Líon iontrálacha sa taifead staire: 10418 (Taispeántar anseo na 500 ceann is deireanaí.)
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 22:03
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
deireadh ní rabh Deirdre ábalta sin a dheanamh. Ní ba mhó agus ní luaithe stad sí na marbuigheadh Naoise. Rinneadh uaig do agus nuair a bhí siad da chur síos ins an uaig fuair Deirdre greim ar a chlaidheam agus cur faoi béim da gúna é. Annsin chan sí na focla seo.
“Ar dheanamh na huaighe seo. Na dean agaidh an feacht sin cunghan Go rabh mise mo shuide ann Ag deanamh tuirse agus cumhaidh bhá hé Rí Uladh mo chead fhear a thréag mé ó gradh Naoise. Acht nuair nac maireann fhear mo caradh.
Ní maith liom fear mo thruaighe”. Nuair a bhí sin ráidthe aici, sháith sí an claideamh in a brollach agus tuit sí ar mullach colainn Naoise. A ‘droc-bean’ arsa Rí Uladh ní bhéidh tú curtha in a chuideachta agus rinne sé uaig eile dí agus cuireadh ann í.
An Críoch
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 22:02
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
gur baineadh an ceann do san. Ní rabh fágta anois acht Naoise agus glach seisean a náit agus cibe an mhéid a márb siad san mharbh seisean a sheacht n oiread. Sa deireadh chonnaic Rí Uladh nach rabh gar a béith leis agus go gcuirfeadh se na fir breaghtha uilig cún báis. Cuifr sé teachtaire cuig an chailleach draoidheachta arís agus d’iarr uirthí chiosarmóin no abar a chur faoi. Rinne sí sin acht bhí ag éirigh le Naoise. Sa deireadh bhí sé ag eirigh tuirseach na bhí da chosa ag dul síos ins an abar agus nuair a connaic Deirdre caide mar bhí luighead sí ar an abar agus fád agus shiubhalfad Naoise uirthi bhí sé ag marbhughadh na mílte saigdiura. Sa
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 22:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
D’éirigh na trí gaisghidheach na seasamh agus le na gcuid claidheamhac. Ghearr sí poll ar an bhalla agus amach leis an cheathrar. Ag d’imthigh siad agus a n agaidh ar an fharraige. Ní luaithe bhí siad istigh ins an bhád na chuir, Rí Uladh teachtaire chuig bean droideachta agus chuir sise storm ar an fairrge agus ní rabh aca le deanamh acht pilleadh. Bhí airm mhór cruinn anois ag Rí Uladh agus d’fan Deirdre Naoise agus ardan ar fasgadh agus Conuigh Ailne a shúil thart agus ní rabh duine ar bith da dtainig comhgaradh nar bhain sé an cheann dobhtha. Sa deireadh baineadh an ceann do fein. Annsin ghlac ardan a aith agus rinne seisean an cleas cladhna go dtí sa deireadh
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 22:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bhí Deirdre go rabh sí seacht n uaire ní badh breagta na bhí sí ariamh. Chuir seo fearg mhór ar an Rí, agus indiaidh tamaill bigh cuir sé teachtaire eile, ag fiafruigh an rud cheadna agus chonnaic an teachtaire go rabh Naoise ag dul a sgaoileadh léithi agus labhair sí leis agus dubhairt, “Na bain damhsa na tá tú istigh i dteach luaidhe agus an luaidh ar theinidh fa dtaobh daobh. Nuair a cualaidh Deirdre seo o’ eirigh sí na seasamh agus chan sí na focla seo; “a dhís bhí cosaint na Craoibhe Ruaidhe.
Is sibhse ghearfadh an t-iarann fuar. Cad chuige nac ngearann sibh an luaidh liom agus í ar theinidh fa búr dtimcheall.
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
dear go rabh gruaim ar Dhéirdre agus thug sé leis a chlár fichila na bhí fios aige go gcuirfeadh an cluiche an gruam ar siubhal. Nuair a bhí siad ag imirt bhí Rí Uladh agus a dream in a Caislean ag ithe agus ag ól agus d’iarr sé ar cailin aimsire a bhí aige a dul fad le teach na Craoibhe Ruaidhe agus [amha]? trid poll na hocrach go bfeicfeadh sé ar mhair an sgéim ar fad in Déirdre. D’imtigh sí sin agus cur sí a súl ar pholl na hocrach agus nior bhfada bhí sí ann go bhfaca Naois í, agus ní dearn sé acht úrchar a sgaoileadh léi agus an t-súil a bhaint aisti. Dimtigh sí [sir]? comh gasta as tháinig lei, agus a bois ar a suil aici go dtáinig sí fad [leis]? an Rí agus dubhairt sí [leis]? cibe comh dougheamhal is a
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a fhocal. Ní rabh aon lá da rabh siad in Albain nach rabh teachtaire ag dul fa na gcoinne ag iarraidh orta a teacht ar-ais. Thiocfadh na gaisgidheacha acht ní leígfeadh Deirdre dobhtha na bhí fhios aici go h-imtireochadh Rí Uladh feall ortha. Bhí go maith agus ní rabh go holc chuir Rí Uladh a chara féin ag iarraidh ortha a theacht agus go dtabhairfeadh sé maitheamhnas dobhtha agus indiaidh mórán cainnte tug Deirdre isteach dobhtha agus d’imtigh an ceathrar ag tarraingt ar Rí Uladh. Nuair a táinig siad cuireadh failte mhór rompa agus bhí féasta mór réidh ag na daoine dobhtha i dteach na Craoibhe Ruaidhe. Nuair a suidhe an ceathrar thart fan tábla tug Naoise fa
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus d’imtigh Naoise comh luath géar is tháinig leis amach as an teach agus com luath agus d’imtigh sé [chaith]? Deirdre í fein síos leis an fhuinnéog báirr agus bhí Naoise go direach ar an talamh le í a [ceapach]? in a dhá láimh. Ní [dhear]? an bheirt aca annsin [ag]? Ainle agus Ardan acht imteacht go hAlbain na bhí fhios ag Naoise go mbeadh Rí Uladh ar mire. Ar an bealach go hAlbain [dob]? i mbád [gloinne]? bhí ingean Iarla bhun an tSleoin agus i ndorchadas na hoidhche thug Naoise póg dí agus nuair a chonnaic Deirdre sin bhí oiread feirge uirthi gur dubhairt sí go rabh sí ag dul a philleadh ar cuigh Rí Uladh acht gheall Naoise dí nach gcuirfeadh sé fearg uirthi arís go lá a bháis agus connigh sí
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
léithi. Mharbh sí an madadh sin agus annsin fuair sí suas leis ag Min-na-Márac agus annsin sgaoil sé an Mharach léithi agus mharbh sí é sin agus fuair sí suas leis ag loch Muc. Thosuigh an bheirt ag troid. Leag an mhuc ar a dhá ghlúin é. Nuair a d’éirigh sé arais chuir sé a mhéar in a bhéal agus rinne sé fead glaice. Suid fead an Fearghamhain arsa Fiongiolla ma tá sé beó. Bhí sí ag cíoradh a cinn agus bhí a gruaigh sios léithi. D’imthigh sí le na dearbhrathair a sadhbhal agus bhí sí ag snamh ins an loc. Istigh in a naprun bhí trí mearóga agus nuair a bhí sí ar an taobh tall shaoil sí gur ar an taobh eile a bhí an feadalach. Bhí sí anonn agus anall gur eirigh sí tuirseach agus go deachaidh gruaig a cinn faoi a cosa agus gur
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
acht bhí buaidh amháin ar an Fearghamhain rud ar bith a chrosfaidh air chaithfeadh sé sin a dheanamh. Tá fios agat anois arsa an Fearghamhain go gcaithfidh mé a dúl no sin an bhuaidh a fagadh orm. Bhí trí mhadad aige agus tug sé na trí mhadadh leis. Sé an t-ainm a bhí ar na trí madaidh an Gluinseach, an Ghrafach agus an Mharach. Nuair a thainig sé fhad le Mullach na Muice fuair sé nead na muice agus na rudai óga innsi. Marbh sé uilig iad le na chlaidheamh. Nuair a thainig an sean-cheann fad leis an nid agus fuair sí na rudaí oga marbh chuir sí a bholadh agus fuair sí fad ag Srat Gluinsigh. Gaoil sé a Gluinseach leiti acht fuair sí greim air agus marbh sí é. Nuair a chuaidh sé fad leis an Ghrathadh bhí an muc fad leis agus sgaoil sé an Ghrafach
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ar na barach d’iarr Fionn ar Leichín an gasur a leigean leis ar feadh bliadhna agus go dtabairfeadh sé do cibe tuarastal a d’iarrfadh sé air. Ní thiocfadh liom sgaramhaint leis arsa Léichin. Bhall ba mhaith liom da leigfea liom é arsa Fionn. Bhal arsa Léichin nuair a chuir tú mar sin é thig leis a dhul leat. D’imthig Fionn agus a chuideachta leis agus ar a dhul siar ag loc Muc daobhtha d’eirig muc agus a hal banfan rompa, agus marbh siad na banfain.
Nuair a bhí an Feárghamhain bhliadhain ag Fionn dubhairt sé lá amháin go gcaithfeadh sé a dhul abhaile go bhfeicfeadh sé a athair. Rinne Fionn a dhiceall air fanacht aige acht ní rabh gar a bheith ag cainnt leis. Nuair a chonnaic Fionn go gcaithfeadh sé imtheacht d’iarr sé air gan a dhul Beallach na Muice
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ar maidin lá ar na bharach chur Leichin an gasur leobhtha. Níor bhfada go dtáinig an tarbh fhad leobhtha agus leis an fhearg a bhí air bhris sé a dhá adarc ar charraig. Nuair a chonnaic an Fearghamhain é léim sé ar a dhruim agus mharbh sé an tarbh, agus an bhúirfeach a rinne sé bain sé mac-alla as na carraigeacha. Annsin dhfeann siad é agus rinne siad ceatramhnacha dé agus d’fiafruigh an Fearghamhain cé d’iomcurochadh iad abhaile.
Beirfidh mise ceathramha liom arsa Goll. Bheirfidh mise ceathramha liom arsa Osgar. Bheirfidh mise ceathrama liom arsa Diarmud. Bhal maise bheirfidh mise cheathramhadh liom arsa an Feargamain. Rinne siad teine chreas agus rás fuighealach na feola agus d’ith acan duine a shaith. Annsin thug siad a naghaid ar an bhaile agus ar maidin lá
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Feargamhain Cruim.
Lá amháin nuair a bhí Fionn agus na Fianna na gcomnaidhe i nGleann na [Smho]? Smaointigh Fionn gur bfearr dobhtha a dhul go Gleann Fada na Sealg. Nuair a tháinig an oidhche ortha bhí siad ag loc Finne agus tug siad a naghaidh síos ar Gleann Léithin. Chonnaic siad solas agus tharraing siad air. Bhí bochogh deanta ins an tsliabh agus bhí fear na chomhnaidhe ann darbh ainm Léichin. Bhí mac agus ninghean aige. Feargamhain an t-ainm a bhí ar an mhac agus Fionghiolla ar an ingean. Dubhairt Fíonn go rabh ocras ortha acht dubhairt Leichin nach rabh feóil ar bith acha acht nuair a thiocfadh breacadh an lae go gcuirfeadh sé an gasur leobhtha go dtí áit a rabh tarbh mire. Dubhairt Fionn go rabh sin go maith.
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
III
Tá sé ar shiubhal agus slan leis.
Tá dúil agam gur bé an t-adh é.
Pósfaid Nóra Seanain Mór na Rosa.
Is cuma liom ca háit i dteachaidh sé
Níl ann acht fear gan siamsa.
IV
Chonnaic Nóra an lá ag bánugadh
Ar bfururt dí fear a fhághail.
Tháinig siad as achan chearn
Le grádh ar Nóra Chriona.
Acht ba doiligh Nóra a shásughadh.
V
Acht da mbeadh sí óg arís.
Bheadh fhios aici caide le deanamh.
Ghreas glachadh sé an lá nuair gheobhadh sí an seans.
No bheadh fhios aici nach mairfeadh
An t-am maith i dolamh.
VI
Shuidhe sí sios le cúl buidhe craobhach
Is gur cheol sí amhran feadmamhail
Gur bhocht an dlighe a bhí sa tír
Da bfágadh siad ar aghaid leis.
Nóra Críona léite fein ar bruach na Fhinie
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 21:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nóra Chríona. Amhrán
Nóra Chríona gabh na mhargaid.
Nach na go mbiodh agat foigid.
No gheobhaidh tú féirín.
Car sé anonn is char se anall,
A chosnughadh metail le Nóra Chriona
II
Bhí go bréagh go lá fhéil Eoin,
Cé tharla sa rod air acht Nóra Criona
Bhí sé fiór is bhí sé céilidhe,
Is níor dubhairt sí ariamh
“Good Morning” Nóra.
III
Dubhairt sé seo go céilidhe.
Is siubhal sé coiscéim ar gcúl.
Ní phosfaidh mise aon bean i coidhce.
Is ní posfaidh mise aon bhean i choidhche
Is ní phósfaidh mise Nóra Chríona.
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 10:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A Phadraig atá i bpárthas Mhic Dé gan locht beir sláinte le do ghrásta. Don té bhíos bocht, tháinig mé in do lathair-seas mé lag gan luth. Tabhair árus dom i bparthas an áit a bhfeicfidh mé tú.
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 10:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí Muire sa mac ag siubhal amuigh sa lá, tugadh dí in a deas lámh. Sgaball bréagh na mbransaí óir. Níl aon duine, a chaitheas mo culaith mar is chóir.
Nach mbéidh seol agam ar a anam ins an ghloir. A bhainrioghan na bflaithis. I gcathaoir an ghlóir. Sadhbhal mé ar na peacaidh. Agus chuir mé ar an eolas. Go poball na haithrighe. Mar oiltear an deóraighe. Líon mo chroidhe le grádh ar an nigh mo láimh is mall a peacaidh (Athair)
A aon mhic Mhuire na sgar uam anois na ar uair mo bháis, Amen.
A Mhaighdean Ghlormhar síor- maise is tú mo stór. Mo lóin, mo thaisgidh, is tú mo radharc eolais ag dul rómam is na casain.
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 10:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
gCluin sibh mise locht na sgaball. Na dean faillighe in bhur gcás. Is minic a bhí gan a charaid. Is é na luighe ar leabaidh an bháis. A dhuine bhocht gan chéill. Na dean bréag le Muire.
Na ith feoil Dia Ceadaoine. Agus na heagcaoin do thinneach. Bhí umhal don chléir.
Agus na cuig flacacha Muire. Glac comaoineaca I bfionaise dé. Agus béidh tú ar feasta ar cros na n-aingeal.
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
seacht noidhche agus seacht lá agus bfearr, an la dior ann ach na an chead lá. Cuaidh siad-san an t-ath, mise an clocan. Baitheadh iadsan agus thainig mise. Ní bhfuair mise acht stocai bainne reamhar agus bróga páipeár. D’ol mé na stocai agus stróc mé na bróga agus ta mé annso indiu ag innse an sgeil seo daoibh.
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
deanta agat orm anois. Tar anall anois agus fan agam a coidhche agus béidh mé go maith duit. Ní rachfaidh maise arsa Ceiti na dheanfa an rud ceadhna liomsa a rinne tú leis an chuid eile. Bhal arsa sise tar anall tamall beag ag meadhar. Ní rachfaidh maise arsa Ceiti. Bhí tusa ag meadhar annsin agus béidh mise ag meadhar annso, agus thoisigh sí ag léimnigh anairde san áit i rabh sí agus ní rabh ag cailleach na gcearc acht imteacht léithi abhaile agus í ar mire le feirg. D’imtigh Ceiti léithi agus an coileach léithi go dtáinig sí fad leis an tighearna. Thug sí an coileach do agus annsin pósadh Ceiti agus mac óg an tigearna. Thug an tigearna leath a cuid talaimh agus leath a cuid saidhbhreas dobtha. Bhí bainis aca a mhair
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
shaoil an chailleach ar fad gur Ceiti a bhí ann agus ní rabh am ar bith ar smaointigh sí uirthi nar bhual sí ní ba chruaidhe. Sa deireadh rinne sí amach go n-amharc [ad]? sí caide a bhí ins an mhála agus nuair a thóg sí é agus d’amharc sí caide a bhí ann agus chonnaic sí an croc ime léighte agus an cat agus an pigin agus an coilean na gcual cnámh is uirthi a bhí an fhearg, agus nuair a d’amharc sí thart agus chonnaic sí an coileach ar shiubhal bhí fhios aici go maith gur bhual Ceiti cleas eile, uirthi agus bhí sí ar daoraidh agus thug sí miona go gcuirfeadh sí Ceiti chun báis. D’imtigh sí léithi comh gasta as thiocfadh léithi agus bhí sí ar bhruach na habhna nuair a bhí an chuachog tocairte ag Ceiti ar an taobh eile. Ó spréagh ort a Cheíti arsa sí Caide atá
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag imtheacht í fein go dtí an choill go ngearrfadh sí ualach slatach le go sgúirfeadh sí Ceiti leo. bhí go maith agus ní rabh go holc nuair a fuair Ceiti an chailleach ar shiubhal rinne sí poll ar bhéal an mhála agus amach léithi. D’amharc sí thart agus chonnaic sí croc ime.
Coilean-cum-bige, pigin beag muice agus pisin beag caith. Chruinnigh sí suas deireadh agus chuir sí isteach ins an mhála iad, agus chroc an mála os cionn na teineadh agus fuair greim ar an choileach óir agus d’imthigh léithi ag tarraingt ar an tighearna. Ní rabh sí abhfad ar shiubhal nuair a thainig an cailleach abhaile agus thosuigh sí ag bualadh an mhála a bhí ar an teinidh go dearn an coilean, an pigin, agus an cat trí sgread agus chonnaich sí an gheir ag tuitim na deora anuas ins an teine agus
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
maise da chailleach na gcearc é chonnaic sí Ceiti agus fuair greim sgiathain uirthi agus tharraing anuas í thridh na creatai.
Anois arsí sí le Ceiti tá [tú]? agam sa deireadh. Da ndeanfa mise oiread ort sa agus a rinne tusa ormsa caide deanfa liom. Bhal arsa Ceiti gheobhainn mála agus chuirfinn isteach sa mhála tú agus chrochainn an mála os cionn na teineadh agus annsin rachfainn go dtí an choill agus ghearrfainn ualach slatach agus bhéinn da de bualadh leobhtha go mbainfeadh na trí cinneal sgread asat agus go bhfeicfinn do chuid [geara]? ag tuitim anuas na dheora san teinidh. Bhal go direach arsa cailleach na gcearc sin an rud ceadna a dheanfas mise leat sa, ag fághail greim ar an mhála agus ag chur Ceiti isteach ann agus da chrocainn os cionn na teineadh, agus
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
mise ag meadhar annso agus thosuigh sí ag leimnigh agus ní rabh ag cailleach na gcearc acht imtheacht léithi abhaile agus Ceiti a fhágail. D’imtigh Ceiti léithi agus tug sí an cearc airgid don tigearna agus annsin pósadh é féin agus deirbhsiúr Ceiti ar a chéile. Anois arsa an tigearna le Ceiti bheirfidh mé an mac is óige agus an mac is fearr duit féin mo théidheann tú agus an coileach óir a ghoid uadh chailleach na gcearc. Bhal arsa Ceiti dheanfaidh mé mo dícheall tabhair damh grainin cruithneacht. Thug an tighearna an chruithneacht dí agus d’imthigh sí léithi go dtáinig sí go dtí an teach. Chuaidh sí suas ar mhullach an toigh agus chuir sí a lámh síos tríd an sgraith agus chaith sí an chruithneacht chuig an choileach. Tosuigh seisean ag piocadh agus fuair Ceiti greim rubaill air acht ba maith an
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an maise de Cheiti é fuair sí greim rubaill uirthi agus tharraing amach tríd an sgraith í agus ar siubhal léithi go dtáinig sí fad leis an abhaile. Chaith sí an chuachog agus bhí sí tochairte aici aris nuair a chonnaic sí cailleach na gcearc ag an bhruach. O [spr]? ort a Ceiti arsa sise. Caide atá déanta agat orm anois. An chead uair marbh tú mo chuid ingeanach, annsin, marbh tú mo sean-fhear. Ghoid tú a claidheamh soluis agus anois goid tú mo chearc. Bhfuil fhios agat caide dheanfas [tú]? arsa sí le Ceiti, tar [anall]? chugam agus fan agam i [coide]? Ní rachfaidh maise arsa Ceiti na dheanfa an rud ceadna liomsa agus a rinne tú leis an chuid eile. Bhal arsi sí tar anall tamall beag ag meadhar. Ní rachfaidh maise arsa Ceiti acht bhí tusa ag meadhar annsin agus béadh
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí go maith agus ní rabh go holc, acht dubhairt an tigearna talamh léithi go dtabhairfeadh sé an mac eile di da ngoidfeadh sí an chearc airgid a bhí ag cailleach na gcearc. Bhal arsa Ceiti dheanfaidh mé mo dhicheall. Tabhair damh gráinín cruithneacht. Thug an tighearna an chruithneacht di agus bhí fhios ag Ceiti go rabh an cearc airgid agus coileach óir ag cailleach na gcearc an airde ar ardhaidh agus go suidheadh sí féin ar an taobh eile de’n teineadh da gcoimhead. D’imtigh Ceiti léithi agus thainig sí fád le teach chailleach na gcearc. Chuaidh sí suas ar mhullach an toigh agus rinne sí poll ar an sgraith agus chuir sí síos a lámh agus caith dornan den chruithneacht chuig an circ agus nuair a thosuigh an chirc da phiocadh ba mhaith
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bhean ar an bruach “O Spréad ort a Ceiti” arsa sí “caide a rinne tú orm. “An cead [uai]?
mharbh tú mo triúr n’ingineach agus anois mharbh tú mo sean-duine”. Tar anall chugan agus fan agam go deo”. Ní rachfaidh maise arsa Ceiti na dheanfa an rud ceadhna liomsa agus a rinne tú leobhtha-san. Bhal arsa an chailleach tar anall tamall beag ag meadhar. Ní racfaidh maise arsa Ceiti bhí thusa ag meadhar annsin agus béidh mise ag meadar ann seo agus thosuigh sí ag léimnigh anairde agus ní rabh ag cailleach na gcearc acht pilleadh abhaile. D’imtigh Ceiti agus thug sí an chlaidheamh do’n tighearna agus pósadh a mhac ar dheirbhsiur Ceiti na dubhairt Ceiti nach bpósadhsise go dtí go bhfeicfeadh sí an bheirt deirbsiur pósta an chead uair.
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
arsa Ceití tabhair damh gráinín salain. Thug sé an salann di agus d’imtigh sí léithi go dtáinig sí go dtí tobar a bhí ar an bhealach agus cé bheadh annsin acht an fear agus an claidheamh solais agus é crom síos ag an tobar ag tógal uisge. Ba mhaith an mhaise da Ceiti é cuir sí a bois le na thóin agus tuit sé isteach ar mhullach a chinn. Fuair Ceiti greim ar an chlaideamh agus d’imtigh léithi ag tarraingt ar an tighearna agus nior b’fada a chuaidh sí nuair a chonnaic sí bean an fir na diaidh. Tug Ceití de na sábtaibh é agus nuair a thainig sí fhad leis an tsruthan chaith sí an cuacog tar an tsruthan agus bhí droichead bréagh air le í a dhul trasna agus ní rabh ann acht go rabh an chuacóg tocairte aici, agus an droicead ar siubhal na bhí an
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
air nior bhain sé dobhtha. Annsin d’imtigh sé leis a luighe arais agus nuair a chonnaic Ceiti caide mar bhí musgail sí a cuid deirbhsúiracha, agus d’iarr sí ortha a bheith ‘na seasamh agus d’innis dobhtha caide thuit amach. D’éirigh siad agus d’imtigh [leo]? béal a gcinn go rabh an [oid]? ann. Ar maidin lá ar na bharach fuar an trúir cailin obair ar feadh bliadhna. Rinne Cailleach na gcearc Ceiti a fhastodh agus sé an tuarastal a thug sí dí cuachog snáth agus nuair a caittí í thar abhainn, bheadh droicead bréagh ann. Lá amháin nuair a bhí Ceiti ag siubhal thart ag cuartughadh oibre agus rinne tigearna í a fastodh acht dubhairt sé léiti go gcaitfeadh sí an claidheamh soluis a bhí ag an fear a rabh sí aige an chead oidhche a ghoid dó agus go dtabairfeadh sé an mac a ba shine aige di le pósadh. Maith go leor
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cuireadh an seisear cailin ‘na luig ar shraideóg i cois na teineadh. Thuit deireadh acht ‘na gcodladh acht Ceiti acht néal níor thainig uirthe-se. Anonn go maith san oidhche thug Ceiti fa deara go rabh slabhra fa muinneal na gcailin acht na rabh ceann ar bith uirthe-sé na ar a trí deirbhsuihr agus ba mhaith an maise di é Cuir sí a láimh tart ortha, sgaoil gach slabhra. Chuir ceann ar a da deirbhsuir agus an ceann deirionnach uirthi-féin. Bhí go maith agus ní rabh go holc nior bhfada gur mhotuigh Ceiti an sean fear ag éirigh ‘na suide. ag faghail greim ar a chlaidheamh solais agus ag teacht anall fad leis an leabaidh ag cur a lámh tart fa mhuineall achan chailin agus duine ar bith nach rabh slabhra air bain sé an ceann dí agus duine ar bith a rabh slabhra
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
go rabh sí ag dul a dh’imteacht ag shaothrughadh a fortun. Beídh mise leat arsa an dara cailin. Mo mhúin agus mo dhorna arsa Ceiti béidh mise libh, acht ní leigfeadh an [bheirt]? eile Ceiti leobhtha mar bhí cúl cinn gearabach ar Ceiti agus bhí náire ar an [bheirt]? eile a leitid de dheirbhsuir a béith aca, acht sé an deireadh a bhí ar an sgéal go dearn Ceiti réid agus lean sí an bheirt eile acht acht nuair a chonnaic siad í ag teacht thionntuigh siad ag ceangal siasd í de shean-ghearan bhán í acht ní rabh siad i bfhád ar shiubhal rabh Ceiti agus an sean-ghearan bán ‘na [ndt]? leig siad leobhtha í annsin agus siubhal siad leo go rabh deireadh an lae, ann agus tháinig siad fad le cró a rabh lanamhain agus a [dtr]? ingeach ‘na gcomhnaidhe. D’iarr siad loistín agus fuair [a]? nuair a táinig am luighe
ball sinsearach (stair)
2020-10-19 09:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí sean lanamhain ann uair amháin agus bhí triúr ningeach aca. Ceiti an tainm a bhí ar an cheann a ba óige. Lá amháin dubhairt an cailin a ba shine
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 13:02
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
VIII
Tá leana ag an iolar com maith is geobhtha i bFlanders.
Tá rum is uisge beatha aige, fíon is siucra candai.
Tá gach nidh ag teact ó neamh aige ‘s anall ó Rí na Spáinne.
An creatach mara ag seinm agus an cuid eile ag damhsa
‘S ólfamuid sláinte na n-eanlaith
IX
Ag éirigh amach ar maidin damh mo spatas orm coruighe
Siubhal mé síos an casan go dtainig mé go claidhe na teorann.
Casadh orm Seoinín breallan, agus d’iarr mé ar-san comairle.
Se dubhairt se phill abhaile, agus na sparal cuid do comharsan
‘S olfamuid sláinte na n-eanlaith.
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 13:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
V
Thainig an leanach corr anall as na cuan leoga mo tainig fein.
Ní minic bhí sí gruamda, sinnfeadh sí le (lug) luthgair
Comh binn leis na cuacha, agus d’olfad sí gloinne leana
Comh maith le Mac Ó Tuathlann, ‘s ólfamaid sláinte na n-éanlaith
VI
Tháinig muineal fada anall dar b’ainm dí cor. mhónadh
Bhí naoi ndoisín easgoiní da tharraingt in a cósta.
Bhí sponc agus teine creast aici, agus suidheachán mor tóna.
Badh maith leis an cat a cur ar spit le [(r]? rósadh
‘S ólfamuid sláinte na n-eanlaith.
VII
Da bhfeicfeadh sibhse an an lucóg is chainín i bpoll aici.
Nead ag an dreoilin i bfeasóg an gandall, cearc uisge agus an spideóg i nglartai an [chlumpa]?
An madadh ruadh agus an talan, go fínealta ag damsa.
‘S olfamuid slainte na n-éanlaith.
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 13:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
II
Tharraing mé amach mo piobaí agus chuaidh siad uilig a dhamhsa
Gach uile fhear agus bean leis, go rabh siad ins an t-seomra.
Níor fhag siad maide sliabh astuigh pota dubh na tonsga
Nach dearn siad míle piósa de agus bhí aoibhneas ar an chuideachta
Agus olfamuid sláinte na n-eanlaith.
III
Níor bhain an dreolín de a hata go dtáinig an lach air.
Bhual an t-iolar spur air agus caith sé iar an badhbhun é.
Go rabh mhile maith agat a iolair mór na spáige badh bheag ar thóin do phutoige.
Mise agus clann mo mhathartha ‘S olfamuid sláinte na néanlaith.
IV
Tháinig an leannach charac, le salann chun an feásta
Go mbeannuigh an Rí agus mise díbh, deir sí leis an éanlaith
Mar dtugaidh sibhse damsa, an ceann reamhar de na steiceacha
Rachaidh mé na Rosann a cruiniead [déir]? ‘s olfamuid sláinte na n-éanlaith
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Iolar Mór ná Spáige.
Bhí mé lá breagh ceobhrán ag dul siar go léim an gearrfaidhe
Tharluigh go toigh an óil mé
Ba ró dheas an áit í
Bhí Diarmuid Ó Seosaidín agus Domhnall Ó Cearnaigh
Agus leoga bá mhaith na comharsan sinn. S ólfamid sláinte na n-éanlaigh.
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a tigh mil, drucht; tortha, blath féur, gort agus gach aon braon apaidh. Tá na trí haibhne eile a racthal ar bhruac aibh [Iofra]? mar tá nimh, ár agus acais. As uatha sin a tigeas achan seort mí rath da dtig ar an [bhobrainea]? Ó nimh a d’amnuightear anmnaca ó nimh a thig feall, fearg, agus dogh beart. Ó Áir a tig a sgaoiltear amach pláigh [ghranda]? ar daoinibh agus ar eallaibh ó aicis a thig fuacht, sneachta fearthainn agus gaot i dtuaidh tormain, triompleasg agus toirneach a bhaitheas luingis [ea]? agus sluagh badaí.
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag lucht deodain agus daigean an domhain. I bfairrge fa urradhais a dá léim atá an suamaire treún chuireas anfadais ar an spéir agus fairrge go greun. Is gearr a bhíonn sé fuasdach liom go dtuiteann sé anuas ‘na dhoineann mar is mé Maoise Mac Gabhainn agus ó Dia fuair mé an labhrann. Fuair mé sgriobhtha ar dhá chlár caide mar tá Tá trí aibhneacha faoí’n Riogh ins na Inndiacha mbog eantair thíar. Ag bun aibhne bar’shtall mar d’fuadaigh adhamh an t-abhall. Ceist agam ann do ghair sgar uibhir agus dúnán ‘s ainm dobhtha. Is uatha sin a thigeas achan seort maitheas da dtig ar a bhobraineach. Osgair a sgaoileas amach síol éisg an domhain go leantar an maigire amach ar an t-sean fhairrge Oh Uibhir a thigeas sgairbh clocha tiarma n’uibhir cé gur mór an t-iongnadh agus gur fearr na ór an domhan uilig, clocha buaidhe na haon uaire. Ó Dhúnan
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Na Suaimirí.
Ceist agam ort nach bfuasglann acht eolach. Cad a líonas. Cad a thraigheas agus cad is máthair don doman? Naoi suaimirí atá fan méad a líonas agus a thráigeas an sruth, a líonas gach cuan agus a traigeas gach aon uair. Tá dó aca in an fhairrge thiar ag bun [eaga]? fa luighe na gréine ag [toba]? boch báinne finne taobh tall de bog Árainn. Tá an do eile aca ins an Muir Ruaidh agus lá an dó eile aca agus modh daragadh, agus tá an dó eile aca ins an iospainne thoir
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
XIV
D’éirigh mé féin gan coraigh gan claoidhe
‘S d’amharc mé amach ar dhoras na gaoithe.
Ce tchím chugam ag pilleadh arís
Acht luan na gcos fada caide tá le deanamh
‘S siam bó.
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
XI
Mas piche maith agam mar churam sa tír seó.
Lucht píce agus marcach sibh go direach.
Sé an Rí atá ós mo cionn dfág fhad ar do shaoghal
Nach bhfuil sé orm go bhfuil do ghnaithe deanta.
‘S siam bó.
XII
Mar sin d’éirigh Art in a sheasamh go díreach.
A radh gan pilleadh arís a choidhche
D’fág sé mé fein in mo cheirtín chaol
Mo shuidhe ar chathaoir agus cailin an toighe liom.
‘S siam bó.
XIII
Chonnaiceas damh féin gur claoidte de dhán thú.
Gan cailin an toighe tabhairt ar mo ghuidhe bhean.
Bhí mé da mealladh go dtáinig an meadhon-oidhche.
Fuair mé buaidh ar Art míle glor leis an Rí.
‘S siam bó.
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Idear do bhás is do bheatha tabhair iarraidh ar an toigh seo.
Idear do bhás is do bheatha tabair iarraidh ar an toighe seo.
‘S gan n glartaí beaga granda imirt a coidhche
‘S siam bó.
IX
Amach ar an doras ní rachaidh me coidche
Go bhfuigheadh mé síos ar pháipear sgriobhtha.
Achan fhocal a chan tú ó thainig an oidhche
‘S cuirfidh mé do cháin nios fuide na shaoilfea.
‘S shiam bó.
X
Brath mé cúr ar mire atá tú go díreach
Ar feabhas maith meadalacht ó tháinig an oidhche.
Ar feabhas maith meadalacht ó tháinig an oidhche.
Nuair nar sgoilt mé do chloigean le cois mo phíce.
‘S siam bó.
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Míle glor leis an Rí nach bhfuil mé mo Gaedheal leat.
‘S duine tú a Airt nach bhfuil cosamhail le Críostaidhe.
‘S shiam bó.
VI
Stad de do sheanamoireacht agus leig de do seamsa.
Is truagh nar luig tú i gcúl claidhe na díogaidh
Ná gabhail go toighthe tabhraine ag caitheamh do phighne
Da mbéinse mó siubhaltoir is mar sin dheanfainn e
‘S siam bó.
VII
(1) A bodaigh beag bhrádaig agus a bhodaig beag mi=stúirach.
2 In aimsir do shuipear táinig tú cun mho tighe-se.
4 Gabh a luighe ar do leabaidh ‘s nar éirigh tú coidche
3 In aimsir mo shuipear tainig mé in do toig-se
‘Siam bó.
VIII
Mas duine thu fhanas i bhfad ins an tír seo.
[Nota]? [Sa bersa seo ta line 4 san aith ar choir de line a 3 a bheith]
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
What is the matter a dhuine ca mbíonn
Na caidé an mí-fhortún a tharluig in mo thigh tú
‘S shíam bó.
III
Labhair mé féin go haidtreorach [claoi]?
Dubhairt mé gur subaltoir mé a [b]? idir dhá tír
‘S go dtáinig mé isteach a leigeann mo sgíth.
Da bhfanainn amuigh gur bfada liom an oidhche
‘S shiam bó.
IV
‘S anamh tig suibaltóir cún mo thigh se.
Ní táinig ariamh ‘s tiocfaid i coidhche
Ní béidh annso anocht acht mise agus mo [nighean]?
‘S da mairfeadh mo athair ní tabairfinn greim bidh
‘S shiam bó.
V
‘S mairg de do athair a fuair de do shaothar
‘S da mairfeadh sé anocht nac dtabairfea greim bidh dó
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Bhí mise lá ag gabhail go Condae na Midhe
Go toigh Art Ó Ceallaigh a tharlaigh me an oidhche sin.
Tháinig mé isteach ag tuitim na hoidhche
Fuair mé teach folamh gan teine gan daoine
‘S shíam bó
II
Níor bhfada damh féin a bhí mé sa toigh sin.
Go dtáinig siúd isteach Art go díreach
ball sinsearach (stair)
2020-10-17 12:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Threabhfainn an baile leis go mbrisfinn a chnámha.
‘S orú seanduine agus rl.
VIII
Chuir mé mo sheanduine go toigh an tsiabtha
Ma chuir a cheannuigh ní maith a d’eirigh dó.
Briseadh a gheadan i nglasaibh na habhna
Tá gíog in a bholg ‘s dheomhain a [mhbheidh]? beó de.
‘S orú a seanduine agus rl.
VIV
Da bhfuigheadh mé mo seanduine baídte i bpoll mónadh
A Cos a bheith briste agus a lamh a beith leónta
Bheirfinn abhaile é agus dheanfainn é thórramh
‘S bearfainn a gcuid de na buachailli oga.
‘S orú seanduine agus rl.
X
Da bfáigheadh mo seanduine a chuid mar ba coir [d]?
Uachtar na cuinneóige agus
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 10:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
maybe a hundred miles away. I have been informed having written the above that "bodaig eartaig" the earthern churl, since the wind is generally believed to emanate from the earth.
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 10:09
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
préatai rosta.
Ghiobogaí ime agus piosai beaga (feoba) feola
Bainfeadh sé sodar as cailiní óga.
‘S oru sheanduine agus rl.
XI
Cuaidh mé un an margaidh agus mé go brónach
A ceannacht coinnle, tobac agus clárai chomhrach.
Ag teacht abhaile damh arís tráthnóna
Fuair mé ag an doras é, adhbhar bróin damh.
‘S orú sheanduine agus rl.
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 10:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Threabhfainn an baile leis go mbrisfinn a chnámha.
‘S orú seanduine ahus rl.
VIIIchuir mé mo sheanduine go toigh an tsiabtha
Ma chuir a cheannuigh ní maith a d’eirigh dó.
Briseadh a gheadan i nglasaibh na habhna
Tá gíog in a bholg ‘s dheomhain a [mhbheidh]? beó de.
‘S orú a seanduine agus rl.
VIV
Da bhfuigheadh mé mo seanduine baídte i bpoll mónadh
A Cos a bheith briste agus a lamh a beith leónta
Bheirfinn abhaile é agus dheanfainn é thórramh
‘S bearfainn a gcuid de na buachailli oga.
‘S orú seanduine agus rl.
X
Da bfáigheadh mo seanduine a chuid mar ba coir [d]?
Uachtar na cuinneóige agus
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 10:07
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
lairgineacha caola,
Deirfeadh na comarsanaigh go mairfeadh se coidhche.
‘S orú sheanduine agus rl.
V
Da mbeadh sid agam beath agus dtallaid
Srian maith leathair agus beal-mhach iarainn.
Chuirfinn mo seanduine go toigh an dtagbhail
‘S bhearfainn abhaile an sgafaire sa dtallaidh
‘S orú seanduine agus rl.
VI
Da mbeadh ag an tseanduine duidín píopa
Mug maith leana agus builbhín pighne
Naoi n-iubheacha ficead ‘s iad faoi ‘n ghríosaidhe
Bhogfadh dé a chleiteacha I dtrathaibh an meadhon oidhche.
‘S orú seanduine agus rl.
VII
Da mbeadh sid agam-sa gearan maith rása.
Snúrsach saca agus ropa crába.
Ceanglacainn mo seanduine tiar ag a mhásaí
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Oru sheanduine, sheanduine doighte
Orú seanduine, seanduine dhóighte
Brón in do chroidhe ort is mairg a phósta.
II
Chuir mé mo seanduine go tigh na hóige
Tháinig sé abhaile agam, cian, dhubh dóighte
Chuir mé a luighe é ar mo chóta
Thuit a chuid allain de, agus deomhain a mbéid
‘S oru sheanduine agus rl.
III
Chuir mé mo seanduine siar go toigh liadtrom.
Shiubhal sé míle is fiche de sliabh ag faghail ann
Thuit a chuid cluasa agus chaill se a chuid fiacla.
‘S táinig sé abhaile cugam na bromaistín bliadhna
‘S orú sheanduine agus rl.
IV
‘Nuair a éirigheas mo sheanduine i naice an mheadhon oidhche
A dhuidín ‘na ghlaicín gabhail a dheargadh a piopa
Shaoilfea gur cipín é le na
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Chuir mé mo sean-duine isteach ins an chórta
Ag ól bainne reamhar ‘s a phlacadh min rósta
Da gcuirfeadh sé a cheann amach [bainfine]? an tsrón de.
‘S rachainn ag ól leis na buachaillí oga. (oga)
Cúrfa.
Óru seanduine, seanduine dhóighte
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is fearr da bhfuil in múr dtír.
Níl fonnsa ar bith da bfainscin.
Is é maith coinneacadh díom
Is da bpósfainn bean ghránda
Bheadh grádh agam ar mhná deise an tsaoghail
IV
Is díomsa a rinneadh an deóraidhe
Tráth thóg mé mo chionn le mnaoi.
Ag amharc ins na boithigh
Ag a ngabhann sí mo mhíle grádh
Ba deise í na na seoidthe
Is ar mo cuise ba deanadh liath.
D’fág sí mé ins na buaidhrighe
Is gan cuimhne agam ar grasta an Righe
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is buachaill beag óg mé
Is go bhfóirfidh orm Rí an ghrád
Is iomda sgilling mhaith a d’ól mé
Is go léir mar gheall ar mhnáibh _ _
Níor fhág siad pighin in mo poca
De ór bhuidhe no airgead bán
As mó bhím aon tamall beó.
Bainfead sport as an t-sean lair bhán.
II
Go dtugfidh neamh na tuile.
Is an fharraige na tonnaí bán
Ní chreidfidh mé mo chailin.
A dtug mé di cionn is gradh
Nar scol mé fad da mealladh
Uadh’n [fear]? udaid cur cluan ar lár
Sé dubhairt sí pill abhaile.
Agus teall agat an t’sean láir bháin
III
Ní pilleadh ar amháin mé
Acht cearnadair gach uile nidh
‘S cúpaire maith sásta mé
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A mhéuid mo bhróin go dearnadh ceó dion
Sní bhéid mé beó acht tamall gearr.
Acht d’imtigh an as mo stóirín
Nainci óg Ní.
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
In aimsir cleamhnais na bí clamparach
I coidche le dansacht ag iarraidh pléidh
Acht cead síneadh sios le do cum geal mín
Agus focal cainnte a labhairt léithi.
II
Tá cúl or buidhe ag mo stóirín
Agus is deas a deallradh leis an ghréin
A brollach bán mar an eala ag snámh
O chaol a láimh go bárr a méir.
Níl an óig-fhear ins an chomharsain.
Tchideadh an tseód nac dtabairfeadh cionn.
Sé mo mhíle brón gan mé is tú pósta a stoir
Is tú thógfadh an tuirse díom.
III
Da bhfeicfea an óig bhean maidin Domhnaigh
Is í cóirighthe ag éirigh amach
Sí is milse póg agus is cúinneglór
Is í ar an nós mar deanfar a toil.
Da bhfuighinn féin í ag mo mhian
Ba bheag mo spéis i mná an t-saoghail
Gan bó gan caora teacht na hoidhche
Ba tú mo mhian da gcreidfeá mé.
IV
Ag teacht an domnaigh bíonn go brónach
Níl mo stóirín damhsa i ndán.
A bhfeadh da brón da gcuirim díom
Go dtug da bhrón is fice ‘na dhiaidh
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is duitse Nansaí túg me fancy.
Mar bhí tú geanamaoil saothmhaoil cóir
Is nar bhfada liom an t-am
(Bhéinn féin is tú ag cainnt)
Is mo da lámh ceangailte tárad an iad
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Ceolfaidh mé amhrán Anna na Coilleadh.
An bhean a ba shaoithmeala a bhí ann le seal.
Cheolfadh sí amhran a rachfadh ó seo go feile Pádraig.
Ag moladh an comraidigh fuair sí i dTír Eoghain.
II
Tá sí mar tá sí, agus tá sí mar ba mhaith léithi.
Le ceol spórt agus damhsa go leor.
Da dteithfea na coilleadh ar uair an mheadon oidhche
Geobhfa Anna ‘gus Séamus ag damhsa ‘s gabail cheoil.
III
Is iomda oidhche phléisiurdha bhí ag Anna ’gus ag Séamus.
I gcoill Ui Chreannain ag cionn tighe an óil.
Le ceol agus le spórt, agus damhsa da réir sin.
Agus creid thusa mise gan iomradh ar an bhás.
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Dubhairt an cailin a ba shine [gu]? coilean beag madaidh a bhí ann. Ó arsa seisean ní fhacaidh mise coilean ariamh agus caithfidh mé é a feiceal. Ní coilean atá ann arsa sise aris acht banfan beag muice. Bhal arsa seisean ní fhaca mise ceann ariamh agus caithfidh mé é seo a fheicéal. Bhal arsa sise arís pisín beag cait atá ann. Bhal arsa seisean ag éirigh in a sheasamh agus ag tionntodh an bharaille ní fhaca mise aon cheann aca ariamh agus leis [si]? phreab an cailin amach as faoi an bharaille. Bhí náire iongantas ar na cailiní eile. Annsin tug mac an Iarla an bhróig don chailin agus ní luaithe chur sí í le na cois na dfóir [si]? dí mar béadh miteóg ann. Annsin pósadh an lánamhain agus bhí bainis mhór aca a mhair seacht noidhche agus seacht lá agus bfearr an oidhche diorannach [?] an céad oidhche.
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bhí na geasa ar siubhal agus bhí an cailin mar dfág na leas-dheirbhsiúracha í. Rith sí abhaile agus bhí achan rud deanta ag a caora dhubh dí agus nuair a tháinig an dream eile thoisigh siad ag innse fan oidhche agus an dóigh a rabh mac an Iarla le dhul thart lá ar na bhárach go bhfeicfeadh sé cé an cailín a bhfóirfeadh an bhróig dí agus gur bhí sin an cailin a phósfadh sé. Nuair a connaic na cailiní eile ag teacht mac an Iarla chuir siad an cailin faoi bharaile ar eagla go bhfeicfeadh sé comh bratógach is a bhí sí. Ní rabh duine ar bith de’n truír nár bhain na sála dobhtha féin ag iarraidh bhróg a chur ortha acht ní rabh gar ann. Nuair a bhí mac an Iarla ag imteacht chonnaic sé an baraile ag bogadaigh agus d’fiafruigh sé caide bhí faoi an bharaile.
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cibé comh doigheamhail is bhí sí an dá oidhche eile bhí sí trí huaire ní ba doigheamhala an oidhche seo agus bhí bróg [oir]? agus bróg airgid uirthi. Bhí oiread grinn aici nar mhothuigh sí an oidhche ag dul thart agus coinnig mac an Iarla a shúil go maith uithi. Sa deireadh móthuigh sí an clog ag bualadh an meadhon oidhche agus thug sí rúide [an]? amach ar an doras agus isteach ins an chóiste acht ba mhaith an maise da mhac an Iarla é rith sé na diaidh agus nuair a bhí sí ag dul isteach sa chóiste fuair sé greim coise uirthi acht tharraing sí a cois agus níor fágadh aige acht an bhróg óir, agus nuair a d’amharc sé thart ní rabh conste na dadaidh eile le feiceal aige acht cailin beag bratógach a bhí ag rith na bhaile, mar nuair a bhual an chlog uair an méadhon oidhche
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
damhsa, acht a bheith cinnte agus teach an damhsa a fhágál roimh an meadhon oidhche. D’imtigh an cailin agus ní luaithe chonnaic mac Iarla bun an tSleóin í na thuit sé i ngrádh leí acht ba chuma caide deirfeadh sí ní labhairfeadh sí leis. Bhí sí leis ar ghreim láimhe i rith na hoidhche agus sa deireadh níor mhothuigh siad uilig go rabh sí ar shiubhal, agus ní rabh aithne ag duine ar bith uirthi. Nuair a tháinig na leas-deirbsiuraca abhaile thoisigh siad ag comhradh fan oidhche agus níor leig duine ar bith aca ortha fan cailin beag bhratógach a d’fág siad ‘na ndiaidh acht bhí iongantas mór ortha fan bhrachan bhréagh a bhí deánta aici as comh beag mine agus uisge. Thuit na rudai seo amach trí oidhche indiaidh a chéile agus an triomhadh oidhche bhí mac an Iarla le rogha a dheanamh. Choirigh an chaora dubh an cailín acht
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bainrioghana da gcoiruighadh [fé]? fa choinne an damhsa agus nuair a bhí siad ag imteacht d’fág siad lán mearacan [min]? agus lán mearachan uisge ag an chailin le brachan a b’eith deanta aici dobhtha nuair a thiocfadh siad abhaile.
Bhí go maith agus ní rabh go holc. D’imtigh siad chuig an damhsa agus ní luaithe d’imthigh na tháinig uaigneas iongantach ar an chailin bheag agus shuidhe sí ar an tsuisteóig ins an choirneal agus thoisigh sí ag caoineadh, agus bhainfeadh sé deora as na clocha a bheith ag amharc uirthi. Níor bhfada dí annsin go dtáinig an chaora dubh isteach ar trí cosa, agus [con]? luath agus a chonnaic an cailin í. D’imtigh an t-uaigneas dí agus thoisigh sí ag comhradh leí. Annsin ghléas an chaora dhubh suas an cailín agus fuair cóiste dí agus d’iarr uirthi imteacht go dtí an
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
abhaile ag caoineadh.
Fuaras greim ar an chaora dhubh agus baineadh an fhuil aisti agus tugadh croidhe agus crudhógaí na caorach duibhe don bhain rioghan agus fuair sí biseach comh luath agus d’ith sí iad. Annsin bhí oiread luthghaire ar an Rí go dtug sé féasta mór agus feoil na caorach duibhe a bhí aca ag an fhéasta, agus bhí an cailin ag cur na gcnámh le chéile acht rith madadh mór a bhí ann agus sgiob sé leis ceann de na cosa agus bhí se itte aige sul a bhfuair an cailin fhad leis.
Bhí achan rud ag dul ar agaidh go maith annsin gur cur mac de Iarla bun an tSleóin amach sgéala ag cuartughadh na mná ba doigeamhla ar an domhan le í a phósadh. Bhí sé ag tabhairt damhsa mór agus bhí sé le na rogha a fhágail ag an damhsa. Thonsigh ingeanacha na
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
os a choinne agus radh leis go rabh an bás uirthi. Annsin déirfeadh an Rí caidé dheanfadh maith dí. Abair thusa nach ndeanfadh dadai maith duit act croidhe agus crudogaí na caorach duibhe. Bhí go maith agus ní rabh go holc [ri]? an bainrioghan mar d’iarr cailleach na gcearc uirthi agus bhí an cailin beag ag eisteacht leis an chomhradh a bhí idir an Rí agus an bhain rioghan, agus ní dhearn sí acht rachaid [fha]? leis an chaora dhubh agus d’innis sí dí caide chualaidh sí. Na cuireadh sin buaidhreadh ar bith ortha arsa an chaora dhubh na béidh mise comh [mai]? agus a bhí mé ariamh mo gheibheann tusa greim ar na cnámha uilig nuair a bhéas an fhéoil itte agus iad a chaitheadh ins an tobar beag ioc-sláinte sin shíos.
Dheanfaidh mise sin arsa an chailin agus dfág sí slán ag an chaora agus d’imthigh sí
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus rogha gach dighe, agus nuair a bhí a sáit itte ag an chailin dimtigh an chaora dubh agus bhain sí an biorán suain as cionn an chailin eile agus mhusgail sí. Thuit seo amach achan lá ar feadh trí lá agus nuair a théigheadh ingean na bainrioghana abhaile d’inniseadh sí da máthair mur chuireadh an chaora dubh a chodladh í agus nach musglochadh sí go rabh an tráthnóna ann. Chuaidh an bhain rioghan go dtí cailleach na gcearc agus d’innis sí an sgéal dí agus d’iarr cailleach na gcearc uirthi a dhul abhaile agus leigean uirthi go rabh sí iongantach tinn. D’iarr sí uirthi coileach beag a marbh agus an fhuil a chur isteach i gcupan agus é fhágal taobh shiar di ins an leabaidh agus nuair a thiocfadh an Rí isteach ins an tseomra í bolagam den fhuil a ól i gan-fhios dó agus annsin é a chaitheamh amach
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an bhainrioghan a chur léithi chun a tsléibhe na aran tiur agus bainne géur. Bhí na bliadhanta ag dul thart agus bhí an cailin seo ag éirigh ní ba bhréagh ta achan lá agus bhí an deireadh fághta aici ar fad ar na cailiní eile. Ní rabh fhios ag an bhain rioghan caide badh chiall da seo, na bhí an chuid a bfearr den bhiadh agus den deoch ag na cailiní eile. Rinne sí amach gur [chói]? dí í a choimhead feasta go dtí go bhfeicfeadh sí ca rabh an caide ag fághail an bhidh. An dara maidin chuir an bain rioghan a ingean féin leis an cailin seo cuig an chnoc agus d’iarr sí uirthi súil ghéarr a choinghbheal uirthi. I dtratha an meadhon-lae tháinig an chaora dhubh agus chuir sí biorán suain i gcionn an chailin sí sin ingean na bain rioghana. Nuair a thuit sí sin na codladh spréid an chaora dubh brat amach agus bhí sin air, tugha gach bidh
ball sinsearach (stair)
2020-10-16 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Caora Dhubh.
Bhí rí agus bain ríoghan ann uair amháin agus bhí seisean pósta dhá uair. Bhí ingean amháin aige leis an chead mhnaoi agus triúr ningheanach aige leis an dara bean. Bhí an chead ghiorsach an-scéimheamhail acht ní rabh an triúr eile comh dóigheamhail sin. Da bhrigh sin bhí droch meas ag an leas mháthair ar an cailin seo. Badh ghnáthach leis an Rí mórán caorach a bheith aige agus in a measg seo bhí caora dhubh. Bhí draoidheacht ag an chaora dhubh seo agus bhí sí ábalta labhairt. Bhí ag an chailin seo le dhul na chnuic achan mhaidin agus na caoirigh a choimeadh go dtí an tráthnóna ba é an biadh ba ghnáthach leis
ball sinsearach (stair)
2020-10-14 20:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Chuir sé múnadh ar an namhaid
Agus chuir go léur faoi smacht
Agus da nglacfaidh a chómhairle an oidhche sin.
Roimh an bhriseadh bhrónach mhall
Beadh áthrú dlighe indu againn ó Ceann tSáile go Dún-na-nGall.
ball sinsearach (stair)
2020-10-14 20:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ag cur fadbhar ar a lann.
Agus go moch amáireach a cluinfear.
Ó mhullaigh cnoic is gleann.
Guth bródamail adarc Thír-Chonaill
Ag cur cuireadh ar a gclann.
Agus sin an cuiread a fhreagfar mo freagradh cuireadh amach
O chladach-chul cois fairrge, agus amach as na [sliabh]?
Ó mullaigh dubh cnoic Innis Éoin go gainimh geal na [dtua]?
Ó tír chnapanach ban ghlac go bruaca Easa [Ruadh]?
VI
Tainig siad na gceadtaí fir tíreamhail [a]? nar [fhea]?
Leis na sionnaigh agus na mac tirí a [dhu]? Amach as Dún-na-nGall.
Mar a sgabthas glam na n iolar an éan ar an chrann
Na tafant thall na gconairt an [giarr-]? as an bhean
Ná búirfidhe an leomhain na hainmidh ins na coilltibh coigreacha [cí]?
Sgaibfidh Aodh na róigirí agus sgaibfidh an siubhal
Le lámh lúthgháireach tíoramhail láidir
Le haigneadh fiór gan locht.
ball sinsearach (stair)
2020-10-14 20:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ag teicheadh roimh an tSíon
Agus ba domhain amach ins an fhairrge í
Sul ar nocht aníos an ghrian.
Agus ba tuigh a cur sí bealach tart
Timcheall Condae an Dúin
Agus arais gur leag sí an choire tráthnóna trasna an chuain.
IV
Tá mac ingean dubh go huaigneach anocht i mBaile Atha Cliath
Ar leabaidh lom de leacaca
Gan biotailte gan biadh.
Is ionann é is a bheith ceangailte le slabhraí fuara go teann.
Tá namhaid lag croidtheach le heagla roimh an lann.
Idir ballai árda badhbhaun, slabhrai fuara,
Ag glais láimhe, agus airm threún da ghárdai
Da aire lá agus oidhche.
V
Acht bhí adhbhar bróin i nDún-na-nGall
An oidhche fúadadh Aodh Ruadh.
Ó Rat Maolainn síos an loch agus amach go Ardú an Riogh.
Acht tá adhbhair bróin indiu i gcosaibh
Ag Sasanaigh agus a gclann.
Tá an prionnsa saor sa bhaile againn
ball sinsearach (stair)
2020-10-14 20:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nach gcosnuigheann daoibh-se pinghinn.
II
Taitnigh cómhradh an bheitheamnaigh go [ham]? le Aodh Ruadh
Agus ar bhórd na luinge cuaidh sé [amach]?
Mo bhrón is mo mhíle truagh.
Is tapaidh shiubhail na bomaití
Imeasg imthearas, agus óll-ghardas,
Ag carantas agus mórán gleasaí ceóil.
Cuireadh agus freagradh ceisteanná
Os chionn na ngloiní lán.
Fan bhuaidhreadh ins an bhaile againn.
Ag griomartha thall ‘san Spainn
Na bristí fuillte troidte sul a mbeadh [diulleabha]? ar chrann
Idir an bhainrioghan bhródamail losabhail ag an Spainneach nasal [ia]?
III
Acht nuair a ba mhian le ar gceamphor óg
A béith ag dul abhaile a luighe
Cualaidh a cluasa torann a bhain léimneach as a [chroi]?
Bluic agus ropaí caltan acha
Cuir seoltaí geala ar chrainn
Agus garbh ghuth na máirnealach
Ag deanamh coinfuirí agus grinn.
Agus an long in a rith ar bárr na [do]?
ball sinsearach (stair)
2020-10-14 20:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
O trialluigh liom ar bhórd na luinge
Arsa an caiptin béal bhinn bréugach.
Tá ar dtead go teann faoi bhruach na mbeann.
Ar uct loc Suilighe (chéimeach)
Tá briuinin lán de fhíon na Spáinne
Cead ursaid mhór agus tuilleadh
An deoch is meas amhala i gcúirt an Rígh
Bheir caoimh eal caoi gan milleadh
Agus ólfaimid ioch shláinte coroin or araon
Agus béidh againn tamall cuideachta
ball sinsearach (stair)
2020-10-14 20:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Se m’asgaire bhíos go fuar
A Righ nach maiseach snac scéileamhail í
‘S gan uirthi acht dlaoi den ghruaig.
V
Rachaidh mé amach na mínte
Go gceannuigh mé píosa shac.
Cuirfidh mé paiste ar mo bhríste
A mhaireas le saoghal na bhfear.
An féasóg ‘s ní leigfidh mé clár m’ucht
Is tcifidh sibh mise sa tír seo
Ag imtheacht mar chaora ghlas.
ball sinsearach (stair)
2020-10-14 20:22
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
‘San mhuinntear atá gan phósadh
Gur b’aca tá spórt an tsaoghal
II
Dia Máirt a rinneadh mo [chleamhna]?
Is ní rabh mise acht óg sa tsaoghal.
Níor ghlac mise cómhairle mo mhuinntear
Agus páirt mhór de mo aibhleas é
Pósadh mise gan amhras
Ar shamhailt na mná gan sgéimh
‘San sagart da gcastai i ngleann [da]?
Go mbainfinn dó an ceann de léim.
III
Ó cúaradh mo chroidhe ar an [phósadh]?
‘Sar bhuachaillí óga an tsaoghaibh.
Go m’fhearr dobhtha cailin deas leobhtha
Na bean agus punntaí léi
Oidhche mhór fada ‘na dúiseacht
Nar dheas a bheith ag comhradh léi
Ní h-é sin ‘san canach buide srannfaidh
Sí tarraingt an phlanncaid leí.
IV
An té mbíonn bá aige ‘s caoirigh
‘Sé bhíos go siodhamhail suailc.
Suidheann sé measg a chuid [daoine]?
Is bíonn hata air go dtí’n da [chluai]?
Ní h-é sin da mar bhíonn - se.
ball sinsearach (stair)
2020-10-14 20:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Nuair a teidim-se un fáire na un tórraidh
Se fhiafruigheas gach bhean diom
A Córmaic an bhfuil tusa pósta
‘Na’n aithnigheann tú an óig da claoidh
Sé dubhairt agus d’eirim féin leobhtha
Go n’aithnighim go mór faraoir
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ó Roise a maide coinne, agus go bealach suas na seachtmhaine. An dara neag a lean mé go gartan na gcaolach go toigh labhrais, an triomadh neag a lean mé ó sin go Canada agus arais un an Muillean Cearr, agus annsin lagadh ar mo chosaibh mé, agus b’eigeán damh buaileadh ar an déirce seo a bhean an toighe. Is iomda mála ag sgairtigh orm a bhean an toighe gidh nach léar duitse mo dheacair, mar tá mála an t-slinneáin, agus mála an mhuineail mála na hiosgaide, mála na heasgaile, an wool bag. penny come quick. bosca na déirce agus an butter box. Dfág mise slán ag bunadh an toighe sin agus chuaidh go teach eile.
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
cailleach lom leis geamhail da do short-sa ormsa a deirfeadh liom sa go mbeadh bainne ag na [ba]? seasga agus nach mblighti iad sin acht achan naomhadh lá do bhualfainn buile den sticín den bhritín, den steafaigh chróin, na den bhfuinseóig mhóir faoi poll na tóna uirthi bhainfeadh siubhal agus [aiste]? aisti na go dti go mbeadh cuid de cuid cortha liom.
Is iomdha lucht siubhail a bhíos an a bhean a toigh. Cé nach daoibh sin [mi]? Bíonn longairí langairí ann, [ginge]? geungairí, sodairí. sacairí, [priocainí]? bracairí léim lár, gearr chailleach. An cead rud a tug mise an bealach seo a bhean a toighe, cailín a dtug mo grádh dí, agus béidir go bfacaidh sibhse ag dul thart an bealach seo í. Cailín beag íseal, árd gearr agus gailleaganta fada, buidhe, a [rabh]? -- ‘na siúlibh, béim leathad ar a ladhra agus milleadh bróige ar gurán, dúil mhór i dteine agus i dtochas aici agus in gaileagach tobac. An chead neag a lean mé
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I gcostas i maoin agus in áirneis i ngárraidh agus in baic-yard, i bphortach agus i gcréfóg i ndomasach agus in léuna. Eirigh do shuidhe a bhean an toighe agus na thráighidh an Rí do chroidhe, agus nar cuighfidh tú ar leabhaidh cruaidh gan tuighe, agus nar caillfidh tú fear an toighe, agus nar thugaidh an diadhbhal no an deabhan uaidh é mar thug an préachan fada an t-ean gearr ón chirc bhuidhe.
Tabhair damhsa beagan den bheagan agus mórán den mhórán. Léim gearr-fiadh d’im. Lán bomhal d’uibheach cearc, tachtadh na muice firinne de ghruth, cuiud dorna tobac, cruinn mhias mine, agus meadar leana, agus mo d’fág mise dadaidh ‘mo dhiaidh tabhair féin leat é.
Sé dubhairt sí liom nach rabh aici acht naoi ramaide gamhnaidhe agus naoi ngamhna buineanna ag dúil ortha agus da bhfanfainnse go dtí go mblighfidh iad go bhfuighinn braon da gcuid bainne, agus ní hé sin indiu, na inde na ambhárach. Nuair a castuigh
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Go mbeannuighthear daoibhshe a chrúada bheannuigh an toighe seo. Tá mise ag teacht leis na trí gárta is mo a bhí i mbaile no in áit ariamh, mar tá na gárta guibhe, na gárta maithe, agus na gárta
Paidreacha. Le bheith ag guidhe oraib-se ag an leac sin Dhonncha an áit a mbíonn an crann [crío]? ar maidin, agus an t-ubhall glas tráthnóna. Seineann sé ar sheanachain agus meadhonachain ar luthna ghlas, ar slabhrach an [luirc]? fear a shín a thaobh ar léigh alaimh a d’fuiling naoi neóin roime agus naoi neoin ‘na dhiaidh agus mharbh stiúrsa na láimhe le gac aoinne aca, le sibhse bhur dtubaiste [cur]? ar bhórd na mbocht, ar bhórd na n-ucht, ar Philib Ui Ghlais ar Pilibh Ui Ghloinn agus ar Philib an chupain dhuinn, agus ó sin siar go Carraig a mhunamair le sibhse bheit seacht ‘s fhearr bliadhain ó indiu, na mar tá sibh [ind]? amuigh agus istigh i gcuid agus
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ní bfuaras iadsan ariamh ‘na suain le Sasanaigh in a láthair.
Go mairfidh siad mar sin go deo le claidheamh a thógail ins an gleó
Mar tharraing siad ins an am fad ó go réidh ar son a máthair.
III
Seo sláinte mhór do Chuige Laighean. Agus do fearaibh calma cródha tréun
Ciúin i mbéal acht tréun i méin agus millteach in a mbuille.
Ce gur meas guighte tá siad i bhfuil sa bpór mar sin is uaisle iad go mór
Mar chruthuigh siad le neart go leor ar ghort agus ar thuille.
IV
Seo slainte gheal do Connacht thiar. Ann ar díbreadh laoichre bréagh ár dúr
Do choinnigh suas an tsean throid fhíor le lámha láidreacha crodha.
Go Connachta na go háit níos teo. A dubhairt sgriosadóirí a dtíre leó.
Glach siadsan Gailleamh agus Mhuigheó
Agus fuair an dara Séan an Rógha.
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sláinte na hÉireann.
I
Seo sláinte Ulaidh dubh na nGall I gcomhnaidhe fíor cé gur minic mall.
Ce connaic fealltact cluan na Feall. Ariamh imeasg a cloinne.
Nuair a shéid an adharc ag fuagradh baoghaill
Ar ghleanntaibh ghlas agus ar sléibhtibh maol, bhí laochra Ulaidh imeasg na nGaol.
Agus a namhaid os a gcoinne.
II
Seo sláinte fíor do Cúige Chonnacht Agus da daoine buadhach buan
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is na ceiligidh ar fir Fáil é mé.
Gheobhar ar an tSliabh Bán mé
Na i gCondae Mhuigheó.
VI
Imthigh agus deán sin
Is ní misde liom féin é.
Ní folamh tá Éire
Is tá do athrú le fághail.
‘S nach feasach mise céile
Nach niarrfaidh piginn spré liom
A ghlacfadh mé in mo léine
Cé nach folamh atá.
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is cúir sí romam failte.
Caide mar ta do slainte sa
A oganaigh óig.
III
Seo litir ó máthair
Agus beannacht ó mo mháthairín
Is bhí teacht liom na háite
A óganaigh óig.
Geobaidh tusa na tailte
Gus maoin - chrudh gan aireamh.
Agus mise béith mó bhainrioghan
Ar a bhfuig tú go deó.
IV
Leoga móra pháiste
‘S ní bréag a bhfuil mé rádh leat
Ní iarrfainn fein d’atrú.
Ar chéad mhíle bó
Acht go bé go bhfuil me dáltach
Le bliadhain is trí ráite.
Leis an ingean sin Séoín Dáibhé
As Condae Muigheo.
V
Nach mise an truaighe.
Dul na bhaile ‘sar mo muinntir.
Is mo bhabai ar mo láimh liom
‘S gan [fathe]? le fághail.
Is mise Domhnall Abhaláine
ball sinsearach (stair)
2020-10-13 12:22
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Idir Chaiseal agus Ur-choill.
A thárla damhsa an cúilín
Sí siubhal go laghach státamhail
Dul rómam ins an ród.
Rug mé greim cúil uirthi
Is shuidhe muid ar an drucht.
Acht dfág mé croidhe dúnta aici.
Silleadh na ndeor.
II
Trí ráithi ón lá sin
Do tarla damh sa an stáid bhéan
‘Sí siubhal go ro - brónach
Teacht romam ins an ród.
Rug sí greim láime orm
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Na bheith ag amharc ar an tsramaide
‘Na shuide istigh ag cródan.
VII
Dul amac ar maidin damh
Ag obair mar ba choir damh
Ar philleadh arís na bhaile damh.
Ní fhágam mo leabaidh cóiruigh
Tá nidh níos mo na sin orm
Ag méadu mo dhoighleas
Tá an leanbh bán ag gul agam
‘S an ghioibog ar an chomharsain.
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nar aifridh Rí na Crunne orm
Ba é mian mo chroidhe bheith leobhtha.
IV
Ma bhí léine geal ort-sa.
B’éidir nar leat féin í.
‘S nach mbeadh sí da do chroiceann
Go mbeadh fear istigh da héilleadh.
Dhíol tú mo chuid eallaig - se.
Le sin is tuilleadh réidteach
Is dfág tú ar an ainis mé
‘S mo chroiceann féin gan léine.
V
Guidim sibhse bhuachailli
An mhéid agaibh tá gan phósadh
Na sanntuigidh an ghiobog
Mar gheall ar beagan bhólacht.
Na bfearr dibh cailin gasta agaibh
Le bheith libh amach tráthnóna
Na luaic bhuidhe na seachtmhaine
Da cur amach Dia Domhnaigh.
VI
Guidhim sibhse chailini
An mhéid agaibh tá gan phósas
Na sanntuigidh an sramaide
Mar gheall ar theach na ar splóite.
No bfearr dibh buachaill gasta agaibh
A dheanfadh cur is treabadh dib
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:22
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Bliadhain agus an taca seo
Badh deas mo chulaith éadaigh
Ba luthmhar éadtrom aigeanta
A dheanfainn bean a bhréagnadh
‘Sanntuigh mise an ghiobog
Mar go rabh bo na do mar spré [agat]?
Is dfág tú ar an ainis mé
Is mo chroiceann geal gan léine.
II
Thug tú d’fiacha ‘muigh sa istigh
Is níor stad tú de na bréaga,
Níor fhág tú caoi na deis [ort]?
Go nigfinn geal do léine.
Ag rathaidh mar bheadh bacach [ann]?
In doras acán aon teach
Sa fiafruigh do na cailleacha
Rabh aca an dúdóg réidhtigh.
III
Ní fhacas léine géal orm
Ariam d’ rinn mé an posadh
Na mo bróga daidte agam
Ag dul ‘un Aifrinn damh Dia [Domhnigh]?
‘S da gcastai sgaifte cailin damh
Ag siubhal ar an bhóthar
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Arsa an mhathair leis an ingean
‘S iad na luighe san oidhche
Mas bean thu tá ar bhruach pósta
Na santuigh - thusa ‘n mhaoin.
Na an fear beag aige i mbíonn
Nach n-imtheoradh dhá phiginn ‘snach nolfadh.
II
Le sin a labairis fear an toighe
‘S ar a breitheamhnas a bhí
Sann tochaidh mé i gcomnaidhe an bhólacht
Sann tochaidh mé’n mhaoin
Sa fear beag aige i mbíonn
Nach nimtheoradh dhá phighinn ‘snach nólfadh.
III
Ceist agam ort arís
Ceoca sin den dís
Is measamhla dul siar an bóthar
Sgafaire na bfear baoi
Chuirfeadh ceathrar aca sa díog
Na leipreachan na dtrí mbó beag.
Sean-fhocal
Mas deas duit do chóta is deise duit do léine.
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Da bhfághainn mé féin shuas
Is cinnte anuas ní phillfinn.
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
‘S go seolaidh tú thaire Bhéal Tragha mé.
III
Mar ean ar chraobh
Na mar sheabhach ar claidhe
Atá mo chroidhe gan amhras
Mar each le gaoth.
A Shiubhalfadh an saoghal
Agus a dfuigfeadh an craobh is geal leis.
IV
A d’imthigeochadh sgín
Agus a thiocfád arís
‘S beadh ag ceartugadh brígh mo chainnt
Snach truagh libhse eán
Bocht sgaitte mar mé
Ar coigrigh deanamh ramsán.
V
Ar an Gall Baile Mhóir
A ghnidéamh-sa mo chuairt
Go súgach suailce na dteannta.
‘S da bhreaghta an uair
Go mbím faoi ghruaim.
Ag deanamh broin in m’inntin.
VI
Tá mo chroidhe-sa buadhartha
Ach aon oidhche in mo suain.
Ar a nós gur truagh liom [innti]?
‘S go dtí lán luain
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Eán bocht sgaitte.
Is mé le fada
O’ chaill mé mo cúl báire
Níl tigh mo caradh
Ins an tir seo na in m’aice.
‘S ní truagh le neach mé cráidte
II
Sé eag mo charad
A sheol mé an bealach
Sa dfhág me annso le ráithe
Sa Rí ta i dTeamhair
Go luathaidh tú an tSamhain
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Smaointeadh ar mo stoirín
A bíodh i gcomnaidhe cainnt orm.
‘Snach truagh libh mar seoladh mé
Go hóg a deanamh m’aimhleas
III
Pósadh mé go hóg
Mar gheall ar na punntai.
Lán mo dhá láimh
Níor shásaidh sé riam m’inntin
Is truagh nach dtug se d’acht amach
Mar thig ar buaibh ‘sar caoirigh
An té nach dtaitineocadh a margadh leis
A seoladh aris un aonaigh.
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Nuair a bhí mise óg
Bhí mé laghach áluinn
Bhí mé in innimh dul ‘un cainnte.
Le Gaill agus le Gaedhil mhaith.
Anois ó tá mé pósta.
‘Snach labhaireann an fhear goheag [le]?
Mo mhallacht ar an lá sin
A rinn mé dith-na-céille.
II
Shíos i chois na fairrge.
Atá mé in mo chomhnaidhe
Sior deanam lin-dubh.
Ó maidin go tráthnóna
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ar shiubhal ag cruinniughadh déirce
Béidh leabacha cluimh - éan againn
In éadan ar dtoigh.
VII
Arsa an mhathair leis an ingean.
An rud ba doiligh liom a radh leat
‘Se measam ar an lása
Gur chaill tú do chiall.
Acht mas nidh é caithfis a bheit deanta
‘S gan gar dúinn a bhéith trácht air
Cuir rópa fa na lar air
‘S bí da hálal do diaidh.
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
‘S binn do brat mar shál ort.
Ag siubhal ar na comharsanai.
Ag díol do chuid cíos.
IV
Nach mise bhéas go brónach
Ag amharc ar mo stóirín
‘S gan uirthi fuí na mbróg
Na’n chóta le na saoghal
‘S da nglacfadh sí mo chomhairle
Is an buachaill óg a posadh
Béadh sí achan Domhnach
Ag ól a cuid fíon.
V
A chuisle ‘gus a chéad searc
Mo chreideann tú do daoine.
Cuirfidh siad i gcéill duit
Ar feidir leobhtha radh.
Béidh mise ‘gus mo chéad searc
Go maith ag cur le chéile
‘S béidh againn ar fuí iad
Na mbunadh ó go bráthach.
VI
Mo chaill mé mo radharc.
Níor chaill mé lúth na méar
Bhéarfainn ól ar aontaigh
Is pléisúir dó mo mhnaoi
Nuair a bhéas bacaigh na tíre
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Amhrán
I
Thall i mbruach an tSleibhe.
Tán ainir mhúinte bhéasach
A dtug mo chroidhe-se speis dí
Da mbéidir liomsa fághail.
Shaoilfea gur bí’n realt í.
Ar maidin chiúin sí ag éirigh
‘Spóg amhain ó béilín
Go dtabairfeadh sé na ceadtaí ón bhás.
II
Tá cúl buidhe casta craobhach uirti
Fighte síos go féar léi
‘S da chioc chora gréala
Mar an eala ar an t-snamh
Níl an nduine bhfúigheadh í le bréaghnaí
Níor bhaoghal don peacadh dheanamh
‘S ma bfágaidh mise í le pósadh
Tréighfidh mé an áit.
III
Fan go fóil a Róise.
Go n-ólaidh’n dall do chlocha
Sní béidh in do pocai
Feóirlín na pinginn.
Béidh tú achan nDomhnach
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fhad is bheas mé beo béidh mo [spéi]? a coidhche ionnta.
ball sinsearach (stair)
2020-10-12 20:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an bharra
‘S is fearr leobhta an tráig aca na’n lan-mara.
VI
Da mbíodh sin agam-sa meadar agus buadhrach.
Cuinneóg mhaith maisteara in a gcruinnochainn an t-uachta
Bhéinn ag gabhail ualagan do na ba ar uairibh.
Ag seoladh na ngamhna go Gleaintain an uaigneais.
VII
Tiocfaidh an tEarrach agus greataidhan Márta
Is tuitfidh an sneachta go trom fa na sléibhthe.
Tiocfaidh éag ar na buaibh agus fannfar na gamhna
‘Sa caraidh ó mo chléibh na bíod do spéis a coidhche ionnta.
VIII
Ní thiocfaidh an-t Earrach sní greataidhan Márta.
‘Sní tuitfidh an sneachta go trom fa na sléibhthe.
Ní tiocfaidh eag ar na buaibh shní fhanfar na gamhna.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
6
'Twas in that broad, bleak Thomas street I heard the wanderer sing,
I stood a moment in the mire, beyond the ragged ring:
My heart felt cold and lonely and my thoughts were far away,
Where I was , many a Christmas tide and Happy New Year's Day
7
I dreamed of wanderings in the woods amongst the holly green,
I dreamed of my own native cot and with the ivy screen;
I dreamed of lights forever
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:09
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ní hiad a cleacht mé ariamh i dtús mo óige
Acht an rinnce ins an gleann agus na [g]? Da seoladh.
III
Is beag mo spéis i gcupai na [gcár]? i bfuinneógaí gloine na in [roon]? arda.
Bha mhór a bhfearr liom sa teach beag Samhraidh.
Pollabheith ar an sgraith agus mé a buacailleacht na [nGá]?
IV
Níor bhfeárr liomsa locais [fún]? na luachair
Níor bhfeárr liomsa ribín [tára]? na buaidhreach
Pidbairí an domhain ‘s bíodh ag seinm in mo cluasa.
Gur bhinne liomsa ag éisteacht le géimneach na [nGa]?
V
Siad mo chuid gamhna na [gamh]? geala.
Itheann siad an féar ‘s ní ólann siad an bainne
Téidheann siad anonn is anall [a]?
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:07
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Mo bhuadhraigh bhocht a chaith mé an Geimhreadh
Ag cruinnuighadh na seisg agus tá sí ar iomchur
Siad na ba laga a d’fág mé in mo phuinnte
‘S le cleachtadh’n báinne reamair is olca teideann an leann damh.
II
Beirim-se mo bmállacht ar na bailte móra
Sa darna mallacht do’n tsagart a phós mé
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:06
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus ní iaraim ort í go bráthach. Fiadhnaisidh sin ormsa a Mhuire bheannuighthe gur fhág mé mo anam ar láimh do Mhic istigh i dteach Dé.
Umluigheann mé do do ghrásta anois agus ar uair mo bháis amén.
A Athair Shiorruidhe is gile na an ghrian, a mháthair Dé gan small. Coinnle Mhuire agus Flaithis De, cuir chugam ar uair mo bháis.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:05
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus ní iaraim ort í go bráthach. Fiadhnaisidh sin ormsa a Mhuire bheannuighthe gur fhág mé mo anam ar láimh do Mhic istigh i dteach Dé.
Umluigheann mé do do ghrásta anois agus ar uair mo bháis amén.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:04
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí Muire ‘sa Mac ag siubhal sa lá Casadh dobhtha an t-aingeal beannuighthe as an Róimh. Shín Sí dó as a deis láimh sgaball bréagh na mbransaidh. Níl duine da gcaithfidh mo eidead [ma]?
is cóir, nach mbéidh séal agam ar a anam ins an Ghlóir.
Coiglimís an teine seo in onoir Crainn Fáil. Brighid ag na bun agus Muire ag na bárr.
Guidhim na trí Mhuire go h-árd i gcrann, bhfuil sa teach istigh ‘s amuigh a shadhbhal gach lá.
Beannuigh damhsa a phobaill Dé agus beannochaidh mé fein duit mar i [niú]? go mbeannochadh béal De agus A dhá Easpob déug damh. Paidir dón Athair an urnuighe dón Mhac agus don Spiorad Naomh. Fáilte roimh [dhealr]? an Spioradh Naomh. Failte romh theagasg na Trionóide A Athair Síoruidhe ofralam m’anam duit
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:02
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Laethe lomaire loin: Siad sin na laethe diorannach de na Fuighligh (Feabhra).
Laethe na riabhaigh: Na trí la dhiorannach den Mhárta. Deirtear go dtug an tAibreán na trí lá seo den Mhárta leis an bhó riabhach a fhannadh.
Sgairfidhe na cuaiche. Stoirm ná cuaice i mí na Bealtaine.
Oidhche Mic a Duail: Fear a bhí ann uair amháin a rabh triúr mac aige agus fág-adh buaidh ortha go mbeadh gaoth-mhor ann nuair a gheobhadh siad bás, agus anois nuair a thigeas oidhche gaoithe móire deirtear go bhfuil sé comh holc le oidhche Mhic a Duail.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
III
Sean-focal agus é fior
A cualaidh mé ag mo mhuinntir romham
Nuair a bhristear ar an chruaich
Gur fursa í dén tsluag fághail.
IV
Is lom guala gan dearbhrathair
Ac theacht do na fir i láthair.
Is fann buille na haon láimhe
Is mairg a bhíos gan dearbhrathair.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 23:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
V
Shiubhal siadsan Éire.
Thart baoghallach ‘s Tráth Dhéigheanach
Ó Doire go Malainn.
‘S arais un tSeatbain.
‘S gur ag Rásai Chúlséim.
Bhí an bhuaidh leo na dhiadh sin.
Is gnothaigh siad an méid sin
Ar asal na spág.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 22:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
II
Ag dul síos ag tigh Hayes dóibh
Bhí an codladh ag méadu
Sheoil siad chun feir iad.
Is b’éigean doibh luighe,
‘Sar a mhusgaibt da Shéamus
Bhí Tomas i nGéibheann
Sgiri mar fhéarac
A beigean dó dhíol.
III
Nuair a chuaidh siad un aonach
Arsa Tomas le Séamus
Imthigh ‘s fáth téad damh
A Ceanglochas láie
Nó tá an eacraidh seo laídir
‘S mo téidheann siad ag léimnigh
Gabhfaidh na péis sin
Mo gortuighear na mná.
IV
Ar philleadh da Séamus
Ba náireach an sgéal é
Na potai ‘s na citeail.
Béith sgabtha fan tsráid
‘Sní nabh an tincléir ‘san réagún
Nar cruinnigh le chéile
Mar ba náireach an sgéal
A bhí ag an dís.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 22:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Na Tincleirí
I
Chuaidh Tomas as Séamus
Cun aonaigh go héarach
Bhí eachraidh leo gléasta
S ba mhaiseach an dís
S ní rabh ‘n duine da bhfeacaint
Nach ndeirfeadh le chéile
An tincleirí an péire
Bhfuil ortha gléas suidhe.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 22:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nach mbéidh ins an bhaile mbéidhmid.
Caoirigh agus gabhair, eallaig agus laoighte.
Da mbíodh fhios againn ca bfuigimis féar doibh
‘Sa bhfuil da bhradain ‘s da iasg ó Gaothbeara aniar.
Nach mbéidh ar an ath ag léimnigh.
IV
Tá na caoirigh annso gan doig crupán ar na buabh
‘S galar ar na gabair ‘na háltai
S [meadtú]? Mo bhrón níl annso uilig acht móin
‘Sa chíb-dubh ní airigim féar í.
Sa da mbeadh bhfuil da bradain s da iasg.
A shnámh ar chuan Teidhleann riamh
Siad bheith ag teacht aniar faoin gárdha
Ní togfainn- sé mo súil le tuirse is le cumhaidh
Ó chonnaic me bhúr gcluidh ghránda.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 22:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Ó’ Ní hionann liomsa an sliabh ‘S baile tá mo dhiaidh.
Sé mo nuadh nac bhfuil mé ‘rís an
Na ans an teach mór Ar leath taobh an róid
Da gcastai mé gan bó gan caora.
II
Anois ag teacht an Domhnaigh Ní bhéin in bur gcró.
Bheadh an tAifreann a ‘mo comhair’s mo [Dh]?
‘S da m’liom-sa uilig Éire Aníos ó loch Éirne
Gur i nGleann Dheis a beinn-se ‘mo [comhnaidhe]?
III
A Bhrigid óig a ruin, na biodh orthsa [comha]?
Sna cluintear thú níos mó ag [éagchao]?
Níl an nidh ar an domhan da bhfaca tú le [fea]?
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 22:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
VI
Da gcluinfeadh do mhuinntir gur a oileamhain bhí tú [sea]?
Ní dheirfeadh siad dadaidh acht a babai bheith ag éirigh.
Bhfurust mé ghlacadh seal oidhche ar le
Agus bliadhain on tSamain go Subhalfainn an gleann [s]?
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 22:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
III
O stad de do ghlicis a sean-duine, leith gan lúth.
Tá bean agat ‘sna ceil é ar dhís na ar thrúir.
‘S ro mhaith aithnighim-sé ar fhad stan do fhéasoig léith.
Gur bé bliadhain an tsiocain a dubhairt tusa gabham ariamh
IV
‘Sa righ na Cruinne cur milleadh ar mfeasóg léith,
Snar leigidh tú ‘n ribe dar gcinneadh tridhchnámh mo ghéill.
Tuithfidh an duilleabhar de chrannaibh ‘s tig bláth na ndiaidh.
Sa náit an leinbh go luighfinn da m’áil leat é.
V
‘Sa n-áit an leinbh da luighfeá ba náireach an sgéal.
Sean duine brich-liath ar maidin. ‘sa chioc in a bhéal
Da gcluinfeadh mo muinntir gur ag oileamhain a thárla mé.
Sgríobhfadh siad litir a chuirfeadh thar sáile mé.
ball sinsearach (stair)
2020-10-08 22:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
‘S ar bruach Loc Finne
A casadh damh an speir bhean chúig Sí badh deise da bhfaca mé ar [radhar]? mo shúil
Bhí da chíoc chruinne in a brollach
S bráid mar an iubhar
Bhí cum seang. Singil. Gan mhilleadh, gan bláth, gan luth.
II
Smaointigh mise sníor bhfada gur Threoruigh mé.
Caide mar rachainn un siosma scun comhraidh leis
Ór na crainne ‘sbíodh agam s dhá mile bó
Go dtábhairfinn don ainir é ar mhalairt ar chúpla [po]?
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 10:02
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
III
Ní dhearn sin gnaithe na dhiaidh sin gur tharraing sí siar go tigh Eoin S Ceitirn mar bfáig tusa leigheas do tá mise reid go deó.
Mhair sí sin ag deanamh méig gur bhual sé an dó dhéug sa lá Sé cupla soda a léigheas í. ‘S leig sise m’aer le gaoth.
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 10:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
gCualaidh sibh ‘n cuireadh fuair Brighid ‘S tarraing sí un fhéasta dar ndhóigh Cuireadh chun costais mor í le harradh bhí daor on tráigh D’ith sise coradh is céad de sgadáin gan faith gan fáth. ‘S gur thriomuigh sí an cuinneóg na ndiaidh nach í fuair an tsáith ardoigh.
II
Thainig sí chugainn trathnóna Is í ataiste líonta, lán bhí sí cur thaire na brúigh O, dfág sí an bharr fhad shuas Tháinig sí chugainn sna gárta bhfuil agaibh ndeór damh réidh D’ol sise milis is géar a rabh againn as [unmha]? na mbó.
III
Labhair sí liom fein ‘os iseal. Tá mise réidh go deó Ní bhfuig mé féin seo as mo [chnamha]?
Gan buidheacain fhaghail da chionn Tarraing mé cárta no dhó don earadh bhí aoibhinn cruaidh A fuaras ag Conall ‘s ag Brighid is aca bhí an grán ar doígh
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 10:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
siad caide mar bhí. Annsin thug an gasur lán a bpóca da ór agus da airgead dobhtha agus dubhairt sé go rabh sé ag imteacht seal uatha. Shiubhal sé leis go dtáinig se fhad le caislean mór agus bhí dream daoine ag ioma os coinne an caisleain. Chuaidh sé ag amharc ortha agus in a measg bhí ingean Iarla bhun an Sleoin. Comh luath agus chonnaic sé í thuit se i ngrádh léithi agus comh luath agus chonnaic sise eisean tuit sí i ngrádh leis, agus pósadh an lánamhain agus bhí baineis mhór aca a mhair seacht n-oidhche agus seacht lá agus bfearr an oidhche dhiorannach no an céad oidhche. Chuaidh siad san an t-ath iad sa an clochan. Baitheadh iad san agus thainig mise agus ní bhfuair mise acht stocai bainne reamhar agus bróga paipéar agus tá mé annso indiu agaibh se.
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
rabh aca aca iad féin agus dubhairt siad nach rabh Chuir sé ceist ar an athair an rabh an nduine cloinne aca agus dubhairt an t-athair nach rabh acht nuair a chualaidh an mháthair é thoisigh sí ag caoineadh. Annsin dubhairt an mac nach cuimhin libh na seacht gcúpla mac a bhí agaibh agus an duine amhain a bhí leis fein. Bhal mise an duine amain a bhí leis féin agus bhí mé ag éisteacht libh an lá a rinne sibh suas muid a chur ins an sciobol agus an sciobol a chur le téine. Dinnis mé do na gasraí eile é agus d’éirigh muid agus chuaidh muid ar cul an t-sean chlaidhe sin thiar go rabh an sciobol ar teine, agus d’innis sé achan rud dobhtha mar d’innis mise daobh se agus bhí an - lúth-ghair ortha nuair a chonnaic
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
innse caide mar d’éirigh leis féin agus d’innis seisean a sgéal féin agus annsin tu sé culaith úr do achan dhuine aca agus go leor airgid. Annsin shocruigh achan cúpla a dhul ar-ais cúig a aith féin agus dubhairt an gasur og go racadh seisean go bhfeicfeadh sé caide mar bhí a athair agus a mháthair ag deanamh amach. Nuair a tháinig sé fad leis an teach ní rabh duine ar bith le feiceal fan áit agus shiubhal sé isteach. Bhí a athair na shuidhe ins an choirneal ar shuisteóg agus a máthair ins an choirneal eile as a choinne ar shuisteóg eile agus cuma bhocht bhuadharta ar an bheirt. Ní rabh cuma ortha go rabh greim le hithe nó le hól aca. D’aithin seisean iadsan acht nior aithins siadsan é. Cuir sé ceist ortha an
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bréagh anois agus a tchifea ar do siubhal lae le na cheann dubh catach agus a choisgeim eadtrom a shuil loinreach agus a bhéal chumtha. Annsin cheannuigh sé ball éadaigh da achan duine de na cuid dearbhrathara agus d’imtigh sé leis go mullach an chnuic san aith a rabh siad uilig le castal ar a cheile. Bhí sé annsin roimh an chuid eile agus chuaidh sé ar chúl ardain sa dóigh go bfeicfeadh sé iad acht nach bhfeicfead siad san eisean bhí go maith agus ní rabh go holc nior bhfada go dtáinig siad achan chúpla mar d’imtigh siad agus nuair a bhí siad uilig chruinnig d’eirigh seisean in a sheasamh agus ní mo na gur aithin siad é leis an éideadh bhréagh a bhí air. Annsin thoisigh achan duine aca ag
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
airgid agus annsin fuair siad an croc óir. Rinne an maighistir dhá leath cothrom dó agus túg sé an leath go maith don ghasur. Annsin dhiol an maighistir fiacha a athara agus chuaidh an fear marbh fa suaimhneas ba góirid na dhtaidh seo go dtáinig an gasur isteach lá amháin agus dubhairt sé le na maighistir go rabh an lá agus an bliadhain istigh anois aige agus go gcaitheadh sé a dul ar cuaidh ar an bhaile. Maith go leor arsa an maighistir agus dimthigh an gasur. Sé an chéad rud a rinne sé culaith bréagh éadaigh a cheannacht do féin ó bhun go barr agus nuair a bhí sí air ní aitneochadh an duine gur bé an gasur beag bratóg ach é a thainig lá lá agus bliadhain ó soin ag iarraidh fastodh. Bhí sé na buachaill comh
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
isteach agus d’arduiugh siad leobhtha an chomhra agus d’imtigh leobhtha. Nuair a tháinig solus lae d’éirigh an gasur agus tug sé a aghaidh ar an Chaislean agus casadh an maighistir do ag teacht chuige. Bál arsa an maighistir caidé chonnaic tú aréir. “O aréir” arsa an gasur a chonnaic mé an t-iongantas agus tóisig agus d’innis dón maigistir achan fhocal mar d’innis mise díbh-se agus nuair a chualaidh an maighistir déireadh ní thabhairfeadh sé isteach go rabh dadaidh le fághail ag an ghasur acht chuir an gasur a lámh in a poca agus tharraing sé amach an paipear agus ní luaithe chonnaic an fear óg lorg láimhe a athára no d’aithin sé é. Annsin thug sé féin agus an gasur leobhta piocoid agus sluasaid agus thoisigh siad ag [toichilt]? go bhfuair siad an croc
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
is tá tú m’ bheadh me ábalta an sgéal seo a innse duit. Bhal, arsa an gasur níl gar damhsa sin a innse do mo mhaighistir no (ní) creidfidh se go bhfuil mise le pighinn ar bith a fhághail. Anois arsa an fear a bhí ins an comhra amarc thusa os cionn na fuinneóige sin shíos agus geobhaidh tú peann agus páipear ann agus tabhair cugamsa iad agus [aitneach]? aidh mo mác lorg mo láimhe agus ní bhéidh [tridbloth]? ar bith agat fa dtaobh de. Maith go leor arsa an gasur agus tug sé achan rud cuig an fhear mar hiaradh air. Nuair a bhí an sgríobh deanta ag an fhear luighe sé síos arais ins an chomhra agus cuir an gasur an comhla anuas air agus nuair a toisigh na coiligh ag sgairtigh tháinig na trí madaidh
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an fear a bhí istigh aniar in a shuidhe ar a thóin ins an comhra. Anois ar seisean leis an ghasur is mise athair do mhaigisteara agus tá mé ar shiubhal mar sedo leis na blianta le ceithre dhiabhal as Iofrainn agus beidh mé mar seo go ndioltar na fiacha a dfág mé gan díol nuair a bhí mé beo mo thighearna.
“Gabh túsa fhad le mo mac sin do mhaighistir agus abhair leis amarc ag cionn na leabtha ar ghnátach liom luighe uirthi agus gheobaidh se croc airgead agus amarc ag bun na leabtha agus gheobhaidh sé croc oir. An méid fiacha a bhí ormsa a díol amach as agus annsin dá leath cothram a deanamh de agus an leath go maith a thabhairt duitse, na acht go bé go rabh túsa comh neamh eaglach
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
i bhfad ní ba mheasa na na hoidhcheanna eile. Go direach ag an dó dhéug a clog bualadh ar an doras agus isteach leis na ceithre mhadadh mhóra dhubha agus thoisigh siad aníos agus síos an t-úrlar indiaidh an comhra a fhághail ag taobh an ghasura. Bhí go maith agus ní rabh go holc acht deir leis an ghasur ins an deireadh go gcuirfeadh sé ladhar an mhaide briste isteach faoi clár na comhra go bhfeicfeadh sé caide a bhí istigh. Rinne sé sin agus thóg sé clar na comhla suas orlach agus chonnaic sé go rabh duine beó istigh ins an chomhra. Bhí sé ag dul a leigeann síos arais nuair a labhair an fear a bhí istigh leis agus dubhairt “fosgail siar an clár”. Caith an gasur an chomhla siar on cómhar agus d’éirigh
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
do agus ma bhí iongantas ar an mhaighistir é fheiceal an cead maidin bhí da oiread iongantais air an dara maidin. Chuir sé ceist ar an ghasur caide mar d’éirigh leis agus d’innis sé dó go díreach mar tá mise indiaidh innse daobhtha-se. “Anois” arsa an maighistir bhearfaidh mise fiche punnta duit ma théidheann tú agus fannacht ann anocht. Dheanfaidh mé mo dhicheall arsa an gasur. Rinne sé a chuid timíreacht go dtáinig an oidhche agus annsin chuaidh sé go dtí an teach beag agus chuir sé síos teine mhaith. Dhruid sé an doras agus shuidhe sé ar an stól agus túg sé an maide briste leis agus chuir sé idir a dá chois é. Bhí go maith agus ní rabh go holc go dtáinig an meadon oidhche, agus d’éirigh an stoirm an toirneach agus an gaoth mhór
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
theidheann tú agus fanacht ann anocht”. Dheanfaidh mé mo dhicheall arsa an gasur. Rinne sé a chuid timíreacht go dtáinig an oidhche agus annsin chuir sé sios an teine agus druid sé an doras agus chuir sé an maide briste idir a dhá chois agus shuidhe se annsin go dtáinig an meadhon-oidhche agus go díreach nuair a bhual an clog an buille diorannach suid isteach na madaidh agus [tonseg]? ag chlamhairt ar a chéile agus d’éirigh an stoirm miltíneach amuigh agus ma bhí sé olc an chead oidhche bhí se naoi n-uaire ní ba measa an dara hoidhche. Nuair a thoisigh na coillig ag sgairtig thog na madaidh an chomra agus d’imtigh siad, agus rith an gasur fad leis an caislean. Casadh an maighistir
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus ag clamhairt ar a chéile, go rabh an lá ag glanadh agus gur thoisigh na coiligh ag sgairtigh. Annsin thainig siad agus thog siad an chomhra agus d’imthigh siad agus ní luaite fuair an gasur ar shiubhal iad na d’imtigh sé féin fad leis an Caislean.
Nuair a bhí sé comhgarach do connaic sé a mhaighistir ag teacht in a airicís, bhí iongantas mór ar an mhaighisthir é fheiceal ag teacht no ní rabh an nduinne da bhfanadh ann go maidin nach mbíodh marbh ar maidin. “Bhal” arsa an maighistir “caide mar d’éirigh leat no caide a chonnaic tú areir”. “O” arsa an gasur is mise a chonnaic na rudai aistidheacha” ag innse dó mar d’innis mise dibhse. “Anois” arsa an maighistir “bearfaidh me deic bpunnta duit mo
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
go dtí an teach beag. Cuir sé síos teine mhaith druid sé an doras agus tug sé an stól beag leis agus shuidhe sé air agus thug sé an maide briste leis agus chuir sé idir a dhá chois é. Bhí go maith agus ní rabh go holc, go dtáinig an meadhon oidhche agus nuair a tháinig d’éirigh an gaoth. Thoisigh na clocha-sneachta, an toirneach agus na soillshe agus [dheanfa]? amach leis an domeann a bhí ann go mbeadh acán rud da rabh amuigh [sguabt]? ar shiubhal ag an gaoth mór. Nuair a bhúal an clog beag an buille dionanach, den dó-dhéug buaileadh ag an doras agus thainig ceithre madadh mhóra dúbha isteach agus cómhra leó eadtorra agus thoisigh siad ag tafant. Beig siad an chómhra síos ag taobh an ghasura agus thoisigh siad ag rathaidh aníos agus síos an t-úrlar
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
féin i mbéal a cinn. Siubhal sé leis go rabh an neoin beag agus deireadh an lae ann, agus thainig sé fad le caislean agus teach beag le na taobh. Rinne an maighistir é fastodh ar feadh lae agus bliadhna agus ní rabh mórán oibre le deanamh aige acht aire a tabhairt da mhucha. Bhí uaigneas iongantach air mar ní rabh duine ar bith ins an chaislean acht é féin agus an maighistir.
Tráthnóna amháin nuair a bhí a cuid oibre uilig deanta aige chonnaic sé an maighistir ag teacht chuige. Anois arsa an maighistir bheirfidh mise chúig phunnta duit mo théidheann tú agus suidhe ins an teach bheag sin shuas anocht go maidin agus innse damsa ar maidin caide mar chaith tu an oidhche. Maith go leor arsa an gasur deanfaidh mé mo dhicheall. D’éirigh sé ‘na sheasamh agus chuaidh sé
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
seisean caide atá le deanamh againn. Dubhairt cuid aca gur bhfearr dobhtha a dul ar ais chuig a n-athair agus dubhairt cuid eile nar coir. Bhal arsa an gasur beag mo théidheann muid arais b’éidir gur cleas a [d’imtireadh]? sé oraid agus nach mbeadh duine ar bith againn ag éisteacht leis. acht bhfuil fhios agaibh caidé ba choir dúinn a dheanamh. [Acan]? Chúpla a dhul ar siubhal ar fastodh go cionn lae agus bliadhna agus rachaidh mise liom féin. Nuair a bhéas an lá agus an bhliadhain istigh tiocfaidh muid uilig go barr an chnuic móir sin suas go bfeicfimidh caidé mar eireochas le gach duine againn. Bhí go maith agus ní rabh go holc d’imtigh gach cúpla mar tháinig siad ar an t-saoghal a bhealac féin agus d’imtigh an gasus a bhí leis
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
go gcuirfeadh sé an sciobol ar teine mar nach rabh biadh ar bith aca le tabhairt dúinn”. Ní chreidfeadh na páisti eile é acht ins an deireadh túg siad isteach dó agus rinne siad suas a n-inntinn go racadh siad amach as an sciobol agus go suidhfeadh siad i gcúl an tsean-chlaidhe agus go bhfeicfeadh siad, caide a dheanfadh a n-athair. Bhí go maith agus ní rabh go holc ní rabh siad a bhfad ar chúl an chlaidhe go bhfaca siad a n-atair ag teacht agus lán an mhaide bhriste de aibhleógi leis agus níor bhfada go rabh an sciobol ar dearg lasadh, agus nior bhfada ‘na dhiaidh sin go dtí nach rabh ins an sciobol ‘na bhallóig, agus shaoil an t-sean lanamhain go rabh na páisti na gcual chnámh. Anois arsa an gasur beag “caide dubhairt mé libh”. Anois arsa
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
fhághail dobhtha agus is feárr sin na iad bás fhághail leis an ocras, mar ní bhéidh fhios aca rud ar bith fa dtaobh do. Sá deireadh d’aontuigh an bhean leis agus nuair a thainig an oidhched agus fuair na paistí a suipear. D’iarr an t-athair ortha a dul go dtí an sciobol mar sin an áit a rabh siad ag dul a codladh feasta. Rinne na páistí mar d’iarr an t-athair ortha, agus cuaidh siad siar fad leis an sciobol agus thoisigh siad ag baint dobhtha a gcuid cirteach nuair a labhair an gasur a bhí leis fein agus dubhairt sé “bhí mise taobh amuigh den doras indu nuair a tháinig mo athair isteach agus dubhairt sé le mo mhathair go gcuirfeadh sé sinn ins an sciobol anocht agus ag an meadhon
ball sinsearach (stair)
2020-10-06 09:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí sean lanamhain ann uair amháin agus bhí seacht gcúpla mac aca agus gasur amháin leis féin. Bhíodh na paistí seo amuigh i gcomhnaidhe ag deanamh grinn dhobhtha féin gach cúpla mar tháinig siad ar an tsaoghal agus an gasur a bhí leis fein bhiodh sé i gcomnaidhe taobh amuigh den doras ag deanamh grein do fein.
Lá amháin tháinig an th-athair isteach agus bhí a bhean ‘na suidhe ag caoineadh i cois na teineadh mar bhí siad an bhocht agus ní rabh aon rud faoi bhallai an toigh aca le hithe. Níor labhair an fear tamall agus ins an deireadh dubhairt sé le an mnaoi_”Bhi mé ag smaointeadg na páisti a chur ins an sciobol anocht agus nuair a bhéadh an meadhon oidhche ann an sciobol a chur ar theinidh na ní thig linn biadh a
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Go bhfuair sí suailce ó na haon Mac Uasal go dearn Se an Marbhanach beo.
Is beannuigh rI.
V
An cúigeadh suailce fuair an Maighdean Bheanuighe badh í sin an tSuailce mór [(u]?
Go bhfuair sí suailce o na haon Ma go dearn sé fion den uisge
Is beannuigh rI.
VI
An seiseadh suailce fuair an Mhaigdhean Beannuighe badh í sin an tSuailce mhór
Go bhfuair sí suailce o na haon Mac Uásal gur fhosgail se geara na bhflaithis.
Is beannuighe rI.
VII
An seachtmadh suailce fuair an Maigdean Bheannuighe badh í sin an tSuailce mhór
Níl an duine da naomh rochadh A [Éid]? Is a deirfeadh na seacht suailce.
Nach mbeadh go séoruighe in Glór.
Laethe Lomaire. Loin. Na laethe
diorannach de na fuighligh (feabhra
Sgarfaidhe na cuaice. Stoirm na
Cuaice ins an bhealtaine.
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Na seacht suailce a fuair an Mhaigdean Muire.
Paidir. An chead suailce fuair an Maigdean Bheanuigh badh ní sin an tsuailce mhor
go bfuair sí suailce ó na haon Mac Uasal go bfuair sí é sa stabla.
Is beannuigh d’aon mac og. Is beannuigh naomh Muire Oig
II
An dara suailce fuair an Maigdean Bheannuigh badh ní sin an tsúailce mor
go bhfuair sí suailce ó na haon Mac Uasal go bfuair sí é ag siubhal
Is beannuigh [rI]?
III
An triomhadh suailce fuair an Maigdean Beannuigh badh í sin an tSuailce mhór
Go bhfuair sí suailce ó na haon Mac Uasal go dtug Sé da athair cabhair.
Is beannuigh [rI.]?
IV
An ceathramadh suailce fuair an Maigdean Bheannuigh badh í sin a tSuailce mhor
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Dul a luighe ar mo leabaidh damh
Dul i mbáis codhalta damh
Tá ceithre chornáil ar mo leabaidh
Is ceithre aingle ortha sgabtha
A Dhia bí amuigh a Dhia bí istigh
Dia is Críost bí fán teach
Is mo thig dadaidh orm in mo chdhladh
Maighdean Muire musgail mé.
----------------------------------------------
Paidir.
Failte romhat a Mhuire Mhóir. A mháthair Iosa. Realt na Maidne, Tú sgith na measg. Is Tú anam corra. Thóg a bhlát a tuit le hádh na mór agus grásta duitgur thog tú an t-uan, a shaothruigh sinn anois agus an uair a leag muid ann. Tabhair dúinn siadhchan dé is sgaoil na glais a cheangluighis mé. Tabhair greim don bhocht, is don dall a shúl a (Mhaighdean) Mháthair Múirneach Rí na [Iudas]? Cathar na suailc, realt gan [reach]?
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Turas na gceithre gcros. Turas ar rugadh Críost. Eirigh agus réithigh do mnaoi ata ag dul chun bháis. Eirigh féin Aon Míc. Is agat ata fiios. Baist an leanbh agus fág an béan slán. Sgriobh an órtha seo ar túmba Criost. Níl aon duine fear na bean a deirfeas an paidir sin trí huaire achan lá nach bhfeicfidh an Mhaighdean Muire trí huaire roimh a bhás.
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sibar na deora.
Líon mo chroide le grádh damh athair,
Nigh mo láimh ó small an peacaidh
A aon Mic Muire. na sgar uaim anois
Na ar uair mo bháis Amen.
A Mhaighdean Glormar.
Ó fir máise, is tú mo stor, mo
leoman, mo thaiscidhe.
Is tú atrach dilis ag dul romham
Ins na casain.
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
gCluim sibh mise lucht na sgabaill
Na deanagaidh faillighe in [bur]?
Is minic a bíonn gan [corra]?
‘Sé ‘na luighe ar leabaidh an [bha]?
A duine bhocht gan ciall.
Na dean [breug]? le Muires
‘Sna hith feoil ceadaoine.
Na hagaint de tinneas.
Is bí amhall don chléir.
Is do na cuig pleachaca Muire.
Glac Caoimineach in dilis dé.
Agus beidh tú ar fheasta.
Ar cros na n-aingeal.
Bhí Muire is a Mac
Ag siubhal amuigh
Sa lá tar mhise di, is do deis lá [sgal]?
Breag na mbrainnse oir.
Níl aon duine da gcaitfidh mo
Chulaith mar is coir (ins an [glo]?
Nach mbéid seilbh agam ar a anam
A Bhainriogh an na bFlaitis, Sgathan na [nG]?
Is leath an gré mo casadh.
Ar maidin is tráthnóna,
Sadbhal mé ar na peacaidh.
Agus cuir mé ar an eolas.
Go poball na h Airighe. Mar
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
de dealga.
Freagra. Tom sgeach.
8. Cuirtear ar an tábla e, gearrtar go minic é acht ní [itthear]? ar cor ar bith é.
Freagar. Paca cárdai.
9. cá h-ait i mbuaileann an gréasaide an cead tairne in an bróig.
Freagra. Ins an cheann.
10. Is loime é na an dearna agus níl bliadhain ar bith nach mbaintear lomairt de.
Freagra. Lín.
11. Caide is fiu sgadan nuair atá a leath [itte]?
Freagra. Is fiu é thionntodh agus an tad eile [itte]?
12. An rud a chaiteann an fear bocht ar shubhal agus cuireann an fear saidhbhir in a pháca é.
Freagra. Smug.
12. Lan toigh agus lan gáraide d’ualan an méid atá in Eirinn lán sgála a baint as.
Freagra. [To-]?
12. Tá bean bheag amuigh annsin, Tá sí ro ronncach. Cósa beag dubh uirthi, bearad agus plancad.
Freagra. Beachóg.
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
1. Caide an da nidh is lugá mhaith ar an domhan.
Fr. Bean donnaigh agus caoire foghmhair.
2. Táinig éan gan cleite, agus leighe sé i gcúl na sgreige, tháinig ean gan béal, agus d’ith sé ean gan chleite.
Freagra. Sneachta.
3. Cú dubh agus a haghaidh soir da bfuigfea í caide deánfa léithi acht a dóigheadh.
Freagra. Cruach monadh.
4. Ta sé thall agus tá se tbhus, Tá sé ar leac an ghearain dhuinn.
Freagra. Ceo.
5. Bunóg arain agus tan sgála cunamair.
Freagra. An gealach agus na real togai
6. Dá chois aici-se, agus trí cosa aige-san. Dá ghluin s’ aice-se leis an t-suil aige-san.
Freagra. Bean ag sniomh ar thuirne.
7. Bhí mise lá ag dul chun bainse, casadh damhsa stroinséar bhí naoi mbun air agus naoi mbarr agus naoi gcead déug
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
IV
Thainig mé isteach in tigh ann,
‘S bhí an tsean bhean ins an chlúdaig
D’fiafruigh sí go múinte,
Ca háit ar tógadh mé.
Labhair mé léiti os iseal.
‘G’us dubhairt mé gur in Eirinn
Ar lámh le loch Eirne.
I dtosach mó shaoghail.
V
Ceád fáilte roimh fir do, thíre.
Sul a gclunfidh mé do dhaoine.
Na gur tógadh mise i dtus mo sáoghail
Ins an bhaile bheag le do thaobh.
Is com da geallamhaint bréige.
A chur tú riamh in iúl damh.
Nach lasadh grian ar fhéar
Na go ndeanfaidh ar ndáil.
VI
Da bfheicfeadh sibhse Máire,
Na seasamh ar na háirde.
Ba ghile a bráith namh rósa.
Na blár ban na n-ubhall.
Ba chosamhail í le Venus.
Sé ghluaiseas sí ‘na léime.
Sa phlannda na loch Réamhaigh,
Is ró aoibhinn do siubhal.
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Gradh udaig bhreóig agus mhill mé,
Is iomda sin fear óg a chlaoidh sé.
Bíonn daoine ag cur i n-iúl damh,
Nach nidh a bhíos ann.
Is fada mé da innse,
Is mé tuitim i gconsuinsím.
Gur cailin óg a d’feall orm.
Is nach bhfágham í go bráthach.
II
Smaoin teadh rinn mé in m’inntin.
Agus chómhnaidhe sé go cinnte,
Go dtréigfinn féin mo bhunadh.
Is go rachainn ‘un Oileain Úir.
Tá mé ag iarraidh impí.
Ar an Ard Rí tá os mo cheann,
Le mé shadhbhal ar gach contabhairt.
Na go gcriocnuighidh mé mo shiubhal.
III
Siubhal mé fiche míle,
‘S níor casadh orm daoine.
Capall, bo, na caoire.
Dheanfadh ingilt ar an fhéar,
Coillte dlúth agus gleanntain,
Agus búirfeach beithigh állta,
Fir agus mná ‘s gan tuinnt ortha
A chasfainn fá mó mhéar.
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
féin.
Freagra. Coigilt na teineadh.
64. Suid amach an staideóg.
Súid isteach an staideóg.
Suid amach Ruaidri beag na gceithre gcos.
Ag beireann ar an staideóg.
Freagra. Cat indiaidh lucóige.
65. Anonn ar an ath, agus anall ar an tsruthan, giarfiadh bán agus snáithe dubh.
Freagra. Breac ar slat iasgaireacht.
66. Chuaidh gasur treasna na habhna, bhí pighinn le díol aige. Ní rabh pighinn ar bith aige. Caide an dóigh ar dhíol sé í.
Freagra. Le dá leit-phighinn.
67. Chuaidh dubh agus bán suas an cnoc. Thainig an dubh anuas agus d’fan an bán shuas.
Freagra. Lach ag breith uibhe.
68. Bíonn sé san abhainn agus ní bhaidhtear é. Bíonn sé sa teine is ní doughtear é.
Freagra. An ghrian.
69. Caide ná trí nidh is mo a cuireas luthghair ar Dia.
Freagra. (1) Sean daoine bás fagail. (2) lanamaineacha a bpósadh. (3) Agus páisti theact ar an tSaoghal.
70. Caided na trí nidh is boicht.
Freagra. Teach gan bean, boiteach gan bó, agus teach pobaill gan sagart.
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
55. Beirt da tábhairt ó cheann amháin agus ceann amháin da fhághal.
Freagra. Cúpla uan da dtabhairt ó chaora.
56. Caide an rud a léigis an ghrian agus a chruaidheas an t-uisge.
Freagra. Im.
57. Fear ag siubhal ar an tráigh agus a theach ar a druim aige.
Freagra. Silide.
58. Suidhe mé ar mo ghiorra-bheaga d’amharc mé faoi mo [shúihe]? agus chonnaich mé an marbh ag cur na mbeó.
Freagra. Coigilt na teine.
59. Caide atá uilig na ghruaig agus gan croiceann ar bith air.
Freagra. Rópa.
60. Caide an chead rud a ghnidheas tú nuair a théid tú isteach sa leabaidh.
Freagra. An leabaidh a bhrughadh
61. Caide an fath i mbíonn pislin leis an bhuin.
Freagra. Ní thig leithi sileóg a chaitheadh amach.
62. Dá fhear dheúig ar leabaidh gan aon duine aca ar coladh na ag balla.
Freagra. Túirne mór.
63. Caide chodluigheas in a shalacar,
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sodarnaigh, thigeann sé anall ag sodarnaigh, agus líonann sé a bholg ag sodarnaigh.
Freagra. Túirne beag.
50. Cá mhéud taobh atá ar bosca.
Freagra. An taobh istigh agus an taobh amuigh.
51. Maide briste beag na gcloch, is beag an t-iongnadh do bheith bocht, tá sé thall agus tá se abhus, I lice ghearan donn agus a gcoillte na measg.
Freagra. An ghrian.
52. Itheann capall cloch arbhar gach seachtimhain go ceann bliadhna, ar 7½d an chloc. Caide dtiocfadh sin fad leis i ndeireadh na bliadhna.
Freagra. Aolach.
53. Caide mar cuirfea dearnad i gcomortós le produstanach.
Freagra. Itheann an bheirt aca feoil dia hAoine.
54. Caide an posta is luga suim amuigh.
Freagra. Serbhal próisti, (béid tu tamall maith ag siubhal sul i ndeirfidh duine leat. Bail o Dia ar an obair.
ball sinsearach (stair)
2020-10-02 09:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
41. Teach beag bídeach, bídeach. Ní choinneochadh sé locog agus tá oiread fuinneóga air agus atá ar theach an righ.
Freagra. Mearacan.
42. Ribeacha ‘muig ribeacha istigh tóg do chos agus sáith isteach é.
Freagra. Stocai.
43. Ca mhéud tobar a deanfadh abhainn.
Freagra. Ceann amhain da mboin sé mór go leor.
44. Cluasa gan ceann, asna gan druim, tóin gan ruball.
Freagra. Toban.
45. Trí cosa anairde, da cois faoi a ceann in a toin, agus a thóin in a ceann.
Freagra. Fear agus pota ar a ceann.
46. Giarr-fhiadh domn, shiubalann sé Eíre agus ní fliuchann se [bon]?
Freagra. An ghealach.
47. Siúd ins an chlúid í agus dhá cead súíl uirthi.
Freagra. Ridil.
48. Cailleach ca choill, árd a glaim, puisiní iarainn, agus fiacail cruinn.
Freagra. Tuagh.
49. Téigheann sé anonn ag
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A man the name of Kelly owned this field. He emigrated to America about 100 yrs ago. John Farrell owns it at present.
Belmount.
During the Penal times Dean Maguire, known as Barney Maguire lived in Belmount House. He was the head Bishop for the greater part of Ireland and had another house in Limerick known as Belmore "In those times all big protestants had "Bell" to their house names. Danial O Connell slept in Belmount when visiting the Dean. Dean Maguire is buried in the Roelig, his dying request was "Bury me with my people" (he always refered to the people of Kilbeggan as his people) and face me towards Belmount" and his request was granted.
Brewery House.
This house was once a Brewery belonging to Egans and that is how it got its name.
Coal Hill.
This hill is in view of the Dublin Road. It is called by that name because coal is supposed to be in itt.
Newell's Bridge.
This bridge is situated outside Ballingore
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
is a bhfuil ceann air.
33. Caide ata anuas agus suas agus ní corann sé am ar bith.
Freagra. Bealach mór.
34. Caide atá comh dhomain le lofrann.
Freagra. Mearcan tailliúra.
35. Caide tiontuigeann agus ní bhogann sé ar cor ar bith.
Freagra. Bainne milis nuair a eirigheann sé reamhar.
36. Caide thig leat-sa dheanamh nach dtig le Dia dheanamh.
Freagra. Ní tig leis éirig agus fear nios fearr na E féin a chur ‘na suidhe.
37. Caide an rud is críonna ins an domhan.
Freagra. Clog.
38. Caide an fath i gcaitheann an muilneor bearad bán.
Freagra. Le ‘na cheann a coinghbheal té.
39. Caide beireann uibh in achan poll.
Freagra. Clocha sneachta.
40. Chuaidh fear suas an bealach mór agus síos an bealach mór agus tug sé an bealach leis ar a dhruim.
Freagra. Fear ag cur tuighe.
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Connigheann sé uisge.
Freagra. An crochadh.
24. Caide tá mór agus fhásas beag.
Freagra. Coinneal.
25. Caide tá ag siubhal agus a ceann síos.
Freagra. Táirne bróg.
26. Tá capall beag agam, ‘sa dhruim leis an bhalla. Itheann sé oiread feir ó seo go Dún-na-nGall.
Freagra. Teine.
27. Cá mheud ribe i ruball madaidh.
Freagra. Tá siad uilig ar an taobham
28. Caide fhásas go dtí an talamh.
Freagra. Ruball bó.
29. Ca méud ruball bó a rachadh suas fhad leis an spéir.
Freagra. Ceann amhain da mbiodh sé fada go leór.
30. Caide bhainfeas tú le é dheanamh fada go leor.
Freagra. Uaigh.
31. Tá sé fada agus tá sé caol, agus níl morán leitead aige, agus tá gúna glas ar achan taobh.
Freagra. Bealach mór.
32. Ce an fear a caitheann an hata is mó.
Freagra. An fear
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus codluigheann sé amuigh san oidhche.
Freagra. Casan.
16. Caide gearrthar san choill agus níl sé fada na cam.
Freagra. Dusta an cheainn.
17. Caide mar cuirfea sagart agus suinear i gcomartas le chéile.
Freagra. Mar cuireann gach duine aca cúplaí le chéile.
18. boitheach lán de caoirigh bána agus madadh ruadh ‘na measg.
Freagra. Do fiacle agus do theangaidh
19. Ce’n pairt don bhuin a théid isteach san bhoitheach an chead uair.
Freagra. A hanail.
20. hicipici taobh amuigh den chlaide, hicipici taobh istigh den chlaide. Ma bhaineann tú da hicipicí. Bainfidh hicipici greim asat.
Freagra. Cúlfathaigh.
21. Caide tá lan agus a choinneachas tuilleadh.
Freagra. Pota preatai nuair a cuireas tu uisge ann.
22. Caidé tá mór agus fáigheann se beag.
Freagra. Athaigh aoil.
23. Caide ata lán poill agus
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
8. Tá sé na chodladh agus a cheann in a shúil.
Freagra, Buaidhreach
9. Shíos annsin san gháraidhe,
Tá na mílte bean uasal.
Ag damsa go deas.
Gunaí glasa agus hatai gorma.
Freagra gáraidhe préatai.
10. Muiltin iarainn agus ruball olna air.
Freagra. Snathadh mhór agus snáite olna innti.
11. Truir mac Conall Cnaomhaigh ag baint luachair maidin cheoigh, an méid a bhain siad caith siad ar siubhale ‘San méid nar bhain thug siad leó
Freagra. Fear ag baint feasóige de.
12. Caide an fáth i bhpiocann an t-ean an pota.
Freagra. Ní thug leis é a lígh.
13. Caide beireas tú isteach ar do dhruim agus a theidheas amach mar síoda.
Freagra. Móin.
14. Caide an fáth a n amarcann an fear isteach ins na bróga.
Freagra. Ní tigh leis dul isteach agus amharc amach.
15. Teachtaire beag ó teach go teach
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
1. Tcim é ‘sn feicim é.
Sin thall ar an chnoc mhor é
Luigheann sé sa drúcht
‘S ní éirigheann sé gan cuideachta.
Freagra. An bás.
2. Ceathrar ar crith
Ceathrar ar rith
Beirt ag deanamh an eolais,
‘San labaineach ar deireadh.
Freagra, Bó.
3. Thut an bhó beag le binn,
Agus ni rabh innti acht saile uilig.
Freagra, Silide.
4. Tchifidh an tsúil é.
Santochaidh an croidhe é,
‘S bheirfidh an lámh leis é
Freagra, Gadaidhe.
5. Toit ar sliabh gan teine.
Freagra, aolach-bó.
6. Tá bean beag amuigh annsin agus
sgian sáidte i dtoban innti.
Freagra, Measgan ime.
6. Tá bean bheag amuigh annsin
agus crios da cuid féin uirthi.
Freagra, Pionan arbhar.
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
VI
Mas fear tú a bhaineas den ól.
Ní mholam go mór do cheird.
Is olc fhóireann sé de duine de do short
[B]?oiseacht ar bhuaidreadh tSaoghail.
Acht fan ar an bhaile da mo cóir
Is bí ar an nos liom fein
Agus gheobaidh tusa talamh go leor
Agus mise go deo mar mhnaoi.
VII
D’freagar mé an ainir gan [bhrót]?
Mar ghlac mé go mór a sgéal.
Stad de do bheadail níos mó.
Ní duine den tseort sin mé,
Acht druid anall ó mo coir.
‘S stad de do ghlór gan ceill.
No racfaidh mé os coinne mo [srón]?
Amach ar tír mór i léim.
VIII
Ní feadam-sa moladh ar feabhas,
Sí lagaidh go mór mo chroide
‘Sníl ‘n duine da bfeucfeadh í an [tseoidh]?
Nach dtuitfeadh un broin da díth.
Ní fhacfaidh mé a leitid go fóil,
I mbealach nan rod i mbím
‘S da gcastaidhe i mBaile n’ Atha Móir.
Bheadh cailiní óga ar phighinn.
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
III
Thuit muid ‘un tuirse ‘s un bróin,
Is dfiafruigh mé dón oig mhnaoi chaoin.
Ca bfuigeadh muid gloine le hól.
A thógfad an brón seo dinn.
Tá teach beag i leat-taobh an róid
Is coinnigheann sé ‘g comnuidhe braon.
Gabh thusa is rapal an bórd.
‘S ní thiocfaid ort feoirlín dhíol.
IV
Nuair chuaidh mise isteach go [tigheól]?
Badh fhaiteach go mór mé suidhe.
Ar eagla go dtiocfadh an tóir
Is go mbainfidh an oig-mhnaoi díom.
Bhí biotaite fairsing go leor.
Is beagan dí da h-ol sa ur,
‘S da n’ólfainn-se gallun Uí Domhnaill
Bád furust mo sgór a díol.
V
Nuair a fuair muid gac cinneal ar fhoir dúim.
Se d’fiafruigh an oig-mhnaoi chaoin.
Ca háit i mbíonn tú do chomhnaidhe.
No gcoinnigheann tú cró duit féin.
O’ bím-se seal i dtig n’ól
‘S ní dheanamh aon lon den phiginn.
Acht an méid a saothruighim sa ló
Go gcaithim é le spórt san oidhche.
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I
Chuaidh mé na Rosann ar cuairt
Go mbreithnuigheann uam an spéir.
Thart fa na hoileann do ruaig
Mar eilit is cú na diaidh.
Se déirfeadh gach duine fan chuan
Tráth chuaidh mise síos fan chéid
Aithnighim go maith ar do ghruam
Gur fear thú bhfuil tóir do dhiaidh
II
Casadh damh an ainir deas choir
‘S mo casadh sí labhair go gear.
Chonnaic mé fear as tigh mór
Ag imtheacht gan bhróg inde,
‘Se mheasam gur tusa an fear óg
I bhfuilfear sa tóir na dhiaidh.
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
IX
Ag éirigh amach ar maidin domh.
Is mo bhutaisí orm cóiruigh
Aníos ag cionn an bhealaigh
Agus síos arís an stroic sin.
Casadh Sónaidh Dearg orm
‘S d’iarr mé arsan comhairle
Sé dubhairt sé pill abhaile
‘S na spáral cuid do chomharsan
‘S ólfamuid sláinte na n-éanlaith.
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nead ag an dreoilín
Mar bhéas ag an ghandal
Cearc uisge ‘gus an spideóg.
Ag gabhail amhrain ar thrumpa,
Madadh ruadh is a ingean.
Ann go fínealta ag damhsa,
‘S olfamuid sláinte na néanlaith.
VII
Níor bhain an dhreoilin a hata de.
Go dtáinig sé ‘na láthair
Bhual an-tiolar spur air.
Agus thug sé léim a bha bhán.
Na rabh míle maith agat
A iolar mhór na spaige.
Na beag ar thóin do putóige
Mise is clann mo mháthartha
‘S ólfamuid sláinte na néanlaith.
VIII
Gheall an t-iolar a hata domh
Ar leitid mo baise de lásaí.
Bonn garbh airgid
In a lamh féin na s
Stocai míne géala air
‘S bróga leathar Spáinne
An bhfuil an fhear ag coramac.
Na ag liam an paidrín pháirtigh
‘S olfamuid sláinte na n-eanlaith.
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A d’olfadh gloine leann annsin,
Comh maith le mac Ui Thuathlainn
Agus ólfamuid sláinte na néanlaidh
IV
Tháinig muineal fada
Dar’bh ainm di Corr-mhónadh.
Naoi n-doisin easgonai.
Da tarraingt in a cósta
Bhí splainnc as teine creast aici.
Barrach in a póca.
Feoil mhaith cearc annsin
Ar sput aici da rósadh
‘S olfamuid sláinte na néanlaith.
V
Tháinig an éanog chorr ann.
‘S salann léithi mar fhéasta
Go mbeannuighidh Dia is mise daoibh.
Ar sise leis an éanlaith
Ma dtugfaidh sibhse damhsa,
An ceann is reimhe de na stéiceacha.
Gearrfaidh mé go [huihe]? sibh
Mar bhocht ag iarraidh déirce.
‘S ólfamuid sláinte na néanlaith.
VI
Da bhfeicfeadh sibh-se an coinín
Sa luchóg istigh sa mhála aige
ball sinsearach (stair)
2020-09-29 09:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Deirigh an t-iolar mór amach
Ag cruinniugadh cuid na Casga
Le féasta tabhairt don t-seabach
‘S. leoga chan le gradh air
Thug sé sgéal an phobaill dobhtha
Iad a bheith ar a ngárda
Nach bhfuighfeadh seisean cearc aca.
Ó Corcaigh go Dun Phádraig-
Solfamuid sláinte na n-eánlaith
II
D’éirigh an chearc ba sine aca
Amach ar chlaidhe an gháirde
Is truagh nar ruaig an sionnach mé
No iolar mór na spaige
Sa cluiche nac bhfuigheann sé
Cead a dúl na sráide
Le mo grainin beag a piocadh
Achan áit i bfuighinn ar lar é
‘S olfamuid sláinte na n-éanlaith.
III
Tháinig an fhaoileann bán
Anall as na tuaicheaill,
Leoga mo tháinig féin
Ní minic a bhi sí gruamdha
Na cuirfeadh sise an coralan
Comh binn leis na cuacha
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
rabh gar a bheith leis d’innis siad do gur b’iad féin na trí cliobogaí agus go rabh siad faoi gheasa go dtugeadh seisean thríd an méid a dtáinig sé tríd agus anois go rabh na geasa sgaoilte, agus go dtiocfadh leo a roga rud a dheanamh. Nuair a chualaidh seisean sin ní deanfad dadaidh gnoithe dó [acht]? iad a theacht abhaile leis agus fanacht aige, acht ní rabh gur do ann, agus ins an deireadh dfág sé slán ag an triur cailiní agus d’imtigh sé abhaile agus tá sé go maith on lá sin go dtí an lá indiu. Cuaidh mise an [t-ádh]? iadsan, an clocan, baitheadh iadsan agus thainig mise agus ní bhfuair mé acht stocai bainne reamhar agus bróga paipéar. D’ól mé na stocai, agus stroch me na bróga agus tá mé annso indiu ag innse an sgéil seo daoibh-se.
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
isteach ‘un toigh agus d’innis sé don mhnaoi caide mar bhí. D’iarr sí air fanacht sa bhaile anois agus gan a ceann a bhuaidreadh fa na cliobogaí feasda. Bhal ní iósfaidh mé greim bidh agus ní chodlocaidh mé an néal go bhfuigidh mé iad. D’imtigh sé leis agus bhí sé ag siubhal go rabh an abhain beag agus deireadh an lae ann agus thainig sé fhad le alt mór agus bhí trí cailiní ins an ált agus iad ag cíoradh a gcinn. Cuir sé tuaraisg ortha an bhfacaidh siad trí cliobogai agus dubhairt siad nach bhfacaidh. D’innis sé an sgéal uilig dobhta ó tus deiridh agus nuair a bhi sé innste aige d’iarr siad air a dúl na bhaile chuig na mhnaoi agus gan a cheann a bhuaidhreadh níos mo fá na chliobogaí acht dubhairt sé nach nólfadh sé deoch agus nach n’íosfadh sé greim agus nach gcodlochadh sé néal go bhfuigheadh sé iad. Nuair a chonnaic siad nach
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
choire agus amach ar an talamh, isteach sa dara coire agus amach ar an talamh, isteach sa triomhadh coire agus amach ar an talamh agus annsin bhí an bhéan og bainnte aige. Cuaidh sé amach annsin agus d’innis sé don chliobog caide mar bhí agus go rabh sé féin agus an cailin og le pósadh ámaireach. Maith go leor arsa an chliobog act na deán dearmad damh-sa. Ní h-eagal damh arsa an ghasur pósadh é féin agus an cailin agus bhí bainis aca a mhair seacht n-oidhche agus seacht lá agus bfearr an lá diorannach no an chead lá agus bhí oiread ul-ghardas [ar]? an lánamhain go dearn an gasur dearmad de na cliobógai. Comh luath agus a smaointuigh sé ortha rith sé ins na fatha fásgaide fad leis an stábla acht ní rabh cliobog ar bith annsin. Chuaidh se
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
leis an stábla agus cheanghail sé í. Chuaidh an maighistir go dtí a seomhra agus chuimhil sé an ioc-shláinte air féin ó bonnaí [a]? cos go mullach a chinn agus bhí na trí choire ag [guil]? aici-se agus léim sé isteach sa chead choire agus amach ar an talamh isteach ins an dara coire agus amach ar an talamh agus isteach ins an triomhadh coire agus túgadh tart seacht nuaire é ins an choire agus rinneadh cúal chnámh dó. Nuair a chonnaic an gasur caide mar bhí chuaidh sé amach agus d’innis sé caidé thárla don chliobóig d’iarr sí air a chuid éadaigh a chaitheamh de agus go g-cuimileochadh sise a teangaidh ó do o mullach a chinn go bonn na gcos agus chead aige a dhul isteach agus fiacailt an rud ceadhna a dheanamh. Rinne sé mar d’iarr sí air agus chuaidh sé isteach agus bhí na trí choire ag guil aice-se agus léim sé isteach sa chead
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ceann eile in a ghobh. Fosgail tusa ceann de na buideail agus dean suas mise comh maith agus thig leat agus cuimil an ioc-shlainte damh agus béidir go mbéinn comh maith agus a bhí mé ariamh agus béidir nach mbéinn. Bí buaidhreadh ar an ghasur nuair a chualaidh sé sin acht rinne sé mar d’iarr an chliobóg air agus thuit achan rud amach mar dubhairt sí. Nuair a fuair an buachaill an ioch-shlainte agus chuimhil sé ar an chliobóg é d’eirigh sí in a seasamh arais mar bhí sí ariamh agus chraith sí í féin. Is ar an ghasúr a bhí an luth-gair nuair a chonnaic sé sin, agus chuaidh sé a mharcaidheacht uirthi agus na trí bhuideal ioc-shlainte leis go dtáinig sé fad leis an maighistir. Thug sé an ioc-shláinte don mhaighistir agus tug sé an cliobog fad
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
leis an t-sean eán nach leigeann tú ar shiubhal na heánacha oga muna dtéighidh sí agus an ioc shláinte atá ins an Domhan Thoir a thabairt cugat. Imtheochaidh an fiach dubh agus ní thiocfaidh sé ar ais go cionn trí lá agus béidh aige le dúl tríd na seacht míle de chnoc teineadh. Racaidh sé fhad le bothán beag in a mbéid bean ag bogadh cliabhain agus ag measgadh póta cat-bhruith Tá an ioc-shláinte faoi an t-suisteóg in a mbéid sí na suidhe uirthi. Racaidh an fiach sios an simleir agus leagfaidh sé súithce ins an cath-bhruith agus eireochaidh an bhean le gugán fhágail leis an tsuithche a thógal as an phota agus geobaidh an fiach na trí bhuideal ioc-shlainte faoi an tsuisteóig agus imtheochaidh sé leis ag tarraingt ortsa. Tchifidh tusa ag teacht é agus gan ribe cluimhrighe air nach mbeidh doigthe de agus buideal faoi achan sgiathan de na chuid agus an
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
leis an t-sean eán nach leigeann tú ar shiubhal na heánacha oga muna dtéighidh sí agus an ioc shláinte atá ins an Domhan Thoir a thabairt cugat. Imtheochaidh an fiach dubh agus ní thiocfaidh sé ar ais go cionn trí lá agus béidh aige le dúl tríd na seacht míle de chnoc teineadh. Racaidh sé fhad le bothán beag in a mbéid bean ag bogadh cliabhain agus ag measgadh póta cat-bhruith Tá an ioc-shláinte faoi an t-suisteóg in a mbéid sí na suidhe uirthi. Racaidh an fiach sios an simleir agus leagfaidh sé súithce ins an cath-bhruith agus eireochaidh an bhean le gugán fhágail leis an tsuithche a thógal as an phota agus geobaidh an fiach na trí bhuideal ioc-shlainte faoi an tsuisteóig agus imtheochaidh sé leis ag tarraingt ortsa. Tchifidh tusa ag teacht é agus gan ribe cluimhrighe air nach mbeidh doigthe de agus buideal faoi achan sgiathan de na chuid agus an
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Chuaidh an gasur amach agus d’innis sé don chliobog caide mar bhí. Anois arsa an chliobog tá agus le dul ag mharcaidheacht orm-sa agus tá seacht míle de chnoc gloine, seacht míle de chnoc neimhe agus seacht míle de cnoc teinea againn le dhul tríd sula bfuig muid fhad leis an ait a bhfuil an ioch-shláinte. Nuair a thiocfas muid fad le leitid seo d’áit leagfhidh mise síos ar an talamh. Cuir tusa do lámh isteach im mo chluas chlé agus gheobhfaid tu miodog bheag sginne ann. Tabhair amach í agus sgoilt mise ó bhun mo rubhaill go baithis mo cinn, agus tionntuigh amach an [geir]? agus ní bheidh ann acht go mbéidh sin déanta agat go dtí fiach dubh agus a hál agus rachadh siad ag piocadh na [geara]? agus mo rinne tusa gasgaidheacht ariamh fadh greim ar na rudai óga agus [aba]?
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
seo chuaidh sé go dtí sean-dall a bhí ins an áit agus chuir sé ceist air caidé bhí le deanamh aige. Dubhairt an sean-dall leis go rabh trí bhuideal ioch-shláinte ins an Domhan Shoir agus da mbeadh siad aige agus iad a cuimilt do féin go mbeadh sé ábalta léim a thabhair isteach ins trí choire.
Tháinig an maighistír abhaile agus dubhairt se leis an bhuachaill go gcuirfeadh sé chun báis é ar an bhomaite muna dtéigheadh sé agus na trí bhuideal ioc-sláinthe a fhaghail dó a bhí ins an Domhan Thoir. Chuaidh an gasur amach go bronach agus dhinnis sé don cliobog ghorm caide a bhí le deanamh aige. Gabh isteach ar sí agus fiafruigh dó an leigfidh sé mise leat. Cuaidh an gasur isteach agus chuir sé an cheist ar an mhaighistir an leighfeadh sé an chliobog ghorm leis. “Arduigh leat í amach as mo amharc caide atá mise ag deanamh léithi” arsa an maighistir.
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
orm. Annsin fiafrochaidh sí duit an dtíg liom cúlóg a iomchur agus abair tusa nach rabh mo leitid ariamh faoi cúlóg. Annsin iarrfaidh sí ort í a cur ar do cúlaibh piosa agus abair tusa maith go leor agus nuair a gheobhas mise sibh bhar mbeirt ag marcaidheacht imtheochaidh mise agus ní dheanfaidh mé stad mara na mór [chomhnuidhe]? go dtig mé go caislean do mhaighisteara arís. Maith go leor arsa an buachaill agus d’imtigh an beirt leobhtha agus tuit achan rud amach mar dubhairt an chliobóg go dtáinig siad ar ais abhaile agus an cailín leo. Annsin [dhi]? dheanfath dadamh gnoithe don maighistir acht an cailin fhághail le pósadh acht dubhairt sise nach b-pósadh sí duine ar bith acht an té a léimfeadh isteach in trí coire de uisge galach agus ansin a léimfeadh amach ar an talamh slan [sadhbhair]? Nuair a chualaidh an maighistir
ball sinsearach (stair)
2020-09-27 23:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
leat. Rith an gasur isteach agus cuir sé ceist ar an maigistisr an leithfeadh sé an chliobog ghorm leis. “Áirdigh leat í as mo amharc ar seisean caide atá mise ag deanamh léithi”. Annsin labhair an chliobog leis an ghasur agus dubhairt sí. “Gab thusa ag mharcaideacht ormsa, agus nuair a thiocfas mise fhad leis an fhairrge léimfidh mé isteach agus treabhfaidh mé romham na h-iomaireacha gearra glasa agus líonfaidh mé mo dhiaidh iad go dtig muid go dtí an Dhomhan Thoir. Annsin tiocfaidh muid fhad le teach bréagh. Tar tusa anuas díom agus ceangal an srian de uirsin an dorais agus gabh isteach le do phíopa a deargadh. Béidh an cailin ar léithi ribe na gruaige ‘na suidhe shuas ar fuinneog baírr ag amharc anuas ormsa agus tuitfidh sí i ngradh liom agus iarrfaidh mé a ceannacht [uait]? acht na díol thusa cibe luach a beirfidh sí duit
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An té nach bhfuil láidir caithfidh sé bheith glic
An rud nach dtugtar as gheobhthar ann
Na tabhair do breith ar an chead sgéal go
mbeirfhidh tú ar an dara sgéal.
Muna gcuiridh tú ‘san Earrach ní bhainidh tú ‘san Fhóghmhar.
Nuair is mó an sport is coir stad de.
Ba mhinic bhris béal duine a shrón
Ritheann uisge domhain go ciúin
Nodlaig ghlas -- roilig mhéith
Is glas na cnuic i bhfad uainn, acht mas glas ní féarmhar.
Tá na sean - fhocla ag muinntear na háite seo go coitcheannta.
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
(1) Cuir síoda ar ghabhar agus is gabhar i gcomhnuidhe e.
(2) An te nach bhfuil ciall aige bheárfhaidh a saoghal ciall do.
(3) Ní mar shíltear bhithear.
(4) Ní hé lá na gaoithe lá na sgolb.
(5) Mol an óige agus tiocaidh sí.
(6) Is fearr lúbadh na briseadh.
(7) ní buan cogadh na gcarad.
(8) An fear nach n-iomcharann a chota lá tirim ní bheidh sé aige lá fliuch.
(9) An té nach n-ólann acht uisge ní bhionn sé ar meisge.
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá an tobar se comhgarach do an Dubhcortaídh ar bruach an Ghaothbearra. Ta crainn thart fa dtaobh de. Naomh Conal a fuair deánta é . Ní thig daoine i bhfad ar siubhal leis an turas a dheanadh acht ghnidh na daoine thart comhgarach é.
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
[nnistear]? sgéal fá’n tobar sin. Deirtear go dearn Naomh [Conall]? peacadh mór ina óige agus go rabh sé ar feadh bliadhanta ag deanadh aithreachais ar a shoin. Sa deireadh ba [aith]? leis fághail amach le comhartha éigin an rabh Dia [sásta]? leis. Lá amhain bhí sé tuirseach indiaidh breitheamhnas [aitríge]? a chuir sé ar fhéin. Shuidhe sé síos agus thuit sé na chodhladh. Nuair a mhusgail sé bhí ubh beirthe ag an faoileoíg i gcroidhe a bhoise. Ghlac sé seo mar chomhartha [no]? rabh Dia sásta leis. Fuair se tobar déanta ‘san áit [ugadh]? “Tobar na Faoileóige” ar an tobar sin. Thig daoine ann (fachoinne) a mbíonn déideadh ortha chuig an tobar agus ghnidh siad an turas. Léaghastar iad fosta. Tá an tobar seo comhgarach ag an droichead atá ar an Ghaothbearra.
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Rinneadh an-rud léasanna ag an tobar seo. Nuair áta ar ag deánadh an stáisiúin níl rachtanach acht cupla paidir.
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá a lán de thobair bheannuighthe i gCo Dhun Na nGall agus is tobar an Dúin an ceann is mo trácht air. Seo an doígh a bhfuair sé a ainm. Bhí sagart iongantach cráibhteach ann uáir amhain darbh ainm an t-athair O’Frighill. Bhí sé ag léagas na ndaoine o gach uile cinéal aicideacha. Bhí na sgorthai agus na sgorthai daoine ag teacht chuige achan lá, agus ní thiocfhadh leis freastal ar deireadh aca. Sa deireadh rinn se amach ar thobar a dheánadh. Acht ní rabh fhios aige ca h-ait le na dheanadh. Am amhain bhí sé ‘san Róimh agus bhí sé ag guidhe ca h-áit a shndeanfhad sé an tobar. Dfág sé slat na dhiaidh. Ar theacht arais do bhí an tslat sáithte ‘san áit seo. Ghlac sé seo seo mar chomhartha agus fuair sé an tobar deánta ‘san áit. Tháinig na daoine chuig an tobar annsin.
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
na luighe agus biorán suain ina ceann. Sgairteadh ar “Shúil le Gunna”. Sgaoil sé amach an bioran suain as a cheann agus mhusgail Cos Lúthmhar. Déirigh sé, Rith sé agus fuair suas le Cailleach Na gcearc, leag í agus bhain an buideal uaithe agus shroich an teach roimpi. Bhí án inghean bainte. Chuaidh an fear beag agus deireadh eile a mbealach féin. Chuaidh mac an righ agus inghean na bainrioghna go h-Éirinn agus posadh iad. Bhí bainfeis aca a mhair lá agus bhliadhain agus bhí an lá deireannach comh maith leis an chead lá.
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
tháinig sise ar maidin. Bhí dhá oiread iongantais uirthi an t-am seo acht níor dhubhairt sí dadaidh.
An oidhche sin mearacán a fuair sé. Thug sí leithe é i lár na h-oidhche chuig an fhathach. Scamhlail sí go maith é agus thug do an méaracán. “Sin i gcúl mo dhuirn é” ars an fathach, “ní bhfuighidh duine ar bith é go marbhaidh sé mé leis an claidheamh ata ós cionn an dorais. Dimthigh sise. Thug an fear beag leis an claidheam. Chaith sé an ceann dé’n fhathach agus thug leis an mearacán. Thug sé do mhac an righ é. Nuair a connaic inghean na bainrioghna go rabh an mearacán aige ar maidin chuaidh sí ar an daoraidh. Dimthigh sé sí chuig an fhathach, acht bhí sé marbh. Chuaidh sí chuig cailleach na gcearc. Dinnis sí deireadh duithe. “Níl tú bainte”, arsan cailleach, “muna bhfuil duine de chuid fear ábalta rása a dheánadh liom-sa go tobar ata fiche míle ar shiubhal agus arais le buideal uisge romham. caillfhid mac an righ a cheann” Dinnis sí sin do mhac an righ. Sgairt ar “Cos lútmhar” agus cuireadh a rachaidh leithe ó. Nuair a bhí sise leath bealaigh ag dul bhí seisean leath bealaigh ag teacht arais. “A dhuine bhoicht”, arsa sise, “tá tú tuirseach. Cuir do cheann in m-ucht agus codhlaidh”. Rinn sé sin. Sháith sí biorán suain ina cheann. Thug sí leithe an buideal uisge uadh agus dimthigh. Bhí mac an righ ag deánadh amach go rabh sé i n-am ag Cos Lúthmhar a beith ag teacht arais. Sgairteadh ar “Cluas le h-Eisteacht”. Deíst sé agus dubhairt sé go rabh “Cos Lútmhar”
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
locha agus chuaidh an fear beag ruadh ar an luing. Bhí clóichinn draoidheachta air agus ní thiocfhadh leithe é a fheiceail. Bhí sé dá bualadh agus ag caitheamh uisge na locha uirthi. Ní rabh fhios aice goidé a bhí ag teacht uirthi. Nuair a bhí siad ag an taobh eile tháinig sí d’én luing, agus dimthigh suas go dtí caislean mór. Lean an fear ruadh í. Bhí fáthach sa chaislean agus thug sí dó an fáinne. Dinnis sí deireadh do fa mhac righ na h-Éireann. “Anois”, arsa sise “bhí an fáinne le bheith aige ar maidin agus bainfear an ceann do shiocair nach mbéidh”. Dimthigh sí annsin. Dfág an fathach an fainne thart. Thug an fear beag leis an fainne agus dimthigh. Chuaidh sé ar an (long) luin agus dimthigh leis. Dfág sé an fáinne ag mac an righ arís.
Bhí go mait a’s ní rabh go h-olc, diarr inghean na bainrioghna an fáinne air. Shín sé chuice é. Bhí iongantas an t-saoghail uirthi acht níor dhubhairt sí dadaidh.
An oidhche sin thug sí sisiúr do agus dubhairt sí, “bainfhear an ceann duit ar maidin muna mbionn sé agat”. I lár na h-oidhche tháinig sí agus ghoid sí í. Dimthigh sí go teach an fhathaigh. Lean an fear í, agus a chloicínn air. Scamhlail sí é agus dubhairt leis gan an t-sisiúr a leigean ar shiubhal. Dubhairt sé nárbh eagal dó. Dimthigh sí. Cuir an fathach an t-sisiúr faoi na cheann, ach thug an fear beag ruadh leis í. Dfág sé ag mac an righ í. Bhí sí aige nuair a
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sé an dochar as na bioráin”.
Chuaidh mac righ na h-Éireann isteach. Chuir an bhainrioghain céad míle fáilte roimhe a’s diarr air suidhe síos ar an chathaoir, nó go rabh sé tuirseach indhiaidh theacht as acht go raibh fear leis a bhí iongantach tuirseach agus sgairt sé isteach ar Thón Chruadhach. Shuidh seisean ar an chathaoir a’s thoisigh sé ag bogadaigh o thaobh go taobh uírthi. Níor bhfada go rabh na bioráin caithte agus go rabh an cathaoir comh sleamhain le gloine. Déirigh sé annsin agus dubhairt “tá sgiste go leor déanta agam-sa”, agus chuaidh sé amach. Shuidhe mac righ na h-Éireann ar an chathaoir annsin.
An oidhche sin thaisbean inghean na bainrioghna a sheomra dó. Thug sí fáinne do agus dubhairt sí leis muna mbéadh sé aige ar maidin go mbainfhidh an ceann de. Chuir mac an righ an fáinne ar a mhéar. Í lár na h-oidhche tháinig ingean na bainrioghna isteach go dtí an an seomra agus ghoid sí an fáinne. Chonnaic an fear beag [diubeach]? ruadh í agus lean sé í. Dimthigh sí ar long trasna
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an áit a mbéadh gearrfíadh, fastuigh é no béith gnoithe agat leis”. dFastuigh mach an righ “Cos Lúthmhar” fosta. Shiubhal deireadh leo go dtí go dtainig siad fhad le fear. Bhí a shúil le gunna aige mar bheadh sé ag glacadh aim ar rud eigin. “Goidé tá an fear sin a dheanadh” arsa mac righ na h-Éireann. “Sin Súil lé Gúnna” arsan fear beag, Thiocfadh leis chuileog a aimseadh seacht míle ar shiubhal, tabhair leat é sin fosta nó béidh gnoithe agat leis”.
Shiubhail siad leobhta gur shroich siad teach na bainrioghna. “Anois” arsan fear beag ruadh, “nuair a rachfhas tusa isteach cuirfidh an bhainrioghain fáilte mór romhat agus deirfhidhe sí leat. A dhuine bhoicht caithfhidh sé go bhfuil tú iongantach tuirseach indhiaidh theacht is Éire. Suidhe síos ar an cathaoir seo; agus taisbeanaidh sí cathaoir duiut. Acht ná suidhe tusa uirthi no tá biorain saidhte inntí agus ta nimh ortha. Ma shuidheann tusa ortha (tab) beirfhid siad do bhás. Acht abair go bhfuil fear leat atá iongantach tuirseach agus go bhfuil sgíste a dheith air agus sgairt isteach ar Tón Chruadhach. Suidhfhid seisean (uirthi) ar an chathaoir agus bainfhidh (as)
ball sinsearach (stair)
2020-09-24 12:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
fear beag “mothuigheann sé an féar ag fás, fostuigh é sin fosta no béidh gnoithe agat leis”. Dfastuigh mac an rig é. Shiubhal siad leobhtha agus sa deireadh chonnaic siad fear na shuidhe ar thom aiteannaigh agus ag dul o taobh go taobh agus ag brúghadh. “Cé é sin” arsa mac righ na h-Éireann “agus goidé an fáth a bhfuil se na shuidhe annsin a’s é ag bogadaigh mar sin”. “Sin Tón Cruadhach”, arsan fear beag “dheanfaidh sé an rud a ba ghairbhe a chonnaic tú ariamh comh sleamhain le gloine, tabhair leat é sin fosta nó béidh gnoithe agat leis”. Thug mac an righ leis é. Dimthigh siad leobhtha go dtainig siad fhad le pairc mór. Bhí sgaifte gearrfhiadha astoigh sa pháirc. Bhí fear taobh amuigh dé’n páirc agus bhí greim aige ar cheann de a chuid cosa agus bhí sé ag leimnigh tart tríd fan páirc agus gan ag leigint do oiread a’s ceann amháin dul amach aistí. “Cé é sin” arsa mac an rígh “no caide an fáth a bhfuil sé ar rith a’s cós amháin tógtha dé’n talamh aige”. “Ó sin Cós Luthmár”, arsan fear beag “da leigeadh sé an dá chos síos ar an talamh bheadh se ró-ghásta agus nuair a leimeadh sé bhead se i bhfad thar
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sí rud éighin teacht eile nuair nar leigheas a cuid comhgaisí í. Dubhairt sí gur ghoid sí clóca ag tabhairt an chlóca do Jack. Thug seisean ubhall daoithe le h-ithe agus ní luaithe a bhí an túbhall ithte aigí ná thuit na h-adharca dí.
Thug cailleach a cearrbhachais an t-airgead a bhain sí ar na cardí do Jack siocair gur leigheas sé í. Chuaidh Jack annsin agus cheannuigh sé capall cóiste agus éadach maith do fhein agus a chuid dearbhrathaireacha agus nuair a fuair sé suas leobhtha bhain an triúr aca an Clochar Dubh amach agus tá sgoith dóigh ortha ó shoin.
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
rud eigin teacht nuair nar leigheas a chuid comhgais í. Dubhairt an cailleach gur ghoid sí spárán. “Bhail” arsa Jack, “tá aithne agamsa ar an fhear ar ghoid tú an sparán uadh, agus ma thabhaireann tusa an sparan damhsa, bhearfhaidh mise é don fear ar leis é”. Thug sí an sparán do Jack agus annsin thug seisean giota iongantach beag de ubhall glass dí agus annsin déirigh na h-adharca rud beag níos giorra.
Nuair a tháinig Jack arais lá thar na bharach dubhairt sé go léasfhadh na comhgaisí a thug seisean daoithe í acht ce bé gur ghoid sí rud éigin eile uadh an fhear ceadhna. Dubhairt sise gur ghoid sí fídeóg uadh. Ní raibh fhios ag an chailligh go raibh sí ag cainnt leis an fhear ar ghoid sí an sparán agus na rudaí eile uadh agus thug sí an fhideog do Jack agus diarr air é a thabhairt do’n fear ar leis é. Annsin thug Jack giota iongantach beag de’n úbhall glass dí agus annsin déirigh na h-adharca rud beag eile níos giorra na bhí siad.
Dimthigh Jack leis an lá sin na bhaile agus bhí athas air go bfuair sé cuid da chuid rudaí arais. Nuair a chuaidh sé a amharc ar an mhnaoi an lá na dhiaidh sin dubhairt sé leithe go g-caithfheadh sé gur ghoid
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
na cailligh agus scairt go raibh sé ag díol ubhlaí a raibh -an- leigheas ionnta. Chuir cailleach na g-cardaí a ceann amach ar an fhuinneog agus d’iafruigh ce mheud a bhí siad an ceann. “Gíní an ceann”, arsa Séan. Ceannuigh an cailleach ceann aca ar an droch uair dithe fhein.
Sheasuigh Jack ag taoibh na fuinneoige go bhfeiceadh sé caidé a tharlochadh. Acht ní fada a sheasuigh sé nuair a chonnaic sé da adharc ag teacht amach ar an fhuinneoig. Thoisigh siad ag éirigh níos fuide agus níos fuide go dtí go deachaidh a mbarr amach is amharc. Dimthigh Jack agus nuair a tháinig sé arais bhí barr na n-adharc ag dul anonn Srath-An-Urlair. Bhí dochtuirí ag tabhairt comhgaisí do’n mhnaoi agus bhí baicle fear ag iarraidh na h-adharca a tharraingt dí. Bhí a mbonnaí le teann agus bhí siad ag tarraingt comh maith is thiochfadh leóbhtha. Acht ní raibh gár ann.
Leig Jack air fhein gur doctúir a bhí ann agus go dtáinig sé go leásfadh sé an bhean. Thug sé giota beag de ubhall dearg daoithe agus annsin déirigh na h-adharca níos fuide. Dubhairt Jack go dtiocfhadh sé aráis lá tar na bharach.
Nuair a tháinig Jack an lá na dhiaidh sin dubhairt sé go raibh eagla air gur ghoid sí
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus níor stad sé go raibh sé sa’n choill atá taoibh amuigh de Bhealac Feidh. Bhí ocras air agus ní raibh fhios aige caidé a ba choir do dheánamh. Sa deireadh chonnaic sé ubhlaí móra dearga ag fás shuas ar chrann agus rinne sé amach go mbainfeadh siad an t-ocras de. Bhain sé ceann aca agus dith é acht ní luaithe a dith no thóisigh adharca ag fas air. Dfas siad agus déirigh siad comh rada as na dtiocfhadh leis a mbarr a fheiceail. Ag na thaoibh bhí crann beag ag fás a raibh ubhlai beaga glasa air. “Caithfidh sé”, arsa Jack, “go bhfuil an mé-adh i ndán damh, acht bfhéidir go n-deanfadh na h-ubhlaí glasa seo maith damh nó ní thiochfadh liom a bheith níos measa na tá me”.
Shín Jack amach a láimh agus bhain ubhall glas agus dith é. Ní luaithe an t-ubhall ithe aige na thuit na h-adharca de. Bíodh fhios agat go dtug sé buidheachas dó Dhia. Acht bhí sé comh lag indiaidh an scannruighthe (a fuair sé) agus gur b’éigin do suidhe síos ar feadh tamaill.
Annsin bhain sé cuid mhór de na h-ubhlaí dearga agus cuid de na h-ubhlaí glasa agus thug a aghaidh ar Bhealach Feidh airís.
Stróc sé a chuid éadaigh le cuma ghiobhach a chuir ar fhein agus é fhein a chuir as aithne. Annsin chuaidh sé síos an t-sráid. Sheasuigh sé ag fuinneog
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a chaitheam amach ar an doras rud a rinne.
Déirigh Jack bocht agus a cnámha ghearr nimneach go maith agus dimthigh síos an t-sráid a innse do na dearbhrathaireacha caidé mar déirigh do. “Bhail ta cloca agamsa”, arsa duine aca, “agus nuair a chuireann duine ar fhein é téid sé as amharc, agus ma chuireann tú ort é ní bhéidh triobloid ar bith agat na rudaí a fhagail arais uaithe.
Theann Jack air an cloca thug leis bata droighinn agus chuaidh isteach go dtí an áit in a raibh an bhean. Thoisigh sé dhá bualadh agus mar nach raibh dadaidh le feiceail ag an chailligh acht an bata bhí sí ionghantach sgannruighte. Ins an deireadh chonnaic sí cos Jack ag teacht amach as faoi an chlóca, agus arsa sise “Ca bhfuil tú a Jack, tar amach as sin”. Go h-amaideach bhain Jack de an clóca agus annsin bhí se le feiceail airís. D’iafruigh an cailleac de caidé an dóigh a raibh sé ábalta é fhein a chuir as amarc agus dinnis seisean daoithe fan chloca. Bféidir go bhí an cloca damhsa” arsa sise, “ba mhaith liom é a fhiachailt orm”. Thug Jack an clóca daoithe agus chuir sise uirtí é, rug sí ar an fhideog, shéid i, thainig dhá chead saighdiuir agus chaith siad Jack amach ar an doras.
Anois shiubhal Jack leis béal a chinn
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
mhaith agus ins an deireadh bhí an tábla lodailte le h-airgead agus ní mó na go raibh áit leis na cardaí a imirt. Bhí iongantas ar an mnaoi goidé mar fuair Jack an méid airgid a bhí aige agus chuir sí ceist air fa dtaobh de Soineanta go leor dinnis seisean Jack daoithe fa’n spáran, agus arsa sise, “Taisbean an spárán go bhfeicidh mé é”. Thug Jack amaideach daoithe an spárán. Ghlac sise an spárán, fuair greim ar ghunna agus diarr air baint as amach.
Dimthigh Jack amach agus dinnis do a chuid dearbrathaireacha goidé mar bhí. “Is furust sin a leigheas”, arsa duine de na dearbrathaireacha ná tá fídeog agamsa agus nuair a sheidhfidh tú agus tiochfadh dhá chead saighdiuir chugat a dheanfas abe an rud a iarrfhas tú ortha. Thug sé an fhideog do Jack agus chuaid Jack bocht chuig chailleach na gcardaí airis.
Sheid sé an fhideóg agus thainig dha chéad saighdiúir chuige. Thoisigh siad ag tabhairt droch bhuile ar an chailligh. “Geall ar Dhia, agus tabhair ar shiubhal iad sin” arsa sise. Go h-amaideach shéid Jack an fhideog agus dimthigh na saighdiuirí. “Ó taisbeán damh an fídeóg sin go bhfeicidh mé í”, arsa bean na g-cardaí. Nuair a fuair sí an fídeóg, shéid sí í tháinig an da chéad saighdiuir agus diarr sí ortha Jack
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a’n spéir”. Chuaidh Jack isteach chuig cailleach na gcardaí agus thoisigh siad ag chearrbhochas leithe airis. Acht ní raibh an t-adh i ndán do nó chaill sé an t-airgead a thug a chuid dearbrathaireacha do fosta.
Anois dimtigh Jack amach ag a chuid dearbrathaireacha agus siubhal an triúr aca béal a gcinn amach is Bealach Feich nó ní raibh fhios aca goidé a ba chóir dóbtha dheánam. Nuair a chuaidh siad amach giota taobh amuigh de’n bhaile mhór chonnaic siad sean bean na suidhe ag taoibh a’ bhealaigh mhóir.
Dinnis sí dóbhtha nach raibh sí abalta siubhal agus d’iafruigh sí dóbhtha an iomcharadh siad i go dtí teach éigin a ba mhaith leithe dhul. Rinne siadsan seo agus annsin thug sí prionntanais dobhtha. “Seo dhuit spárán”, arsa sise le Jack, “agus achan am a n-amharchochaid tú ann gheobhaidh tú giní ann. Thug sí fídeog agus cloicín draoideachta dóna dearbrathaireacha.
Anois dimthigh Jack leis agus stad ní thearn sé go raibh sé i mBealach Feidh airis. “Anois”, arsa Jack “gheobaidh mise buaidh na caillighe comh cinnte as tá grian ar air ní uisce ins an fhairrge”. Isteach leis chuig an bhean airís agus an spárán leis. Anois thoisigh an chearrbhocas agus thoisigh Jack ag caillbadh. Bhí an bheirt ag imirt tamall
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
acht ma thoisigh fhéin chaill Jack a chuid airgid uilig agus b’éigean do stad de na cardaí. Dimtigh Jack bocht amach agus smaoitigh sé in a inntin fhein go mbfhéidir go mbainfhead sé a chuid airgid arais agus tuilleadh airgid le na chois da n-díolfhadh sé a chapall agus a thrucall agus a dhul isteach arais a d’imirt cárdaí.
Rinne Jack seo go n-amaideach acht níor éirigh do go maith an iarraidh seo acht oiread. Dimthigh sé anois agus dinnis deireadh fa dtaoibh de’ bhean na gcardaí do a chuid dearbrathaireacha. Thug siadsan dó an t-airgead a fuair siad ar a gcuid arbhair fhein agus diarr siad air dhul isteach a chearrbhocas airís ná ní raibh (siad) fhios go raibh draoidheachta ag an chaillighe le airgead a bhaint ag cearrbhochas.
Chuaidh Jack isteach chuig chailleach na g-cardaí airís agus thoisigh sé a chearrbhochas leithe an tríomhadh h-uair. Acht ma rinne, chaill sé an t-airgead a bhí aige an iarraidh seo airís.
Dhiol a chuid dearbrathaireacha a gcuid caiple agus trucaill agus an t-airgead a fuair siad ortha thug siad do Jack é.
Bhí athas ar Jack amaideach nuair a fuair sé an t-airgead agus arsa seisean leis fhein “geobhaidh me buaidh na caillighe comh cinnte as tá grian
ball sinsearach (stair)
2020-09-23 23:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí sin ann agus i is fada ó shoin ó bhí.
Bhí bean ina cómhnuidhe ar an Chlochar Dhubh agus bhí triúr mac aicí. Bhí an bheirt ba sinne ina mbuachaillí críonna acht bhí an fear ba óige (Jack) rud beag sodhantach.
Lá amháin chuaidh siad go h-áonach Bhealach Feidh agua bhí lód coirce le achan dhuine aca. Díol Jack a chuiud coirce agus fuair luach mhaith air. Annsin thoisigh sé ag siubhal anuas a’s suas sráid Bhealach Feidh. Fhad is bhí sé ag siubhal, bhí sé ag amharc isteach ar na fuinneogaí go bhfeiceadh sé goidé an seort áiteanna a bhí astoigh. Tháinig sé fhad le fuinneog agus ce a chonnaic sé astoigh acht cailleac agus i ag cearrbochas leithe fhéin.
Chuaidh Jack isteach chuicí ná bí dúil aige i g-cearrbochas. D’iafruigh sise do an imireochadh sé [Cuiche]? agus dubhairt sé go n-imireocadh. Thoisigh an cearrbochas
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Mrs Mary Boyle is dead now. She was a long way over seventy when she died and she is a couple of years dead. Her husband is still alive and he told me this story about his wife.
Mary was reared in the townland of Kilcrin. Her father was a handy man and worked some at building and doing carpenter work. One time he was working in the townland of "Stra-Buidh" and he forgot his hammer. He sent Mary to the place he was working for the hammer. When she was coming back he had to pass a Sphynk in the townland of "Banabuidh". She looked up and there she saw a great many wee folk dressed in red jackets. They had a fiddle and one was playing. The others were dancing. She stopped to listen to the music as it was so heavenly. After a time the music stopped and they signed to her to go on. She then went home.
Mary's father was given to drinking too much of the bottle when he would go to the fair in Glenties.
It was usual for Mary to go with him. This day her father was half shot and they were coming home by Derrylothan. There were others on the road but hey stopped at Derrylohan
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
(16) Níor ceart duit a dhul amach ar an doras agus rud ar do ghualainn.
(17) Ma bhionn tú ag dul a thabhairt bainne ar shiubhal caithfidh tú salann a chuir air na bheirfhidh na sidheogai ar siubhal an bainne uilig uait.
(18) níor cheart duit amharc isteach sa sghatan indhiaidh an dó dhéag o clog ‘san oidhche.
(19) Ma ghnídh tu srófach trí huaire i ndiaidh a ceile béidh droch ádh ort.
(20) Ma castar bean ruadh ort ar maidin ba cheart duit do chúl a thionntach léithe.
(21) Níor cheart an chead leanbh de theaghlac a chuir isteach i gcliabhan úr, no níor cheart eadach úr a chuir air nuair at thar da chuir amach le baisteadh. Ba cheart an t-eadach a fhagail ar iasacht.
(22) Tá léaghas ag an seachtmhadh mac agus an naomheadh nighean ar chait - bhraghad.
(23) Ma ta giorrsach ann agus súile gorm aici, agus gan í a h-athair a fheiceail ariamh ta léaghas aici ar bheal nimneach.
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
(7) Ba choir duit seileóg a chaitheamh isteach i gcuid gamhna sul a dtabhairfhidh tú dó é.
(8) Ma gheibh tú crudh capaill ar an bhealach mhór ba chóir duit é a thabhairt leat giota agus annsin é a chaitheamh uaid arais ar an bhealac mhór.
(9) Nuair a theid bó amach an chéad uair indhiaidh breith, ba chóir maide briste, agus uibhleog a fhágail ins an doras roimpí agus caithfhidh sí coiscéim a ghlacaint thairis.
(10) Ma chastar asal ort ar an bhealach mhór agus tú ag dul ar aistear. Béidh ádh ort an lá sin.
(11) Má bhíonn tú ag dul un aonaigh agus eallaigh leat agus bean ruadh agus í costarnacht a chastal duit ba chóir duit pilleadh abhaile na ní dhiolfhaidh tú an lá sin.
(12) Níor choir duit slatacha nó féar a bhaint in áit uasal. Ma bhaineann tiocfhaidh na daoiní beaga ort.
(13) Níor choir bó a bhualadh le bata cuilinn.
(14) Níor choir duit salann a dhórtadh na tiocfaidh droch ádh ort. Má dhóirteann ba chóir duit e la thógail agus e a chaitheamh thar do ghualainn.
(15) Níor cheart duit do chuid urnaighe a rádh agus tú ag amharc isteach i leabaidh.
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:10
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
(1) Nuair atá bó indhiaidh breith ba chóir aoileach a chur isteach i mbeal an gamhna. Mur ndeancar seo goidfear an bainne.
(2) Nuair atá tú ag tabhairt bainne do chat ba chóir duit an báinne a chuir isteach in do bheul fhéin agus annsin é a chaitheamh amach ag an chat.
(3) Da siubhalfhadh cat treasna ar dhuine mharbh agus annsin é siubhal treasna ar dhuine bheo, gheobhadh an duine sin bás sul a mbéidh an bhliadhain astoigh.
(4) Da leonfhadh duine a lamh chaithfheadh an duine sin dhul ag duine a bheadh ábalta órtha an leónca a dhéanamh. Deir an duine seo focla éiginteacht thar láimh an duine agus ceanghalann sé córda thart ar an laimh atá leonca.
(5) Ma chuireann tú ball ar bith de do chuid éadaighe ort taoibh chontrailte amuigh, ba choir duit é a fhágail mar sin go dtí an oidhche le adh maith a [fhaghail]? a bheith ort.
(6)
Níor chóir coinneal a lasadh de choinneal eile ag faire na má gnidh tiocfhaidh droc adh ort.
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:09
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
casadh sé é tiocfadh tréan min coirce as go rabh [ag]? teach lán min coirce [aige]?. Bhí sé ag díol an coirce cupla scilling níos saoire na duine bith eile. Déirigh bean Maghnus ro bhrodamhail agus dimthig sí la amhain, nuair nach n-innseochadh se duithe cá áit a bfuair sé an bró. Nuair a chonnaic Maghnus an bhean ag imtheacht dinnis se duithe ca bfuair se an bró. Dá g-casadh sé o shoin e ní thiocfadh min coirce ar bith amach as. Glac Maghnus fearg agus thug sé leis an spád agus croiréan arais agus cuaidh se go dtí an corraidhe. Muná g-cuirfidh sibh inghean Lord Connor amach chugam doighfidh mé an spine. Chuir siad amach inghean Lord Connor chuighe. “Tá sí agat anois agis is beag an mhaith a dhéanfaidh sí duit no tá sé bodhar bolamh. Thug se leis abhaile i. Bhí Brighid ag gabhail un t-siopa lá amhain agus cualaidh sí an callán ins an spine. Sé an rud a bhí siad a’ rád, “Is beag an rud a leasochaidh inghean Lord Connor. Na[]? fhiaga agus ná barr bán atá orta a thabhairt duithe mar dheoch. Thainic Brighid abhaile agus dinnis sí do Mhaghnus caidé mar bhí. Fuair se ná faiga agus tug sí duithe mar dheoch iad. Deirigh sí comh doigheamhail is bhí sé ariamh. Tháinic an chainnt agus achan rud aráis. Nior stád se go rabh se i g-Connactaibh leí. Thuit an mhathair a [leige]? nuair a chonnaic sí an cailín ag teacht isteach. [Dfiuf]? Maghnus duithe nuair a tháinic sé chuice fhéin caide chuir a laige i. “O arsa sise ní fhacaidh me bean a bhí comh cosamhail le m’ingean a fuair bás ta bliadhain o shoin. Sin [dingion n]? maith agus comh slán is bhé sí ariamh. Dinnis sé deireadh duithe. Bhí Lord Connor ag togail sa in íochtar Connachta. Thainic sé abhaile agus bhí luthghair mhór air roimhe an ingean. Prionn se an talaimh ar Maghnus. Chuir se fachoinne Brighid agus tá an burt aca ná gcomhnuidhe i Connachtaibh o shoin.
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
na’ suidhe ar cathaoir ór agus tá coileán ar a glún aicí. Gob isteach agus slioch síos an coilean “ná deas an madadh beag e sin”. [Shc]? leat amach e leanaidh sí go dtí an doras [ce]? agus deanfaidh sin gnoithe dúinne. Rinne se sin agus nuair a tainic an cailín ag cur tóir air thuit sí sá dorás. Níor stad siad go rabh siad in A-Ratha aris. Dfág siad Maghnus ins an a fuair siad é. Diarr siad ar gur adhath a leigint ar fhein fan rud a tháinic sé fríd. Bhí an lá ag glanad nuair a shroich sé an bhaile. Cuaidh Brighidh a scomhalai[]? air ag rabh go rabh luach ná muice caithe. “Fuist a Brighid níor ól mé ach dhá gloine”. Cuir sé síos chuig Major Porter annsin e le adbhar an culaith agus thug sisean cuig punta duithe. Chuir Maghnus go A’Ratha (go) i annsin leis an leitir a chur an Pápa cuig an t-Athair O’Gallcobhair. Thainic sé abhaile agus bhí lúthgháir mór uirti nuair a rinne Maghnus comh maith sin. Nuair a fuair sé an tairgead chuaidh sé amach ag obair. Thug se croireán agus spád leis. Ní rabh se a bhfad ag obair go dtainic diúlac dearg ruadh amach as an chorraidhe aige. Maghnus an bhfuil tú gabhail a cur an comnuidhe ar deich orrain. Beirfidh mise gleas beatha duit níos fearr na sin. Thug sé bró do agus achan uair a
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:07
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Gallchobhair agus an t-Athair Garvey ag troid fa parraoiste A’Ratha. Racaidh me isteach agus cuirfidh me faoí láimh an Phápa an t-Athair O’Gallcobhair e a faghail. Thug ná sideóga cloch dó. Cuaidh se isteach ach ní thabhairfeadh an Pápa do é. Leig se aíos an cloch agus chuaidh an teach ar theinidh. Ní rabh an Pápa ábalta e a chur amach siocar gur ná daoiní beaga a cuir annsin é. Thug an Pápa an chead do agus dimthigh siad leo. Nuair a bhí se tamall maith ag marcuigheacht dfiafruigh Maghnus ca rabh siad. Dinnis ná sideogaí do go rabh siad san Spáinn. “ó” arsa sisean, “ta gnoíthe maith mór agam annseo”. Tá adbhar culaith de Spanish Broad Cloth a [dith]? orm fachoinne Major Porter no cualaidh me é ag cainnt air go minic. Taisbeain siad siopa do agus cuaidh se isteach. Ní tabhairfeadh siad adbhar an culaith do. Leig sé síos an cloch agus cuaidh an teach tré thunidh. Ní rabh buachaill ins an t-siopa nach rabh ag tabhairt adbhar culaith do agus ní glacfadh sé ach an ceann amhain. Fuair se an culaith agus dimthigh sé. Anois a Mhaghnuis arsa ná sideogaí rinne sinne rud mhaith duitse o thainic an oidhche. Níl muid ach ag iarraidh ort rud amhain a [dtanamh]? Tá ingean Lord Connor le posadh imbarach. Tá sí
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:06
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí lánamhain ná g-comhnuidhe in iochtar Baoighleach agus ní rabh clann ar bith acá. Maghnus an t-ainm a bhí ar an fhear agus Bríghid an t-ainm a bhí ar an mnaoí. Chuaidh Maghnus go h-aonach A, Ratha agus cheannuigh se banbh. Bhí Brighid íongantan maith don bhanbh agus thug sí a cuid go maith duithe. I dtrí mhí cuaidh Maghnus go A’Ratha agus díol sé í agus fuair se luach maith uirthí. D’ol sé gloine nuair a fuair se luach maith (uirthi) ar an bhanbh. Shil se go rabh an t-uisge beatha maith agus d’ol sé ceann eile. Annsin cheannuigh sé tae agus siúcra agus arán do Bhrighíd. Nuair a bhí sé ag tarraingt ar an bhaile cualaidh sé sgaifte ag scairtigh, Gearrán damhsa, Gearran damhsa go dtainic deich ngearran amach. Nuair a bhí an t-uisge beatha ólta ag Maghnus scairt sé Gearran damhsa. Fuair se an gearran agus dimthigh se leis i g-cuideachta ná ndaoiní eile. Dimthigh siad leo gur sroich siad an Róimh. Dfiafruigh Maghnus daobhtha ca rabh sé. Dinnis siad dó go rabh siad ins an Roimh. Dubhairt sé “tá gnoithe maith mór agam annseo no tá an t-Athair O
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:05
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
na Gaedhil í gcomhnuidhe do na toighthe ceadhna sin agus ba é an rud a thárla go dteachaidh cuid mhór aca a chruinniughadh a gcodach o theach go teach.
Duine (a) d’en bhunadh sin a bhí í bPeadar Grifín. Shíl an duine bocht go mbéadh oidhrighdheacht mhór. Ca ar son an talaimh a chaill sé fhéin agus a bhunadh i nGleann Bheatha. Ní bheadh amach is a bhéal i gcomhnuidhe [aoch]? “Gheobhaidh mé é ar an tseachtmhain seo chugainn”. Nuair a dfiafruigheadh na daoine do ar bhfuair sé an t-airgead deireadh seisean “Geobhaidh mé é ar an tseachtmhain seo chuhainn”.
ball sinsearach (stair)
2020-09-22 12:04
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a bhithear ag caitheamh na ndaoine amach as a a gcuid talta í n-aimsear na dthighearnaí talaimh i bhfad o shoin a rinneadh banughad ar Gleann Bheata, Gleann deas aoibhinn atá comgharach do Ghartan an áit a rugadh Colmcille. Ba é an tighearna talaimh a bhí ar Gleann Bheatha nuair a caitheadh iomlán amach is a gaid taltaí ná bean darb’ ainm Lady O Dare. Deartear gurbh é a sín an lá a ba léanmhara da rabh ins an chonndae seo ariamh.
Chosgrochadh sé crainn agus clocha na daoine a fheiceáil ag fágail na h-áite an mhaidin sin agus an gháir chaoinnte a bhí aca. An méid aca a bhí ábalta imhteacht as an tír dimthigh siad go Meiriceá. Chuaidh an sagart cluimhail sin An t-athair Séamus Mac Phaidin leobhtha go Doire go bhfeiceadh sé ar an bhád iad. Acht bhí cuid mhór aca nach raibh í n-innibh dhul mhar bhí siad aosta agus bréoidhte idir mná agus páisti aca. Ba bheag aca seo a chuaidh go teach na mbocht nó bhí fuath ag
ball sinsearach (stair)
2020-09-21 00:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí bacach na bpéist ag dul thart i bhad o shoin Bhí péiste mór astaigh ann agus nuair a bhíodh sé ag ithe chaitheadh sé a bheith ag leímnigh la minic a tugtar bacach na bpéist ar pháiste iomlatach nach mbíonn ábalta coinneáil go socair nuair a bhíonn sé ag ithe.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Peadar no nOráistí
Bhí bacac ag dul thart shíos fa Ghleann Fhinne a dtughaoí Peadar na n-oranges air. Bhíodh sé ag díol oraistí . Ní raibh áird ag na daoiní ar a chuid oraistí nó deirtidhe go mbíodh sé na luighe ortha san oidhce.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
amach asta”. Le sin mothuigh sé tormán slabhraidh agus dimthigh sé go dtí an áit a raibh an torman agus chonnaic sé na diabhail annsin.
“Bhearfaidh mé deireadh [li]? arsa Jack. Thiomáin sé deireadh roimhe leis an [bata]? iarainn agus níor stad sé go raibh sé ar sráid a mhaighistearra. Nuair a chonnaic an maighistir goidé a bhí amuigh ar an t-sráid scannruigh an croidhe ann. “Tabhair ar shiubhail as sin iad”, arsa an maighistir. “Ní thabhairfidh”, arsa Jack, “Na bhí go leor trioblóide agamsa da dtabhairt aníos agus ní chuirfhidh mé arais iad”. “Bhéarfaidh mé mala óir agus mala airgid duit má fhágann tú shíos arais iad”, arsa an maighistir. Chuir Jack an tiomlán síos go h-Ifreann agus tháinig sé arais chuig a mhaigistir. Thug an maighistear an t-ór agus an t-airgead do agus dimthigh Jack abhaile leis. Bhí dóigh mhaith air o sin amach.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Thug Jack leis an t-achar nimhe agus thug uirthí an pháirc a threabhadh. Bhí an páirc treabhta roimhe an tráthnóna, agus thug Jack leis an t-achar nimhe agus an t-seisreach go sráid a mhaighisteara. “Tabhair amach as m’amharc iad”, arsa a mhaighistir. Thug Jack ar shiubhal iad.
An tráthnóna ceadhna thóisig an maighistir ag cainnt le na mhnaoi fa Jack. “Thig iarraidh ar Jack rud ar bith a dheánamh”, arsa seisean. “Acht bíodh geall air, go gcuirfhidh mise áit eighin teacht é nach mbéidh deifre air ag teacht arais as”.
Maidín lá thar na bharach, sgairt an maighistir ar Jack. “Tá poll thall annsin ag dul síos go h-Ifreann. Agus caithfidh túsa dhul síos agus mo athair atá marbh le dhá bliadhain a thabhairt aníos. Tá bearadh dearg air agus aithneochaidh tú mar sin é”, arsa an maighistir. Dimthigh Jack bocht leis, agus stad ná comhnuidhe ní thearn sé go raibh sé ag geaftaí Ifrinn. Diarr (d’feach) sé na geaftaí a fhosgladh acht bhí glas ortha. Bhuail sé na geaftaí leis an bata iarainn agus bhris iad. Isteach leis. Nuair a chuaidh sé isteach bhí deireadh na suidhe thart agus bearaid dhearg ar achan dhuine aca. “Níl fhios agamsa ca bhfuil a shean athair”, arsa Jack. “Acht bhearfhaidh mé aníos an tiomlán aca agus tig leis a shean athair lobhtha a tiocadh
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
leis na cruacha agus bhuail sé an balla le na gualainn, agus leag sé giota mór de an bhalla. Bhuail sé an coirce uilig agus bhí deireadh deánta aige roimhe an tráthnóna.
Lá thar na bharach diarr an mhaighistir ar Jack min a fhaghail deánta de’n choirce a bhuail sé an lá roimhe re. An- droth dhuinea bhí ins an mhuillteóir agus bhí fhios ag an mhaighistir seo. Dimthigh Jack agus an [car]? leis un a mhuilinn. Nuair a shroich Jack an muilean thog an Muillteóir rud éigin teacht le Jack a mharbhadh acht bhuail Jack an muillteóir le bata an iarainn agus mharbh sé é. Rinn Jack an mhin é fhein annsin agus tháinig sé abhaile tráthnóna agus an mhin leis. Bhí íongantas ar a mhaighistear nuair a chonnaic sé Jack ag teacht nó shíl sé go muirfeadh an muillteóir é.
An lá na dhiaidh sin diarr an maighistir ar Jack an pháirc mór a bhí thall udaidh a threabhadh, agus í a bheith deánta (agat) aige roimhe an tráthnóna. “Bainfhidh mé an ceann duit muna [mbé]? sé deánta agat roimhe an tráthnóna”, arsa an maighistir. “Maise ní bhainfidh”, arsa Jack. Dimthigh Jack leis go dtí an áit a raibh an t-seisreach acht goidé a bhí astoigh inntí acht achar nimhe. Ba é an maighistir a dfág ann í, na shíl sé go slógfhadh sí Jack.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
tarth orm”, arsa Jack agus síos un a chuinneóige leis agus dól a ráibh inntí.
Thug a mhathair pota brúightín do, agus diarr sí air é a thabhairt do na fir. Bhí go maith agus ní raibh go holc; thug Jack leis an brúighthín. Scannruigh na fir agus rith deireadh ar shiubhal acht fear amháin. Diarr Jack ar an fhear bata a fhaghail do. Dimthigh an fear agus chuidigh na fir eile leis crann a bhaint do Jack. Acht nuair a fuair Jack an crann fuair sé greim air agus rinn dhá chuid de. “Tá an bata sin lobhtha”, arsa Jack. Dimthigh na fir annsin agus fuair siad bata iarainn; acht nuair a fuair Jack é lúb sé é. “Sílim go ndeanfhaidh seo mo ghnaithe tamall”, arsa Jack. Dimthigh Jack annsin ar fastodh. Maighistear an olc a fuair sé agus thug sé obair chruaidh do Jack. “Tá seacht g-cruacha coirce thall annsin”, arsa’n maighistir, “agus mur mbéidh siad buailte agus astoigh sa sgiobhól roimhe an tráthnóna bainfear an ceann duit.” “leóga ní bhainfear”, arsa Jack.
Bhí fir ag cuidiughadh le Jack acht shíl sé go raibh siad ró fhadalach agus thoisigh sé é fhéin. Thug sé cruach coirce in ascaill amháin agus cruach coirce eile faoi an ascaill eile. Nuair a tháinig sé go doras a sgiobóil ní raibh sé ábalta faghail isteach ar an doras
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí gasúr na chomhnuidhe ag a mhathair agus Jack an tainm a bhí air. Bhíodh sé i gcomhnuidhe na shuidhe sa luaidh agus sin an fach ar tugadh Jack na luath deirge air.
Lá amháin bhí sé na shuidhe sa luaidh mar ba ghnathach leis agus thuit sé na chodladh. Ar feadh bliadhna agus fiche a chodhlaidh sé agus bhí na luighe sa luaidh sa’n am cheadhna. Nuair a [mus]? sé bhí a cheann ag gabhail suas an seimleóir ag a chosa ag gabhail amach ar an doras. Dubhairt Jack gur chodhlaidh sé néall. Thug a mhathair pota brachain do agus dith sé a raibh ‘sa phota. “Tá
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
leis pionas ar bith a chuir ortha siocair go raibh siad comh h-umhal agus comh dílis do bhainrioghan na Sasanna agus fuair siad ar shiubhal saor.
Gráinne Ní Bhaoighill do scríobh an scéal seo. A h-athair Seósamh Ó’Baoighill a dinnis dé é.
Tá cuid de na fir beo indiu a bhí i dtoigh na táibhrinne ar na Gleannta an oidhche ceadna sin. Tá an teach táibhrinne ceadna ann go fóill ach nach iad an dream ceadna a bhfuil sé aca.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a bhí an bhainrioghan Bhictoria marbh thárluigh rud mór i dteach ar na Gleanntaí. Bhí sé na dhligheadh na toighe táibhrinne a bheith druidhte ar an deich o chlog sa’n am sin. Oidhche amháin bhí scaifte daoiní astoigh i dteach taibhrinne indiaidh an deich o chlog. Chualaidh fear a toighe go raibh na saighdiuirí dubha ag teacht agus bhí - an - eagla [ai]? Duine fad-cheannach a bhí ann agus smaoitigh sé ar phlean.
D’iarr sé ar an bhunadh a bhí astoigh leigean ortha fhéin go raibh siad ag rádh paidrín do anam na bainrioghna bhictoria a bhí faoi clár sa’n am [seo]? Síos ar a n-glúine leis an iomlán aca. Tamall na dhiaidh sin tháinig na saighdiuirí dubha un doras agus d-éirigh duine eighinteacht agus leig isteach iad. Níor dhubhairt an bunadh a bhí astoigh dadaidh acht leanaint, leobhtha ar an phaidrin go duthrachtach. Chuaidh na saighdiuirí dubha a bhí na g-catoilicigh síos ar a n-glúine agus d’fan na saighdiuirí eile go raibh an paidrín thart. Dhubhradh paidrín cúig n-deichneabhar deág agus ní raibh ainmneadh ar an méid ruible a chuir siad leis.
Tugadh an dligheadh dobhtha cionnus go raibh an teach táibhrinne foscailte indhiaidh an ama. Dubhairt an breitheamh nach dtiocfhadh
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
fairrge. Tháinig Murchadha Mór abhaile ‘as athas air no shíl sé go rabh Murchadha Beag báithte aige.
Acht bhí iongantas mhór air nuair a connaic sé Murchadha Beag amuigh ag cunntas an-rud bha. Chuaidh sé siar ag Murchadha Beag ‘as dubhairt leis “Shíl mise (mise) gur bháith mé tusa indé”. “Fuair mise na ba seo shios faoi an uisge nuair a chaith tusa síos mé”, arsa Murchadha Beag. “O taisbean damh-sa an áit a bhfuil na ba”, arsa Murchadha Mór, “bheadh tréan ba agam-sa acht muna bé tusa ‘as do chuid diabhlaidheachta”. Thug Murchadha Beag é go dtí áit a bhí os cionn na fairrge. Sin an áit is fearr a bhfuil ba anois” arsa Murchadha Beag. Léim Murchadha mór síos ins an uisge a’s báitheadh é.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Thóg sé Murchadha Beag amach is a leabaidh agus chúir isteach san mhála é. Dimthigh sé síos ‘na Dubhchorthadh agus [t]? Sa deireadh dfág sé an mála ar an bhealach mór agus dimthigh isteach i dteach éigin. Chuir Murchadha Beag poll ar an mhála agus tháinig amach agus chuir cloch isteach ina áit. Dimthigh sé suas ar chrann annsin a’s gan snaithe air agus thoisigh a cheol. Tháinig fear thart a rabh sgaifte eallaigh leis “Goidé faoi an spéir atá tusa a dheanadh shuas ar an chrann”, arsa seisean le Murchadha Beag. “Tá mé ag fanácht le dréimire a theacht anuas is na Flaithis le mise dul suas air”, arsa Murchadha Beag. “An bhfuil tusa ag dul suas comh luath sin”, ars’an fear. “Tá”, arsa Murchadha Beag. “An leighidh tú mise suas na BhFlaithis in dó áit an t-am seo. Gheobhaidh tusa suas ar ars’an fear. “Leigfidh”, arsa Murchadha Beag, “no gheobhaidh mise suas arais acht caithfhidh tusa do chuid éadaigh a bhaint díot má tá tú ag dul suas ar an chrann a fhanacht leis an dréimire”. Bhain an fear de a chuid éadaigh agus chuaidh suas ar an chrann. [Sgai]? sé anuas le Murchadha Beag, “Choinnigh na [b]? sin agus cuir ort mo chuid éadaigh-[sa]?
Chuir Murchadha Beag ar an t-éadach agus dimthigh abhaile leis na ba. Ins an am i láthair caith Murchadha Mór an mála ‘san
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ins an pholl. Thainig an cailín aníos agus i ag béicfidh agus ag caoineadh. Déirigh Murchadha Beag na sheasamh agus dubhairt, “Bháith tú mo mháthair, gheobhaidh mise gaibhte tú”. Dubhairt athair an cailín, “Ó bheirfhidh mé lán do bhearaid de óir duit ma leigean tú thart an tam seo é agus gan dadaidh níos mó a rabh ca dtaoibh dé”. “Maith go leor” arsa Murchadha Beag agus shín amach a bhearad. Líon a h-athair an bearád agus dimthigh Murchadha Beag na bhaile. An oidhche sin bhí sé na shuidhe ag an tábla arais ag cunntas an óir. Tháinig Murchadha Mór go dtí an fuinneóig agus chonnaic sé seo. Tháinig sé isteach agus dubhairt le Murchadha Beag, “Shíl mise gur mharbh mé thusa aréir”. “Maise is í mo mháthair a mharbh tú agus an rabh fhios agat-sa go bhfuil luach iongantach maith ar chuirp sean mná”, arsa Murchadha Beag. Arsa Murchadha Mór, “Tá mo mháthair-sa sean agus tá mo bhean go [neasardha]? sean fosta. Thig liom iad a mharbadh agus luach maith a fágail ortha”. Dimthigh sé abhaile annsin agus mharbh sé a bhean agus a mháthair. Dimthigh sé go dtí na Gleanntaigh le iad a dhíol agus bhí sé ag sgairtigh fríd an tsráid, “Cé bheirfeas lán bearáid óir damh ar chuirp sean mhna”? Bhí achan dhuine ag rabh go rabh an fear mire thart arais. Thoisigh achan duine da leanstan. Sa deireadh b’éigean do-san imteacht ar eagla go dtiocadh ná saighdiuirí air. Tháinig sé i lár na h-oidhche go tuighe Mhurchadha Bhig agus mála leis.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag radh go rabh fear fríd an bhaile mór nach rabh i gceart. Sa deireadh bheígean do na croicne a dhíol ar cúpla sgilling. Chuaidh sé abhaile agus fearg mhór air.
Bha gnathac le Murchadha Beag luighe ag ceann an tseomra agus ba ghnathach le na mháthair luighe ós coinne na fuinneóige. Dathruigh seisean leabaidh le na mháthair. Tháinig Murchadha Mór í lár na h-oidhche agus shíl sé gur Murchadha Beag a bhí ‘san leabaidh a bhí (‘san) ag ceann an tseomra. Bhuail sé an mháthair agus mharbh sé í. Dimthigh sé abhaile agus shíl se go rabh Murchadha Beag marbh aige. La thar na bharach thug Murchadha Beag leis a mháthair ar a dhruim go dtí na Gleanntaigh. Bhí poll mór uisge ag ceann an bhaile mhór agus chuir Murchadha croisiní faoithe agus dfág í na seasamh ós cionn an poill. Chuaidh sé suas go dtí teach a rabhfhar ag deanadh tae ann agus diarr sé ortha dhá chupa tae a dheanadh réidh agus uibheacha a bhruith. Dubhairt sé le bean de na cailiní, “Tá mo mháthair shíos udaigh agus tá sí ag guidhe ós cionn an phoill, Sileann sí gur tobar beannuighthe atá ann. Gabh síos agus iarr uirtí theacht aníos. Tá sí íongantach bodhar agus muna gcluinidh [sí]? Thú gabh agus croith í”. Cuaidh sise síos agus thoisigh sí ag sgairtigh le na mháthair theacht aníos agus ar ndoighe ní bhfuair sí freagra. Chuaidh sí síos agus craith sí í acht thuit an bhean marbh sí
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Murchadha Beag a lámh siar agus leig an t-éan sgread aríst. “Maise”, arsa Murchadha Beag “ní sin an t-uisge beatha is fearr atá agat ach oiread. Ní thig le duine ar bith buntaiste a fhágail orm-sa fhad agus tá an t-éan seo agam”. Thug an fear gloine eile da líor bhain Murchadha Beag dó’n éan an tam seo. “Sin an tuisge beatha is fearr san tsiopa anois”, arsa Murchadha Beag. “Teím” arsa fear an tsiopa “nár leig sé sgread ar bith an tam seo”. “O tá fhios aige”, arsa Murchadha Beag “gur sin an t-uisge beatha is fearr atá agat”. “An ndíolaidh tú liom-sa [?] é arsa fear na taibhrinne bheadh sé a dhioghbháil orm go cruadh nó is iomdha duine a gheibh buntaiste orm ‘san tsiopa seo”. “Níor mhait liom é sin a dhíol”, arsa Murchadha. “Bheirfidh mé céad púnta duit ar a shon”, arsa fear na táibrinne. “Maith go leor”, arsa Murchadha Beag. Thug fear na taibhrinne cead púnta dó. Chuaidh Murchadha Beag na bhaile agus shuidhe sé ag an tábla ag cunntas an airgid. Tháinig Murchadha Mór go dtí an fuinneóig agus chonnaic sé Murchadha Beag (an) ag cunntas an airgead ag an tábla. Tháinig sé isteach agus dfiafruigh do Mhurchadha Bheag cá h-áit a bhfuair sé an t-airgead. “Sin an luach atá ar chroiceann sean bhó”, arsa Murchadha Beag. “Tá dhá bhó dhéag agamsa”, arsa Murchadha Mór “agus thig liom iad a (deo) marbhadh agus an croiceann a bhaint daobhtha agus gheobhaidh mé céad punta ortha”. Lá thar na bharach chaith Murchadha (Beag) Mór na ba. Bhain sé an croiceann daobhtha agus dimthig go h-aonach na nGleanntach. Thoisigh sé ag sgairtigh fríd an baile mór. “Cé bheirfeas céad punta damh ar chroiceann sean bhó”. Bhí acan duine
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sgéal.
Bhí Murchadha Beag na chomnuidhe ag na mháthair agus bhí Murchadha Mór pósta. Bhí Murchadha Mór na comhnuidhe ag a bhean a mháthair agus a clann. Bhí bó amháin ag Murchadha Beag agus bhí dhá bhó dhéag ag Murchadha Mór. Lá amháin chuaidh bó Murchadha Bhig isteach í dtalamh Mhurchadha Mhór. Nuair a chonnaic Murchadha Mór sin bhí an-fhearg air agus dubhairt sé le Murchadha Beag muna dtabaireadh sé punta dó ar an méid a sgrios an bhó go muirfeadh sisean í. “O bhal” arsa Murchadha Beag, “níl punta ar bith agam-sa agus da mbéadh bheirfhinn duit é”. “Muirfhidh mise an bó, arsa Murchadha Mór. Thug sé leis a gunna agus chaith sé an bhó. Thug Murchadha Beag leis an bhó agus bhain sé an croiceann duith. Thug sé leis an croiceann agus dimthig sé go h-aonach na nGleanntach lé é a dhíol. Nuair a bhí sé ag dul thart ag na Beanna Buidhe tháinig cioth cloch sneachta air. Tharraing sé croiceann anuas ar a cheann agus an taobh istoigh de amuigh. Tháinig préacán thart agus thoisigh sé ag ithe na feola dé. Chuir Murchadha Beag amach a lámh agus fuair greim air agus chuir isteach faoi a chóta (iad) é. Chuaidh sé isteach i dteach taibhrinne agus diarr ar an t-uisge beatha a bhí aca. Thug fear na táibrinne gloine do. Chuir Murchadha Beag a lámh anonn ar a cóta san áit a rabh an t-éan agus bhrúigh é. Leig an t-éan sgread. “Ní sin an t-uisge beatha is fearr atá agat” arsa Murchadha Beag” “Caithfidh sé” arsa fear na taibhrinne, “go bhfuil eolas ag an éan sin nuair a leigeann sé sgread nuair nach mbíonn an t-uisge beatha is fearr san tsiopa agat-sa”. Thug sé gloine eile do. Cuir
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cruach Phadraig. “Imthigh anois ná bfhéidir go mbéidhthea mall”, arsa seisean. “Níl aon amhras na go bhfeicidh tú teachtaire ó Dhia annsin. bhí cosa an bhaintreabhaigh gearrtha agus bhí fuil ag teacht asta, acht na dhiaidh sin, dimthigh sí. Nuair a tháinig sí go bun na Cruaiche chuaidh sí ar a dhá glún agus ghlac sé í dhá lá agus dhá oidhche an barr a shroichint.
Nuair a shuidh sí síos thuic sí na a codhladh. Nuair a mhusgail sí bhí Gráinne Ói ag na taoibh. Shín Gráinne Ói páipeár chuicí agus dubhairt. “Amharc, na hé sin an páipeár ar chuir tú do láimh air nuair a dhíol tú tú fhéin, agus do theaghlach”. Teidhim gur be”, arsa an bhaintreabhach. “Bheirim míle altugadh do Dia go bhfuil me sábhailte”.
Nuair a tháinig sí abhaile léig an sagart aifreann ins an teach. Chuaidh an bhaintreabhach chuig faoistin. Ghlac sí fhéin agus a seachtar páistí. Sacramaint Chuirp Chríost agus i gcionn leath huaire bhí siad ulig marbh.
Níl aon amhras nach go déacaidh siad na bflaitheis, agus le cuiduighadh Dé rachaidh sinne go dtí an áit cheadhna.
Gráinne Ní Bhaoighill do fuair an scéal seo agus a scríobh síos ins an leabhar seo é.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a bhaint díoc agus a ghabhail go loch Dearg. Na codlaidh an darna h-oidhche i dteach ar bith agus na hith acht tragha bidh amháin ins na ceithre huaire ficheadh. Deán turas na g-cros seacht n-uaire ins an lá agus seacht n-uaire ins an oidhche. Na tabhair arán ar bith leat, na airgead na ór, acht iarr déirce in ainm Dé, agus nuair a thiocfas tú arais, innseochaidh mé an rud is fearr duit a dheánamh. Seo dhuit giota de’n chroich fhíor leis an diabhal a choinneal uait. Go anois in ainm Dé”.
Nuair a tháinig sí abhaile bhí Gráinne Ói ins an doras roimpi, agus diafruigh sí duithe caidé a dubhairt an sagart leithe. Dinnis an bhaintreabhach duithe achan rud a g-caithfeadh sí a dheánamh. “Gó comh túigh as thug leat” arsa Gráinne Oi, “agus bheárfhaidh mise aire do do chuid paistí go dtigidh tú arais.
Dimthigh an baintreabhach. Dfulaing sí tart, ocras, fuacht, agus cruaidteán acht rinne sí achan rud a dubhairt an Pápa. Tháinig sí arais in ndeireadh trí mhiósa agus fhobair nach n-aithneochadh a clann fhéin í, bhí sí go meaithte raithte sin.
Ní raibh i bhfad go dtáinig an sagart agus gur dhubhairt sé go g-caithfheadh sí dhul go barr
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
“In Ainm Iosa imthigh uaim”. arsa an bhaintreabhach, agus nuair a chualaidh an diabhal seo b’eígean do imtheacht.
Dubhairt Gráinne Oi leis na bhaintreabhaigh dul chuig an t-sagart go bh-feiceadh sí goidé a déarfhadh sé leithe. Chuaidh an bhaintreabhach chuig an t-sagart acht dubhairt seisean’ leithe nach dtiocfhadh leis rud ar bith a dheánadh duithe go dtí go scríobhadh sé chuig an pápa. Dubhairt sé leithe nuair a gheobhadh sé scéala o’n phápa go gcuirfeadh sé scéala chuicíse. Diarr sé uirthí dhul na bhaile agus a bheith ag deánadh breitheamhnas aithrighe go dtí go bhfuigheadh sé scéala arais o’n phápa.
Chuaidh sí na bhaile agus nuair a tháinig sí un toighe fuair sí a cuid páisti ag ithe amach as an scéala a thug Gráinne Oi dobhtha. Dubhairt an duine a ba sine aca gur dhubhairt Ghráinne Oi nach raibh sí le na láimh a chuir i chóir an scála, acht go dtabhairfheadh siad biadh duithe amach as. I gcionn cupla seachtmhain chuir an sagart scéala chuicí theacht chuige. Nuair a chuaidh sí dinnis an sagart duithe, go bhfuair sé scéala o’n Phapa. “Ar cuala tú iomrádh ar loch Dearg” arsa an sagart. “Chualaidh” arsa sise. Dubhairt an papa nach raibh ann acht dóigh amháin le thú a sábail”. “Agus seo é. Caithfidh tú do chuid bróga
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bhean go g-caithfeadh sé an páipéar a thaisbeaint do’ maighistir sa chruth go mbéadh fhíos ag a mhaighistir go raibh sé ag deanadh obair mhaith nuair a bhí sé ar shiubhal.
Nuair a dimthigh an diabhal thóg an bhean an croich cheasta as an teinidh, agus ní raibh sí dóighte ar chor ar bith. Le sin shiubhal Gráinne Oi isteach chun toighe chuici agus bhí sí ag iomchar scála mór bidh. “An da mo tharraing sé isteach i Líos Na Sídhe atá tú” arsa an bhaintreabhach le Gráinne Oi. Damharc Gráinne Oi uirthi ná shíl sí gur chaill an bhean a ciall.
Nuair a d’innis an bhaintreabhach do Ghráinne Ói fa’n fhear a tháinig isteach, dinnis Gráinne Ói duithe gurbh é an diabhal a bhí ann. Nuair a dinnis Gráinne Oi do’n bhaintreabhach gurbh é an diabhal a bhí ann, dfhiafruigh an bhaintreabhach do Gráinne Oi goidé a ba chóir duithe’ dheánadh leis an sparán. “Caith isteach sa teine é”, arsa Gráinne Oi “agus abair, dhiúltuighim do’n diabhal a’s a chuid oibreacha”. Ni luaithe a chaith sí an sparán isteach na tháinig an diabhal in a lathair agus dubhairt; “Ní thig leat mise a dhiúltughadh, is liomsa thú in aindeoin sagairt, easpoig, na pápa. Rinne tú an margadh le do láimh fhéin”.
ball sinsearach (stair)
2020-09-20 23:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
“bhal”, arsa seisean, “níl ann acht uisce sídhé agus níl maith ar bith ann. Caith isteach sa teinidh é”. Rinne an bhaintreabhach seo agus déirigh toit ghorm a líon an teach. Nuair a ghlan an toit ar shiubhal, dubhairt an diabhal, go raibh cuid de chumhacht Ghráinne [Oi]? uirthí glanta ar shiubhal. “Is duine maith a bhearfhas comhairle a leasa do dhuine eile”; arsa sise. “Tá croich cheásta agat, agus caith isteach é (í) sa teine fosta,” arsa seisean. “Níor mhaith liom”; arsa sise. “na ba í mo mhathair a thug damh i”. Acht nuair a thaisbeain sé sparán óir dí nach mbéad folamh a choidhche bhual sainnt an bhaintreabhach bhocht do ‘n t-saidhbhreas. Dubhairt an diabhal leithe go bhfuigheadh sí an spárán da gcaithfeadh sí an chroich chéasta isteach ‘sa teine.
Chaith an bhaintreabhach isteach an chroich chéasta agus thoisigh fuil a theacht amach aistí. “há há” arsa seisean, “amharc fuil na sidheógh”. Thug an diabhal an spárán óir do’n bhaintreabhac annsin agus dubhairt sé leithe go raibh sí na bean shaidhbir anois. Dubhairt sé leithe annsin go gcaithfheadh sí a h-ainm a scríobhadh. Ní raibh an bhaintreabhach ábalta scríobhadh agus chuir sí marc ar an phaipeár. Choinnigh an diabhal an páipear leis an teine go dtí gur thriomuigh sé, annsin dinnis sé do’n
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a’s tá feásóg agus fulaing ar Ó Domhnaill” Caith an tabhach an dias bheag bhaoideach amach fhad a’s thiocfadh leis. Agus níor luaithe chaith ‘ná léim na ceithre cailleacha amach ins an uisce i gcuideachta a chéile. Thosaigh an [slomparnach]? agus an slamparnach agus chrágáil agus an spágáil. Acht cha raibh áth nó clocháin nó áit bhuinn le fágháil ins an loch a’s báitheadh an ceathrar.
“Tubaiste mo thoighe agus mo dhaoine go raibh leo” arsa Ó Domhnaill nuair a cuala sé caidé a thárlaigh “Nach raibh na bailte tóghta ó lár aca?” Agus beirtear Loch na gCailleach ar an loch sin go fóill.
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
“Ní le ceacthar agaibh í mur’ libh mise,” arsa Cailleach na nDorn. Chuadhthas chuig Ó Domhnaill arais gur fághadh an cás ar a bhreitheamhnas “An te a shocróchas an chargáil caithfidh se ghabháil go baile na gcailleach,” arsa Ó Domhnaill. “Ní fhuil caoi ormsa a ghabháil, nó tá mé ag imteacht go connachta anois acht cuirfidh mé m’abhac annseo agus ní tuigsighe mé ‘ná é Íd’ ach Uilc an t-ainm a bheireadh na daoine ar abhac Uí Dhoinnaill agus má ba mhór a chliú [mí]? maith. Nuair a deireadh Rí Thír Chonnail go raibh sé tuigse ach deireadh. Mac an Bháird ‘á Fhreagairt go raibh an tuigse i bhfad siar ann acht go dtáinic an diabhlaidheacht amach ar a chroiceann. Cibé ar bith níor mothughadh go raibh Idh ‘ac Uilc i mbaile na gcailleach. “Tabhairigidh damh an chroithleog sin,” arsa seisean le Fir an bhaile. Cuartadh an dias bheag bhaoidheach ina bhois “Anois,” arsa’n abhac seo thíos,” [loch]? Síos leis an iomlán aca. Arsa Íd’’Ach Uilc ar seisean ag chualaidh” an baile “A chailleacha ceachardha gan ceannsacht atá ag gabháil ‘un cearramansaidheachta an chléir agus an thuataí, caithfidh mise an croithleog seo fad m’urchair amach ins an loch. Leanadh an ceathrar agaibh í. Agus cibé gheobhas í is léithi í chomh cinnte
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
na nDorn. Charbh’ fhéidir an charcaighil a shocrughadh chois baile a’s chuadhthas chuig Ó Domhnaill aríst. “Rannaigidh an stuca i sopóga ar an cheathrar arsa Rí Thír Chonaill. Rinne amhlaidh, acht caidé bhí ann acht sopóg de bharraidheacht. “Is liomsa an phunnann sin” arsa Píonaim Pánaim. “Ní leat, acht is liomsa í,” arsa Cailleach an Ránaim. “Ní leat acht is liom-sa i”, arsa Píonaim Putraim. “Ní le ceachtar agaibh í, mur’ libh mise,” arsa Cailleach na nDorn b’eígin a ghabháil chuig Ó Domhnaill aríst “Ranntar an t-sopóg i siFíní” arsa Rí Thír Chonaill. Rinneadh sin acht caidé bhí ann acht siFín de barraidheacht “Is liom sa an siFín sin,” arsa Píonaim Pánaim “Ní leath acht is liomsa é”, arsa Cailleach an Ránaim. “Ní leat acht is liomsa é”, arsa Píonaim Putraim “Ní le ceachtar agaibh é mur libh mise” arsa Cailleach na nDorn Charbh’ féidir an chárcaighil a shocrughadh chois baile a’s cuadhthas chuig Ó Domhnaill aríst, “Rannaigidh na croith leoga go comhthrom ar na ceithre cailleácha,” arsa Rí Thír Chonaill. Rinneadh amhlaidh, acht caidé bhí ann acht croithleog de bharraidheacht. “Is liomsa an chroithleog sin,” arsa Píonaim Pánaim. “Ní lear, acht is liom-sa i”, arsa Cailleach an Ránaim. “Ní leat, acht is liom-sa í,” arsa Píonaim Putraim
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ní tug mé liom agus ní thabharfaidh mé uaim, Cailleach na nDorn ní raibh aici anois acht Fuarughadh ins an chroiceann a théidh sí ann. nó cá raibh dí ghabháil i ndearbhaidh lainne leis an triúr a d’áirtigh leo a cuid gleásaí, bhí an baile socair anois go dtáinig an Foghmhair. Annsin d’éirigh acrann úr nuadh, Fir na h-áite bhain siad agus shábháil siad arbhar na gCailleach a’s rinne cruach amháin de mar ba ghnáth leo dheánamh, Fá rann na cruiche a d’éirigh an scannsáil. Chuadhthas chuig saoi, agus draoi, agus dall, acht charbh Fhéidir an rud a bhí ann a shocrughadh go dteachta chuig Ó Domhnaill é Féin “Rannaigidh an chruach i dturdáin ar an cheathrar” arsa Ó Domhnaill.
Rinneadh amlaidh, acht caidé bhí ann acht turdán de bharraidheacht. Chuadhthas chuig Ó Dhomhnaill aríst “Rannaigidh an turdán i stucaí ar an cheathrar arsa Ó Domhnaill. Rinneadh sin acht caidé bhí ann acht stuca de bharraidheacht Chuadhthas chuig Ó Domhnaill aríst. “Rannaigidh an stuca i sopóga ar an cheathrar” arsa Rí Thír Chonaill. Rinneadh amhlaidh, acht cáide bhí ann acht sopóg de bharraidheacht “Is liomsa an phunnann sin,” arsa Píonaim Putraim “ní le ceachtar agaibh i mur’ libh mise,” arsa Cailleach
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
chailleach. “Tá maise”, arsa’n dall phill ar ais cun bhaile agus fiafruigh do mhadadh cé tug leis do chuid earraí. Pill Cailleach na nDorn ar a cró a’s chuir ceist ar an mhadadh “Inseochaidh mé sin duit” arsa’n madadh “Thug Mugharnán na luath” do eitéan leis agus d’fhág i gcró Phíonaim Pánaim é thug bioróg an tsléibhe do choigeal léithi agus dfhág i gcró Chailleach an Ránaim í agus thug an Fuarálach Fann de shiostal leis agus d’fágh i gcró Pionaim Putraim é.
Nuair a chuala Cailleach na nDorn caidé mar bhí ní leigfeadh an eagla dí ghabháil a Fhuagairt cogaidh ar a cuid comharsanach. Acht rinne sí amach go mbagróchadh sí ortha. D’fiafruigh sí do’n mhadadh an ndeánfaidh sé teachtaireacht dí. Dubhairt an madadh gurbh’ olc an uair nach ndeanfadh. D’iarr sí air annsin ghabháil go cróithe na gcailleach agus órdughadh dóibthe na ruda nár leo féin a thabhairt uatha agus mur’ dtugad go mbéadh ag aithrighe. D’imthigh an madadh agus tháinic ar ais i gcionn tamaill bhig “Caidé do scéal ?” arsa Cailleach na nDorn “Cluinfidh tú sin” arsa’n madadh. “Dubhairt achan bhean acha liom, A geamaire dhruim. dhóighte ghránna
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
maide póta “Agus a mhaide bhriste, cá bhfuil mo choigeal arsa Cailleach na nDorn. “Tá sí i gcnó Chailleach an Ránaim”, arsa maide briste, “Agus a chrochaidh, cá bfuil mo shiostal” arsa Cailleach na nDorn. Tá sé i gcró Phionaim Putraim,” arsan crochadh. Ní raibh sin ar draoi no ar saoi ariamh an mhire chatha a bhí ar Cailleach na na nDorn nuair a chuala sí cá raibh a cuid oirnéise, An chéad rud a spreag í gabáil amach thríd an bhaile agus a cuid doirse na gcailleach eile a chur isteach le na duirn. Acht rinne sí ath-comhairle fanacht fá theach go maidin. Nuair a tháinic an mhaidean amach léithi a’s rún daingean aici comhaltacha, ursanacha agus cloigne a bhriseadh. Acht cia casadh uirthi a’s í ar a triall acht an Dall Ó Duinn a bhíodh ag gabháil thart ins an am.
“Nach luath ar chois thú!” arsa’n dall nuair a bheannuigh sí do. “Ní lauthas é do’n té atá ag gabháil a fhuagairt cogaidh ar [mhná]? An bhaile” arsa Cailleach na nDorn ag toseach a’s ag innse dó. “Beir ar do céill agus na déan dadaidh le driopás, ars’a an dall “Agus cáide dhéanfas mé.” arsa’n
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
eolaighe í ná bean ar bith eile ar an bhaile. Mar sin de b’eígin dí a h-agaidh a thabhairt ar a cró féin agus gan í dadaidh amháin ní bha chríonna ná nuair a chuaidh sí amach acht cia casadh uirthi i mbéal na séibe acht Píonaim Putraim “Tabhair damh mias mhine agus gogán bainne go tráthnóna i mbárach” arsa Píonam Putraim agus mur’ dtughadh. “Níl fhuil min no bainne i mo seilbh”, arsa Cailleach an Ránaim. “Agus dá mbíodh féin-“
Bhí an neimh ins an fheoil ag an dá cailligh sin d’á eile ní ba mó. Ag sníomhadh a chaitheadh Cailleach na nDor nac an mhór-cuid d’á h-am agus ní cuireadh duine ar bith aice nó uaithi, nó bí eagla a gcroicenn ar iomlán díreach de bhunadh an bhaile roimpi. Oidhche amháin tamaill ‘na dhiaidh seo mhotuigh bean na ndorn trostáil thrid an cró. D’eirigh sí tionntuigh beo ar an teinidh, a’s d’amarc thart. Bhí an túirne beag i lár an urláir i n-aít a beith ins an choirnéal, acht bhí an t-eitéan, an choigeol a’s an siostail ar iarraidh “A mhaide póta” arsa Cailleach na nDorn “cá bhfuil m’ eitéan “Tá sé i gnó Phíonaim Pánam” arsa
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an Ránaim amach go mbligheadh sí an bhó abhí ins an bhuailidh acht cha rabh striog bainne ag an bhuin. “A bhó ca dteachaidh an bainne uait” ars’ an cailleach. “Ní cluinfidh tú sin go ndeánaidh tú an cinéal céadna ormsa a rinne tú ar an bhuin bhó-toighe aréir, nó tá leath-cheal malluighthe” ars’ an bhó.
“Cia bhligh thú ?” ars an chailleach.
“Ní chluinfidh tú sin go ndeánaidh tú an cineál céadna ormsa. a rinne tú ar an bhuin bhó-toighe aréir, nó tá an leith-cheal malluighthe,” ars’ an bhó. Choimhnigh Cailleach an Ránaim anois go dteárn” sí án leath-cheal, D’imthigh sí. Fuair sopóg arbha a’s thug do’n bhuin bhuaileadh. D’innis an bhó dí annsin nár aithin sí an bhean a bhligh í leis an dorchadas acht go bhfachtas dí go raibh trí Fhaithne ar mhéara a láimhe clí. Dar leis an cailligh go bfuigh eadh sise amach cá raibh bean na dtrí bFaithní. Cruinnigh sí luibheanna, rinne ceiridhín, shiubhai an baile, a’s scairt ag ‘ac aon doras go raibh leigheas aichi do Fhaithní a’s do rosaideacha. Acht cá raibh foich de gar ann. Dubh rad léithí narbh
ball sinsearach (stair)
2020-09-17 12:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tug sí ar haghaid ar chró an Ránaim tharraing sí an ruadh óg ach bí an bolt curtha. “Amhaidhe bhriste” ars Píonaim ag sgairtigh isteach ar pholl na fuinneoige - “a maidhe bhriste” bain an bolt a’s leig asteach mé” “Is doilg damh” ars’ an maidhe briste. A’s mo ceann sa ghríosaigh agus gur atcuinge d’iarr an maide briste gan a bheit Fághta mar sin
“A scuab leig isteach mé” arsa Píonamh “Is doilg damh ars’ an scuab” agus mo ceann fúm, a’s gur athchuinge d’iarr, an scuab gan a ceann a bheit Fúithi. “A stóil” arsa an chailleach. “Táinic mo ghar in do bealach, déan bacadar ‘un an dorais agus leig isteach mé”. “Is doilg damh” ars’ an stól, “a’s mo ceithre cosa i n-áirde, a’s gur athchuinge d’iarr an stól gan a bheith caithte ar cúl chinn.
“Anuas a mhaide póta a’s leig isteach mé agraim thú. ars’ an chailleach. “Is doilg damh a’s mé mo luighe i gramhar monádh ars’ an maidhe póta, a’s gur atchuing d’iarr an maidhe póta a beith crochta ar an bhalla, Nuair nach raibh ní bhfearr le déanamh b’eígin díte pilleadh ar lan bhaile arais. Ar maidhin cuaidh Cailleach
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 19:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Loch na gCailleach
Bhí ceathrar cailleach ‘na gcomhnuidhe ar bhaile seo i bhfad o shoin, agus ba h-iad na h-aimneacha a bheirtí ortha Píonam Pánam. Cailleach an Ránaim, Píonam Putraim agus Cailleach na nDorn Agus bhí cnó ag achan Cailleach dí fhéin, I ndeireadh an lae táinic Píonam Pánam ‘na baile indiaidh a bheith ar siubhal ag bachachas ó mhaidin thug sí fá deara go rabh a cuid dealgán ar shiubhal. Arsa sise leithi féin “Tá mo gleas cnitéala goidte agus is í Cailleach an Ránaim an gadaidhe ach ní rachaidh léithi”. Ins an am seo bhíodh cainnt ag h-ainmhidhthe ins an lá agus agan trioc toighe ins an an oidhche. “Cá raibh thú nuair a bhíthear ag goid mo cuid dealgan?” Arsa Píonam Pánam le n-a madadh. “Bhí mé ins an choillidh indiaidh coinín” ars an madadh “Agus cá rabh tusa” arsa an chailleach leis an chat. “Bhí mé amuigh indiaidh éanach” arsa ‘n cat. Ar uair an meadhon oidhche sin [mheas]? Píonam go rabh an bunadh eile uilig ‘na luighe.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 19:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
luatha. Nuair atá an té ólta aca bheir siad leobhtha dhá bharra roth sleaghan agus sluaisca. An fear atá ag dul a baint téideann sé I gcionn a shleaghain téideann fear eile sa pholl agus an fear eile ag tiomaint. Bheirtear an “sleaghantar” ar an fear atá I gcionn a shleaghain beirtear “fear a phoill” ar an fear atá sa pholl agus an “tiomanaidhe” ar an fear atá ag tiomaint. Nuair atá giota don fód barr bainte aca pilleann siad ar an darna fód nuair ata sé sin bainte aca baineann siad an fód iochtar. Curtar an fód sin ar a bhruach an fear a bhí ag tiomaint bheir sé leis an sluasead agus seabeann sé an fód iochtar ar an bhruacha Nuair a thig am dinnearra téidheain siad cuig an dinnearr agus caitheann siad uair ag na ndinnearr. Téidheann siad amach annsin agus an fear.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 19:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Baint na Monadh
Seo mar a bhaintar an mhóin sa n-áit seo. Bheir fear leis spád agus rópa reachtala agus liomeann sé an bachtach. Caitheann sé na fóide a lomeann sé amach sa bhactach, liomeann sé an bactach dhá throigh ar leitead agus trí cead troigh ar fad. Nuair atá an bactach liom aige iarraidh sé dhá fhear fa coinne lá thar na bharach leis an bactach a baint. Ma thig na fir tiocfaidh siad go
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 19:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
mbuailtear í. Glachann sé leath-uair an maistreadh a [buaileadh]? Nuair a bhíonn sí bhuail. Thógánn sí amach a t-im agus chuireann sí ó isteach ins an “caipín” í le í aglanadh no aníghead. Nigheann sí é le uisge fuar agus gnídheann sí “Prínta” dé Caipín sin míos ádhmad a mbhíonn aice leis an t-im a chuir isteach ann Bíonn spádaigh ime aice leis an phrínta a deánamh do n-im.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 19:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is é seo andóig a mbhuailtear maisthreadh tart annseo. Chuireann bean an toighe an t-uachtar isteach ins an choineog. Chuireann sí lán “pigín” isteach sa choineog le maistreadh maith a bheith aice. Tá choineog againne agus is é an rud a cheannuighadh í agus tá sí trí troighithe ar aoirde, agus tá sí ocht órdlach Déag ar leathad ar an thón agus tá sí fá thuairm troigh de leithead ag an “laftan” agus tá sí ceithre órdlach dhéag agan bhéal Tá ceann cruinn ar “lánuigh” agus í pollta uilig. Tá an “geabhaire” fá choinne an bainne a chongbhailt ó theacht amach i splanc-annaí. Nuair a gcuirtear an t-uachtar isteach ins an choineóg, fághtar í lá go
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 19:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Annsin gnidhear oraiseacha (“uirsteacha”) amach as cocan agus cuirtear isteach sa cliabh iad annsin atá an cliabh réidh fa coinne oibre.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 19:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Seo mar gnidhear an cliabh sa n-áit seo. Baintear na slateacha a cead uair annsin fágtear iad bainte no go mbéidh siad cóirbheith féoite Ma gnidhear an cliabh istoigh sa teach caithfear fód mór a bhaint agus ag fód fhagailt istoigh i lár an n-urláir. Ma gnidhear an cliabh amuigh mar as gnáth a dheanar ní bhíonn acht le na sáigtean shatad sa talamh. Annsin cuirtear ró thart ar an talamh agus leantear do sin no go mbéidh sé shuas ag na leath. Annsin fágtear fosgladh sa cliabh le greim fhagail air bheirtear camogaí ar sin. Leantear do arís no go mbéidh sé shuas ag an tón. Ná “sáighteain” a cuireadh síos ins an talamh cuirtear [snaom]? ortha sin ag an toin agus cuirtear isteach go maith ann a cheile. Annsin cuirtear slatacha eile isteach le taobh na shráigtain le tón an cleibh a dhéanamh. Nuair atá tón an cleibh déanta gheibhfear sgian ghear agus páralistear an tón. Annsin caithfear an cliabh a tharraingt as an talamh agus gearrfhear na sáigtain
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 19:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
number of the car? 281.
Why do you go to bed? Because it wont come to you.
What calves always follow you? The calves of your legs.
How many legs are there on a billard table? There are no legs on the table they are all under it.
What sort of a rivulet beheaded becomes a bird? A brook.
How many sticks go to the crows nest?
None of them go she carried them all.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 14:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
highe elevations of the grass lands and pour it out there to enrich the grazing and have it well forward for the cows and stores and sheep in the month of May.
Referring back to the two half year hiring markets in Strabane each of two days' duration A great change has taken place there as instead of two days each half year the whole business is transacted on one day and that is always the fair-day too the 12th May and the 12th Nov. called "Old May Day and Old Hallow Day. New May Day and New Hallow Day are the 1st of May and 1st Nov respectively but the hiring periods or terms was neve changed with the New Style Calendar. Two other hiring days occur on the Candlemas and Lamas terms viz: 1st Feb. and 1st Aug new style. Servants hired or engaged on 1st Feb. are for the period ending the 11th may and on 1st Aug for the harvest period ending the 11th Nov.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 14:04
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
beag iarrain agus barr geár air agus cuirtear dóiríne air. Nuair a bhíonn siad “ciobailte” tamall cuirtear “aoileach bhó” mar leas ortha agus cuadaighístear le grápa[?] iad. ‘Na diaidh sin Sluaistear iad agus annsin fághthar iad go mbhéadh siad réir le bhaint.
Baintear iad spád agus gnídhtear an “poll”. Cruaidhuigheann sé an talamh le cúl na spáide, agus gnídeann sé cruach beag de na préataí móra agus gearr phreataí mhóra agus fághtar [n”spidhíni”]? agus na rudaí a gearrtar fá coinne na gcearca agus na lachain. Cuirtear luachair ar na preataí faoi ‘n creafóig leis sioc na geimridh a coingailt amhuig.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 14:02
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Thart annseo Gnídhtear na dri Uí le spáid agus “rópa reachtalach” agus “rachann”. An cead ruda gnídheann an fear romharan sé an talamh le spáid agus annsin fórsann sé an talamh le “rachann” a ghídhtear sa baile. Is é an dóig a gnídhtear an “rachann”. Gnídheann an fear ceann as giota de cráinn fuinnseóga agus gnídhtear na fiachla as giota iarrainn ag an gabha dubh agus bhuaileann se na fiachla fríd an ceann agus gnídheann siad an crann ag giota deigiús. Bhíonn giota de gheágh crainn ag achan ceann de’n “rópa reachtala”, agus saghann sé ceann de na maidín ins an talamh agus ag ceann an chuibhreann agus saghann sé an ceann eile agus an bhun agus annsin marcann sé an talamh le ceann eile de na drillí a deánamh. Ciobailístear na preátaí ann. Sé an cineal ruda atá i “spád ciobaila” giota
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 14:01
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
“Pilots” “Aran Creasts” “Victors” “Epicures” agus Suttons”
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 14:00
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is é seo an dóig a gcuirtear preataí thart fá seo. Geibheann bean an toighe bucaid phreátaí agus an “Sgian Sgoltáin” agus gearann sí amach giotaí beaga agus “súl” ionnta, cosamhail le triantáin. Bhíonn an gleocháin ag teacht amach as na préataí agus fághtar iad le triomughadh ar feadh seachtmains. Romharainn fear an talamh le spáid agus gnídeann sé drillaí nó iomaracha agus “ciobaileann” sé na preátaí ann, agus nuair a bhíonn siad tamall sa talamh chuireann sé leas agus aol ortha, agus cuthdan sé iad le créafoigh iad agus fághtar iad go mbéadh na barraí fá tuairim sé órdlaigh ar aoirde. Slaidear iad agus annsin fághtar iad go mbeadh siad réir le bhaint. Cuireann na daoine trí na ceathair cineal phreataí, mar. “Aran Banars”, “Aran
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 13:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
seo. Níl aon duine ata beo anois.
Fuair mé seo uadh m’athair.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 13:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bacach seo tarrneochaidh sé an báta mór seo ort.
Síomaigh Ua Dóchartáigh. Bhí Síomáigh an mhaith ag imirt ar an fhidill. Tiochfadh leis cannaí a dheanamh as tin. Tháinig a athair anuas as Inniseóghan agus bhí sé an mhaith ag deánamh stillíg fá-choinne poteen a dheánamh.
Pádraig Mhac Conaill. Bhí an rud caiple agus aisle aige seo. Bheadh na caiple seo istuigh i greamhair annsin goideadh na daoine iad agus cuireadh siad i bfád ar shiubhail iad. Bhéadh an duine seo ag deanamh poteen, agus stilligh.
Earbhain Ua Ruairc. Tháinig sé seo anuas as Fear Monach. Taoiseach mór Éireannach a bhí ann acht tháinig sé go Tír Conaill i mbliadhain a droch shaoghal. Bhí éagla air roimhe na Sásanaigh fosta. Thiochfadh leis seo seinim ar na bpíob. Tá chuid dá chlann annseo go fhóill.
Is cuimhne le m’athair na bácaigh
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 13:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bacach na peiste. Deirtear go rabh peist ins an bacach seo. Nuair a bhéadh sé ag ithe ní thiochfadh leis f’an go socair. Bheadh sé ag rachfaidh anios agus síos an teach agus é ag ithe ins an ám cheadhna. Deirtear go rabh an fear-górta ar an bacach seo. Sin an fáth a tugadh Bacach na Peist air.
Seán na Léimirighe. Túgadh Seághan na Léimirighe ar an t-oganach seo cionnus go mbéadh sé ag léimirighe thoir sruthan agus árdan. Nuair a béadh sé ag cómhradh leat bhéadh sé ag léimrighe fósta. Fuaireas é cáillte oidhche amhain i n-díog. Bhí oidhche millteanach ann an oidhche roimhe.
Peadar Leage. Bhí an míonnaigh ag an bacach seo. Nuair a d’iarr eadh an bacach seo rud ort agus gan é a thabhairt do cuireadh sé an míonnaigh ort.
Peadar Griffin. Bhí an dúil ag an bacach seo in uibheacha. Fósta bhéadh báta mór leis i gcómhnáidhe Dhá n-déanta rud ar bith ar an
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 13:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
go mairbhfidh iad. Tá an cró seo cogarach cuig mullaigh na h-Eachla.
An Leínigh.
Seo áit ar an cnoch agus tá sé deánta cosamhail le Leínigh agus tá sé deánta uilig de chlocha beaga.
Beanna Buidhe.
Béirtear Beann Buidhe ar na beanntráth seo. Tá siad uilig na creafógh buidhe Tá siad an árd o’s cionn na h-abhna. Tá siad cogarach cuig bealach mór na Conndae.
An Sráth-Buidhe.
Tá sí cogarach cuig na beanna buidhe seo, agus tá siad san uilig ‘na creafóg buidhe fosta.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 13:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Árd-Ruadh :- Bheirtear seo ar an árd seo cionnus go bhfuil an fhraoch atá ag fás air, ruadh sa dath.
An Uaigh.
Tá an áit seo shiar i n-alt i Mín-a-duine agus tá fear curtha ann. Tá cuma ar fhear deánta ar an talamh ann. Bhí an fear seo ‘na gcómhnuidhe ann i bhfad ó shoin agus an lá seo bhí sé ag obair síos ar an t-shrath cogarach ag an abhainn agus táinic easgan mhór amach as an abhainn agus lean an fhear go dtí go marbh sí é sa’n alt agus deirtear go bhfuil an t-easgan faoi’n talamh ann agus sin an t-adhbhair go dtugtar an Uaigh air.
An Chamainn.
Tá an áit seo ar an bealach mór. Is é an t-adhbhair a dtugtar seo air tá an chorr ann agus tá sé deánta cosamhail le ceann chamainn.
Cró an Úan.
I bhfad o shoin nuair a bhí na michtíre agus sionnaigh go farsún ar na cnuic i nEírinn cuirtí na h-uain uilig isteach ins an cró seo ar eagla
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 13:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Togadh m’athair ar an Mhullaigh. Deir sé go bhfuair an baile a ainm ó ceann de mhadaidh an Fhear Ghamhain a marbhughadh darbh ainm Mullach. Tá’n baile seo trí mhíle soir ó Na Gleanntaí ar an bhealach go Bealach-Féidh.
Tá leabaidh Dhiarmuide agus Gráinne i gcúl thigh Chuinn fa thuairim caogad slat ón bhealach-mhór na Conndae. Tá’n leabaidh deich dtroighthe ar fad, cúig troigh ar leithead agus cúig troigh ar aoirde. Tá sí deánta de leacacha móra, dha leic na Seasamh agus leac mhór trasna ortha agus í deánta isteach le Bun Binne. Tá bealach isteach ann ag an dá cheann.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 13:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Druim-cun-Cúis.
S én dóigh a bhfuair Druim-cun-Cúis a ainm. Tá árdan dheas cruinn taobh thoir dén abhainn, tá sé deánnta i bhforum druim dheas. Tá lug ag na thaobh agus cúis an tainm eile atá ar lug, agus sé sin an dóigh a bhfuair sé a ainm.
Druim-a Locha.
Sén miuntighadh atá ag an áit sin. Tá loch beag ann agus tá na toighte uilig ag na cúl. Druim-na Locha an tainm ceart a tugtar air an cead tiair agus anois gearradh goiridh an ainm agus Druim-a-Loch a tugtar air anois.
Tullaigh.
Talamh ard cnochach atá ins an áit sin. deirtear go bhfuil taidhbhsidh annsin. Áit uaigneach atá ann cinnte go teóir cionnas nach bhfuil toighthe no dadaigh mar sin le feiceal ann. Tuigeann sé idir an tSráth Buidhe agus Mín-an-Duine.
Carraig Mór.
Tá áit uaigneach taobh shuas d’én teach ‘sagainne agus tá sé lán carraigeacha móra. Deirtear go bhfuil duine curtha annsin. Geárradh goirid an ainm agus Carraig-Mór a tugtar air anois.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
101
to that of spinning wool.The spinning wheel is much smaller and the spinner sits down and operates the machine wheel like a sewing machine.The operator frequently sits by the kitchen fire in the evening and help to entertain the company at the same time.
The threads are washed and weighed like the yarn,made into skeins and balls which the weaver has to unwind into the shuttle.When the weaver has finished the Piece of linen it is rather brown in colour .This has to be scoured sometimes chemicals are used as a substitute for potash the men of the house are pushed but to cut all sorts of grain branches and burn them collect the ashes which is supposed to contained Potash.I have endeavoured to give you just some of the duties of the women of the farmers formerly about sixty years ago .They did not even have bright lamps like to day.They had to be content with tallow dips or make their own mould candles from sheep tallow when they killed one at Christmas.They had an oblong hollow vessel with a handle and four legs in which the tallow was melted on the fire on the open hearth.Some People pulled green rushes stripped of the outer green skin all but one small strip which served to keep the Rush together.These rushes were pulled through a gusset and left on side to dry.They looked like the tapers of to day.These were candlesticks so made with a small hole
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
gaoth ann an lá is ciúneach sa bhliadan. Tá carraig an mhór ann fosta.
Carnan Na Lochan Dubh.
Tá trí loch ar mhollaigh na h-Éachla agus sé an t-ainm ata ortadh na locha dubha tá carnan mór cloch aníos is a gcoinibh. Deir na sean daoiní gur na daoiní beaga a cur suas an cead uair é agus tá sé annsin ar fad.
Loch a Chaislean.
Sé an t-adhbhar gur tugadh loch a caislean ar an loch seo. Tá taobh na locha cosamhal le taobh balla caislean acht níl caislean ar bith ann.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí an mhuc ag teacht comgrach aige arís scoil sé Grafach inntí acht marbaigh an mhcué agus tugadh an Grafaidh ar an n-ait o shoin. Bhí an mhuc ins na sála ag feardhomhain ar ais. Béigean do an cú deirneach a bhí aige a scoileadh inntí sé an t-ainm a bhí ar an cú Marach acht mharbaigh an muc é agus tugadh Mín Marach ar an n-áit sin o shoin
Bealach Na Gcreach
Sé an t-adhbhar gur tugadh Bealach Na Gcreach ar an bhealach seo i bhfad ó shoin nuair a bhí na Ó’Domhnaill go láidir i nDún Na Ghall ba gnáth leobtha dul síos na lagain agus creachann móra a dheanamh ar na Sasanaig. Ba gnáth leobhtha morán eallaigh a thabhairt leobhtha. Nuair a béad siad ag imteacht arís go Dún Na Gall indiadh creachanna móra a dheanamh seo an bealach ar gnáth leobhtha a gabhal agus sin an t-adhbhar gur tugadh Bealach Na Gcreach air o shoin.
Carraig Na Gaoithe
Seo an poinnte as oirde ar an n-Éachla. Sé an t-adhbar gur tugadh Carraig Na Gaoithe air tá
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Mín-A-Ghrubaigh.
Sé an t-adhbhar gur tugadh Mín-A-Ghrubaigh ar an bhaile seo. Tá claon mór leis a n-áit agus bíonn diffre ar na daoiní ag deanamh achan rud.
Mín-A-Chait.
Sé an t-adhbhar gur tugadh Mín-A-Chait ar an bhaile seo. Is cosamhal go raibh cat fiadhain ann i bhfad o shoin agus go dearn sé an slaid ar an n-áit.
Mín-A-Marach.
Fuair an baile seo a ainm mar seo. Nuair a bhí feardhomháin ag dul i bhaile go Gleann’ leichín indiadh na Fianna fhágailt. Thug Fionn trí cú do siad na ainmneacha a bhí ortha Marach, Luinseach agus Grafach. Bhí aige le dul fríd an ghleann Mhór bhí muc fiadhain sa gleann agus ál cuiláin aice. Bhí an mhuc ar shiubal agus marbaigh Feardhomhain na cuilain.
Shiubal sé leis annsin acht níor mhaotuigh sé go raibh an mhuc ag na shála. Scaoill se luinseach sa muc acht marbhaigh an mhuc é agus tugadh srath luinsig ar an n-áit ó shoin.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
atá ar a gcúl.
Árd Bán.
Sin árdán mhór atá shuas ar an cnoc agus tá ránaigh ag fás ar agus sa Geimhreadh nuair a lógan an ránaigh tríomán sé agus tigean dath bán air annsin tá an t-árd uilig bán.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Mín-a-Duine.
Is é seo an dóig a bhfuair Mín-a-Duine a ainm. I bhfad o shoin ní rabh duine ar bith na gcómhnuidhe ann ach fear amháin agus tá mín mhór shuas i gcúl na dtoigheach.
Léim-a-Charrfiadh.
Tá áit shíos ag an abhainn taobh shíos dé thoig s’againne agus i bhfad ó shoin nuair a bí charrfiadh ar an nEachla teigheadh siad trasna ar an áit seo san abhainn ag gabháil go dtí an Duibhleargan agus fosta bí acha le léimint ann.
Teach na síodeogaí.
Tá carraig mhór shuas ar cnoc s’againne, agus tá sé deánta cosamhail le teach agus deirtear go bfuil sideogaí n gcómhnuidhe ann.
An Brochaid.
Seo áit atá ar cnoc na h-Eachla agus tá an-rud de bhrocaidh deánta ag bruic ann.
Druim-cian-loch.
Tá druim deas cruinn agus tá sé tíontaidhe chun loch mhór
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:22
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Éachla. Fuair an cnoc seo a ainm uadh each a bhí ina na gcómhnaidhe i loch Finne. Deirtear go rachfadh an t-each seo suas cnoc na hEachla achan lá. Cuaidh an t-each seo isteach i bpóll i gcnoc na h-Éachla.
Poll Táibhse. Seo póll mór atá air cnoc na h-Eachla. Tá cabhair uáigheannaí ins na póll seo. Deirtear go rabh páistí curtha ins an póll seo. Deirtear nar Baisteadh na paistí seo ariamh. Sin an t-adhbhair go bhfuil táibhse ann.
Druim an cuis. Seo druim mór atá ag bun cnoc an Dhuibhleárgan. Tá cuis mín ar cúl an druim seo go foill. Tá na h-iómaireacha seo ceithre troigh ar leitheadh.
Árd bán na h-aillte. Seo árd ar cnoc na h-Eachla. Tá an árd seo i lag. Tá an árd seo bán nuair a béithféa giota uadh. Tá claidhe ag gabhail treasna ar an árd seo.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:21
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá dhá sgálan i roilig an Ghleanna Mhóir. Tá an roilig seo an-sean. Tá an roilig míle go leath taobh i bhfos do na Gleanntaí. Cuireadh suas an dá sgálan seo sa bhliadain cuig cead deag. Deirtear go leighfidh Aifrinn ann i bhfad ó shoin. Tá leac mhór ann agus dhá pholl deanta ann sa n-áit ar gnáth leis na coinle a bheith. Tá daoiní curtha sa sgálan eile. Cuireadh ceann [orthaadh]? tá tamalt ó shoin. Níl fuinneogaí ar bith orthad acht ta poill deanta thart sa bhalla.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá sgálan tíos ar chúl an toigh sagainne a mbaile Chluinn Uí Niallghuis agus déirtear go leibhaigh an Aifreann ann fadó ó shoin nuair a bíodh na sagairt a leabhadh an Aifrinn amuigh ar na chnuic. Tá sé deánta de clocha móra tá carraig mhór na seasamh agus stéira suas go dtí í. Bhí fear ann fadó ó shóin agus bhí sé ag polladh chloch. Pholl sé ceann de na clocha a bhí sa stáighe ach ní thúg sé leis í agus tá an poll inntí ó shóin sagart de chluinn Uí Niallghuis a bhí ag leabadh an aifrinn ann. Tá trí craon ag fás ag na taobh agus binn ar an taobh thuas de agus sean bhálla chloch thart fá damh dó.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá loch amuigh i gcúl Cruach an Airgid agus sé an t-ainm atá air Loch Bhéal Séid. Tá oilean amuigh i lár na locha agus tá croca óir i bhfolach uirthí. Tá clochan amach go dtí an t-oilean. Tá cat mór dubh da choimheadh. Marbhughadh fear ann darbh ainm Mac Suibhne. Deir na daoine go dtainig sé ar chroca an óir agus go dtainig sé [narcheartea]? air agus gur marbhaigh sé é. Tá fear eile le marbhughadh ann go fóill agus nuair a bhéas an dara fear marbh gheobhaigh an treas duine an t-ór.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá crocha óir eile i bfholach faoi loch an Chaisleáin ar mullach na h-Achla Tá caora dhearg dá cóimeadh agus sílim nach dtug duine ar bith iarraidh é a fhághail, Tá sé fá thuairm cúig míle ón na Gleanntaí, Dheireann cuid de na daoine go bhfuil sé ann agus deireann cuid eile, nach bhfuil sé ann ar chor ar bhith.
Tá croca óir eile i bfolach caol díreach o’s coinne toigh s’ againne ar an taobh thoir de abhainn. Tá sé bhfolach ins an árd ar a tugtar, Árd an Fheannaidh. Tá an áit trí míle o’n baile mhór na Gleanntaí agus ta an t-árd déanta deas cruinn. Fósta tá cat mór dubh dá coímeadh agus ní dhearn duine ar bith iarracht le é a tóghailt.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:17
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Réasáfta súgach.
Tobac brúighte.
Ruadhman bhitril.
Sileóg fear gruille
Súaithte ar ghriodal
Agus a chumailt go dlúth
Ar shúlaibh an Chreagaigh.
ball sinsearach (stair)
2020-09-16 11:16
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
leis an t-sagart agus d’innis fa’n anas a bhí orra siocair nach raibh pighinn leis an caiptín agus d’innis do fá’n chreach agus gur b’é fear ina pobhall féin a raibh an t-airgead ‘saca san aige. Bhí an Dómhnach ann lá thar na bhárach agus nuair a bí an t-Aifrionn léighte agus an seanamóir deánta ag an sagart, tug sé amach go rabh gaduigheacht deánta ag fear ins an phoball agus an t-airgead a thabhairt suas fad leisean. Lá tar na bhárach go dtabhairfeadh sé dó’n caiphtín é. Táinic lá agus d’imthigh seachtmhain ach níor táinic a’nduine leis an t-airgead. An darna Dómhnach trácht sé aráis agus sé do gaduidhe an t-airgead a thabairt shuas ach ní dhearnadh é. Tamaill in a dhiaidh seo tháinic rud éiginteacht Friotar ar shúboibh fear ins an phoball darbh ainm Creagach agus táinic sé anois fad leis an t-sagart ag iarraidh léighis air. Níor dhubairt an sagart dadaidh ach toiseach scríob ar phaipéar. Nuair a scríobh sé giota thug sé do’n fhear é agus d’innis do a dhul suas fhad leis an Dochtúir Ó Siagail i mBéal ath Seanaigh agus an páipéar a tabhairt do agus go ndeánfadh an dochtúir suas léaghas do.
Rinne sé sin agus nuair a dá mharc an dochtúir ar an páipear seo an rud a bhí sgríobhta air :-
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 21:07
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá áit taobh thiar dúinn ar a dtugtar Srath-Buidhe air agus tá sé fá thuairm dhó go leith mílte o’n Gleanntán agus ta feirm amháin ann ar a bfuaireas crocha óir i bhfad ó shoin. Fuaireas an crocha ar feirm Ó’Conacháin. Bhí sagart i-na gcomhnuidhe ar an fheirm seo in - am nach rabh cead ag na sagairt Aifrionn arád.
Lá amháin bí an fhear seo agus an bhuachaill searbhíse ag romhar agus thionntaigh an bhuachaill suas an croca de gíneacha agus síleann na daoine gur ‘leis an t-sagart an crocha ór. Bhí an t-seanduine seo an - saidhbhir ón sin amach, Coinnigh an seanduine an crocha go dtí go bhfuair sé díolta é.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 21:06
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá lios ar an Éadan Fionnfach dar b'ainm de lios Chailleoige. Inse (an Dhomhnach 8adh béaltaine) chuaidh mé fein agus mo comraidí ag amharc air. Shiubhal mid linn agus chuaidh mid suas an chnoc. Tá an lios bordaibh ceathradh míle o'n bhealach mhór an Éadan. Tá an bhealach seo ag teacht aniar ó na Gleanntaí fríd a Gleann Mhór. Tá sé bordaidh cuig mhíle ón bhaile mhór. Nuair a shroich mid an lios chonnaic mid claidhe árd thart fa dtaobh de. Tá aiteanna a fás thart fa dtaobh de chuid de. Tá an claide cruinn agus tá cuid de árd Tá ált taobh suas de a's tá sceach agus crainn eile ag fás thart air. Tá iomraca istigh ann agus tá scratha bainnce ann. Tá sé bordaidh dhachad slat san ait is linne é. Deirtear go bhfuil sé ar amharc lios eile atá i gCill Róighinn acht ní fhacaí mid inne é.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
[-]
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí tinclar ag siubhal thart fan tír seo am amhain. Ar an talamh a rabh sé ag siubhal ar bhí tobhar beannuigthe ann agus bhí leipreachan i bpollach faoi bhocan [daitac]?. Chonnaic an tinclar an leipreachan agus bí fhios aige é a choingbheilt go dtabhairfheadh sé cnoc óir do. Chonnaigh sé an leipreachan agus sa deireadh b’eigin don leipreachan tabhairt isteach. D’iarr sé ar an fhear é a thabhairt fhad leis an t-seomra ‘s aige féin agus go dtabhairfad sé an t-óir do. Thug an tinclar fad leis an seomra é agus bhí na sidheogaí uilig istoigh ag damsa agus a seinim.
Dinnis an leipreachan an sgeal doibhtha agus dinnis siadsan don tinclar go ceangailfead siad an cnoc oir do na rutaí crainn agus diarr siad air imteact agus an crann a tairingt. D’fag an tinclar iad agus nuair fuair sé fhad leis an talamh árd caiden cineal crainn a bhí ann acht bocan dara. Thoisigh sé ag tarraingt agus da mbeadh sé ag tarraingt go dtí an la indiu ní thairringfhed sé an ceann ceart. Caith sé da lá ag iarraid an croc a fhaghail.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Dubhairt duine eile go rabh siad gabhail a imtheacht an oidhche sin airíst. Dubhairt duine eile nach deanaige mar rinne sibh an oidhche deirneach. Nuair a thug gasúr leis an cailín a ghoid sibh. Níl cainnt a bith aici a scor ar bith agus tá buideal astoigh annsin faoi an bheinn agus dá bhfuigeadh sí é bhéarfadh sé an cainnt chuici airíst. Rith an gasúr isteacht sa bheinn thug leis an buideal agus dimthigh leis na bhaile Thosaigh sé a g-innse dá mháthair fan doighe a bhfuair sé an buideal. Annsin cuir sé rud beag don rud a bhí a stoigh sa bhuideal ar teangaí an ghiorsaighe agus thainig an cainnt chuici airíst. Dfiafruigh an gasúr don cailín annsin ca náit a dtainig sí as Dubhairt sise go dtainig sí as an taobh eile don bhaile seo go rabh a máthair beo agus go rabh dha dheirbhfhear aici. Dubhairt an gasúr annsin go rachadh seisean na bhaile leithe. Maith go leor arsa sise. Dimthigh leobhtha annsin. Nuair a thainig siad go dtín teach. Chuaidh siad isteach bhí máthair na giorsaighe a nigh éadaigh Tosaigh sí a caonadh. Dfiafruigh an nighean dithe cáidhé bhí sí a caonadh fa na choinne Dubhairt sí gur bí sin an nighean saice fhéin. Sí cinnte ar san gasúr agus thosaigh sé a g-innse caidé a tarluigh Dimthigh an gasúr na bhaile annsin agus dfan an giorseach ag na máthair.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí bean ann i-nam amháin agus bhí mac aici agus bhíodh sé i gcómhnuidhe leis na sidheógaí oidhche Samhna. Bhí cailín le pósadh ar an taobh eile don bhaile agus bhí na sidheógaí astoigh i mbeinn. Cuaidh an gasúr seo go dtín bheinn fosta Chualaidh sé na sidheógaí a rádh go rabh siad ag gabhail go dtín áit a rabh an cailín a gabhail dá pósadh agus go ndeanfadh an cailín trí shrochfach agus go mbéadh sí leobhta san annsin. Dimthigh siad leobhtha agus bhí an cailín a gabhail dá pósadh an oidhche sin. Bhí an gasúr leobhtha fosta. Nuair a tainig siad go dtín teach a rabh an cailín a gabhail dá pósadh ann. Greamaigh na sidheógaí i gcreatacha an toighe. Rinne an cailín srochfach “go dtactar thú arsan bunadh a bhí amuigh. Rinne an cailín a dara shrochfach” go dtactar thú ar san bunadh a bhí amuigh. Rinne sí an treas shrochfach agus thuit sí a laige agus bhí sí leis na sidheógaí. Bhí an cailín na luighe ar an urlár annsin bhí an corp ann ach ní rabh sí fhéin ann. Dimthigh na sidheógaí leobhtha annsin agus bhí an gasúr leobhta fosta. Nuair a bhí siad ag teacht comhgarach ag an bheinn Tug an gasúr an cailín leis na chuig na mhathair ach ní rabh cainnt ar bith aici. Bliadhain ón oidhche sin chuaidh an gasúr go dtín bheinn airíst. Chualaidh sé duine do na daoine beaga a cainnt ar an oidhche eile a ghoid siad cailín agus go dtug gasúr leis í
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bean Sidhe; Is í an bhean sidhe an bhean de na daoine beaga a gchaoineanna clainn mhóra. Chuailais bean sidhe thoir i n-ált i Mhín - a - duine nuair a bhí baintreabhach mná ag fághail an bháis a bhí ann.
Púca; deireann na sean-daoine go bfuil draochtacht ag an phúca agus go sálachann sé na sméara dúbha Oidhche Shamhna
Deireann siad go mbhíonn sé marchaidheacht ar chapall bhán agus go fhághann siad larg an cruth ar an sméar.
Leapracan; Is é an leapracan an duine de na daoine beaga a gnídheann na bróga dóibh féin. Deireann na sean-daoine dhá mbheirtí ar an leapracan roimhe éirigh gréine go bheireadh sé crocha ór dhuit.
Deireann na seandaoine go bfuil draoichtacht aca uilig agus go dtigeann na sioghaí agus go bligheann siad na ba an Oidhche roimhe lá Béaltaine
Mo mhathair a d'innis seó domh:-
Bríghid Ní Bhraonáin
Mín-a-duine
Is mise; Máighread Máire Ní Bhraonáin.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bíonn an broc in na gcómhnaidhe ins an brocaigh. Beireann cuid de na daoine orra le inill. Cuirreann siad an inill i bhfolach go maith ins an fraoch cionnus na feuceadh an broc é. Annsin nuair a bhíonn an broc amuigh cuireadh sé a chos isteach san inill. Thig leis an fear atá ag sealg é a fhaghail lá thar na bharach.
Is é seo an dóigh a mbeireann na daoine ar an mhadadh-ruadh sa tír seo. Téidheann sgaifte fear amach agus gunnaí leobha agus madaidh fá [choinn]? An mhadadh-ruadh a chuir amach as an poll.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is é seo an dóigh a bheireann na daoine ar na h-éanacha sa Gheimhreadh ins an tír seo. Gnídheann siad cliabh beag a dtugann siad cliabh éan air. Bíonn an cliabh seo déanta d’e shlátcha sáileóige. Ghéibheann siad dhá bháta beag agus cuireann siad ceann amhain aca faoi taobh amhain den cliabh le é a chongbhail suas un talamh agus cuireann siad an báta beag eile taobh istuigh den cliabh dóigh éigin teacht agus sgáirteann siad an t-úsgan air. Nuair a léimeann an t-éan ar an úsgan tuiteann an báta atá ag cóngbhail suas an cliabh agus tuiteann an cliabh suas ar mhullach an t-éan agus bíonn sí gábhaite annsin.
Seo an dóigh a beireann daoine an bradán san abhainn. Sé an dóigh is bhuise le bhreith orra le cróman. Rachann sgáifte fear amach go dtí an abhainn ins an oidhche agus lámpa leófa agus an solas air. Nuair a thigeann an solas ar na brádan bíonn siad dall agus annsin thig le na fir an cróman a sháitheadh ann.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Seo mar gnidhear an dul sa tír bheir duine leis srangan agus cuireann se snaom ar ceann do agus fágann sé súl ann leis an ceann eile do’n shrangann dul fríd Annsin sáigheann sé giota do bhata go maith daingean sa talamh le taobh an phoill agus ceangluigheann sé ceann a tsrangain air. Annsin nuair thig giarrfiadh no coinín agus iad ar rása ní fheiceann siad an tsrangan agus go luath gear agus chuireann siad a geinn isteach sa dul teannan an dul ar an mhuineal agus ní thig leobhtha. Ma bhíonn siad ag iarraid an dul a tarraingt leobhtha ní thig leobhtha fad as tá an bata seo saigthe sa pholl.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:40
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I bfad o shoin gnídeadh giorrsaidh móra babóig do na giorrsaidh beag mar seo. Geibheadh siad giota de éadach bán agus giota de éadach dubh fuaghaladh siad le céile iad agus cuireadh siad giota beag isteach ann ag gnídeadh siad deas cruinn é agus annsin béireadh siad leobhtha giota beag de shlat agus dóigadh siad sa teine é go mbéadh se dubh go leor annsin gnídheadh siad súla agus béal agus srón leis ar an phíosa de’n éadhach bán abí sa ceann annsin. Bíonn ceann de déanta agus gnídeann siad an corp mar a cheana agus chuireann siad gúna beag deas uirthí, Fósta gnídheann siad braisléog as nóininí agus as móran bláthannaí eile. Tiocfaidh le daoine i bfad ó shoin rudaí a cniotal mar cat nó madadh no rud éigin mar sin.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
6 Aóine Chneasta. Is é seo an lá a fuair Iiosa Criost bás air a Chroic. Ba ghnathach leis na daoine na preataí luath a chuir síos ar an lá seo.
7 Lá Béaltaine. Seo an chead lá d’en tSamhradh. Teigeann an chuach go dtí an tír seo fan ám seo.
8 Sean lá Béaltaine. Is é seo an lá a tigeann na buachaillí agus na cáiliní seirbhise na bhaile ó na gcuid Fastach.
9 Dómhnach Cincise. Deirtear nar cor do duine codhladh an darna h-uair ar an lá seo. Sé an t-adhbhair sin go geibheadh sé bás sul a mbéadh an bliadhain istuigh.
10 An Cuigeadh lá déag d’en Lughnasa. Is é seo an lá a chuaidh a Máighdin Mhuire suas na Fláitheas. Bíonn féasta mór ag na daoine an lá seo.
11 Oidhche Shamhna Gnithear “bóxtáigh” ar an oidhche seo. Bíonn na daoine óga ag cáitheamh cáil agus túirnipí fríd fuinneogaí agus dorsa daoine eile.
12 Lá Nodlac. Ba gnáthach leis na páistí bréagan a fághail ar an lá seo. Is é an lá ag meadhoin oidhche a tháinig Iosa Criost ‘un t-shaoghail air.
ball sinsearach (stair)
2020-09-09 20:38
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
1 lá Nodlac beag an chead lá d’en bliadhain ar-lá Coille a bheirtear air i náiteaca
2 Achar an dá lá dhéag. I bhfad o shoin beidh gnáthach leis an Aidbhent a dhul go dti’n lá seo.
3 la fheil Bríghide. Is é seo an cead lá de na Faoillidh. Seo an lá a fhuair Naomh Brighidh bás air. Gnithear crosogaí ar oidhche an láe seo. Bionn na crosogaí deanta de lúcair. Cuirtear suas na crosogaí i mbóthaigh agus ins na tighe nó áit ar bith a bhfuil rud beo.
4 lá fheil Pádraig. Tuiteann an lá seo ar an seacthadh lá déag d’en Márta. Is é seo an lá a fhuair Naomh Pádraig bás air. Bíonn féasta mór ag na daoine an lá seo i gcuimhne Naomh Pádraig.
5 An cead la d’en Aibrean. Ghnithear amádhain Aibrean de duine cun na bhaile mhór fá-choinne ruda nach bhfuil le fághail ar scor ar bheit. Sin amádan Aibrean.
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
taobh dheas dith ar theinidh
Freagra gunna
Fathach mór dubh i na sheasamh idir dhá gleann nuair bochtas an fathach mór dubh boctaidh an dá ghleann
Freagra asal agus fanagaí air.
Fathach mór dubh i na sheasamh idir carnán cloth
Freagra crochadh
Ceathar i rith ceatar ar crith beirt ag deanamh an n-eolais agus an robín ar deiread.
Freagra bó
Bíonn sé fríd an teach sa lá agus coladeann sé i gcúl an dorais sa n-oidhche
Freagra scuab.
Reabog sa gharfaiad agus dhá céad gamhain aice
Freagra gealach agus na rialtogaí sgaifte mór de caoráigh bána agus caorach dhearg in-na measg
Freagra fiacla agus teangaidh.
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An méid a caitheann sé salá tá sé i n-eadach leabhtha aige sa n-oidhche
Freagra teinidh
Súlainí beaga ar bhárr an n-uisge agus ní stádann siad go mbéidh siad thall sa Róimh
Freagra ciúbhar
Láir dhonn agus í ag seitridh bal neimhe i gclár a n-éadain agus an
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Caide thug leat a chur isteach i mbairle le e a deanamh nios eadtroma
Freagra = poll.
Bíonn sé sa teinidh agus nior dhoighthear é
Bionn sé sa t-siopa agus nior dhioltar é
Bíonn sé san fhairrge agus níor bhaightear é
Freagra = An Grían.
Greasan fada bán agus dha ghrius fada glas air.
Freagra = bealach mhór.
Chaide theid suas nuair a thig an feartainn anuas.
Freagra = An sgath feartainn
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Cheatar no chuig de chodaman anuas is nDun na nGall gan beal gan sul gan teangaidh aca is iad uilig ag chaint
Freagra = fideal.
Cheatar chosa ar talamh da chois ar talamh ceann ar tón agus tón ar thalamh
Freagra = bean ag bleagant gabhar.
Teigheann se thart an teach agus thart an teach agus gnidhe se fair i bpoll na h-eothaire
Freagra = an ghaoth.
Bean beag amuigh annsin agus beilt de chuid fhéin uirthi
Freagra = Pininn Adbhar.
Bean beag amuig annsin as potogaí ag na laidhre aice
Freagra = cearc agus eileann leithe.
Dha chois na shuide ar trí chosa ag ithe chos amhain anios le cheathar chosa agus thug ar sriubhal chos amhain anios le dha chois agus chaith sé thrí chosa indiaidh cheathar chosa agus thug sé abhaile chos amhain aráis.
Freagra = Fear na shuidhe ar stol ag ithe chos feola.
Tá se chomh dubh leis an t-suithe agus tá se chomh ban le sneachta agus leimean sé ar an t-sraid mar mbeadh clocha sneachta ann.
Freagra = snag breac.
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Hatsaí, hatsaí, taobh amuigh de’n claidhe agus hatsaí, hatsaí, taobh istigh dé’n claidhe
Ma baineann tú de hatsaí, hatsaí, bainfidh hatsaí hatsaí greim asat
Freagra = cúl - faith.
Bean beag amuigh annsin í ró ranncach gúna beag buff airtí bearrad a’s planncad
Freagra = beachóg
Caidé an fath a seasan bó
Freagra = chionn’as na dtig leithe suidhe
Caidé an fath a d’earcan bhó thar an claidhe
Freagra Ní thig leithe feileal fríd,
Dhá chos faoi a’s trí chos in-a ceann a cheann i n-a thóin agus a thóin ina ceann.
Freagra = fear agus pota ar a ceann
Cámhéad chos i dhachad caora a treadaigh a’s a mhadadh
Freagra = dhá chois
Rith go bfuair mé é. shuidh mé a’s chuartuigh mé. dá bfaghainn é tabairfinn liom é fuair mé é as caith mé ar siubhal é.
Freagra = dealg in mo chos
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
D’amharc mé amach fríd an fhuinneog agus chonnaic mé rud marbh ag iomchar rud beo.
Freagra = Fear ag marcuigheacht ar rothar.
Fear beag ina sheasamh le claidhe Itheann sé an méid a gheibheann sé acht ní ólann sé deor uisge
Freagra = teinidh.
Muiltín iarran a’s ruball olna as
Freagra = snathad a’s snaithe as
Shiubhalann sé an domhan ar mhullach a cheann
Freagra = tairneach i mbróg
Faoi an teine agus o’s cionn na teineadh acht ní théigheann sé i gcóir na teineadh
Freagra = tuirtín ar an i n-oidhean.
Girrfhiadh Frainnce a’s dhá chead speant air
Freagra = fraoch
Níl sé an taobh amuigh nó an taobh istigh dé’n bhalla acht tá sé ar an bhalla a thriomadh.
Freagra = fuinneog
Thart fá’n teach agus thart fá’n teach agus séideann se i bpoll na heocrach
Freagra = an gaoth
Deargan deargan buail an poll dubh
Freagra = fear ag lasadh píopa
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Uisge dubh le cúig litir.
Freagra = dubhán
Poll sa claide le sé litir.
Freagra = bearna.
Teigheann fear suas an ród agus teigeann sé síos an rod agus iomchurann se an ród ar a druim
Freagra = dreimre
Cá méad ruball cait a sroitheadh an gréin. Freagra = ceann amháin dá mbhéadh sé fada go leor.
Caidé an cead páirt de bhó a téigheann isteach boighteach. Freagra = an anál.
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
D’amarc mé amach ar an Fhuinneóg agus connaic mé rud marbh ag iomcur rud beo.
Freagra = fear ag marcaidheacht ar rothar.
Ceithre cosa i n-áirde agus ceithre cosa fgaoi cruaidh ar gach taobh agus bog sa lár.
Freagra = leabaidh.
Timire beag ó theach go teach ag bíonn sé amuigh sa’n oidhche. Freagra = casán.
Caidé theid suas nuair a tigeann an fearthainn anuas = Freagra = an sgát fearthainn.
Tá mo athair-mór i gcúl an claidhe agus cead cóta air. Freagra = Curlinn cháil.
Bean beag amuigh annsin ag sgian go dtí an croidhe inntí.
Freagra = Meascan imhe ag sgian go dtí an croidhe inntí
Tá sé sa teine agus ní dóightear é tá sé sa sruthan ní bháithtear é tá sé sa t-síopa agus ní díoltar é.
Freagra = solas na greíne.
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá achan fear na gasúr go bpóstar é
Tús maith leath na h-oibhre.
Is iomaidh cor a cuireas maidin Earraigh de féin.
Ballaí fuara a gnídeas bean an toighe suarach.
Geibheann na ba bás fad a’s th’an feár ag fás
Mair a capall agus geobhaidh tú feár.
Fásian Féasoig Fada ar Fhallseoirigh
Doígeann uisge fuar Fhallseorigh.
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Da dhaonacht maol is measa mullach
Is féarr comhairle le ceannacht na dhá cómhairle in aisce.
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Is olc an cú na fuin fead.
As doiligh olainn a bhaint de gabhar
Cheannuigh saor rud as bíodh gan aon rud
Cam direach an ród sé an bealach mór an aithghiorra
Is glas na chnuic i bhfad uainn
Is féarr éan sa dorn no beirt sa toin
Bíonn ceann dubh ar gach maidin earraigh
Is minic a bhíos cú mhall sona
Ritheann uisge domhain go ciun
Is féarr go mall no go brath
Tuigheann fear leighinn leath-fhocal
An té bhíos amuigh fuareann a cuid
Is furast fuinneadh i naice na mine
Ní é lá na gaotha lá na scoilb
Is olc an gaoth na séidean mait do dhuine éiginnteacht
An té bhíos amuigh fuareann a cuid
An té bhíos dá dhóghadh b’féarr leis do bhathad
Is maith an sgéaluidhe an aimsear
Sé airgead na n-oinseach chuireas bróga ar bhean phíobaire
Briseann an duthchas tríd sula ‘n chait
In áit a mbíonn mná bíonn geab
Castar daoine ar a chéile ach ní castar na chnuic
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a goid nuair tá sagart an paroiste ag goid nior codhlaigh mé neall an oidhche seo. Thug sibh iarradh ar mo muc a goid. Annsin dinnis an fear san sagart caidé mar tharlaigh. Bhí an posadh dt-anntá, agus bhí sé ar mire.
Ar maidin deirig sé agus nuair bhí sé ag deanamh reid chonnaic sé lucht an Aifrinn ag imteacht. Toisig sé a racfaidh. Nuair chonnaic siadsan eisean a rachfaidh sganraig siad síl siad gurb [taidbre]? a bhí ann. Nuair tainig siad fad leis an teampall bhí siad an tursach agus a theangaidh amach in a beal aca. Nuair tainig seisean isteach déirigh iomlan agus cuaidh amach agus fagadh é fein istoigh. Tháinig an sagart anuas ón altar agus dinnis sé do go gcaithfid sé rud eigin deanamh agus an rud is fearr a tiocfadh leis deanan imteacht as an teampoll. Dimtigh sé a bhaile agus chaith amach dearbhar an tsagairtm agus an bean. Dhfan sé ar an [Eachla]? go bfuair sé bás.
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ní rabh an gasur cleachtaidh ar an bealach agus baidheadh é san abhainn. Bhí an oidhce ag teacht agus ní rabh aon dhuide ag teacht leisean mónadh. Sgán roigh bean an toigh agus thoisigh an cúrtadh agus sa deiread fuaras baidte san abhainn é. Bhí an bean an buadhrach agus ní thiocfadh ciall a cuir inntí. Chaoin sí ag an uaigh agus bhí an Sagart Paroiste leithe. Ní rabh gár a bheith ag cainnt leithe. Ar feadh seachtainne bhí sian uaigneach. An lá seo tháinig an sagart fad leithe agus dinnis se deithe go rabh dearbhar aige agus diarr sé uirtí é a phósodh. Posadh an beirt aca agus thug sí much a rabh aicí don sagart mar phriontunas act diarr sí air teacht san oidhche agus é a bhaint amach as an cno annsin.
Oidhche Dia Sathrann thinig an fear ‘s aicí féin agus b’ an doras droidte agus codlaidh sé san cnó an oidhche seo. I lár na hoidhche tháinig lucht an t-sagart fa coinne ‘n muc agus nuair foscaladh an doras deirig an fear agus shíl siadsan gurbé an fear a baidhead a bhí ann agus rath siad an meid a bhí ina croicean. Dinnis siad an sgéal don sagart agus tháinig sé fhad leis an cno, tug sé leis a cuid buacaillí. Foscladh an doras arais agus déirig séisean, sganraig siadsan agus thaisigh a’ racaidh. Thoisigh an sagart a’ leadhbh. O arsa fear ní leadhbh ar bith ann. Níl iongantas cé tá
ball sinsearach (stair)
2020-09-08 09:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí greasaidhe bróg shuas ar an Eaglais am amhain. Phos sé bean a rabh gíóta talamh aicí ar an [Cachla]? Bhí ingean amhain aca agus thóg siad suas í go dtí go rabh sí ‘na chailín mór. D’eirigh siad bocht annsin agus b’eigin don chailín dul go dtí an tSrath Bán ar fástach. Bhí an maighistir an mhaith dithe agus sa deireadh posadh í fhéin agus an mhaighistir. Glac an cailin breoiteacht agus bhí sí na luighe go holc ar an t-Sráth Bán. Ní rabh fhíos ag a athair dadaidh agus thosaigh sé ag iomcur monadh. Bhí bealach fada aige le ghabhal agus rud níos measa bhí abhainn roimhe. Maidé Dara a bhí ar an abhainn, acht ca beith an t-ám seo nuair bhí ag lionadh an chlieimh chonnaic dé gasur ag tarraing air. Daithin sé go rabh rud eigin cearr.
“Deifre, deifre, ar seisean tá do ingean ag fanacht ort go bhfeicidh tú beo í” “O ars an fear eile caithfidh mé cliamh an mhonadh a thabhairt isteach agus mo cuid éadaigh a aramh”
“Déan deifre no beidh tú mall”. “Bhal ar seisean bain tusa diod do chuid éadaigh agus bainfidh mise díom mo cuidsa agus deanaidh muid molairt. Rineadh an molairt agus dimthigh fear an toigh go dtí an tSráth Bán agus tug an gasur iarraidh cliomh an mhonaidh a thabhairt isteach
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 10:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
There was an old custom in Ireland of riding horses to a church when a marriage was to take place. The bride's father would ride a horse to the church, accompanied by the bride. When the wedding would be over, two men would be appointed to gallop on two horses, to see which would be the first to reach the bride's new home.
One jockey would gallop his horse in favour of the bride and the other in favour of the bride-groom. If the bride's horse reached the house first, she would have all the luck in her new home. But if the bride-groom's horse won, he would have all the luck.
There was another old custom of "Cluibairtacht" after weddings would take place. The bride would come to her new home on the evening after the wedding, and on that night the boys and young men of that district would gather together at the wedding house, and knock at the doors and kick them. The would conceal their faces with old cloths so that the people of the house would not know them. They would demand drink off the newly married couple. If they refused to give them drink, they might burn a cock of hay on the man before they would leave.
When a girl would get married into a new home, she would not be supposed to return to her old home for a month. If she did, something horrible would happen to that house, in future.
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ar an áit atá Baile na Finne anois ní rabh teach poball ar ndóigh ins an t-Sean Am ach sgálan agus bhí an sgálan giota beag ón áit atá an teach [an teach] poball anois. “Rós Scuabuigh” a b’ainm do Baile na Finne ón t-am sin agus an poball a chruinnuigheadh achan dómhnach, bheirtí “Poball a’ tSléibhe” orra. Báitheadh long ag an Ghaoith Bearra ins an t-am so agus rí rabh fágtha ach an caiptín, bhí dlighe aca an t-am sain nuair a bháithfide long go dtiochadh leis an te a bhí sábhailte rud ar bith a bhéad sábhailte a dhíol agus an t-airgead a chongbhail. Chruinnigh an caiptín an méid a fuair se agus dhíol. Chuir sé an t-ór uilig isteach i mála bheag agus chroch sé an mála fá na mhuinéal agus d’imthigh leis. Ag dhul treasna Tráigh Eánach do tháinic creachadóir air agus droch bail air agus bhain uadh an t-airgead. Fuaras é ‘na luighe ar an tráigh agus tugadh na bhaile é. B’fada go raibh sé ábalta éirigh amach ar chor a bith. Cionnas nach rabh airgead ar bith leis ‘na baile, bhí an t-ocras orra aghus d’imthigh bean an caiptín lá amhúin fad le bean i mbaile Dhún-na-nGall, go bfuighfeadh sí fios cé góid an t-airgead. Rinne an bhean seo an fhios dí bíodh se gur le diagantacht nó le draoideacht a rinne sí é. D’innis sá do mnaoi an caiptín go rabh an t-airgead ag fear i bPoball an- t-Sléibe. Cuaidh bean an chaiptín fad
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag geaftaí na roilig agus greim aige air an capall chonnaic sé an gadaigh agus shil sé gurbh é taibhse a bhí ann agus d’imthigh sé leis suas un toigh agus d’innis sé an sgéal d’on sean fhear. Dubhairt an t-sean fhear “dá mbeinnse i-ninibh siubhal ní bheadh eagla ar bith orm dul síos acht caitfidh tú me a iomchur sios. D’iomchur an buachall an t-sean fear sios un roillig agus nuair a chonnaic an gadaigh iad shil sé gurb é an fear eile a bhí ann agus an caora leis an dhruim agus dubhairt sé “an bhfuil sí reamhar”. Scannruigh an fear shil sé gurb é féin a bhí i gceist cionn fhios go rabh sé reamhar agus d’imthigh sé leis un a bhaile go gásta agus tháinig leis.
“Sin deireadh mo sgeal-sa
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí caileach in na gcómhnaidhe ins an Gleann Mhór agus bhí sí an chríona Lá amhain thosuigh sí agus rinne sí dhá ghréasan mhór báinin agus bhí dhá mhála mór cnóannaí aici fósta
D’iarr sí ar na cómharsannaí nuair nuair a bheithi dá gcuir ar dhá gréasan mhór báinin a cuir isteach agus an dhá mhála mhór cnóannaí a cuir isteach sa chonair fósta. Rinne na cómharsannaí amhlaidh. Bhí dá ghadaigh taobh thiar de na Gleanntaí agus chulaidh siad seo tháinig siad aniar agus nuair a bhí siad ag geaftaí na roilig arsa a fear amhain aca leis an fhear eile “Gabh thusa an cnoc agus goid cupla caorach agus rachaidh mise sios un roilig agus thogfaidh mé an caileach”. Bhí go maith agus ní rabh go h-olc. Chuaidh duine suas an cnoc agus chuaidh an duine eile aca sios un roilig agus thóg sé an caileach agus thug sé leis an dhá gréasa mhór bainin agus thug sé amhach an dhá mhála mhór cnóannaí agus thosuigh sé dá n-ithe.
Bhí fear mór reamhar crápailte in a gcómhnaidhe ins an teach a bhí taobh shuas do, bhí buachall aimsire ag an fear seo agus bhí capall aige fósta. Lá amhain chuaidh an capall sios un roilig agus beigin d’on buachall dul sios fá na choinne. Nuair bhí an buachall
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Íocht an phaidrin ag an bhainnis fosta
“Sin deireadh anois”
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Stópa. uisge ar a dreim, go dtabhairadh sé [ficaradh]? Do a chroidhe.
Chaith achan duine acha stópa uisge ar a dhreim gur chaith siad dhá stópa déag air. Bá mhaith a bhaise d’on t-sean gearráin bháin é, rinne asgan do fhéin agus bhúin an abainn amach. Ba mhaith a bhaise d’on da mhac deag eile Rígh rinne dá madadh deag uisge díobhtha fhéin agus thosaigh ag cuartughadh na h-abhana. Ba mhaith a bhaise d’on asgan é rinne éan do fhéin agus d’imthigh ar eiteóg ins a spéir.
D’imthigh siad san annsin agus rinne dhá sobhach déag díobhtha fein agus dimthigh sa toir na diaidh. Caidé a bhí amuigh in-a garaidh ach nigean duine usal agus mhaoithuigh sí sgreadach beag ins an spéir. D’amharc sí suas agus caidé a thainig sí ach éan beag agus dhá sobach déag na dhiaidh thog sí suas a laimh fa coinne a t-ean a sabhal, ba mhaith a bhaise d’on ean é rinne sé fáinne do fhéin agus thuit sé anuas ar a méar. Caide tháinig amach a atháir na geirsí, agus gunna leis, agus tháinig sé an dá sobach deag sa garraidh. Sgíoll sé leo agus mharbh sé iad. Nuair a bhí siad marbh thontaigh an fáinne isteach in a bhuacháil óg aráis agus posadh é ar nighean an duine usal, agus tháinig sé fhéin agus a bhean a bhaile go h-Eireann agus bhí an luthair ar Ríogh Éire agus a Báinríoghán riopa, agus bhí bainnis mhór acha a mhair seacht lá agus seacht oidhche agus bhí
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a bhaile, agus chnaoth trí h-uaire an sreán ag rath achan uair acha má dhíol mé mó ghearrain nar dhíol mé mó shreán agus thainig a mac chuige ag subhal. A atháir a deir sé níor dh’iarr tú leat go leor orm, no cá bith a d’iarrfa orm geobhtha é. mBharrach an lá deirneach agus d’iarr go leor orm-sa mbharrach. Nuair á éirigheochas tú ar maidin bé mise mo ghearráin deas gorm sa stábla agus túg chun aonaigh mé, bhí in maith go leor D’éirigh d’on Ríogh ar maidín, bhí an gearráin deas gorm sastábla a leithead na bfachaidh sé ariamh. D’imthigh leo annsin chun aonaigh, agus dhíol sé an ghearráin ar dhá mhíle phunta, acht cá de muir dhíol ní smaoithuigh sé ar an t-shreán a bhaint do a ceann go dtí go rabh sé amuigh ag ceann a bhaile, agus dá mbéidh sé annsin o shoin ní tiocfadh a mhac chuige. Agus b’eigin do a phillead go brónach a bhaile.
Ba é an fear beag ribeach ruadh an ceanneochar, agus h-innios go b’eigin do a irreadh airgead a dhíol ar a shoin, conbhuigh sé ag obair é gur thontaigh sé isteach in-a shean ghearráin bhán.
Lá amhain bhí sé amuigh ag ithe féir agus bhí a dhrein scoilte uilig agus bhí an lá an té agus bhí an dá mhac deag eile Ríogh ag iompar uisge d’on fear beag ribeach ruadh an lá seo. Dubhairt an sean gearráin bhán leobhtha go mbéidh sé an buidheach díobhtha, da gchaitheadh achan duine
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
na bhaile sínn.
Tá aonach in-a leitead seo a áit mbarrach agus deánfhuigh mise gearráin deas dubh duth fhéin, agus bheírfhuigh tú an aonaigh mé, agus nuair a dháolaigh tú mise. Báin an srean do ma ceann agus go amach go dtí ceann a bhaile, agus cníoth trí h-uaire an srean ag radh achan uair acha ma dhíol tú da gearrain nar dhíol tu da shréan. Bhí sin maith go leor. D’eirigh d’on Ríogh ar maidin bhí gearráin deas dubh sa stábla agus thug an aonaigh é agus dhíol sé é le cheannéocar ar cuig cead phunta.
Bháin sé an shréan anuas do ceann a ghearráin agus chuaidh amach go dtí cheann a bhaile agus cnaoith trí h-uaire an sréan ag radh achan uair acha ma dhíol mé mo gearrain nar dhíol se sréan agus tainig a mac cuige a subhal.
A áthair a deir sé níor iarr tú leath go leor orm, no ca bith a d’iarrfa orm geobhtha é. Anois tá muid fa dhá lá subhal d’on long a bhéirfeas na baile sinn agus tá aonach ina leithead seo a áit mbharrach, agus dheanaidh mise gearráin deas donn duth fhéin, agus d’iarr go leor orm-sa mbharrach, no ca beith a d’iarrfa orm gheobhtha é. Nuair a d’éirigh an Ríogh lá thar na bharach bhí an gearráin deas donn sa stábla. Dimthigh leo chun aonaigh agus dhíol sé an gearráin le ceanneochar ar míle punta.
Bhain a srean do a ceann, agus chuaidh amach go ceann
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
béidh dá mhac cailte go deo agat. Bhí sin maith go leor. Dimthigh an Ríogh chuir long air fairrge agus níor stad sé go rabh sé sa dómhain thoir.
Nuair a thanaig sé amach as an long ins an domhain thoir sé an cead casamh air, an fear beag ribeach ruadh, agus bhí an luthair ar roimhe Ríogh Éire, agus thug leis chun toighe é, agus chuir tábla mór bidhe agus didhe roimhe a leitead na bhfacaidh se ariam, acht dubhairt an Rígh na itheann sé nó olachann, agus na gcoladh sé aon oidhche amhain in a theach, go bhfuigh sé a mhac. Dubhairt an fear beag ribeach ruadh leis go bfuigh sé sin agus fáilte, da n-aithineochaidh sé é. Níl mé da iarraidh ina aitheocam é, arsa Ríogh Éire.
D’éirig an fear beag ribeach ruadh amach agus shéid sé an dorn fiadhain, agus tanaig na trí colamáin deag isteach, agus thosaigh siad ag ithe na coirce. Thóg achan cholamáin acha cleite in-a ruball, agus sé mac Ríogh Éire an cead colamáin a thóg dhá cleite in a ruball, ba mhaith a bhaise d’on Ríogh é, fuair greim ar a mhac sal a bfuair na colamáin eile fáil dhá chleite thógailt. Nuair amhain a fuair sé greim air thontaigh sé isteach in-a bhuacháil óg agus bhí an lutháir ar roimhe áthair anois a deir sé leis an athair tá tusa amuigh moran airgead liom-sa agus tá muid fa trí la subhal an long a bhéirfeas
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Chaithfuigh tú long a chuir ar fairrghe agus bidhe lá agus bliadhain a chuir uirtí, agus a gabhail go dtí an dómhain thoir, no tá da mhac ag an fear beag ribeach ruadh sa dómhain thoir agus dhá mac deag eile Ríogh agus iad na gcolamáin aige ag deanamh peisragaí.
Nuair a bhualaidh túsa an dómhain thoir sé an cead rud a castaí ort an fear beag ribeach ruadh agus béith an luthair air romhad, agus bhéirfaidh sé chun toighe thú, agus chuiraidh sé tábla bidhe agus [d’dhe]? romhad a leitead na bhfachaidh tú aráim. Ach abair tusa na itheann tú no na olachann tú agus ná gcoladh tú aon oidhche amain in-a teach go dtí go bhfuigh tú da mhach. Déirfeidh seisean annsin go go bhfuigh tú sin agus fáilte ma h-aithineochaidh thú é, acht abair tusa leis na iarrfan tú é ma aithineochaidh tú é. Beireaidh sé leis sgeala choirce agus facha sé ar an urlar é, agus annsin rathaigh sé amach agus shéididh sé an dorn fiadhain agus tiocfaidh na trí colamáin déag isteach agus radhaigh siad ag ithe na choirce.
Tógaidh achan colamáin acha cleite in-a ruball agus ma bhfuigh tusa greim air, sal in ur dtogaí achan colamáin eile dhá cleite in a ruball, no sé da mhac sa an cead colamain a tógas dhá cleite in a ruball agus ina bhfuigh tusa greim air sal a dtógaí na colamáin eile dhá cleite in a
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Acht ca de sgread agus mur sgré. B’eigin dithe a fuaradh ins an chnaicean ceana a thé sí ann. Bhí go maith agus ní rabh go h-olc go dtí go rabh an lá agus an bliadhain coir istugh. An maidín sin d’éirigh an Ríogh go luath gleas air agus d’imthigh síos go cladach na fairrge. Bhí sé annsin tamall agus ní thainig curach ar bith isteach. Chuaidhn sé na bhaile annsin tamall, agus in-a dhiaid sin chuaidh sé sios aráis, agus ní thainig curach ar bith isteach. Chuaidh sé na bhaile annsin, agus ag an tráthnóna chuaidh sé síos aráis agus ní tanaigh dadaigh isteach.
Nuair a culaidh an bháinríoghan sé ní dadaigh an rud a rinne sí an t-am deirneach le taobh an rud a rinne sí an t-am seo, stróg sí a gruadh amach as a ceann ag radh na bfeiceadh sí a pháiste go deo, acht b’eigin dithe a [fuaradh]? Ins a cnaicean ceana a thé sí ann.
Bhí sin maith go leor, D’imthigh an Ríogh annsin agus d’innis do fear gásta a bhí sa chosamhain ca de muir bhí. Chuir an fear sin a ordóg in a bhéal agus cagain sé an ordóg an craiceann go dtí an fheoil on on agus on fheoil go dtí an cnámh agus on cnámh go dtí an smir agus annsin d’innis do ca rabh a mhac, agus caidé a ba cóir do deanamh-
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
sgréad agus mar sgré, béigin d’ite fuarad ins a chriachan ceana a thé sí ann. Chuaidh an t-am thart sadalach go leor ag cé a bhí ag fannact leis agus cé na rabh ní h-ill sé dadaigh do go d’tanaig an lá agus an bliadhain. D’éirigh ‘n Ríogh an mhaidín sin, gleas air agus d’imthigh sí síos na fairrge. Ní rabh sé bhfad annsin go bhfacaidh sé an curach beag ag teacht isteach ó thonn go tonn, go dtí gur bhual sí an cuan ag cósa Ríogh Éire.
“Go mbheannuigh duit a Ríogh Éire arsa fear beag ribeach ruadh” Go mbeannuigh duit arsa Ríogh Éire” “Na bhfuil mé ca maith le mo fhocal arsa fear beag ribeach ruadh” tá cinnte arsa Ríogh Éire. Ní bheidh sé na mhac Ríogh go deo go mbéidh na seacht teangacha aige, arsa fear beag ribeach ruadh, agus ma leigean tú liomsa anois é béidh na seacht teangacha aige,
“Smaoituigh an Rígh ar fhéin tamall agus sa deireadh leig; Nuair a thainig an Ríogh na bhaile, d’iafruigh an bháinríoghan do ca rabh a ghasúr, d’innis seisean dithe, agus nuair a mhaoituigh seise seo, ní dadaigh an rud a rinne sí a cead uair le taobh an rud a rinne sí an t-am seo, ag radh na bhfeiceadh sí a mhac a caoidhche.
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ba é sin an páiste a bhí cuarmach go leor ag an Ríogh agus ag an bhainríogháin. Acht cá de mar bhí ní rabh cainnt, subhail, no éisteacht, ag an gasúr. Bá gnáth leis an Ríogh an pháiste a tabhairt léis achan tráthnóna ar a ghuaileacha anúas [agha]? suas ag cladach na fairrge ag dréim go [ndeanfaidh]? gaoth na fairrge maith d’en gasúr. Lá amhain bhí an Ríogh ag shubhal ag cladach na fairrge agus d’amharc sé amach san fhairrge agus chonnaic se an currach ag teacht isteach ó thonn go tonn ho bhual sé an chuan ag cósa Ríogh Éire.
“Go mbeannaigh duit a Ríogh Éire arsa fear beag ribeach ruadh” “Go mbeannuigh duit arsa Ríogh Éire” “Tá mac agat as an fear beag ribeach ruadh. “Tá cinnte arsa Ríogh Éire. “Níl cainnt, subhal, no éisteacht, aige, arsa fear beag ribeach ruadh” Níl as an Ríogh. Ma leigean tú liom-sa anois é béidh tráin cainnt, agus subhal aige. Smaoithuigh an Ríogh ar féin, agus leig, can lá agus bliadháin. Chuaidh an fear beag ribeach ruadh agus mac Ríogh Éire isteach sa currach agus d’imthigh leo ó thonn go tonn go dtí an doman thoir. Phill an Ríogh a bhaile na caislean agus d’iarrfaidh an bainríoghain do annsin cá rabh an gasúr D’einis seisean d’ite annsin cáide mhar bhí sgréad seise agus sgré sí ag radh na bhfheiceadh sí a gasúr a caidhe. Acht cá de mar
ball sinsearach (stair)
2020-09-07 09:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí sin ann agus is fada bhí, dá mbéadh se ann an uair sin, ní bhéadh sé ann anois. Ní rabh ariam can sgeal uair nó sean sgéal, nó dá mbéinn can aon sgéal cuimhe an fhéin sgéal. Bhí Ríogh agus bainríogháin ann agus ní rabh clann ar bith acha D’imtigh an Rí uair amhain agus thug chuireadh d’en tír mhór agus thug sé an, suipair díobhtha, dé iatheacan agus olachan. Nuair a bhí an suipair in-a lathair d’éirigh fear teangach an cuideachta na sheasamh agus thug sé an, Bhuidheachas d’en Ríogh agus d’en Bhainríogháin agús dubhairt sé leo dúis ar bith a d’iarfadh síad ar an chuideachta seo go bhfuigheadh síad í, agus fáilte. Dubhairt an Ríogh na rabh dúis ar bith ar bfearr leis an nó an cuideachta gabháil air a gluine agus cúid deicneara déag d’un phaidrín aradh le iad san mac óg a fhagháil roimhe blíadhain ón lá seo. Bhí sin mág go leor Chuaidh an chuideachta ar a glúine agus dubhairt siád an phaidríc. Chuaidh an t-am thart fadalach go leor ag cé a bhí ag fannacht leis agus cé na rabh ní h-íll sé dadaigh dó go rabh an lá agus an bliadháin cóir istuigh. Lá amhain bhí an bainriogháin ag shubáil amuigh ar an ród agus mhaoithuigh sí sgreachan beag sá coill, agus cá dé a bhí ann acht gasúr óg. Thug sí an gasúr óg leithe na bhaile, agus
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:23
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá áit i nDhoire Gharbh agus tá pota óir í bfolach faoi leic ann. Aon la ámhain chuaid fear go dtí an áit leis an leic a thógáil. Bhí a chapall ag fosaidheacht míle on bfhear. Nuair a chúaidh sé chun an leic a thógáil tháinig a chapall ag rith cuige. Chait sí í féin síos ar an leic agus ní leighfead sí dó an pota óir a thógháil.
Bhí an lá an ciúin agus an tam céadna d'éirish gaoth mhór agus d'iompuig sí a chruach féin.
Chuaidh an fear abhaile agus níos chuir sé aon csuim [?] ins an bpota óir arís.
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus féasóg mhór. Fuair sé buideal mhór uisge beatha. An oidhche sin luigh Séaghan taobh amuigh dé’n stábla ag taobh crainn. I bhfad ar shiubhal san oidhche, bhog sé an crann agus thoisigh an chrann a siosarnuigh. Mhothuigh na fir é, agus thainig sé comh fada leis Chonnaic sé an bhuideal agus thug sé leis é. D’ól sé féin agus an fear eile an t-uisge beatha agus thuit an codladh ortha. Annsin thug Seaghan na caiple amach as an stábla agus ghlás sé an doras ‘na dhiaidh. Chuaidh sé suas chuig an mhaighistear. “Anois” ars an mhaighistear, Dheanfaidh mise do dhuine saidhbhir duit anois. Beirfidh mé neart airgead duit agus ní bheidh tú bocht go deo.
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:14
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
choill. Níor fhacaí na fir é. Fa cheann tamaill sgaol sé girrfiadh eile amach acht bhí cos briste aige. “Dhearc” arsa fear aca “Sin girrfiadh agus a chois briste”. “Acht na bac leis” ars an fear eile “Tá sé ró-fada uainn”. Annsin sgaol Séaghan an tríomhadh girrfiadh amach agus dhá chós briste. Rith na fir ina dhiaidh isteach sa choill. Annsin rug Séaghan ar an dá chapall agus as go brath leis. Lá-thar-na-bharach thug an sean fhear an dá chapall suas go teach a mhaighisteara. “Is cinnte gur cliste an gasúr é” ars an maighistear “acht caithfidh sé teasg eile a dheanamh Ma gnidheann sé an teasg dheanfaidh mé na duine saidhbhir de, acht muna ndheanfaidh sé é bainfidh mé an ceann de “Donu go leor” ars an fear bocht “Caidé an teasg é “Béidh an dá chapall ceadhna istigh ‘sa stábla anocht agus an dá fheara ceadhna dá gcoimhead. Anois ma goidfinndo mhac an dá chapall béidh sé na dhuine saidhbhir, Agus rud eile. Béidh dhá ghunna ag gach fear le da mhac a chathadh ma thigeann sé Bhí an bhrón ar an sean fhear agus d’imthigh sé ‘na baile go craidhte “Na bíodh brón ar bith ort” arsa an mhac “nó is furast sin a dheánamh” Shiubhal Séaghan leis go rabh neoin beag a’s deireadh an lae ann Fuair sé an rud cirteacha
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:13
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus nuair a chualaidh siad an guth ag teacht amach as an bhéal mhór. Shíleadar gur bé an diabhal a bhí ann. Léim eadar amach ar an doras agus d’fág an t-ór ag Séaghain.
Cruinnigh Séaghan an t-ór agus chuaidh sé ‘na bhaile. Bhí luthghair ar an t-athair nuair a thainig sé in-a bhaile agus an t-ór leis. An lá na dhiaidh sin theasban an sean fhear an t-ór dó’n mhaighistear agus d’innis do go rabh an gadaidheacht fógluimnighthe go maith ag a mhac, nó gur ghoid sé mála ór. “Anois” ars an maighistear “Caithfidh mé feachaint an bhfuil an gadaidheacht fogluimnighthe ar doigh aige. Bheirfidh mé teasg do le deanamh dó agus muna ndeanfaidh sé é.
Bainfidh mé an ceann do” “Dona go leor” ars an sean fhear “acht caidé an teasg é”. “Bhal” ars an maighistear “béidh beirt fheara ag treabhadh an cuibhrinn sin shíos maidin i mbarach agus caitfidh Séaghan an dá chapall a ghoid uatha roimhe an dó dhéag ó chlog”. Chuaidh an sean fhear ‘na bhaile go brónach agus d’innis an sgéal do a mhac “Ó” arsa an mhac “na bhí brón ort nó tá an teasg sin furast”. Lá thar na bharach bhí an beirt fheara ag treabhadh an cuibhrinn.
Chuaidh Séaghan isteach sa choill a bhú le taobh an cuibhrinn. Bhí trí girrfiadh aige. Fa cheann tamaill sgaoil se ceann aca amach as an
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:12
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Gheibheann tú chuir isteach sa mhála seo é. Bhí go maith a’s ní rabh go holc. Ceangal an gadaidhe an rópa thart fa dtaobh Shéaghain agus leig sé síos an simlear é go mall réidh. Ní rabh Séaghan acht giota bheag síos an simlear nuair a bhris an rópa agus thuit sé isteach’ sa luaidh. Mhusgal an torman fear an toighe agus d’éirigh sé. Chuaidh Séaghan siar faoi an leabaidh lás an sean fhear coinneal, acht ní rabh aon rud le feiceal aige acht an chat. Nuair a connaic an gadaidhe do bhí amuigh an solas bhain sé as na fásgaí Tár éis tamaill chuaidh an sean fean i n-a luighe agus chuaidh i n-a chodladh. Caidé fuair Séaghan faoi an leabaidh acht croiceann bollóige agus é iomlan. Chuir sé an croiceann faoi na hasgall agus bhain sé an glas dé’n doras agus ghluas leis. Bhí an oidhche iongantach dorcha amuigh agus ní rabh fhios aige cá rabh a thriall. Sa deireadh chonnaic sé solas i bhfad uaidh agus tharraingt sé ar.
Chuaidh Séaghan fhad leis an fhuinneog agus d’earc sé isteach agus cé bhí istigh acht trí gadaidhthe agus iarnan ór aca da gcunntas. Chuir sé an chnoiceann bolloige air féin, chuir a cheann suas leis an fhuinneog agus glaodh amach “A gadaidhthe gradhna imthegidh libh no marbhothaidh mé sibh” Nuair a chonnaic na gadaidhthe na h-adharca fada bána
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:11
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag teacht ní rabh fios ag an dá óganach a bhí istuigh caidé dheanamh siad. Ars an fear a bhí ag dul go Meiriceá le buachaill i t-siopa an dtiocfadh leatsa do theangaidh a cuir ar an pholl eile. Crom buachaill i t-siopa anuas agus cur sé a teanhaidh ar a pholl racaidh mise amach anois agus geobfaidh mé an rud ata dhith orm. Dimthigh sé amach annsin agus ar shiubhal leis. bhí buachaill i t-siopa istuigh agus ní thiocfadh leis bogadh no thiocfad an t-uisge-beatha amach. Bhí sé mar seo ar fad no go dtáinig an máighistir isteach anonn sa lá. Nuair a tháinig sé an buachaill ní rabh fios aige caidé bhí air. Diarr sé air theacht amach as sin. Tháinig an buachaill anall agus thoisigh an t-uisge-beatha ag teacht amach. Dfiafruigh an máighistir dó caidé bhí cearr ní thiocfadh leisean labhairt bhí a teangaidh bodhar in na ceann. Bhí ná trí óganach i nDoire sul a raibh seisean ábalta an sgéal innse.
Shiubhal siad leobhtha an n-oidhche sin agus shroith siad Doire ar [inaidín]? Lá thar na bharach caidé a bhí i nDoire acht lá an mhargaidh. Bhí na trí óganach ag bogadaidh thart nuair a thainig siad Albanach
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:10
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fuair an buachaill seo acht beigin do trí bharraile fhosgladh. Nuair a bhí sin ólta ag na buic ars an darna fear nuair a bhí mise mo bhuachaill siopa thiocfadh liom. naoi geineal uisge-beatha a bhaint amach as barraile amháin. Ba mhaith liomsa an dóigh sin a bheith again ars a buachaill an t-siopa. Ma geibh tú geimlaid domsa ní bhéidh mé i bhfad do dheanamh fuareas sin do agus thoisigh sé ag polladh an bharraile. Nuair a bhí an poll deanta aige diarr sé ar buachaill i t-siopa a ordaig a cur air. Rinne sé poll eile annsin agus diarr sé air an cleas ceadhna a deanamh. Nuair a bhí an poll deanta aige bhí rud éiginnteacht a dhith air ag fiafruigh do bhuachaill i t-siopa an raibh sé aige dubhairt buachaill i t-siopa go sin amuigh i dteach eile. Diarr sé ar fhear aca dul amach agus sin fhaghail. Dimthigh sé sin amach agus ní raibh air a luthghair faghail ar shiubhal. Bhí an triomhadh poll deanta ag an óganach agus ní raibh an fear eile ag teacht. Diarr sé annsin ar an fhear eile dul amach dimthigh sé sin amach agus ar shiubhal leisean fosta. Bhí go mait agus ní raibh go h-olc ní raibh ceachtar aca ag
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:09
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
leis na ballaí agus da mbéadh sí ag dul thart go dtí an n-oidhche ní bhfuigeadh sí greim ar ceachtar aca. Nuair a thiocfadh duine aca san go dtí an doras bhí sé ar shiubhal dimthigh an triúr agus níor dhiol siad ar son an loistín. Bhí an bhean istuigh ar fad agus an dallog uirthi. Nuair a tháinic an máighistir anuas an staire ní raibh fios aige caidé a bhí ag teacht air a bhean. Dinnis sise an sgéal do annsin acht acht ní raibh gar iad a leanstán bhí siad cúpla míle ar shiubhal sa n-am.
Bhí go maith agus ní raibh go h-olc. Shiubhal na trí óganach leobhtha an lá sin agus bhaint siad amach an Srath Bán an n-oidhche sin. cuaidh siad isteach go teach-osta agus d’iarr siad loistín go maidín fuair siad an loistín.
Ar maidín lá thar na bharach déirigh siad go luach bhí siad ag siubhal thart agus ag amharc ar na tighe. Bhí buachaill an t-siopa ag bogadaidh thart fosta. Sgairt fear aca treat bhí trí chineal uisge beatha a dhith orthadh bhí leann dubh a dhith ar fhear aca bhí brandí a dhith ar an darna fear agus fíonn a dhith ar an triomhadh fear.
ball sinsearach (stair)
2020-09-04 09:08
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bí sin ann agus is fada a bhí thriúr dearbhráthair ann uair amhain. Lá amhain rinne siad amach go racadh siad go Meiriceá Ní raibh pighinn ar a d-tús no ar a ndeireadh. Rinne siad amach go racadh siad ar sgor ar bith. Dimthigh siad ag tarraingt ar Bealachféidh. Nuair a shroith siad siad Bealachféidh cuaidh siad isteach go dtí an teach-osta i bfearr a bhí ann d’iarr siad loistín agus fuais siad sin. Ar maidin lá thar na bharach bhí siad na suidhe ag an teinidh. Bhí an máighistreas ag bogadaidh thart agus í ag fanacht ar fad le iad diol ar son an loistín. Sa deireadh déirigh an fear ba shinne agus ars seisean, diolfaidh mise ar son mar triúr. Ní dhiolfaidh acht diolfaidh mise ars an darna fear. Déirigh an fear i b-óige i n-áirde agus dubhairt sé go ndiolfadh seisean. Bhí siad ag cainnt leobhtha mar seo agus ní thiocfadh roinn leobhtha. Ars an fear is sinne leis an mháighistreas annsin ní thig linn dadaigh a dheanamh acht dallog a cuir ortsa agus ca bith duine againne a geobhthas tusa greim air sin an fear a caithfeas díol. Rinneadh seo agus cuireadh an dallog air a bhean. Bhí sise ag siubhal thart
ball sinsearach (stair)
2020-09-03 11:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
daoine agus cuaidh siad uilig amach, agus táinic an sagart anuas cuige agus dubhairt sé caidé atá ag chuir buadhreadh ortha. Ní dadaidh a chur buaidhreadh orm agus d’innis sé do an sagart sgéal uilig agus nuair a d’innis an sagart a sgéil sa dubhairt an fhear cuirim ort-sa bean eile a fhagháil dom-sa agus fuair a t-sagart bean do agus cuaidh siad i gcionn an t-saoghail arais.
ball sinsearach (stair)
2020-09-03 11:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
pósadh rachaidh tusa shíos cuig an t-sagart agus geall an deich [is]? Punnta do dhá bpósadh sé sine ar maidin a mbhárach. Cuaidh an buachaill síos cinnte acht tháinic sé arais an bealach a cuaidh sé. Dubhairt an t-sagart, nach ndeánadh sé a leitheadh. Annsin dubhairt an bhean rath síos anois agus geall a mhuc mhor dó. Cuaidh an buachaill síos agus geall an much mhór do agus dubhairt an sagart go bpósadh agus pós, An oidhche táinic an fhear a bhí ar siubhail agus bhí a nighean go maith ar arais agus bhí siad uilig na luighe agus codladh seisean amuigh sa sciobal an áit a rabh an mhuc. I lár na h-oidhche tháinic an buachaill a bhí ag an t-sagart fá choinne an muc agus nuair a bhí sé a gabhail a tabhairt leis an much D’éirig an fhear leis an mhuc a congbhughail, agus d’imtigh an buachaill ar shiubhal leis an méid a bhí ina chorp, agus d’innis sé do’n t-sagart an sgéal. Rachaidh mé féin leat arsa sagart agus go díreach nuair a bhí siad a gabháil a tabhairt leobhtha an mhuc déirigh an fhear arais agus dubhairt an t-sagart, na abhair dadaidh fá sin.
Ar maidin a márach bhí Aifrionn lútha i litir agus bhí daoine a gabhail ann, agus cuaidh seiseanann fósta agus nuair a cuaidh sé isteach ins an teach pobhall d’éirig na
ball sinsearach (stair)
2020-09-03 11:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí fear agus bean na gcómhnuidhe i Doire-lochan agus ní rabh aca ach nighean amháin agus bhí sí pósta ar fear as Tír Eoghain, Lá amháin bhí an fhear agus bhean ag obhair go cruaidh ag an fhéar, agus dubhairt an bhean níl móin ar bith istuigh agus caithfidh tú gabhail fá na choinne, agus cuaidh. Nuair a bhí sé shuas ag an cruach móinraidh tháinic fear cuig agus arsa seisean tá [do]? nighean go h-olc, agus má maith leath í feicheáil beo caithfidh tú gabhailaanois. Dubhairt an fhear bá truaighe an sgéal sin do mo bhean, agus tig leath-sa fanacht aice go dtiochfidh mise arais. Chuir an stráinsear air eadaigh an fhir eile agus chuir an fear ar éadaigh an t-stránsear agus d’innis an fhear do stransear go dtiochfadh leis-an cliabh mónadh a thabhairt leis agus é féin a coimhead ar an sumireach a bhí ar cúl an toigh, agus d’imtigh sé leis é féin thar na gcnoc go bfeicheadh sé a nighean, ach caidé rinne an stránsear ach gabhail isteach ins an sumireach a bhathádh é, agus fuairas é ar maidin lá-thar-na-mbárach agus bhí faire agus torramh aca air.
An oidhche na diaidh sin, bhí an bhean agus buachaill searbhíse na suidhe ag an teine, agus dubhairt an bhean caidé fá dúinne
ball sinsearach (stair)
2020-09-03 11:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
siad rud beag airgid. Thionntaigh an mach é féin isteach neach agus dubhairt an mhac leis an t-áthair go bfuigheadh sé rud ar bith a n-iarradh sé agus dubhairt sé fosta na dhíol an shreán
Bhí go maith agus ní rabh go h-olc, Fuair an t-athair cúig céad punnta ar agus nuair a cuaidh sé amach go ceann an bhaile mhór Caith sé an sreán thart fá na ceann agus tháinic a mhac agus chuir sé a cheann isteach ins an t-sreán. Cuaidh siad na baile agus bhí luthgáire ar an bhainríoghain amach a feichéail.
ball sinsearach (stair)
2020-09-03 11:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Am amháin bhí sean fhear i na chomhnuidhe i Gcondae Dhun Na Gall agus bhí a bhean marbh. Bhí sé an bhoct, bhí mac amháin aige dar b’ainm’ Shéaghain. Ní rabh aon cheird ag an mac go fóill. Chuaidh an sean fhear fhad leis an mhaighistear agu d’fhiafruigh sé do caidé an ceird a bhfearr a thiocfadh leis a tabairt dó a mhac. Ní rabh meas ag an mhaighistear seo ar na daoine bochta agus dubhairt sé. “Céad agat do mhac a chuir ag thriall ar gadaidhe éiginteacht go bfoghliumneocadh sé gadaidheacht uaidh. Chuaidh an sean fhear ‘na bhaile agus d’innis do a mac caidé mar ‘ bh.
Ar maidin lá-thar-na-bharach gluais siad go dtí an baile-mór. Fuair siad gadaidhe annsin gan mhoill. D’fág an t-athair slán ag a mhac agus d’imthigh sé leis ‘ na bhaile go trom craoidhthe. An oidhche sin rug an gadaidhe ar laimh Shéaghain agus d’imthigh siad leobhtha. Nuair a bhí siubhal fada deanta aca stad an gadaidhe go tobainn ag teach beag agus arsa seisean le Shéaghain, “Caithfidh mid an teach seo a róbail. Seo an doigh an dhéanfaidh mid é. Leigfidh mise thusa síosan simlear leis an rópa seo agus achan rud maith a
ball sinsearach (stair)
2020-09-03 11:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Lá amháin bhí Colmcille ag siubhal thart agus thuit chnaipe de a chóta. Chuaidh sé isteach i dteach agus cé bhí istigh ann acht gréasaidhe agus táiliúir. Chuaidh Colmcille fhad leis an táiliúir agus d’iarr sé air an cnaipe a fhudhuigheal do acht ní dheanfadh an táiliúir é. Annsin d’iarr Colmcille ar an gréasaidhe an cnaipe a fhudhuigheal da agus rinne sé é a fhudhuigheal le na chórda róisín, bhí buidheachas mór ag Colmcille ar an gréasaidhe agus bhí an fhearg ar leis an táiliúir agus ag imtheacht do dubhairt sé.
“Nimh an polladar ar an t-snathaidh, agus fuacht an tonnudar ar an táiliúir”.
O’n lá sin go dtí an lá indiu tá an táiliúir ag fhleachadh é féin i gcomhnuidhe agus ma shaitheann sé an snathad i n-a mhéar ta sé cinnte líonadh de shileadh agus bíonn sé iongantach frithir, agus is cuma caidé an poll a dhéanas an greasaidhe air fhein leis an meannaidh ní shíleann sé fac de.
ball sinsearach (stair)
2020-09-03 11:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ca tuige nar dtainig sé anall areidh nuair a sgairt me ort. Dinnis fear do fan oidhche ar rabh siad ag tarraingt an buachalan buidhe amach is an talamh agus ní leobhta é a fhaghail amach is an rúta, agus shil an fhear gur bé an seideogaí a bhí ag sgartaí an oidhce seo arais agus ní dteachaidh sé amach ar chor-ar bith.
ball sinsearach (stair)
2020-09-03 11:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Oidhce amhain bhí fear agus bean na shuidhe ag an teinidh ag chomhrad. Ní rabh siad i bhfad na shuide nuair a thainig sgairt go dtí an fhuinneog ag rabh tár amach ta mo bo tinn ar ghamhain. Dimthigh an fear amach agus shil sé gur fear an chomarsun a bhí ag sgartaí agus dimthigh se leis go thig a chomharsun. Nuair a thainig se fhad leis an teach ní rabh duine ar bith istoigh. Chuaidh sé isteach sa bhoiteac bhí solas sa bhoitheach agus bhí beirt fhear ag tarraingt gamhain. Thoisigh an fear eile ag chuiduighad leis. Bhí siad ag tarraingt agus ag tarraingt leobhta agus ní thiocfadh leobhta an ghamhain a tharraingt. Tharraing siad leobhta go dtí gur glan an lá ar maidin. Nuair a glan an la sé an ait ar bhfuair na fir iad fhein ag tarraingt buachalan buidhe amach as an talamh agus ní thiocfad leobhta é a fhaghail amach as an rúta agus bhí fhios aca annsin gur be na daoine beaga a rinne é. Sheachtmain indiaidh sin thainig sgairt go dtí an fhuinneog arais ag rad tár amach. Tá mo bhó tinn ar gamhain. Bhí fear an chomharsun ag sgartaí agus shil an fhear gur bé na daoine-beaga a bhí ag sgartaí agus ní dheachaidh sé amach ar cor ar bhith. Ar maidin la na bhmarac thainig fear an chomharsun fad le teach an fhear eile agus dfiafruigh se do
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
acht nuair a bhí siad ag an geafta ars an fear a bhí ag dul go Meiriceá leis an fhear eile fan thusa amuigh agus racaidh mise isteach agus dearfaidh mé leis go bhfuil tusa ag teacht rinne an fear eile seo. Dunthigh an t-óganach isteach agus dinnis sé don t-sagart go raibh a dhearbhráthair amuigh annsin agus go raibh ceart bheag air abair leis theacht isteach annseo. Dimthigh sé amach agus diarr sé air an n-Albanach theacht isteach tháinig sé isteach. Diarr an sagart air dul síos ar a glúnaine sé an rud a thosuigh sé sin a iarraidh luach a cuid muc shil an sagart go rabh sé an olc annsin. Idir an dá am dimthigh an fear eile amach agus d’fág sé an bheirt eile istuigh ag sganncal leobhtha casadh an dá dearbhráthair eile air agus dunthigh an triúr aca ag tarraingt ar cuan Dhoire. Bhí an bád ag imteacht go bun an phobaill agus bhí siadsan leithe. Cuaidh siad ar bord luinge annsin agus dimthigh siad go Meiriceá agus bhí neart airgid leobhtha.
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:59
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ag teacht aníos an t-sráid agus lód muca leis. ars an fear i b-óige leis an bheirt eile ceanneocaidh mise na muca. Cuaidh sé eun eainnte leis an n-Albanach agus dinnis sé do gur buachaill i t-sagairt a bhí ann agus gur cuir sé eisean indiu annseo a cheannacht muca agus go gceanneocadh sé na muca a bhí leisean. Diol an t-albanach na muca leis no shil sé go raibh fear maith a roinn leis.
Diarr sé an ceart ar an n-Albanach leis na muca a thabhairt go teach an t-sagairt agus go bfacadh sé an ceart arís tráthnóna. Diarr an t-Albanach an ceart a thabhairt leis no go raibh sé fhéin ag dul i n-áit eile agus go mbéadh aige le diol ar son stábla. Dinnis an t-óganach do go mbéadh luach na muc leis tráthnóna. Dimthigh sé suas an t-sraid annsin agus nuair a bhí sé shuas ag teach i mhargaidh dhiol sé na muca arís agus fuair sé an luach orthadh. Casadh air an n-Albanach é tráthnóna agus an ceart leis acht dubhairt sé leis gur iarr an sagart air dul cun tighe agus go ndiolfadh sé fhéin é agus go racadh sé fhéin leis anios. Dimthigh siad leobhtha ag tarraingt ar theach an t-sagairt. Fuair siad teach an t-sagairt
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus tug leabhaidh do le luighe ar, ní ithfidh me nó ní ólafidh nó ní codladh mé aon oidhche i de teach go bhfuig mé mó mhach. Dubhairt sé ní bfuig tú de mach go piochadh tú é trí h-uaire. Tug an fhear beag ríbheach ruadh an rí leis amach cuig páirc mór i na rabh trí fichidh colamán. Bhreatnuigh an rí bocht orta agus sa deireadh chonnaic se ceann acha a phiochadh faoi na eiteóg agus annsin dubhairt sé “seo é mo mhad” Caithfidh tú é an phiochadh as trí fichidh bolg. Breathnuigh sé ortha ar feadh tamaill, sa deireadh connaic sé ceann aca a tocas cúl a cluaise le na n-adharc, ar an bomaite dubhairt an rí “Seo é mo mhac” Bhí sé a gabhail dhá tabhairt leis a mac nuair a dubhairt an fhear beag ríbheach ruadh caithfidh tú é a piochadh uair eile. Cuaidh sé amach go dtí leána a bhí ann a rabh sgaifte mór each bhreatnuigh an ríog ortha agus i gcionn tamaill connaic sé ceann acha ag bualadh clin ar an talamh agus an bhomaite. Dubhairt an rí “Seo é mo mhac”. Annsin dubhairt an rí caithfhidh mé mó mac a fhagháil agus fuair agus nuair a bhí siad ag teacht na bhaile táinic siad isteach i baile mhór agus bí aonach ag dul a agaidh. Dubhairt an mac go ndeáneadh
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Chogain sé a ordóig o’n craiceann go dtí an fheoil agus o’n fheoil go dtí an cnámh agus o’n cnámh go dtí an smir, agus dubhairt sé, “Tá de mhac sa domhan thoir agus caithfidh tú ghabhail fá na coinne agus é an cead duine a castar ort. Is e an fhear beag ríbheach ruadh agus chuirfidh sé cead míle fáilte romat-sa agus beidh feasta aca duit agus béidh leabaidh aige duit”. Ach abhair thusa nach gcodladh tú aon oidhche i-n-a theach go bfuig tú de mach agus fosta chaithfidh tú é a piochadh trí h-uaire. An cead uair béidh se imeasc trí fichidh co lamán agus is e an dóig ageobhaidh tú é tcífid tú ceann aca a piochadh faoi na eiteóg agus ar an bhomaite chuir tusa de mheár ar agus abair “Seo é mo mach”. an dara h-uair beidh sé i measc trí fichid bolg aithineochaidh tú é nuair a tcífidh tú ceann aca tocas cúl a cluaise. le na h-adarc, annsin abhair. “Seo é mo mhac”. An tríomhadh uair béidh se i measc trí fichidh each agus nuair a tcífidh ceann acha ag bualadh clinc. ar an talamh ábair thusa. “Seo é mo mhac”. D’imthig an rí an lá sin ag tarraingt ar an domhan thoir agus nuair a shroith siad an domhan thoir casadh an fear beag ríbheach ruadh agus chuir cead míle agus fáilte roimhe agus rinne feasta
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:56
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
d’innis sé do’n báinríoghain caidé mar bhí. Ní dadaidh a rinne sí an cead uair le taobh an rud a rinne sí an t-am seo. Bhí go maith agus ní rabh go h-olc táinic an lá agus bliadhain D’eirigh an rí gleas ar féin agus d’imthigh síos chun fairrge. Ní rabh sé i bhfhad síos go dtháinic sé isteach cuig an cuan cuig na cosa. Go mbeannuigh duit a rí Éirinn, Go mbheannuigh duit arsa rí Éirinn. “Nach rabh mé maith le mo fhocal”. arsa an fhear beag ríbeach ruadh. “Bhí cinnte” arsa an rí agus anois ní bheidh sé ina mhac rí ariamh go mbhéad na seacht dteanachacha aige. Smaoituigh an rí ar féin agus sá deireadh tug sé do a mhac. Nuair a táinig an rí ‘na baile Ní dhadaidh a rinne an báinríogáin an cead no an dara uair go dtí an rud a rinne sí an t-am seo. Stróc sí an gruag as a cheann dubhairt sí na bfuigheadh sí a mhac a coidhche Bí go maith agus ní rabh go h-olc tháinic an lá agus bliadhain d’éirigh an rí gleas ar féin agus d’imthig síos chun fairrge. Táinic lár an lae táinic an oidhche agus ní tháinic an bhád. An maidin i na diaidh sin cuaidh an rí cuig fear cliste a bhí sa baile agus d’fiafruigh sé do’[n ríog] cáide ba cóir do deánamh.
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:55
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
éisteacht agus siubhal aige. Smaoituigh an rí ar féin i gcionn tamaill agus ba maith a rud deánta do é agus sa deireadh tug sé do a mhach agus chuir an fhear bheag ríbeach ruad an gasúr isteach i deireadh an bháid agus d’imtigh siad leo o thonn go tonn go dteacaidh siad amach as amarc. Cuaidh an rí suas i n-a bhaile agus rinne an bháinríogháin dubhrud. Bhfada do’n te a bhí fánacht leis ach an te nach rabh níor shíl sé dadaidh dó. Bhí go maith agus ní rabh go h-olc. Táinic an lá agus bliadhain agus d’éirigh an rí gleas ar féin agus d’imthigh síos cun fairrge. Ní rabh sé i bhfad shíos go dtáinic an currach beag o’ thonn go tonn go dtáinic sé isteach cuig an cuan cuig na cosa cuige. “Nach rabh mé le mo fhocal”, arsa an fhear beag ríbheach ruadh, “Bhí cinnte” arsa an rí. Ní cainnt a bith aige go fóill ach má leigeann tú liom-sa ar feadh lá agus bliadhain. Béidh tréan cainnt aige agus leig an rí amach leis Chuir an fhear beag ríbheach ruadh an gasúr isteach i dtosach an bháid agus cuaidh sé féin isteach i dtosach an bháid agus cuaidh sé féin isteach i deiridh an bháid agus d’imtigh siad leo go dteachaidh siad amach as amarc. Chuaidh an ríog suas na baile agus
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:54
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí sin ann agus fad ó shoin a bhí dhá mbéinnse ann an uair sin, ní béadh sé ann anois. Bhí rí agus báinríogháin i n-Éirinn i bhfad ó shoin. Oidhche amháin rinne siad amach go mbéadh feasta aca agus bhí feasta aca a mhair lá agus bliadhain. Dubhairt na daoine paidirín mór fhada go mbéadh mac óg aca. Bhí go maith agus ní rabh go h-olc. Lá amháin bhí an báinríogháin amuigh ag siubhal agus chonnaic sí páiste beag na’ luighe ar thaobh an bhealaigh mhór agus thug sí leithe an páiste isteach chun toighe agus congbhuig é. D’fhás an an gasúr suas ach ní rabh cainnt, éisteacht nó siubhal aige. Shíl an rí go ndeánamh an fhairrge maith do. Lá amháin bhí an rí ag siubhal shios ag an fhairrge agus an mac ar a ghaiailneacha aige. Ní rabh sé i bfhad shíos go dtáinic currach bheag ó thonn go tonn isteach ag an cuan chuig na cosa chuige. Go mbheannuigh dhuit a righ Éirinn arsa an fear beag ríbheach ruadh. Go mbheannuigh duit arsa rí Éirinn. Theim go bhfuil mach agat. Tá cinnte arsa rí Éirinn agus níl siubhal, cainnt nó éisteacht aige. Má thugann tú domhsa é ar féadh lá agus bliadhain. Beidh tréan
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:53
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
as amach anior.
Bhí go mait nuair a bhí sé ar an Grafadh bhí an sgéala roimhe go d’imtigh an gásúr sior. Bhí fhíos aca anois go rabh se caillte agus tosaigh a cuartugadh ar an gasúr. Cuartuigh siad achan áit tart fa’n teach agus acan diag ach ní rabh a thurisg le fághail áit ar bit.
Annsin rinne sean fear críona amháin amach gur cailleadh san abhainn é annsin tharraing ar an abhainn agus tháinig siad fhád leis an log agus fafhíor géar fuaras an gasúr baithte sa log “ba do féin a h-innistear é” agus ba é sin(d) an áit a rabh a caoineadh a feadh tamaill agus o shoin amach bheirtear “Log na Leanbh” ar an log sin.
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:52
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
dhul agus tráthnóna amháin bhain sé as amach chur na baile ach tháinig sé aráist bordaigh an n-oct o’ clog. Annsin théideadh sé sior achan tráthnóna na bhaile na dhiaidh sin.
Ach an tráthnóna seo tharraing sé ar an bhaile agus bhí aige le dhul trásna na abhana agus bhí leach mór no cloc amuigh ar lár na abhana agus shiubhal an gasúr amach go dtí’n leac seo agus suidh sé ar an leac agus shíl sé. féin go rabh an ghrean aige ag amarc [ag] ar na breic s’an abhann.
Bhí go mait is ní rabh go holc ní rabh sé maith go leor s’an áit a rabh sé, go racfadh sé isteach s’an uisge in’ diaidh na mbreac go bfuigeadh sé greim ar chionn aca. Nuair a bí se tursach ar an obair sin rinne sé amach go suideadh se ar an leac aráist agus rinne sé sin. D’éirig sé tursach ag amarc ar an uisge agus thuit sé isteach sa’n abhainn agus baiteadh é.
Anois síl an bunadh i Sráth-Chasain go rabh an t-ám ag an gasúr i bheit ag teacht agus shíl siad go rabh rud éigin céarr agus bhám fear a toighe
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá abhainn ag dul fríd báile-fearainn an Grafaid ar a d’tugtar an drúis. Tá log sa’n abhainn agus bheirtear “Log na Leanbh” uirthí. I’sé seo an dóig a fuair an log a ainm.
Bhí sean fhear agus sean bhean ‘na gcómhnuidhe ar an Grafaidh taobh tall do’n abhainn agus ní rabh duine no diulach aca ach iad féin agus ba mhait leobhta duine a bhéid aca. Bhí daoine muinteardha aca i Srat-casail bordaigh air míle taobh shior do’n Grafaidh agus bhí páiste beaga annsin agus cuaidh an sean fear sior agus d’iarr sé ar an bunadh sior duine do na páiste a leigint anior leis.
Ní mhaith leobhtha an páiste a leigint anior agus ní bheireadh siad isteach gur chor duine ar bit aca a leigint ar siubhal o’n bhaile. Ce ‘bith mar bí rinne siad amach go rabh sé lán cómh maith duine do na páiste a leigint leis agus leig siad gasúr beag darbh ainm Seamús leis.
D’imtig an beirt leobhta siar annsin agus d’fan an gasúr ann tamaill mait agus fá deireadh thóg sé chuige féin a
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí na daoine a bhí ins an chuirt a ghabhail i laige leis na ghaire
“Tog í amach as mó amharc no tá sí as a céill” arsa’n dlighteoir.
Leigeadh na bhaile í. Nuair a bhí sí ag dul amac ar an doras cia casad duithe act an fear a dthug an comhairle duithe.
“Tabhair domh mo phunta anois” adeir se “nuair a bhain mé an cás”
Nior dhubhairt an bainthreabhach dadaí act “bú, bú” agus dimthigh sí leithe na bhaile go breagh sasta leithe fhein.
Chasadh fear eigin ar an fear a thug an chomhairle duithe agus arsa seisean “An bhfhuar tú do phunnta a giolla udaidhe”?
“Ní fuar leoga a dhiulac” arsa fear a dtug an comhairle duithe.
“Caide an fagh nac bhfuar” arsa’n fear eile “bhal innseocaidh mé sin duit gan bhréig gan aidhbheil. Shil mé fein go rabh me an-chliste act ní rabh mé ioncurtha leis an baintreabhac. Nuair a thainig sí amac as teach na cuirte nior dhubhairt dadaí act “bú, bú, bú.
Fuair mé an sgéal seo ó mó athair mhór.
Peadar Mac Diarmuda (74)
Is mise Peadar Mac Aodh (13)
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
geobhaidh míse amach as go sasta” arsa’n baintreabhac. Dimtigh sí leithe ‘un na bhaile breagh sasta leithe fhein agus luac dha gamhain leithe.
Bhí fear an-gasta sa baile-fearann ceudhna agus bhí sé chómh maith le dlighteoir. Chuaidh sí fhád leis agus d’iarr sí am comhairle a thabhairt duithe. Dubhairt seisean leithe “fag do gruag sgaoilte gan chíoradh, bún do chiorta ar do ceann, agus ceann do chiorta shios ar do cosa agus nuair a fhiafr(uig)eocaidh an dlighteoir céisteannaí duit abair tusa leis bú! bú agus leainfidh tusa an báire. Anois bhéarfaidh tusa punnta airgid domh ma bhaineann tú an báire”
“Bhearfaidh agus failte” arsa’n baintreabhac. Thainig lá na cúirte agus dimthigh sí leithe a ceann gan chíoradh agus e sgaoilte, agus bun a ciorta ar a ceann agus cionn a chiorta sios ag da cosa. Thoisigh an chuirt agus arsa’n dlightheoir “An tú an baintreabhac a bhí ró-gasta ag an [anacúd]? a dhiol (an diob) an ghamhain ath-uair?
Nior dhubhairt an baintreabhac dadaí acht “bú, bú”
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
da punnta” arsa’n baintreabhac.
“Chuir asteach ins an bhoitheac sin thios agus bhéarfaidh míse an da phunnta duit ar an tráthnóna” arsa’n ceannaidhe.
“Tabhair domh é anois” arsa’n baintreabhac “Seo cugat é arsa’n ceannaidhe.
Nuair a chuir an baintreabhac an gamhain isteach sa bhoitheach thoisigh sí dha chuimilt agus dha chuimilt go dtí ghur imthigh an ceannaidhe ar shiubhail. Thug sí amac an gamhain agus thoisigh da ndíol arais agus díol sí an gamhain arais. Thainig an chead ceannuidhe thart agus d’fiafruigh sé dithe ca rabh a ghamhain. Dubhairt sis nac rabh fios aici. Dimthigh an ceannuidhe leis fríd an aonac ag fiafruigh do acan duine an fhaca sé an gamhain. Thainig fear fhád leis an ceannuidhe agus arsa seisean “Díol an baintreabhac mna an gamhain arais”.
“Bhal bhal” arsa’n ceannuidhe, “Bhearfaidh mé an dlighe dithe.
Chuaidh an fear fhád leis an baintreabhac agus dubhairt leithe go rabh fios ag an ceannuidhe ghur dhíol sí an gamhain arais agus go rabh se ag tabhairt an dlighe dithe. “Is cuma liom
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí seo ann agus más fadó bhí. Da mbhéinnse ann an uair sin ní bheinn ann anois. Dá mbhéinn bodhar ní chluinnfinn e. Da mbhéinn balb ní chainnfinn e agus is maith an chuid sin fein. Lá aonaigh amhain chuaidh baintreabhac mna agus gamhain go dtí an aonac. Ní rabh sé i bfád go dtainig ceannuidhe a fhad leithe.
“Caide tá tú ag iarraidh ar an gamhain” arsa’n ceannuidhe.
“Tá” arsa’n baintreabhac “da phunta”. “Gan nios nios mó nios lugha”.
“Bhearfaidh mé punnta go leith uirtí “duit’a bhaintreabhaigh ar dó gamhain nó níl sé chómh mór lé madhadh maith” arsa’n ceannaidhe.
“Nac tabhair maslac domh mar sin no bhearfaidh mé smitín duit i mbún dó chluase a chuireas múneadh ort. Thairg dha phunnta uirthí agus tabhair leat í, no tá bealac eile amac as agus tá fios agat fhein air. arsa’n baintreabhac.
“Bhal, bhal” arsa’n ceannaidhe “tá an tairgid gan”.
“Is cuma liom-sa geobhaidh míse an
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus go bhfuigheadh sé an dá chailligh sa chóirneál mar bhí ariamh agus go bhfuigheadh sé an capall ar a’ chnoc acht go gcaithfeadh sé gealltanas a tabhairt nach dtabharfadh sé iarraidh rudaí mar seo a dheánamh feasta. Bhí an-fheásta ag an Righ do agus nuair a bhí an feásta caithte chuaidh mac an Dalaigh ‘na bhaid agus cnap an airgid leis agus tharraing sé ar a bhaile. Chuaidh an bád é féin ‘na bhaile mar thainig sé agus nuair a shroic mac an Dálaigh an báile bhí an dá chailligh sa chóirneál mar ‘bhí ariamh agus bhí an capall suas ar a’ chnoc. Bhí sé saidhbhir ní ba mó agus d’fán sé sa bhaile.
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:45
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
le fághail ag an té a léasfadh é. Rinne mac an Dálaigh amach gur mhaith an éadal crap an airgid a fhághail agus d’imthigh sé leis ag tarraingt ar an domhán thoir. Thug an fear beag ribeach ruadh bád dó a rachfadh caol díreach chun domháin thoir gan baint do. Nuair a shroich sé an domhán thoir cuaidh sé fhád le caisleán an Ríogh. Cuireadh an fháilte roimhe agus d’innis sé a ghnóithe. D’iarr sé pota agus sgian mhaith ghéar. Steall sé an ceann de’n Rígh leis an scin agus chuir isteach sá phota é le bruith mhaith a thabhairt do. Nuair a bhí sé ag bruith go maith cé thainig isteach ar a’ doras acht an fear beag ribeach ruadh. “Ó ní rabh tú ag teastal ariamh comh cruaidh orm” arsa mac an Dalaigh. D’iarr sé ar an fhear bheag ribeach ruadh cuideadh leis agus chuidigh. Thóg sé an ceann as a’ pota agus dubhairt sé go rabh ceann do na cluasa rud beag ró-bhruithte acht go ndeánfadh sí gnóithe. Shiadh sé an ceann ar an Rígh aráis agus bhí sé ar biseach. Fuair mac an Dálaigh cnap an airgid annsin agus d’iarr an fear beag ribeach ruadh air a dhul abhaile
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:44
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
le fághail ag an té a léasfadh é. Rinne mac an Dálaigh amach gur mhaith an éadal crap an airgid a fhághail agus d’imthigh sé leis ag tarraingt ar an domhán thoir. Thug an fear beag ribeach ruadh bád dó a rachfadh caol díreach chun domháin thoir gan baint do. Nuair a shroich sé an domhán thoir cuaidh sé fhád le caisleán an Ríogh. Cuireadh an fháilte roimhe agus d’innis sé a ghnóithe. D’iarr sé pota agus sgian mhaith ghéar. Steall sé an ceann de’n Rígh leis an scin agus chuir isteach sá phota é le bruith mhaith a thabhairt do. Nuair a bhí sé ag bruith go maith cé thainig isteach ar a’ doras acht an fear beag ribeach ruadh. “Ó ní rabh tú ag teastal ariamh comh cruaidh orm” arsa mac an Dalaigh. D’iarr sé ar an fhear bheag ribeach ruadh cuideadh leis agus chuidigh. Thóg sé an ceann as a’ pota agus dubhairt sé go rabh ceann do na cluasa rud beag ró-bhruithte acht go ndeánfadh sí gnóithe. Shiadh sé an ceann ar an Rígh aráis agus bhí sé ar biseach.fuair mac an Dálaigh cnap an airgid annsin agus d’iarr an fear beag ribeach ruadh air a dhul abhaile
ball sinsearach (stair)
2020-09-02 09:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
mac an Dálaigh an fear beag ribeach ruadh go maith an iarraidh seo agus nuair a d'imigh sé rinne sé féin amach go ndéanfadh sé cailín óg de'n dá chailligh s'aige féin. Cheangal sé le chéile iad agus chaith isteach sa teinidh iad. Ní raibh siad i bhfad istigh gur thoisigh an bhéicfeach ach níor bhain sin biongad asann. D'iarr sé orthu fanacht go socair. Nuair a bhí siad fada go léor sa teinidh ní rabh aige ach moll cnámh agus cé bith mar bhí sé ariamh bhí sé ní ba mheasa anois nó ní rabh duine ar bith aige agus ní raibh airgead ar bith aige. Seachtmhain 'na dhiaidh seo thainig an fear beag ribeach ruadh aráis agus seandhuine mór leis agus d'iarr sé iasacht pota ar mhac an Dálaigh. Fuair sé sin agus fáilte. Bhí rud éiginteacht cearr leis an t-seandhuine seo. Ghearr an fear beag ribeach ruadh an ceann de agus caith sa phota é agus thug bruith mhaith do. Annsin thóg sé amach aráis é agus chuir ar an t-seandhuine é agus bhí sé ar biseach ar a' bhomaite. Tamall ‘na dhiaidh seo mhothaigh mach an Dalaigh go rabh Rí an domhain thoir ag éagchaoin agus go rabh crap mór airgid
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 19:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Teipidh an té a deirfeas an paidir seo an Mhaighdean Mhúire trí h-uaire roimh a bhas.
Ortha Mhuire
Crios Mhuire mo chrios
Crios na gceithre crios
Crios ar rugadh Iosa as
Éirigh a mhathair agus gabh fhad leis an bhean atá i bpian báis
Eirigh a mhic as ar do laimh atá báist an leanbh is tobhair an bhean slán.
Ag dul i luighe duit.
Luighim le Dia agus go luighidh Dia liom
Éirighim le Muire as go n-eirighidh Muire liom
Ceithre coinnile geala ar mo leabaidh
Aingle Dé go rabh inntí sgabtha
Ma fhaghaim bás faoi mhaidin
I bhflaitheas Dé go rabh mo leabaidh.
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 19:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
A Mhuire mhilis a mhathair Dé
Bhfuil fuascladh na cruinne ar do lamh ‘ uilig go leur
Cuirim m’impidhe ar do leanbh d’fualaing a phais go géar
As a’ chruaidh chás a bhfuil mise ann tar i tarrthail mé.
Gníomh Dé go ndeanaidh mé
Gruaidh Dé go bhfeicidh mé
Mo lochtai féin go smaothaidh mé
Riaghail ar mo theanga go gcoinnigidh me
Páis Chríost go smaoitighidh mé air
Agus bás Chríost go saothruighidh mé
Agus glór na bhFhlaithis go bhfeicidh mé.
Fáilte an Aingil a geineadh sa mharta
Failte an Aingil a rugadh sa stábla
Céad fáilte roimh aon-mhac Mháire
Mair shúil go mbéid Sé agam ar uair mo báis.
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 19:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Paidir a deirtear nuair a luigheas duine ar a leabaidh.
Luighim leat a Íosa agus go luighidh Tú liom
Ola Chríost’ ar m’anam, an Mhaighdeán ag mo cheann.
A Athair a chruthuigh mé
A Mhic a cheannuigh mé
A Spioraid Naomh a bheannuigh mé
A bháinríoghain na gile, ‘s a bhainnrioghain na h-óig
Tóg me as mo pheacaidhibh agus cuir me ar an eolas.
Cuir in mo chroidhe an áithrighe go síolfaidh na deóra
‘S ma tá sé I ndán damh bás ‘fhághail roim maidin
I seilbh na glóire go rabh m’anam!
Amen.
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 11:02
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Sparrow, Bull Finch, Chaffinch, Thrush,
Jackdaw, Blackbird, Stonethrush,
Lady Wagtail, Crane, Hawk, Flember[?]
Crow, Magpie, Pigeon, Scaldcrow,
Baney, Skylark, Sea-gull, Robin,
Tom tit, Owl, Wren, Waterhen,
Linnet, Yellow linnet, Red Breast Linnet
Stone knocker, Golden Wren, yellow Hammer, Sally Climber, Swan, Hawk, Kingfisher,
Bobber, Dipper, Blackdiver, Cormorant
Wild duck, Plover, Green Plover, Golden Plover
Starling, Swallow, Corncrake, Wild Goose,
Cuckoo, Snipe, Gabhairín Rua, Partridge
Curlew, (Cuirliún).
The Blackbird Says - Have it yourself, or be without it.
The corn-crake says - day and date
The corn-crake says - very late, very late
The Finch says - pink, pink,
The Pigeon says - Take two cows shad-ee[?]
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
John slept in the kitchen bed. On this night he did not rake the fire. he put on more turn and the house and will lit up and heated. He put his wet shirt on the back of a chair before the fire. He went to bed But not to sleep. He intended to keep a close watch. He had not long to wait. On the stroke of twelve his sweetheart Mary Campbell, opened the door, walked up the kitchen floor, and caught the shirt in her hands. The hair was now standing erect on John. He could not open his mouth to utter a word.
Just as Mary Campbell or her ghost rather, was in the act of turning the shirt, in walked a little girl of about thirteen years of age, with her hair Loose about her ears. She shoved Mary aside, took the shirt in her own hands, and turned it on the chair. Immediately the both disappeared. John on seeing this gave a couple of screeches and woke all the house. They all thought that John had been dreaming: but John made it clear to them that he was not. He kept his head well covered for the rest of the
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
In 8th March 1902 there was a great snow and the people were unable to leave their homes. There was only one cow in the fair that day and all schools were closed because no children went to school. There were no deaths in this County that time.
There (were) was a great storm of wind and rain a long time ago and a woman from Feigh was got dead a few fields from her house. She was coming from Monaghan. Her people would have gone to look for her but they thought she was staying in a friend's house during the storm.
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
a long distance. His father came from Clogher to Tyrone and his mother from Eshnadaragh, Roslea.
Owen Beggan from the Mountain Barrack Eshnadaragh walks to Mass every Sunday in Roslea which is over six miles. He is 67 years of age.
Owen Cosgrove is over 67 years and is able to walk from Fivemiletown.
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:34
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
amach “leig tusa amach bean mhic an Righ thoir cum no [clia]? cha dearn sí. Dubhairt sé go leigeadh sé amach í. Acht d’iarr sise lan mo dhuirn a leigint liom gan cuireamh. Thug sé ribe as teann gach mna go dtí go rabh lan a dhuirn de ribeacha aicí. Annsin lean na mna eile í. Núair a connaic Garraid seó chonghbaigh sé istigh an t-iomlan acha Connaic na Fiannaibh an toit agus dubhairt siad “nach mór an ce cughainn aniar”. Ag radh Fionn Rígh na Féinne deo-gaoth casgairt cuir na dtoighthe da laradh ar daoinibh. Cuir Fíonn a órdóg faoí fiachail. Fúair sé fios go rabh a teach agus na mna doighthe.
Chuaidh Garraid í bhfolach águs chodladh sé an chead oidhche i n-uaigh sa gleann Chuaiche. Nuair a thainig na fír abhaile fuair siad na (fir) mna na n-grabhár dubha doighthe. Annsin thoisigh síad ag cuartúgadh Garraidh acht ní thiocfadh leo é a fhághail. Annsin chuaidh Garraidh go Connacht agus chuaidh sé isteach i n-uaigh agus d’fan se annsín naoí lá agus naoí n-oidhche gán aón gréim bith a fhaghail, hinnseadh dó mach Garraidh gúr beathadhach Fíadhain a bhí ann, agus chuaidh se isteach agus mharbhuigh sé a athair. Annsin d’ath se a lámh comh mór go bhfúair sé bás.
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Fád ó shoin núair a mhair na Fíanna bhí teach acha ar Mullán an tighe mhóir. Bhí dhá céad fear, da cead ban, dhá cead paistí ar n-glúnaibh na mban, dhá cead caphall fá na sríantaibh airghid agus a gcuid múineal ór, dhá cead ciste mór a coimeadhochadh airgead agus coimeadochadh.
Bá é Fíonn Mác Cumhaill an rí a bhí ar na Fiannaibh. Núair a rachadh siad ar shiubhal d’fagadh maighistír ar na mnaoibh. Bá é Garradh an maighistír a bhí ortha lá amhain. Thuith se in a codladh. Ceangail na mná gruaigh Gharraidh ar mhullach an tighe.
Annsin chuaidh síad amach agus thoisigh siad ag screadaig go rabh a namhaidh ag teacht orta. Mhusgail Garráid, d’éirigh sé agus d’fág sé a gruaig ar mullach an tighe.
Le shasamh a bháint as na mhnaoibh d’fág sé istigh iad. Bhí seacht ndoirseacha ar an teach agus seacht n-glais ar gach eile doras. Dhrúid se na doirseacha ortha agus d’imthigh sé go barr coilleadh agus bháin sé naoí n-ualaigh d’fuinnseóig tuirim crín. Chuir se téine i ngach coirneal den teach mór. Bhí mach Garraidh leis na Fiannaibh, agus bhí an bhean san teach mhór.
D’íarr sí fhághail amach. Sgairt na mna éile
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
domhain air nuair a chonnaich sé Murachadha Beag. Dubhairt Murachadha Mór “Síl mé go rabh tusa marbh fad ó shoin”. Dubhairt Murachadha Beag an sgéal uilig do Murachada Mór agsu dubhairt seisean leis-féin go racadh sé amach an oidhche sin go dtí an t-sean bhallóg agus b’feidir go mbheadh adh air fosta.
Chuaidh sé amach agus luigh sé ins na coirneal san sean-bállogh. Bhí feasta ag na cait an oidhche sin fosta agus bhí siad uilig cruinnuighthe agus d’iarr na cait ar Ríg na gcat sgeal a innse doibh.
Diarr sé ortha dul amach go bhfeicfeadh siad rabh duine ar bith ag eisteach. Chuaidh siad amach agus chonnaic siad Murachada Mór san coirneal agus chruinnigh siad air agus sgriobh siad é agus scroch siad é gur mharbh siad é.
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
amhuigh annsin agus dhá bhfuigeadh sí uisge as an tobar sin agus í a chuimilth ar a bheal agus a cluasa bheadh biseach uirthí”. D’imthigh na cait abhaile indhiaidh sin.
Bhí Murachadha Beag ag eisteach agus chuala sé an sgéal uilig agus d’éirigh sé ar maidín agus gheárr sé an rópa agus chuaidh sé fhad leis an Righ. D’innis sé d’on Righ go mbheadh sé ábalta a nighean a leasúghadh agus dubhairt an Rí go dtabharfadh sé a nighean dó lé posadh da leasfad sé í.
D’imthigh Murachadha Beag amach agus fuiar sé buideal dén uisge. Thug sé dón nighean an Riogh é agus chuimilt sé é ar a chluasa agus a bheal agus thainig biseach uirthí. Bhí an áthas ortha uilig agus posadh iad agus cuireadh coroin óir ar Murachadha Beag. Bhí bainneas mór acu a mhair seacht h-oidhche agus seacht la agus b’fheárr an oidhche deireannach ná an chéad oidhche.
Lá amháin indhiaidh seo bhí Murachadha Beag agus a bhdean amuigh san coiste agus bhí capaill deasa san coiste acu. Cé casadh ortha acht Murachadha Mór agus é uilig salach strocach agus iongantas an
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
ins an sean bhallog é agus d’fhág sé annsin é. An oidhche sin bhí feásta mór agus na cait ins an sean bhallog seo. Bhí Rí na gcat ann agus nuair a bhí an féasta thart d’íarr na cait air sgéal a innse agus dubhairt Rí na gcat leo, a dhul amach agus a amharc rabh duine ar bith agus eisteach agus chuaidh siad amach agus ní bhfaca siad duine ar bith amuigh. Bhí Murachadha Beag amuigh acht ní fhacha ná cait é. Chuaidh siad isteach agus dubhairt siad lé Rí na gcat nac bhfacha siad duine ar bith. Dubhairt Rí na gcat go n-innisead sé sgéal agus dubhairt sé -
“Lá amháin bhí mise i gcaislean an Ríogh agus chonnaic mé cruiseín bainne ar an tabla agus léim mé suas agus thoisigh mé ag ól an bhainne. Nuair a bhí mé ag ól an bhainne tháinig nighean an Ríogh isteach ar an doras agus bhuail sé cic ormsa agus ghortuigh sí mé. Thoisigh sí ag ól an bhainne - an cead duine a n-ólfadh in mo dhiaidhsa bheadh sé bodhar agus balbh. D’ól sise an bainne agus d’éirigh sé bodhar agus balbh ar an bhomhaithe. Tá tobar
ball sinsearach (stair)
2020-08-31 10:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí beirt fhear ann uair amháin agus siad an t-ainmneacha a bhí ortha Murachadha Beag agus Murachadha Mór. Bhí sugha craoibh curtha ag Murachadha Mór agus ní rabh sugha craoibh ar bith curtha ag Murachadha Beag.
Oidhche amháin dubhairt Musachadha Beag leis féin go rachadh sé amach agus go n-íosadh sé sugha chraoibh Mhurachadha Mhóir. An oidhche sin chuaidh sé amach go dtí an gardín agus thug sé mala leis agus dith sé cuid dén sugha craoibh agus an méid nach rabh sé abhalta ithe chuir sé isteach sa mhala é.
Nuair a d’éirigh Murachadha Mór ins an mhaidín chuaidh sé amach go dtí an gairdín agus ní bhfacha sé sugha craoibh ar bith, agus dubhairt sé “Fan go bhfuigidh mise greim ar Mhurachada Bheag.
Chuaidh sé amach agus fuair sé ropaí agus cheangail sé dhá láimh Mhurachadha Bheag ar gcúl a chinn agus cheangail sé a dhá chois agus chuir sé isteach
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 17:15
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
This district of Coolmohan is known as Millstreet in the Ordinance Survey Maps. It is called Millstreet because there was a flax mill in the district about fifty years ago. The ruins of the old mill are still to be seen on the bank of the river Muicinoc in the townstown of Billerough.
The Land Lord brought some farmers from the north of Ireland and the farmers of the district gave them land, and they started the flax industry. When the flax was ripe the farmers pulled it and bound it into sheaves. Then they put it into a hole of water and left it there for a week.
Then they spread it out to dry, and then they brought it to the flax mill to be scutches. When the (fax) flax was scutched, the flax was sent to Cork to be sold.
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:43
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
shíl se gur marbh a bhí an capall ag an poitín agus tarraing se an sgian poca agus tarraing an craiceann dí, annsin bhain se leis an ceig eile poitín agus cuir sé comhgarach de’n bhealac mór é ionnus nach bfuigheadh duine eile é go dtiocfadh sé arais. Thug sé leis agus díol sé é ar an (earpaic?) Annsin chuaidh sé abhaile agus chuaidh sé a luighe. Chonnaic a bhean rud mór dearg ag teacht aníos an camhsa. Deírigh sé annsin agus cuir isteach é agus cruinnigh sé a comursannaí go bfeicidh sé goidé deanfad sé. D’iarr siad air gul fhad le buisteóir agus cnoicne caorach a fhágail ua. Nuair a chuaidh sé fhad leis an buisteóir dubhairt sé go leigeasfadh se an beatha da ndíolfad sé ar a son. Thug sé leis cnoicne caorac agus d’fuigheal sé le ceile iad. Ní rabh sé i bhfadh go dtí go rabh an beathadach leigheas-ta. Chuaidh an ólann a fás gach uile bliadan, bainead a maighistir fice punt ola de.
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:42
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
1. Tháinig beirt bhan aniar as Gleann Colmcille uair amháin. Bhí siad ag dul go Tobar a Dúin. Bhí aran coirce le bean acu agus giota de aran gheal leis an bhean eile. Nuair a chuaidh siad annsin dubhairt siad a gcuid paidreach. Thuit an t-aran coirce ar an talamh agus ars an bhean “Dá mbéadh gob circe orm go dtiocfad liom sin a phiocadh de’n talamh”. Thainig gob circe uirthí agus phioc sí na gráinníní suas. Annsin bhí nairí uirthí gob a bheith uirthí, agus ghuid sí an gob a dhul ar shiubhal agus d’imthigh sé.
2. Bhí fear ann uair amháin agus bhí sé in a chomhnuidhe tiar in Gleann agus bhíodh se ag deanamh poitín. D’imthigh sé oidhche amháin le dhá chéig ar dhruim beithigh chapaill. Shiubhal sé leis go dtí go dtáinig sé go Malaidh an Bhugaigh. Bhris an rópa a bhí idir na ceigín ar druim an capaill agus thuit ceann acu ar an talamh agus briseadh é. Choinnigh an fear é féin greim ar an ceann eile agus tháinig sé anuas de dhruim an capaill. Shíl sé gur mhór an truaigh an poitín uilig a leigint amugha agus luigh sé síos agus d’ol sé an meid a bhí sé innimh.
Annsin thuit sé thart in a codladh. Tháinig tart ar an chapaill agus chonnaic sé an poitín i lár an bhealaigh mhóir agus síl sé gur uisge a bhí ann. D’ól sé an méid a bhí innimh agus thuit sé ar an bhealach agus chodluigh sé. Nuair a mhusgail an fear
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:41
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
D’innis Róise Bean Uí Cianaigh as Tulach Bheag iad seo do Sorcha Níc Niallghuis. Bhí Róise seal bliantach i Sraith Uachtar, Paróiste na Gleanntai, Co. Dúin na nGall agus ba ins an áit sin a chuala sí na ranna seo - o sean fhear.
Bhí mé i dteach sean dhuine ag bean uasal ag baint féir
Bhris mé crann na spéile
O ba náire an sgeal
Bhí giota beag le baint agam
Ní mór nach chuir sé i dtolamh mé
Bhfearr liom é a bheith bainte agam
Na an páige uilig go léir
Bhí mé la amháin ag dul ar ród
Casadh fear beag agus fear mór orm
Chuir mé an fear beag in mo phóca
Agus sgaoil mé an fear mór leis na cailíní
Bhí buachaill ag dul go dtí an tEasbóg uair amháin agus bhí eagla air roimhe. Nuair a chonnaic sé é ag teacht sgairt sé amach a “Mhamaí”, “Mamaí” “sin anois é” “sin anois é”.
“Whist”! “whist”! “Ceannochaidh mise bata roc duit”. “Bhál ceannuigh anois é agus ni bhéidh eagla orm”
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:39
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Agus ólfaidhmid sláinte na n-Éanlaith
VIII
D’éirighe an dréolán dearg amach agus thainig sé ‘na Gharrdha
Bhuail an t-iolar sparra air is léim sé ar a Ghárda
Nach rabh míle maith agat a iolair mhóir na spáige
Is beag ar thoin do phutóige me féin is clann mo mháithrín
Agus ólfaidhmid sláinte na n-Éanlaith
Tá cleamhnas maith le fághail agam ó nádúir na ndaoine
Mar tolg Mhóirne nic Ghiolla Pádraig agus Ghráinne Nic Cheann Fhaolaidh
Na tá Nóra Bheag go dona ‘gus ta’n aicid ar na páistí
‘Gus Ní bheidh aon deor bainne aca anois go ceann ráithe
Agus ólfaidhmidh sláinte na n-Eanlaith.
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:37
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
III
D’éirigh idir daoinibh go dteachaidh siad a dhamhsa
Níor fhag siad mias no siothlán píosa stáin no panda
Nach dearn míle giota de le aoibhneas ‘un na bainse
Agus ólfaidhmid sláinte na n-éanlaithe
IV
D’éirigh an fheannog chorrach amach agus chuir sí thart an pláta
Agus chuir an seabhac giní air rádh seo dhuit is fáilte
Mar gceannuigh tusa sgaoilteóg dhamh mbéidh bréid sróill ar a cába
Béidh mé dul le bata ort go mbrisidh mé do chnamha
Agus ólfaidhmid sláinte na nEánlaith
V
D’éirigh an muineal fada amach darbh ainm dhí corrmonadh
Bhí cupla duisín easgan lei le cuideadh an Féasta a Fhóghnamh
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:36
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Bhí spunc is teine chreasa lei agus barrach ann a póca
‘Gus nar maith uaithe cearc a chur ar an bhios annseo da róstadh
Agus ólfaidhmid slainte na nEanlaith
VI
Tá soilléar ag an iolar mhór i deise gheobhfaidh i bfleandars
Rum, gin, is biotailte uisge beatha is brandaí
Tá fíon ag teacht na thuile chuige anall ó Rígh na Frainnce
Ciotach mhara seinnm ann sa t-iolar ann a teannta
Agus ólfaidhmid sláinte na n-Éanlaith
VII
Nach gasta chualaidh an Ruadhlach é
Bhí thiar i gcondae an chiarsaigh
Níor bhain sé de stiorúip go deachaidh go béal bearnais
Bhí sé (sin) comh priaclach nach n-iosfadh sé an phréata
Go bhfághadh sé na h-úbhlaí ba chúmhra bhí sa gharrdha
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:35
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
D’éirigh idir daoinibh go dteachaidh siad a dhamhsa
Níor fhag siad mias no siothlán píosa stáin no panda
Nach dearn míle giota de le aoibhneas ‘un na bainse
Agus ólfaidhmid sláinte na n-éanlaithe
IV
D’éirigh an fheannog chorrach amach agus chuir sí thart an pláta
Agus chuir an seabhac giní air rádh seo dhuit is fáilte
Mar gceannuigh tusa sgaoilteóg dhamh mbéidh bréid sróill ar a cába
Béidh mé dul le bata ort go mbrisidh mé do chnamha
Agus ólfaidhmid sláinte na nEánlaith
V
D’éirigh an muineal fada amach darbh ainm dhí corrmonadh
Bhí cupla duisín easgan lei le cuideadh an Féasta a Fhóghnamh
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:33
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
An Eanlaithe
I
D’éirigh an t-Iolar mór amach ag cruinnuighadh cuid na Cásga
Thug sé fógna do’n phobal iad uilig béith ar a ngárda
Nach bhfuigfeadh seisean cearc acu ó Shamhain go féil’ Pádraig
Nach dtabharfadh sé do’n tSeabhac agus dar a leoga ní le grádh dó
Agus ólfaidhmid sláinte na nÉanlaith
II
Mise Seán Mhac Síoda Mac Shíle nic Giolla Gabhann
Thainig mise chum toighe seo anocht dheanamh cleamhnais
Ma bhfághain-sa ba is caoirigh agus caoi mhaith ‘un bainse
Suidhfidhmid síos agus deanfaidhmid clampar
Agus ólfaidhmid sláinte na nEanlaith
III
D’éirigh an Píobaire muimhneach agus sheinn se suas an plaingití
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:32
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
baile beag ar thaobh na fairrge de cúl na cruaiche i bparoiste Chill Chartha, Co. Dhuin na nGall.
Bhí bárc aige agus ba ghnathach leis bheith tráchtáil idir Sligeach agus Tír Chonaill Theas. Am i ndeireadh an Earraigh chuaidh sé go Sligeach fa choinne lucht coirce. D’fhag sé Sligeach leis an baile a bhaint amach ar maidín Domhnach na Slat. Thainig anfadh gaoithe ar an bhád ag béal chuan Shligigh. Briseadh an bád ar charraig atá annsin agus baitheadh Pádraig. Ba é Pádraig seo athair mo mhathar móire.
Bean siubhail de clann Ui Dhomhnaill as Locthar Tíre (Downstrands) chum an t-amhrán bhí árus aici ar feadh seala i bhforlagaidh i naice Sgoil Mhusrois
Pádraig Mac Giolla Chearr gave me the above old song about ten years ago. Patrick was an ex-school teacher and a native speaker. He was born in the parish of Kilcar Co. Donegal. He is dead now for the past 7 or 8 years.
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:31
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
III
Bhí an stuaim ar a láimh bhí an fheile leis ón Spáinn
Bhí oid’eas aige agus barr múinte
Tá a chéile sa fa chrádh is béidh le na lá
Is a leinbh ins an gháir caointe
Tá do dheirbhreacha do dhéidh feasta anois faraoir
Is a Mhuire nach fíor an sgéal é
Nach n-iarrfadh siad de spré no saidhbhreas an t-saoghail
Acht tusa le do chaoin chomhradh
IV
Míle agus seacht gcéad ceithre ficid sa h-ocht déag
I bhfarradh an aoin d’áireamh
Ó thainig Mac de le furtacht un an t-saoghail
Gur cheannuigh Sé síol Éabha is Adhmha
Ó Chuaidh Maguidhir óg na séad ar dhuthchas do bheith gcéim
Faoi cumhdach Mhic Dé na nGrásta
Acht ár mbeannacht sinne leat go síordha siar ar fad
Go bfeicidh sinn ar neamh na ndúl thú.
Bhí Padraig Maguidhir na chomhnuidhe ar an Dachtán -
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:30
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Patrick Carr Gortacork Co Donegal gave me the following old song many years ago. Patrick is dead about 7 or 8 years. He was over 70 when he died.
Bás Phádraig Uí Ghuidhir.
I
Domhnach Mór na Slat rinncadh orainn an tslaid a d’fhag sinn go héag buaidheartha
Mac Guidhir a bhí ceart is nach dearn ariamh droch bheart
Acht ag sgabadh ar na bochtaibh a chnusacht
Mo chreac is mo chrádh cailleadh é ‘sa bhád
Ar an charraig adaidh liag dháibhidh
Cruinneachta na síol nar fásaidh uirthi choidhche
Is mo mhallacht is gach aoin go brath dí
II
Lá chuala mé do thásg ní fiosach damh ce’n áit
Ar thalamh no ar thráigh a mbíonn tú
Acht ag feitheamh an uile lá ar bhreitheamhnas Riogh na nGrás
I bhflaitheas ni i bparrthas naomhtha
O d’imthigh seisean uainn an t-oigfhear soinneannta glan suairc
A bh’ainm do Pádraig is truaighe !
Maguidhir óg a b’feárr da rabh i gcríoch fáil
Agus a leithid níor fhás i gcúigidh
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Dinnis Roise Bean Ní Cianaigh na Ranna. Chuala sí iad nuair a bhí sí óg ó a mathair. Tá Bean Ní Cianaigh i na comhnuidhe i dTulach Bheag [60] bliadhain de aois.
Luarapog learapog ladhara bhuidhe
buidhe an nóin noin flabach
preab na súile pioc na mhilleac
slomac slacach, buille beag ar bharr
do shláite agus cnuip isteach do phlaca
bhí mé i dteach aréir agus bhí dreangas ann,
bhí lachain agus gé agus gandail ann
bhí seanduine buidhe i lár a toighe
agus bhí nigheachan maith a dhith uirthí
A bhuachaillí a bhuachaillí
na sanntuighidh na cailíní
do réir mar tá siad corruighthe
No béidh luaithe buidhe na seachtmhaine
Le cur amach ar domhnach.
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Ánna Ní ghuibhir as Largbreach a d’innis na ranna 1, 2, 3, 4, domh
Chuala Anna iad o a sean-mhathair - (80 yrs.)
1 Eoinín Neill cá rabh tú aréir?
Bhí mé i dteach rabh clampar ann.
Bhí lacha, ge a’s gandal ann
Bhí poll ar a teach a’s bhí seideadh isteach
A’s níor chodladh mé neal le cead rinncideach
2 Fear mór fada de cloinn Mhic Aodh
Luigh sé síos ar leabaidh fhraoch
Agus d’iarr se a nighean ar John Ác Aod
3 A phisín abair amhran
A phisín abair amhran
Sé an t-amhran a dubhairt an phisín
Go rabh na ba i bpoll i nabair
A’s d’ith an capall an t-amhran
4 Pisín ban, pisín ban, bhí tú annseo aréir
D’ith tú an t-im, d’ól tú an bainne
Scait, scait, scait, scait.
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Deanfaidhmid ar dtriúir é arsa bodach a dá cóta
Fuair sé greim ar an bhunóig len a bheal
Anois bhí siad ag bruach na h-Abhna
Gabhaighidh suas ar mo dhruim arsa an madad ruaidh agus beirfidh mé anonn thar an abainn sibh
Gabh suas arsa dídín
Gabh fhéin arsa deodín
Seo gabhmuid ár dtriúir arsa bodach a dá cóta
Chuaidh siad suas ar dhruim an mhadaidh ruaidh. Nuair a bhí siad amuigh i lár na h-abhna chraith an madadh ruaidh é féin agus thuit siad isteach san abhainn agus badhadh iad agus thainig mé fhein abhaile agus d’ith an madadh ruadh an bhunóg.
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an madadh ruadh.
Cuir suas é arsa dídín
Cuir fhéin é arsa deodin
Cuirfidhmid ár dtriúir é ‘arsa bodach a da cóta
Chuir siad suas ar a ruball.
Shiubhsil siad leis (leo) giota.
Arduighidh go mullach mo dhroma arsa an Madadh ruadh
Arduigh arsa dídín
Arduigh fhéin é arsa deodín
Arduigheóchaidh ár dtriúir é, arsa bodach a dá cóta
D’arduigh siad é.
Shiubhail siad leobhtha.
Árduighidh suas go mullach mo ghualinn (molinin)
Árduigh arsa didín
Árduigh fhéin é arsa deodín
Árduigheóchaidh muid ár dtriúir é arsa bodach a dá cóta
Shiubhail siad leobhtha giota eile
Árduigh go mullach mo chinn, arsa an madadh ruadh
Árduigh arsa dídín
Árduigh fhein é arsa deodín
Árduigheóchaidh muid ár dtriúir é arsa bodach a dá cóta
D’árduigh siad é.
Seo duit anois Tugaighidh domh greim uirthi in mo bheal
Dean é arsa dídín
Dean fhein é arsa deodín
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
“Tug fhéin é” arsa deodín
“Bheirfidhmid ár dtriúir é”, arsa bodach a dá cóta
Dean aran anois de arsa dídín
Dean fhein é arsa deodín
Deanfaidhmíd ár triúir é arsa bodach a dá cóta
Rinne siad aran de.
Cuir leis an teine anois é arsa dídín
Cuir fhéin é arsa deodín
Cuirfid míd ár dtriúir é arsa bodach a dá cóta
Tuinntuigh anois é arsa didín
Tuinntuigh fhéin é arsa deodín
Tuinneocaidh muid ar dtriúir é arsa c bodach a dá cóta
Tuinntuigh siad é.
Nuair a bhí sé i ndeas do bheith bruighte thainig madadh ruadh isteach agus shuidh sé i dtaoibh na teineadh. Is bréagh mar bunóg arain arsa seisean agus shuidh sé go rabh se bruighte.
Tóg é arsa dídín.
Tóg fhéin arsa deodín
Seo tógfaidmuid ár dtriúir é arsa bodach a dá cóta
Thóg siad a bhunóg agus d’fhag siad ar a tábla é
Dubhairt siad leis an mhadadh ruadh go rabh acu le dhul thar abhainn. Dubhairt an madadh ruadh go rabh aige sean le dhul thar an abhainn ceadna agus go niomchuróchadh sé an bhunóg arain diobhtha.
Cuirighidh suas ar bhárr mo ruball arsa
ball sinsearach (stair)
2020-08-28 16:24
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
D’innis Ánna Ní Ghuibhir as Largbreach paróiste Árd-a-ráth Co. Duin na nGall an sgeal domh. Chuala Ánna é ó a mhathair mhór - sean bean nach rabh aige acht Gaedilig. Bhí sí fa thuairim 80 b. de aois san am, agus rugadh as togad i Largbreach í.
Bhí sin ann agus is fada o bhí, bhí dídín agus deodín agus bodach beag a dá cóta ann. Chuaidh siad go gcuirfeadh siad gnáinín coirce.
“Cuir é” arsa dídín
“Cuir fhéin é arsa deodín
Cuirfidhmid ár dtriúir é arsa bodach a dá cóta
Chuir siad é.
Nuair a d’fhás se suas :-
“Bain anois é” dídín
“Bain fhéin é” arsa deodín
“Seo bainfidhmid ár dtriúir é”, arsa bodach a dá cóta
Bhain siad é.
Caig é arsa dídín
fhéin é arsa deodín
ar dtriúir é arsa bodach a dá cóta
“Seo tug na mhuilinn”, arsa dídín
“Tug fhéin é”, arsa deodín
“Bheirmid ar dtriúir é”, arsa bodach a dá cóta
Thug siad ‘na muilinn agus fuair siad min deanta de
“Tug abhaile an min”, arsa dídín
ball sinsearach (stair)
2020-08-27 16:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a bhí na daoine uaisle uilig cruinniughthe agus a saith ithte agus ólta acu thoisigh an greann agus chuir an Rí sgéal ionnsoir an bhard an clearseach a sheinm. Thoisigh sé ag seinm acht comh luath is chuir sé a mheara ar an chlearseach. Sgairt an chlearseach amach go h-ard, “Tá dhá chluais chapall agus ruball fada ar labhraidh luire”. Sheas na daoine suas go feargach, tharraing siad anuas an Rígh de’n ardáin agus ó’n lá sin amach ní rabh labhraidh luirc na Rí in Éirinn.
ball sinsearach (stair)
2020-08-27 16:51
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
dhá cluais agus ruball fada. Bhí sé ag éirigh níos claoidhthe agus níos breoite achan lá agus shonnruigh an mhathair go rabh sé ag meath ar siubhal agus dubhairt sí go gcaithfidh sé dhul go dtí an doctúir. Chuaidh sé fhad le cupla doctúra acht ní rabh gar ann. Bhí an sgeal ceadna ag gach duine aca.
Indhiaidh tamaill eile chuaidh sé go dtí doctúir i bhfeárr clú i Londáin agus nuair a d’amharc sé air, dubhairt sé “Ni tinneas colna atá ort acht tinneas inntine.
Ta rún agat agus ní thig leat innsint. Sin é an fádh a bhfuil tú ag meath”. Bhí an doctúir ag smaothúghadh air feadh tamaill agus annsin dubhairt sé “Inniseochaidh mé duit an rud a dheanas tú. Gabh amach ‘na coilleadh fágh crann agus dean poll ann agus innis do sgeal do’n crann.
Chuaidh an fear bocht amach agus fuair sé crann mór deas agus chuir a cheann isteach agus d’innis sé an rún do’n crann. Thainig sé abhaile agus thug an mhathair fa dear go rabh biseach air.
Tamall indhiaidh sin bhí cruinnuighadh mór le bheith san Chaislean agus chuir an Rí a [chuid]? Fear amach go dtí’n choill ag gearradh adhmaid fa choinne clearsaigh nua a dheanamh do. Ghearr siad anuas an crann ceadna a d’inniseadh an rún dó.
Leagadh an crann- tugadh an crann abhaile - briseadh suas in a giotaí é agus rinnead clearsach deas de.
ball sinsearach (stair)
2020-08-27 16:50
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
I. Murray, Kilcar Co. Donegal, who told this story to me. He is a native Irish speaker and lives in Kilcar. He heard the story when he was a boy about forty years ago or more.
Bhí Rí ann fad o shoin agus is fada ó bhí, agus ‘se an t-ainm a bhí air Labhraidh Luirc. Cibe air bith cearr a bhí aige níor mhaith leis an fhios a bheith ag aoinne fa dtaoibh de. Duine air bith a bearfadh an fheasóg dé chaillfeadh sé a cheann. Bhí beantreabhach ann agus gan aici acht aon mhac amháin. Cuireadh sgeal fhad leis an fhear óg a dhul agus an Rí a bhearradh.
Chuala an mhathair an sgeal agus chuaidh sí fhad leis an Righ agus dinnis sí sgeal truachanta. Ghlac seisean truaighthe dí agus dubhairt sé nach mbainfeadh sé an ceann dé. Chuaidh an buachaill ionnas’ an Rígh agus do ghearr sé an gruag dé agus annsin chonnaic sé rud iongantach a bhí ar an Righ - in áit a rabh cluasa fir bhí dhá cluais capall air agus ruball fada ag crochadh síos go dtí an talamh. Cuireadh an buacaill faoi mionna gan an sgeal a innsint do duine air bith ins an domhain. Bhí sin go maith as ní rabh go h-olc bhí fhios ag an bhuacaill rún an riogh. Nuair a bhí sé críocnuighthe chuaidh sé na bhaile ach rith an lae ní thiocfadh leis dadaidh a dheanamh luigh Rún Riogh comh trom air go rabh sé i gcomhnuidhe ag smaotúghadh ar
ball sinsearach (stair)
2020-08-27 16:49
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
an croidhe agus na cruaog - as. Annsin thainig an fear dubh dorcha thart agus scala uisge leis. D’iarr sé ar na Fiannaibh a lámha a nighe indhiaidh an Fheola. Chnag Finn Mac Cumhail a ordóg i na bheal agus rinne se fios agus d’iarr sé ar na Fiannaibh gan aon duine acu a lámh a chur isteach ‘san uisge na gur sin scála nimhe. Dubhairt Goll Mac Morna go rabh ladhar mór aige agus go mbiodh sí ag greamughadh ins an bhrigh agus gur cuma leis agus shaith se a ladhar mór isteach ‘sa scála agus doigheadh an ladhar do go bonn.
D’eirigh sé ar mire frid a teacht. D’iarr Finn air suidhe síos go sochar. Annsin chuaidh Fianna Eireann agus Fianna Beilge amach a troid.
Lochaidh beal dearg an t-ainm a bhí ar Rí na Beilge. Bhí seisean dall agus d’fan Fionn Mac Cumhail istigh aige ag innse sgealtai dó agus ag coimhead amac ar an fhuinneóg agus chonnaic sé Fianna Eireann ag fághail an bhuaidh.
Mharbh Fianna Eireann Fianna Beilge agus annsin chuaidh siad isteach agus marbh siad an Rí, agus thainig Fianna Eireann agus Finn Mac Cumhail abhaile go h-Éireann.
ball sinsearach (stair)
2020-08-27 16:48
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bogan de’n croigean agus croigean de’n bhogan agus tobaracha fíor uisge i lár na gcnoc nglas, agus leag an t-sean-cailleach Goll Mac Morna. Bhain sí peire iallacha amach as a bróg agus cheangail sí a dhá láimh agus a dhá chois agus shuidh sí na mhullach ag ithe a ceathrúghadh.
Bhí oiread cead fear ‘san eile leith-mhear da rabh ar Goll Mac Morna. Níor innis Finn Mac Cumhail ariamh dó go rabh ar eagla go muirfead sé iomlan na Fiannaibh acht d’iarr sé amharc an dtiocfadh leis a chuid mhear a osgladh. Rinne Goll Mac Morna sin agus rinne sé Crioscaí de na cordai agus annsin rinne sé giotaí beaga do’n cailleach agus d’ith sé a ceathrughadh.
Annsin thainig fear dubh dorcha isteach agus madadh caol dubh leis. D’fhiafruigh sé an rabh madadh ar bith annseo a throidfeadh a mhadadh. Dubhairt Fionn Mac Cumhail go rabh agus thoisigh na madaidh ag troid. Mharbh an madadh caol dubh iomlan na madaidh eile. Nuair a chonnaic bran seo léim sé suas ar glúin Fhinn Mhic Chumhail agus thoisigh sé ag caoineadh. Bhí bróg nimhe ar bhran agus sgiob Finn Mac Cumhail an bhróg nimhe dithe agus d’iarr sé uirthi gan eagla air bith a bheith uirthi. “Ar ndoiche ar seisean nar mharbh tú an Rí cat cruachlan a bhí i gcruacha Connachta agus an torc nimhe a bhí i gcruacha Sligeach agus le sin léim bran ar an mhadadh chaol dhubh agus tharraing sé
ball sinsearach (stair)
2020-08-27 16:47
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
rinne sé fios agus dubhairt sé go rabh an chuid eile de na Fiannaibh le marbhughadh ag Fianna na Beilge.
Ghleas sé é féin agus na Fianna agus bran ortha agus chuaidh siad anonn go cuairt na Beilge.
Nuair a chuaidh siad isteach thall na cuairte dubhairt Goll Mac Morna go gcaithfeadh taoibh de’n teach a béith fa choinne Fianna Éireann.
Chuaidh an fear dubh dorcha amach agus thug sé isteach muc mhór agus chaith sé isteach ‘sa theine í le na rópadh. Sé an gnás a bhí ag Goll Mac Morna i dteach cuideachta a chuid eadaigh a chaitheamh de agus é féin a grian úgadh leis an teine. Chaith sé dó a chuid éadaighg agus shuidh sé amach os coinne na teineadh. Léim an mhuc i náirde agus chaith sé na h-aibhleogaí amach ar Goll Mac Morna agus doigheadh é. Léim sé ar mire frid a teach agus d’íarr Fionn Mac Cumhail air suidh síos go socmhair [las]? ag Goll Mac Morna a bheith rann na muice agus go direach nuair a bhí sé da rann thainig sean-saileach isteach agus dubhairt sí “biadh! Biadh! No troid”!
Chaith Goll Mac Morna an ceann agus na cosa insortaí agus slug sí sin. Dubhairt sí arais “biad! biad! no troid”. Thug Goll Mac Morna leis a chearthúghadh fhéin dí agus d’ith sí sin. Annsin dubhairt sí go caitfeadh sí tuilleadh a fhághail no troid. Dubhairt Goll Mac Morna go bhfuigeadh sí troid agus fuair a bheirt dhá ghreim ar a cheile agus thoisigh siad a chasadh agus chas siad goidearn siad
ball sinsearach (stair)
2020-08-27 16:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Dhinny Anna Ní Ghuibhir an sgeal seo domh. Rughadh as togadh í i Largabreach. Chuala Ánna an sgeal o ah athair Brian Mac Guibhir (60 bliadhain.) Largabreach (Feirmeóir). Chaith seisean a shaoghal i Largabreach. Chuala seisean an sgeal ó a mhathair - ní rabh bearla air bith aici.
Bhí Fianna Eireann lá amháin ag seilg ar sleibhte na nGleannta. Thainig ceo mór ortha agus chuaidh siad ar seachran. Shuidh siad síos a dheanamh a sgríste agus thainig fear dubh dorcha ionsortha fríd a ceo agus bhí baisceid de ubhallaibh glasa leis ar bhacan a láimhe. Thug sé ceann aca do Goll Mac Morna agus dubhairt Goll gurbh sin an t-ubhall a bhfeárr a dith se ariamh agus thug sé ceann aca thart d’on eile fhear de na Fiannaibh. Annsin dubhairt an fear dubh dorcha dá dtéigheadh siad leis ar feagh lá agus bliadhain go bhfuigeadh siad neart de na h-ublaí sin. Dubhairt Goll Mac Morna go racadh agus siubhal siad leobhtha. Níor mhothuigh siad gorabh siad istigh thall i gcuairt na Beilge agus iad le marbhughadh ag Fianna na Beilge.
Bhí fear i nEireann darbh ainm Finn Mac Cumhail agus bhí fios ag Finn Mac Cumhail agus nuair nac rabh na Fianna ag teacht chnag sé ordóg i na bheal agus
ball sinsearach (stair)
2020-08-26 12:29
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá baile an Mhachaire ag cois bháig Luachrais Bhig - fa thuairim ar mhíle bealaigh ó theach sgoile Leac Chonaill. Leath sgór de thighthe comhnuidhe atá ar an bhaile, agus níl ach tobar amháin le fíor uisge a chongbhail leis na tighthe uilig.
Deir an sean bhunadh nach rabh tobar ar bith acu ‘sa tsean am, agus go rabh droch dóigh orthu. Lá amháin thainic bean siubhail thart, agus chuaidh sí isteach go dtí teach ar an Mhachaire agus diarr sí deoch de fhíor uisge. Dubhairt bean an tighe leithe nach rabh tobar fíor uisge ar bith ar an Mhachaire.
Bhí íontas mór ar mhnaoi an tsiubhail. Dubhairt sí nach mbéadh siad i bhfad gan fíor uisge. D’imthigh sí amach na trágha. Bhí daoine ag amharc na diaidh. Sheas sí san áit a bhfuil an tobar acu anois. Bhí fáinne ar mhéir da cuid. Bhain sí an fainne da méir, agus thoisigh sí ag radh foicle i gcanamhaint choimhthigheach nar thuig aon duine.
Nuair a bhí sí tamall maith amuigh thainic sí isteach. Diarr siad ar chuid do na fir a dhul amach agus poll a dheánadh san áit a thaisbein sí dobhtha. Chuaidh siad amach agus rinn siad an tobar. Tá an tobar le feiceil go fóill ar an Mhachaire, agus níl ann ach an tobar amháin sin. Dubhairt an bhean nach mbéadh an Machaire a choidhche gan fíor uisge, agus nach rachadh an tobar tirim go brathach.
ball sinsearach (stair)
2020-08-26 12:28
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus gan beathach ar bith agam?”
“Ní bhéidh tú i bhfad gan beathach”, ars an ceannphoirt agus tharraing sé buachallan buidhe as an talamh, agus le casadh do láimhe bhí an gearran deas liathghorm a ba bhréaghtha da bhfacaidh Tailligh ariamh na sheasamh annsin, gléasta le diallaid agus le srian.
“Léim a mharcuigheacht ar an bheathach sin!” ars an ceannphoirt, “agus na labhair focal as do bhéal go stadfaidh an rása!”
Rinn Tailligh mar h-iarradh air, agus ní rabh moill go rabh an sluagh ar shiubhal ar chos in áirde. Nuair a stad siad de’n rása, bhí teach in aice leo, solus ag teacht amach ar gach fuinneog agus doras da rabh air. Seinim ceol agus portuigheacht agus damhsa le cloinstean, agus achan chosamhlacht go rabh sult agus greann mór ar siubhal ann.
Dubhairt ceannphoirt an tslóigh sidhe le Cailligh gur baineis a bhí ar siubhal ins an teach, agus go rabh siadsan ag dul isteach - ar chuireadh ‘n stucaire. Diarr sé ar Thailligh nuair a bhéadh siad tamall ar chuideachta na bainnse, cúrsa damhsa a dheánadh leis an oigbhean nua - phósta, agus nuair a bhéadh an cúrsa críochnuighthe, a h-iomcar amach, nó go rabh siad ag dul a fuadach.
Rinn Tailligh mar [n]?iarradh air. Ag deireadh an chúrsa ba é an rud a shíl cuideachta na bainnse gur thuit an cailín i laige, agus go bhfuair sí bás gan a theacht as an laige. Chuir Tailligh an cailín suas
ball sinsearach (stair)
2020-08-26 12:27
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Tá loch shuas i meaog na sliabh, fa thrí mhíle de theach sgoile Leac Chonaill ar a dtugtar Dór loch (Dobhar loch). Deir na sean daoine gur ghrathach le beathach mór állta a bheith sa loch seo ‘sa tsean am. Dobharchú a bhí mar ainaim ar an bheathach mhór seo. Bhí adhare mhór ag fás amach as a shróm.
Bhí fear am amhain ag buachailleacht caorach comhgarach den loch. Thoisigh sé ag sgaoileadh méarog isteach sa loch. Fa dheireadh chonnaic sé an beathach mór ag teacht amach as an uisge ag ag teacht ins an tóir air.
Theith an fear, ach bhí an beathach ag teacht ní ba chomgaraigh dó. Bhí cóta ar an fhear agus chaith sé an cóta de agus d’fhág sé ar charraic é. nuair a thainic an dobharchú go dtí an charraic, shíl sé gurbh é an fear a bhí ann. bhuail sé an adharc in éadan na carraice agus bhris sé í.
Phill sé arais go dtí an loch annsin, agus ní fhacas ariamh ó shoin é. Is doiche go bfuair sé bás.
Tógadh an sgeal beag seo as coip leabhar Mháirin Nic Grianra, agus fuair sise é ó na sean aintín - Eiblin Bean Nic Chonaill atá na comhnuidh i Leac Chonaill, agus atá fa thuairim 78 bliadna de aois.
ball sinsearach (stair)
2020-08-26 12:26
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
“Ó a mhathair na caoin comh cráidte
Níl aon duine a ghoilfeas ar sgéis mo pháise
Nach bhfuig a chuid do’n chathair
Deán thusa foighid mhór indiú agus amárach
Béidh tú agamsa go fóill
Agus aingle geala na bhflaitheas
Ag breith ar bhárr do mhéara.
ball sinsearach (stair)
2020-08-26 12:25
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Nuair a chualaidh an Mhaighdean gur gaibheadh a h-aon mhac.
Níor fhan sí le na ceann deas a chíoradh nó chóireadh.
Shiúbhail sí fríd an fhásach gan aon snáithe bróg ag iarraidh tuairisg a h-aon mhac
A thug na h-iúdasaí leo
Casadh a chuid fola go h-íseal ins an ród dithe
Chrom sí síos agus thug sí póg dithe
Shiúbhail sí leithe go tuirseach brónach
Go dtainic sí san áit a rabh na gárdaí na mhaslughadh
Thionntaigh Sé thart cé gur mór mór a ghéabhann.
“Sin chugaibh a’ teacht Mo mhaithrín bheag dhíleas
Agus réidhtighidh an bealach dithe fríd an ghárda”.
“Teannamuid in a h-aghaidh go mbuailfidh muid a sáith oirthi!”
“Ó. buailigidh mise, ach na bainigidh do Mo mhaithrím.
Tá mé ag imtheacht a cheannacht shíol Eabha”.
“Cé suidh shuas ar chrann na páise?”
“Na nach n-aithnigheann tú mé - ‘s maith aithnighim mo mhaithrín -
Indiaidh ‘ach lá ar shiúbhal tú’n saoghal liom,
‘Súil mé’ shábhail ar bhás na h-aoine?”
“Nach cruaidh cruaidh a cheangail siad thú
A chúig mhíle stóirín
Nuair is é do chuid fola a rinn damhsa an t-eolas.
Nach cruaidh cruaidh a cheangail siad thú
A chúig mhíle stóirín
Nuair atá an t-allus fola le do mhalaidheacha bána”
ball sinsearach (stair)
2020-08-25 21:58
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
The sky lit up with stars
Frosty.
The wind whistling in the key hole.
Rough weather or storms.
The wind blowing from the South
Rain.
North wind
Snow + Frost.
East wind
Fine.
West wind
Hot.
The wind howling
Storm.
The curlew singing ?
Rain.
ball sinsearach (stair)
2020-08-25 21:57
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
Why is a book like a barber
Because she dresses hare
As I went out the muddy gap I met my my uncle Thady. Filled with pins and needles and off to Tipperary.
A Hedge Hog
What turns and never stirs.
Milk turning sower
What is that, that runs but never walks.
A river
How many sticks goes to a crows nest
None they are all carried to it
Long legs crooket thighs a little head and no eyes.
A tongs
ball sinsearach (stair)
2020-08-25 21:46
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
mór giobach. Cuirfidh seisean béic uathbhasach as. Tá crúb i mbarr a rubaill fosta”.
Nuair a thainic an oidhche chruinnigh sluagh na gcat ar mhullach an bhalla. Thug Crochur Beag leis an fhuip agus chuaidh síos. Nuair a chonnaic na cait é ag tarraingt orthu theith siad uilig ach cat mór giobach a bhí ann. Damharc an cat seo go dána ar Chrochur agus shílfea gur da aibhleoig na súile a bhí in a chionn. D’fhosgail sé a bhéal le béic a leigint as, ach sul a bhfuair sé faill sin a dheánadh thug Crochur Beag trom chois na fuipe do ag bun na cluaise. Thuit sé agus níor chraith sé crúb ní ba mhó. Annsin phill Crochur Beag ar an teach arais.
“Caide mar déirigh leat?” ars an maighistear.
“Ó. mharbh mé rí na gcat”, arsa Crochur Beag.
Bhí an pisín breac na luighe san luath bhuidhe, agus nuair a chualaidh sé Crochur Beag ag radh gur mharbh sé rí na gcat, thug sé léim suas. Fuair greim sgornaigh ar Crochur eadar a fhiacla, agus níor leig amach an greim go rabh Crocur tachtaighe aige.
Ba sin an deireadh a bhí ar Chrochur Bheag agus a cuid gaisgidheachta da réir an sgéil, mar chualaidh mise fear beag cabach da innsint do shean bhean gheabach, agus mas sgéal bréagach é ní mise a chum é.
Chualaidh mé an sgéal seo ag Torlach Mhac Aoidh agus a dheirbhshiuir Eibhlín Bean Mhic Chonaill - a chomhnuidh in aon tighe ag Leac Chonaill, Árdaratha - Fuair Torlach bás ar 21. 3. 1938, ag 84 bliadhna de aois.
Ar dheis dé go rabh a anam.
ball sinsearach (stair)
2020-08-25 21:20
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
bearad dearg ar a chionn, agus ní thiocfad liomsa smaoiteadh ar ghléas ar bith a b’fheárr na an tiomlan acu a thabhairt liom agus chead agatsa do rogha duine acu a ghlacadh fa choinne carraideas críostaighe, agus greadfaidh mise an chuid eile acu arais go h-ifreann”.
“Ó”, ars an maighistear, “cuir an tiomlan acu arais sul ma sgriosfaidh siad an saoghal, níl graithe agam le aon chionn acu anois”.
Annsin chuaidh Crochar roimhe na diabhail, agus thionntaigh arais iad, agus thiomain arais isteach go h-ifreann iad.
Chuaidh an fearamor annsin chuig Cailleach na gcearc agus dubhairt léithe go rabh Crochar Beag slán arais as ifreann, agus nach rabh gar a bheith ‘dréim le na bhás.
“Bheirfidmid fiachailt eile do”, arsa sise, “abair leis a dhul agus rí na gcat a mharbhadh”.
Thainic an fear abhaile, agus adeir sé le Crochur.
”Tá sluagh cat ag teacht fan teach seo achan oidhche, agus iad ag deánadh sgrios ar an éanlaith. Da mbéadh rí na gcat marbh ní phillfeadh an chuid eile ní ba mhó, a Chrocair ba chóir duit fiachailt le na mharbhadh”.
“Maise”, arsa Crochur, “níor sháruigh dadai ariamh orm dar fhiach mé leis, agus dheánfaidh mé mo dhicheall le righ na gcat a chur den fhodar, ach caide mar d’aithneochainn rí na gcat thar chat ar bith eile?”
“Tá”, ars an fear, “anocht nuair a béas sluagh na gcat ar mhullach an bhalla sin shíos, tabhair thusa leat fuip agus téidh síos. Imtheochaidh an chuid eile uilig ach cat
ball sinsearach (stair)
2020-08-25 21:19
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh
agus rud eile. Ní rabh diabhal acu nach rabh bearad dearg ar a cheann. Bhí an sean diabhal é féin ceangailte den bhalla le slamhra mór iarainn, agus bhí bearad dearg ar a cheann san fósta. Ní rabh fhios ag Crochur Beag faoi’n spéir caidé a b’fheárr do dheánadh. Fa dheireadh smaoitigh sé go dtabhairfeadh sé iomlan na ndiabhal leis. Sgairt sé leo congbhail modamhail tamall beag, ach ní rabh gair do ann. Ní rabh cosamhlacht orthu go rabh siad faoi smacht ar aon dóigh. Dhearc Crochar Beag suas, agus thug sé fa dear sean súiste mór iarainn a ba ghrathach a bheith ag an tsean diabhal sul mar ceangladh é, agus é crochta trasna ar thaobhann. Shín sé suas fa choinne an tsúiste, chraith an mhór chuid den tsúithche de, agus thoisigh sé, buille thal agus buille i bhfus ag sústail na ndiabhal, agus ní rabh i bhfad gur chuir sé smacht orthu. Shocruigh siad, agus bhí tréan eagla orthu roimhe, agus dheánfadh siad rud ar bith da ndiarrfadh sé orthu. Scaoil sé an diabhal mór, d’fhosgail an geafta, agus thiomain sé iomlan na ndiabhal amach roimhe, agus thug aghaidh arais ar an bhaile, agus an driong diabhal ag siúbhal roimhe ag sgreadaigh agus ag béicfigh, an gleo agus an callan a bhí acu bhí léan air. Nuair a chonnaic an maigistear ag teacht é féin agus an driong a bhí leis bhí sé ar crith in a chraiceann le heagla. Scairt sé leis ag fiafruigh ca rabh sé ag dul leis an sluagh diabhal sin-
“Dar ndóigh”, ars an maigistear, “níor iarr mise ort a bheith leat ach diabhal amháin”.
“Nuair a chuaidh mise go h-ifreann”, arsa Crochar, “ní fhaca mé aon ndiabhal taobh istigh de na ballaí nach rabh
ball sinsearach (stair)
2020-08-25 21:18
ceadaithe
diúltaithe
ag fanacht le cinneadh