargán i lár Chuan Snarbie) ag iasgach le dorughain, bheadh sé ar an mbréagaire le insa shlait. Bhíodh ana éileamh ag na garsúin leis tamall a thabhairt ar an
ball sinsearach (stair)
2018-09-14 10:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an Mhallaig agus bhíodh na buachaillí ar sgiobaig chun na raice d'fhagháil. Chun eagla a chur orainn innstí scéalta dhúinn go mór mór scéalta a chuirfeadh draoidheacht na bhfaill na luige orainn. Seo cuid de sna rudaí a deirtí liom féin. Ní hamhlaidh a cúmtaí na scéalta seo; do chreideadh lucht a n-innste ionnta comh cinnte agus b'fhéidir ní ba cinnte ná mar a chreidimís-na agus rud eile is ós na giniúint rompa a thángadar.
Scéal mar gheall ar an lámh dhearg
"Bhí fear fadó ann agus bhíodh sé i comhnaighe ag lórg raice imeasc na bhfaill, rud nár cheart do mar tá cuid de sna faillteacha fé dhraoidheacht. Well, aon fháill amháin bhíodh lámh dhéarg á fheiscint innti agus an á a chífeadh í níor mhaith an mhaise dhó. Well! aon lá amháin, ná raibh séag teacht aníos an fháill seo agus ná feacaidh sé an chrobh dhearg agus nár thuit sé síos agus nár mar bhuigheadh é." Tá sé ceathair 's tríocha nó mar sin bliantaibh ó innseadh an scéalín sin dom. (mo mhathair a d'innis an scealín seo dom. 67 bh. d'aois)
ball sinsearach (stair)
2018-09-14 09:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Rudaí a chuala féin agus a thugas fé ndeara
Séan Ó Murchadha: Na Garraidhthe, An Cam, Tráighlí
Aois: 42 bliain
Slighe Bheatha: Oide Scoile
Rugadh agus tógadh mé féin i mBaile na nGall, i nIarthar Chorca Dhuibhne agus do mheasad gur mhaith an rud a bhreacadh síos roinnt de sna rudaí a chuala agus a thugas fé ndeara ins an áit fíor-Ghaedhealadh san 's mé ag éirighe suas. Nílim chun an eagar a chur ar na rudaí sin acht buailfead síos iad fé mar rithfid chugham.
Ar an gceád dul síos bhí daoine i bhfad níos símplidhe an uair sin dá ghiorracht ó sóin é ná mar atáid anois. Do bhiódar i bhfad ní ba phiseogaidhe na mar atáid. Is maith is cuimhin liom nuair a bhiós ana óg gur trí bhagairt draoidheachta agur diamheachta agus mar sin a coingibhthe sinne ó áiteanna dáinséaracha agus ó bhioghail eile. (San Imeall: Draoidheacht agus diamhracht na bhfaill). Bhí failleacha árda lastuaidh den mbaile agus bhíos ana éileain againne ar bheith ag drapadóireacht agus ag cuardach 'na measg. Dheineadh seabhaire, crathóga liath (scald na scaoil, crows) cathogha cos ndearg (congha), spítíní (e ) agus feinleoga a neadacha n'a measg agus bhíodh ama álainn ag garsúin an bhaile na neadacha do bhaint amach. Bhíodh cipíní raice leis le fagháil i gcuid acu go mór mór san mBeannaigh agus i gCuas
ball sinsearach (stair)
2018-09-14 08:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tanning
All boots worn by the people long ago, were strong brógs but the people liked to have a pair of shoes with light uppers for Sunday, and dancers wanted them for dancing. There were a number of famous dancers in this parish twenty years ago.
The people made light leather for the uppers of these shoes themselves. They killed a dog a skinned him. Lime was sprinkled on the hair of the skin and the skin buried to exclude the air. The action of the lime separated the hair from the skin.
When the hair was removed oak bark was boiled in water. Alum was mixed with this water and the skin steeped in it for eight or nine days. It was then taken out, stretched and nailed to a timber frame or to the back of the door and dried in the sun and wind.
One side of it was tn coated with copperas water. The leather was then fit for the shoemaker.
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 16:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Áiteanna i nDuthaigh Sheoigheach
1. Cnoc Chorcóg
2. Cnoc beinn leime
3. Cnoc na Cabhar
4. Gort na Ros
5. Pairc na Sothaí
6. Cnoc Mogha Meann
7. Gorrdha a' Roinn Mór
8. Baile na gCarraig
9. Corrnamona
10. An Dún
11. Baile Árd
12. Baile Dhualach
13. Baile Buidheán
14. Baile an Árdáin
15. Baile na Fáirthce
16. Baile Chonga
17. Baile an Fhéil
18. Baile an Róba
19. Baile an Cloich bhrich
20. Baile an Mháma
21. Baile Dhúchta
22. Bail Cruimtinn
23. Baile an Cabhán
24. Baile an Róithe
25. Cnocán Thomhair Duibh
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 15:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The Races of Belmulet.
Luaabóg, larabóg, buidhe Ó Néill,
Néill a pibeán, pribeán sualach, sualac seág, seág mineán.
Dá cois plúbán, lomán lachaigh, cuir na gallaigh isteach i bhplaitheas.
Lural, laral, limeral lock,
Five miles, its ten o'clock, I sat too soon, I nailed spoon.
I lent the spear to write to the King.
Hickidy, Hackidy, black put in.
Lural, laral, limeral lock,
Five miles, I sat in a block,
Please give me the lend of your spear to kill a fat deer.
White cow, black cow, follow to the rock tail, heckler.
The Races of Belmullet
Long ago there was a Jew living in Bellmullet and he did not like cats. He told people that he would give them a half crown for every live cat they would bring to him. They all brought in their cats to him, and so
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 15:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cístí Óir i bhFodhlach
Dubhai sí leis sicín a thabhairt don easóig, buidéal bainne a habhairt don cha agus uisge don iasg. Thug sí na udaí sin dó, ach nuair a chonnaic an far an easóg, an cat agus an iasg ins an dún, rith sé amach agus faitchíos air, agus níos tháinig sé ar ais arí go deo.
(it is said that the name of the old woman who knew about the gold was Mary Beatty.)
(Story from father, Hugh Cahill, Carramore, 50yrs)
Mary Cahill, Carramore
Síos ins an tsean Roilg, i gCille tá pota óir curtha ann, agus duine a bheadh ag iarraidh an pota óir d'fágail, sé an chéad rud a bheadh le déanamh aige ná suibhal thart san Roilg trí uaire i ndeaidh a chéile agus a phaidreacha a rádh, agus má thosuigheann sé annsin ag baint leis an óir d'fágáil, gheobhaidh sé é gan móran moille! ............
There was a lot of gold buried in the castle at Shrule and it was suppose that there was an enchanted rat in charge of it. One day Joe Golding went to dig for it, and he came to a big stone flag, which was about the size of a table. He struggles to lift the flag and out jumped the enchanted rat, and it followed him. He went away and he returned the next day with another man, but they could see no trace of the flag. It was supposed the rat had covered it again and they did not find the gold.
Máire Ní Longáin, Shrule. From father, Paddy Langan Shrule, Aged 65yrs
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 15:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Seana Ráite
1. Duine i mbaile nó baile i bparóiste (is fuairiste iad so a cuir síos)
2. Seana bhríste
" Bhásta
" Bháille
Capall bán agus píobaire
3. Cailín Domnaigh, Gamhain Samhraig, Agus capall aonaig. Ní trí rudaí ná feadarír cuaca olc nó maith a bheidír.
4. Is minic a chonac drius gan deilgne
Madra gan cluas gan eirball
Mactíre agus ag ól bainne beirbhthe
An eas cú ar a leath glúin agus í ag óg Snaoire
An gealún go plaitheamhail ag ól píopa
An teampall ar fuaid gleanta a gcicilig(?)
Cioca is mó an céad bhréag nó an bréag deireannach
5. Ní biadh bainne agus ní bainne bláithsc
Ní feóil puthóga
Agus mar sin féin bíonn daoine sásta.
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 14:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cahermore
Cuases
1. File an tsraráin
2. Cuas na seabhach
3. Cuas gorm
4. Cuas brisre
5. Cúisín Grátha
6. Carraig a haca
7. Oileán
8. Cuas bhó Dhiarmada Rábhaig
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 14:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Gurranes
Cuases
1. Cuaisín
2.Faill na gCaorach
3. Carraig na bPortán
4. Faill na Muice
5. Bulán
6. Carraig fhada
7. Cuas nuan
8. Bun Abha
9. Cuas an Ciná
10. Faill an gabhan
11. Doia Srararach
12. Bloch Buidhe
13. Faill Cúlá
14. Pollín
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 14:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Paidir 1
San uair úd aréir
Is im' uaigneas liom féin
Is mé a smaoineamh ar an uair úd
Bhead go fuar lag sa chré
Iarraim grásta Dé
Agus grásta an Spioraid Naomh
Cun a croise d'iomcur
Ins sa túr so liom féin.
Carry the cross
Don't drag it
Paidir 2
A bhanríoghan bheannaithe is a bhanaltra Rí na nGrás
Caithim suas m'anam ort anois agus gach am sa lá
Nuair imtheoidh an tanam as an gcolan go fuair gan fáil
Bíse 'maice agus seasaimh
Go cruaidh mo chás
Paidir 3
A banríoghan beannuigthe is a banaltra Rí Glórmhar
Tá an saoal-sa m'dhalladh agus
Ná léig mé chun mhí-dhócháis
Agus a Críosa bheir m'anam go Cathair na Glóire
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 14:04
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Souperism

One day a woman and her daughter were coming home from mass and they met a minister on the road. The minister asked the girl to come with him to his own church and not to b following that brainless old woman. "Come with me" said he, "and I will speak to you in plain language and I will face the crowd, a thing that your priest won't do; but turn his back to ye and speak in Latin." "Ah," said the old woman, answering, "there is more wit and wisdom in the Priests back than in all the faces of all the ministers in the world like you."
Collected by James Murphy, Knockroe, 11yrs
from Tim O' Sullivan, ", 74 "
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 13:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a bhuail na Sasanaigh ar na Gaéidhil i gcath Cionn tSáile cúiadh na Gaédhil go lóir ar theithe leó féin. Níor stop ceann acu gur tháinig sé go Meall a tSruthán i bparóiste na Léime. Mac Córcadán ab ainm do, agus bhí sé cómh threithe tuirseach gur chuir sé a codhladh cois claídhe fé srgocán. Do bhí an grían ag go hárd sa spéir sar a chuisigh sé agus é in a ans ocrach. Nuair d'éirigh sé d'fhéach sé mór thímpal air agus ní raibh radhirch ar aon aige. Do bhúail sé roimis agus casadh tig air cúaidh sé isteach agus dinnis sé an sgéal dóibh agus iad dimug air agus bhí an fáilte roimis. Do cuir sé fé ann agus bhí mach amhain aige a bhí ana láidir. Nuair a fúair a Máthair bás lá'n socruidhe ní loigfeadh sé aon duine ina goire. Bhí sé cómh ceannamhail bhí cóta bréade air agus thóg sé Cóimre fé na oscail agus do rug sé ar arbaill an chóta agus do rug sé go dtí an uaigh é. Do chúaidh sé ceithre míle go dtí an uaigh agus tá a sinnsear san áit fós.
Told by John Hurley (Age 60)
Ciarán Nolan, Gurranes, Caheragh, Drimoleague, Co. Cork
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 13:09
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí far na cómnuidhe ins an óir seo fadó. Gach oidhche raghfadh sé go btí an puiblí iun chun cuisce beatha in a phóer. Chuir sé ina chodladh cois teine. Chuir an boidéal amach agus briseadh é. Bhí trí poill beaga ins an úrláir agus do rir an uisce beatha isteach ann. Bhí an fear 'na chodhladh. Tháinig luch amach agus d'ól sé an chéad pholl uisce. Annsan chuaidh sé isteach agus tarús tamall tháinig sé amach agus d'ól sé an dara poll uisce beatha. Chuaidh sé isteach arís agus tarús cúpla neomar tháinig sé amach agus d'ól sé an tríomhadh poll d'uisce beatha. Annsan do seas sé ina a dhá chois agus dúbhair sé. "Cá bhfuil an cat gur tug íarracht ar mise do marbhú aréir."
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 12:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Piantaí ar cnámha sean daoine.
Mairéad Ní Seacnasaigh
Cathair-na-Siliní
Baile an Cláir
An duine gur uaidh a fuair mé na comharthaí
Tomás Ó Seacnasaigh
Comharthaí báistighe:-
Dá mbeadh an cat agus a cúl leis an ceine
Dá mbeadh an mada ag ithe féir.
An ceine gorm.
An gaoth ag seidheadh andheas
An seigh ag tuirim
Bíonn codhlad ar an mada.
An t-aer trom.
An asal agus a dhroim leis an gclaidhe.
Tagann na dubáin-alla amach.
An cat ag spiobadh adhmaid.
Máire C. Seóige,
Móinruad,
Turlocmór.
An duine gur uaidh a fúair mé na comharthaí:-
Padraig Ó Seóige (60bl)
ball sinsearach (stair)
2018-09-13 12:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sean Ainmneacha
There is a big hill on the farm and it is called Cnocán na gCearc. The reason why it is called Cnocán na gCearc is because the people that lived near it used feed the chickens on top of the hill.
There is a field also and it is called Peak because there are peaks at each end.
There is a a big hole and it is called Clois na Peaca. Long ago people used to steep flax in it.
There is another field called "blover because a lot of clover grows in it every year.