Number of records in editorial history: 51
senior member (history)
2019-07-23 21:07
approved
rejected
awaiting decision
An Reilig
T ceithre reilige sa pharriste seo, Cill na mBen
senior member (history)
2019-07-19 21:53
approved
rejected
awaiting decision
agus déanann sé an-chuid oibre do na daoine annso.
Oibrigheann na táilliúirí sa bhaile anois, fadó do théighidís ó thigh go thigh mar a théigheadh siúinéirí agus ughaimeadóirí. Is gnáthach leis na táilliúirí éadach a bheith sa tigh acu le díol.
Ceannuigheann siad an t-éadach ins an muileann in Ardfhionnáin, agus ó's na siopaí móra agus i mBaile-Átha-Cliath. Bíonn siosúr, deimheas, miosúr, inneal fuaghála, snáth agus snáthaid, méarachan, iarann mór trom agus píosa cailce ag an táilliúir.
Cniotál
Cniotálann bean dárbh ainm dí Cáit Ní Lonnargáin a comhnuigheann ag dún an Fhaoitigh in aice Cill Manaicín stocaí le maisín. Tugann na daoine a dheineann sí stocaí dóibh an snáth dí, ceannuigheann siad an snáth ins na siopaí.
Tá roinnt túirne i mBarra na h-Uidhre ach níl aon ceann sa pharróiste seo.
Oibrigheann Bean Ní Crottaigh ó Barra na h-Uidhre an túirne fós. Slámann sí agus sníomhann sí an olann agus déinann sí stocaí de.
senior member (history)
2019-07-19 21:51
approved
rejected
awaiting decision
agus déanann sé an-chuid oibre do na daoine annso.
Oibrigheann na táilliúirí sa bhaile anois, fadó do théighidís ó thigh go thigh mar a théigheadh siúinéirí agus ughaimeadóirí. Is gnáthach leis na táilliúirí éadach a bheith sa tigh acu le díol.
Ceannuigheann siad an t-éadach ins an muileann in Ardfhionnáin, agus ó's na siopaí móra agus i mBaile-Átha-Cliath. Bíonn siosúr, deimheas, miosúr, inneal fuaghála, snáth agus snáthaid, méarachan, iarann mór trom agus píosa cailce ag an táilliúir.
Cniotál
Cniotalann bean dárbh ainm dí Cáit Ní Lonnargáin a comhnuigheann ag dún an Fhaoitigh in aice Cill Manaicín stocaí le maisín. Tugann na daoine a dheineann sí stocaí dóibh an snáth dí, ceannuigheann siad an snáth ins ns siopaí.
Tá roinnt túirne i mBarra na h-Uidhre ach níl aon ceann sa pharróiste seo.
Oibrigheann Bean Ní Crottaigh ó Barra na h-Uidhre an túirne fós. Slámann sí agus sníomhann sí an olann agus déinann sí stocaí de.
senior member (history)
2019-07-19 21:37
approved
rejected
awaiting decision
nuair a bhíonn an olann daor gheibhtear an-chuid airgid uirthí.
Cúram na gCos
Sa tsean aimsir bhí an-chuid daoine ann nár chaith bróga riamh. Caogadh blian ó shoin ní caitheadh na páistí scoile bróga aon am sa bhliain. Do chaitheadh cuid acu bróga ag dul go dtí an baile mór nó ag dul go dtí an Aifreann. Dá mbeadh siad bocht ní chaithfidis bróga go mbeadh siad ábalta iad a cheannach dóibh féin. Do chómhnuigh sean-bhean dárbh ainm di Máire Ní Bheilbí in aici na scoile seo triocadh blian ó shoin agus níor chaith sí bróga riam.
Indiu, is gnáthach leis na leanbhaí dul cosnocht ó Lá Bealtaine go Mí Meadhan Fhóghmhair. Ní bhíonn an oiread leanbhaí cosnocht ins an Samhradh anois agus a bhíodh rionnt bliana ó sóin. Caitheann an cuid is mó des na beanbhaí bróga ar scoil, ach nuair a théigheann siad a bhaile baineann siad na bróga doibh. Is maith an rud é dul cosnocht ins an Samhrad, deineann sé maitheas do na cosaibh, agus crudhann sé iad.
senior member (history)
2019-07-16 22:05
approved
rejected
awaiting decision
ó Baile mich Chairbre, Pilibh Ó Fianachta ó Bóthair na h-Uidhre agus Dáibhíd Ó Conchubhair ó Baile Ua Brian. Cuirtear taoibhíní, paistí, leath-bhuinn, sála ar bhrógaibh. Tá an cheárd ag Mac Craith agus Ó Conchubhair le sinnsearacht.
Is flúirsighe a bhíodh gréasaidhthe annso fadó ná mar atáid anois mar ní cheannuigheadh na daoine bróga ins na siopaí annsan, do dheineadh na gréasaidhthe bróga agus bhídís an ghnóthach.
Caithtí bróga bonn-adhmaid annso go dtí le déanaighe. Do dheineadh greasaidhte darbh ainm do Seán Ó Grádaigh ó Cill Mac Chonama iad. Do dheintí iad i nDúngarban leis agus dhíoltaí ins an áit seo iad.

Éadaighe
Níl aon táilliúr sa parróiste anois, ach tá táilliúir in aici le Cill na mBenéid ach d'imthigh sé.
Ta beirt tailliuir i gCaisleán Nua na Céitinnig, agus beirt eile i nDroichead na nGabhar - na Corbáinig: is iad a dheineann éadaighe dos na daoine sa pharróiste seo.
Tagann Éamonn Ó Corbáín go dtí tigh ósta a tugtar "An Corcog" air gach Domhnach, tugann sé cultacha atá déanta aige leis agus tógann sé tomhais daoine eile. Is maith an tailliúir é.
senior member (history)
2019-07-16 22:00
approved
rejected
awaiting decision
ó Baile mich Chairbre, Pilibh Ó Fianachta ó Bóthair na h-Uidhre agus Dáibhíd Ó Conchubhair ó Baile Ua Brian. Cuirtear taoibhíní, paistí, leath-bhuinn, sála ar bhrógaibh. Tá an cheárd ag Mac Craith agus Ó Conchubhair le sinnsearacht.
Is flúirsighe a bhíodh gréasaidhthe annso fadó ná mar atáid anois mar ní cheannuigheadh na daoine bróga ins na siopaí annsan, do dheineadh na gréasaidhthe bróga agus bhídís an ghnóthach.
Caithtí bróga bonn-adhmaid annso go dtí le déanaighe. Do dheineadh greasaidhte darbh ainm do Seán Ó Grádaigh ó Cill Mac Chonama iad. Do dheintí iad i nDúngarban leis agus dhíoltaí ins an áit seo iad.

Éadaighe
Níl aon táilliúr sa parróiste anois, ach tá táilliúir in aici le Cill na mBenéid ach d'imthigh sé.
Ta beirt tailliuir i gCaisleán Nua na Céitinnig, agus beirt eile i nDroichead na nGabhar - na Corbáinig: is iad a dheineann éadaighe dos na daoine sa pharróiste seo.
Tagann Éamonn Ó Corbáín go dtí tigh ósta a tugtar "An Corcog" air gach Domhnach, tugann sé cultacha atá déanta aige leis agus tógann sé tomhais daoine eile. Is maith an tailliúir é.
senior member (history)
2019-07-16 21:45
approved
rejected
awaiting decision
Uisce na gCos
Badh chóir dúinn ár gcosa a níghe in uisce te le gallúnach uair sa t-seachtmhain ar a luigead agus dhá uair nuair a bhíonn an aimsir an-the. Aon duine a bhíonn ag obair go cruaidh ba ceart dó a chósa a nighe gach trathnona.
An t-uisce a nightear na cosa ann, caithtear amach ar an nóimeat é. Deirtear nach ceart é a choimead istig. Mar nuair a bhíonn sí istig bíonn cead ag na sprideanna teacht isteach ins an tig.
Taining sprid go dtí tig oidhche amáin do bhuail se ar an droras agus do leabhair sé, "A Uisce na gCos leig isteach me."
"Ó ní feidir liom, mar tá mé fé do chosa," ars an t-uisce.
Do labhair an sprid aris, "A thlú leig isteach mé. "Ó ní féidir lion mar tá mé ar an taobh ceart de'n teine," ars an tlú.
Bróga
Ní déantar bróga ins an paróiste seo anois, Ceannuightear na bróga ins na siopaí.
Deisightear bróga annso fós, tá triúr gréasuidhe sa pharróiste, Séamus Mac Craith
senior member (history)
2019-07-15 21:27
approved
rejected
awaiting decision
nuair a bhíonn an olann daor gheibhtear an-chuid airgid uirthí.
Cúram na gCos
Sa tsean aimsir bhí an-chuid daoine ann nár chaith bróga riamh. Caogadh blian ó shoin ní caitheadh na páistí scoile bróga aon am sa bhliain. Do chaitheadh cuid acu bróga ag dul go dtí an baile mór nó ag dul go dtí an Aifreann. Dá mbeadh siad bocht ní chaithfidis bróga go mbeadh siad ábalta iad a cheannach dóibh féin. Do chómhnuigh sean-bhean dárbh ainm di Máire Ní Bheilbí in aici na scoile seo triocadh blian ó shoin agus níor chaith sí bróga riam.
Indiu, is gnáthach leis na leanbhaí dul cosnocht ó Lá Bealtaine go Mí Meadhan Fhóghmhair. Ní bhíonn an oiread leanbhaí cosnocht ins an Samhradh anois agus a bhíodh rionnt bliana ó sóin. Caitheann an cuid is mó des na beanbhaí bróga ar scoil, ach nuair a théigheann siad a bhaile baineann siad na bróga doibh. Is maith an rud é dul cosnocht ins an Samhrad, deineann sé maitheas do na cosaibh, agus crudhann sé iad.
senior member (history)
2019-07-15 21:24
approved
rejected
awaiting decision
nuair a bhíonn an olann daor gheibhtear an-chuid airgid uirthí.
Cúram na gCos
Sa tsean aimsir bhí an-chuid daoine ann nár chaith bróga riamh. Caogadh blian ó shoin ní caitheadh na páistí scoile aon am sa bhliain. Do chaitheadh cuid acu bróga ag dul go dtí an baile Mór nó ag dul go dtí an Aifreann. Dá mbeadh siad bocht ní chaithfidis bróga go mbeadh siad balta iad a cheannach dóibh féin. Do chómhnuigh sean-bhean dárbh ainm di Máire Ní Bheilbí in aici na scoile seo triocadh blian ó shoin agus níor chaith sí bróga riamh.
Indiu, is gnáthach leis na leanbhaí dul cosnocht ó Lá Bealtaine go Mí Meadhan Fhóghmhair. Ní bhíonn an oiread leanbhaí cosnocht ins an Samhradh anois agus a bhíodh rionnt bliana ó sóin. Caitheann an cuid is mó des na beanbhaí bróga ar scoil, ach nuair a théigheann siad a bhaile baineann siad na bróga doibh. Is maith an rud é dul cosnocht ins an Samhrad, deineann sé maitheas do na cosaibh, agus crudhann sé iad.
senior member (history)
2019-07-02 21:20
approved
rejected
awaiting decision
Na Caoirigh
Áit mhór do chaoirigh an parróiste seo, bíonn an-chuid caorach ag feirmeoiribh ar na sléibhtibh.
Na caoirigh a chómhnuigeann ar na sléibhtibh ní bhíonn siad mór, bíonn olann fada garbh ortha aighthe dubha agus adharca cama. Tá siadh fiadhain beagnách agus ní fhanfadh siad in aon áit ach ar na sléibhtibh.
Tugtar fóisg ar chaora ógh a bhíonn uain aice, molt ar shean-chaora, tugtar uasgán ar chaora atá níos mó ná aon bhlian amháin. Beireann an chaora uain ins an Earrach. Beireann gach caora dhá uain de gnáth ach uaireannta beireann sí trí nó ceithre chinn.
Baintear na h-earball des na h-uain le scin nuair a bhíonn siad ceithre nó cúig seachthmaine d'aois.
Tugann an feirmeoir an-aire dos na caoirigh, nigheann sé iad cúpla uair sa bhliain le uisge agus "Coppers Dip" chun na durróga a mharbhú. I mí bealtaine nightear na caoirigh insan abhann chun an olann do glanadh. Bearrtar iad annsan le deimheas, cuirtear na lomraí olna i málaibh agus díoltar iad.
senior member (history)
2019-07-02 21:17
approved
rejected
awaiting decision
Na Caoirigh
Áit mhór do chaoirigh an parróiste seo, bíonn an-chuid caorach ag feirmeoiribh ar na sléibhtibh.
Na caoirigh a chómhnuigeann ar na sléibhtibh ní bhíonn siad mór, bíonn olann fada garbh ortha aighthe dubha agus adharca cama. Tá siadh fiadhain beagnách agus ní fhanfadh siad in aon áit ach ar na sléibhtibh.
Tugtar fóisg ar chaora ógh a bhíonn uain aice, molt ar shean-chaora, tugtar uasgán ar chaora atá níos mó ná aon bhlian amháin. Beireann an chaora uain ins an Earrach. Beireann gach caora dhá uain de gnáth ach uaireannta beireann sí trí nó ceithre chinn.
Baintear na h-earball des na h-uain le scin nuair a bhíonn siad ceithre nó cúig seachthmaine d'aois.
Tugann an feirmeoir an-aire dos na caoirigh, nigheann se iad cúpla uair sa bhliain le uisge agus "Coppers Dop" chun na durróga a mharbhú. I mí bealtaine nightear na caoirigh insan abhann chun an olann do glanadh. Bearrtar iad annsan le deimheas, cuirtear na lomraí olna i málaibh agus díoltar iad.
senior member (history)
2019-07-01 21:43
approved
rejected
awaiting decision
Na Muca
Coimeadann gach feirmeoir sa pharróiste muca. Bíonn na muca i gcró na muc, is maith leo bheith ag ithe agus bheith in a luighe ins an laithigh nuair a bhíonn an aimsear te.
Tugtar collach ar an athair, cráin ar an máthair agus banbh ar an leanbh.
Tugtar céis ar banbh a bheadh trí nó ceithre míosa d'aois.
Tugann an cráin bainne des na banbhaí nuair a bhíonn siad an-óg. Nuair a fhásann siad suas tugann an feirmeoir bainne agus min-bhuidhe dóibh.
Is minic a bhíonn banbh beag lag ar an ál, bhíonn na banbhaí eile ró-láidir do agus ní bhfaigheann sé aon bhainne ó'n a mhathair.
Tugtar an leiceachán ar an banbh sin.
Tugann an feirmeoir isteach é, cuireann sé in aice na teine é, tugann sé bainne te dóibh as buídéal.
senior member (history)
2019-07-01 21:42
approved
rejected
awaiting decision
Na Muca
Coimeadann gach feirmeoir sa pharróiste muca. Bíonn na muca i gcró na muc, is maith leo bheith ag ithe agus bheith in a luighe ins an laithigh nuair a bhíonn an aimsear te.
Tugtar collach ar an athair, cráin ar an máthair agus banbh ar an leanbh.
Tugtar céis ar banbh a bheadh trí nó ceithre míosa d'aois.
Tugann an cráin bainne des na banbhaí nuair a bhíonn siad an-óg. Nuair a fhásann siad suas tugann an feirmeoir bainne agus min-bhuidhe dóibh.
Is minic a bhíonn banbh beag lag ar an ál, bhíonn na banbhaí eile ró-láidir do agus ní bhfaigheann sé aon bhainne ó'n a mhathair.
Tugtar an leiceachán ar an banbh sin.
Tugann an feirmeoir isteach é, cuireann sé in aice na teine é, tugann sé bainne te dóibh as buídéal.
senior member (history)
2019-06-26 13:00
approved
rejected
awaiting decision
Bhí dháth éisc air, agus ba é an capall oibre ab fhearr sa dúithche é.
Bhí feirmeoir saidhbhir in a chómhnuidhe in aice le Caisleán Nua tamall ó shoin agus do choimeádadh sé capaill Ráis agus capaill fiadhaigh,
Aon lá amháin do thárla gur thuit capall ráís tinn agus ní bhfuair na dochtúirí é a leigheas. Bhí fear in a chómhnuidhe in aice le Caisleán Nua a leighiseadh ainmhidhte le draoidheacht, agus do chuaidh an buachaill oibre go dtí an fear seo lá leis an gcapall.
Bhí an capall chómh tinn agus chómh -lag gur bheag nách gur thuit sé ar an mbóthair ag dul go dtí Caisleán Nua.
Nuair a shrois an tigh cuir an fear isteach sa stábla é, do chuaidh sé fé a bholg, do thóg sé amach a scian agus do chuir sé gearradh treasna ar a bholg go dtáinig an fuil.
Annsan do dhein sé cómhair na Croise ar a bholg leis an fuil agus dubhairt sé paidir nó rann eigin i ngaedilg i gcionn cúpla nóimeat bhí an capall cómh bhríoghmhar agus a bhí sé riamh agus do rith sé abhaile cómh mear leis an ngaoith.
senior member (history)
2019-06-26 12:47
approved
rejected
awaiting decision
Na Capaill
Tugaimíd an stábla mar ainm ar thig na gcapall.
Cuirimíd tuighe, raithnighe mar easair fe's na capaill.
Nuair nach mbíonn ach aon capall amháin ins an stábla ní cheangluighimíd é, ach nuair a bhíonn níos mó ná aon capall cuirimíd ceannrach air agus ceangluighimíd de'n mainséar é le slabhra fada.
Tugaimíd coirce agus féar tirm dhoibh nuir a bhíonn siad istigh.
Téighimíd go dtí an cheardcha go minic leis an capall agus cuireann an gabha cruidhte fé. Uaireanna bíonn scannradh ar an gcapall ins an gceardchain, annsan labhrann an gabha go bog leis chun é a ceannsú.
Bearraimíd ná capall ins an Samhradh le h-inneal-beárrtha.
Bhí capall iongantach ag Seamus Ó Tóibín a chómhnuigh ag Baile-Tuathail in aice le Cluain Meala roinnt bliana ó shoin.
Deirtear go dtáinigh sé as an bhfarraighe,
senior member (history)
2019-06-10 21:49
approved
rejected
awaiting decision
Ainmidhthe na Feirme
Tá trí capaill, sé ba, ocht gcaoirigh cráín muice agus seacht mbanbhaí, aon asal, dá laog agus madra-caorach.
Tá sé cinn de ba againn,
Tugaimid Pollí, An Ciarruidheach, Ceann Bhán, Adharca fada ar chuid díobh.
Deirim habha habha nuair a bhíonn mé ag tiomáínt ná mbó.
Deireann Mam, "sucaí, suc, suc, suc",nuair a bhíonn sí ag glaodhach ar na gamhnaibh.
Tugaimíd "An Cró" ar thigh na mbó.
Cuirimíd tuighe nó aitinn nó raithnighe mar easair fé's na buaibh.
Cuirimíd na ba ins an cró agus cuirimíd ceann gach ba idir dhá bháta agus annsan cuirimíd na bataí níos giorra dá chéile ionnus nach féidir leis an mbó a cheann tharraing amach ach bhíonn sí áblta ite agus luighe.
Ceangluigimíd na gamhna le téad timcheall an mhuinéal. Crochtar an glanadh nó an beireatas searraigh i dtaobháin an chró cun go mbeadh an rath ar na buaibh.
senior member (history)
2019-06-05 22:41
approved
rejected
awaiting decision
4. Ar mh'anam pé' cu cú nó gadhar ní díolfar i mBearla indiu í" ars an fear bocht.
senior member (history)
2019-06-05 22:38
approved
rejected
awaiting decision
Scéalta
1. Fadó nuair nach raibh ach Béarla briste ag na daoinibh do ghlaoidh buachaillín ar a mháthair, "Maimí, Maimí come out till you see the rud. Theys two roithíns and two roithíns running after they, and two capaillíns and bean ins an lár agus fear as a bárr, and fear eile ag fuipeáil ag fuipeál".
2. "Tomáisín will you bring a buicéad uisce to the heifer, shes nearly dead with the dry and if you dont I'll croc you to the buimbéal.
3. Do chuaidh bean lá dtí bean uasal cun ghirrfiadh a dhíol léí.
"Madam an áirde would you buy a girrfiadh?
"Is it fat?"
"Ar m'anam nach cat ach girrfiadh breágh deas a mharbhuigh Seán leis a gcollach thíos ar an gcorrach".
4. Do chuaidh fear dtí aonach chun bó a dhíól. Ní raibh aon Bhéarla aige agus ní bhfuair sé leath a dhóthain ar an mbó mar nár thuig sé an Béarla agus chuaidh sé abhaile mí-shásta.
Nuair do chuaidh sé dtí an aonach arís le bó eile tháinig Albanach cun í ceannach uaidh.
"How much for the cow?"coo", my man?" ars an Allbanach.
senior member (history)
2019-06-05 22:21
approved
rejected
awaiting decision
chuir sé as í go dtí an Fhairrge Ruadh mar a bhfuil sí fós ag déanamh súgán de'n gainimh go bráth.
senior member (history)
2019-06-03 20:46
approved
rejected
awaiting decision
saighdiúirí. Thosnuigheadar ag lámhach le Seán ach ní raghadh aon pilear tríd. "Maran stadfaidh sibh le bhúr poiríní cloch, cuirfead d'fhiacaibh oraibh" arsa Seán. Níor stad siad agus rug sé ar earbaill ar capall an oifigigh agus d'fhan sé ag bualadh na saighdiúirí leis an gcapall ná raibh aige ach an t-earball.
Chuaidh Seán abhaile annsan agus nuair a chonnaic Palaster é chuir sé fios ar an bean feasa arís. "Caithfidh tú é cur go h-Ifrionn an babhta seo agus abair leis t'athair a dhéanamh amach má tá sé ann". D'innis sé do Sheán cá raibh sé a chur agus dubhairt Seán go raghadh sé ach súiste iarainn a thabhairt do. Fuair se an súiste agus níor stad se gur shrois sé geataí Ifrinn. "Cé tá annsan?" ars an diabhal mór. "Sean na Rósters", arsa diabhal eile. "Ná leig isteach é a cuige" arsa diabhail eile, "marbhóchaidh sé sinn go léir". Nuair ná leigfidhe isteach é do bhris Seán an geata agus chuaidh sé isteach. Do chuaidh se taobh istigh des na diabhail go léir agus do thiomáin sé leis ar aghaidh iad nó gur tháinig sé dtí doras Palaster.
"Seo iad anois agat iad, féach an bhfaighfeá do bhligeárd athar 'na measc" ar seisean.
Dubhairt Palastear nach raibh sé ann a chuige agus iad a thiomáint leis arís dtí Ifrionn.
Dubhairt Seán na déanfadh sé go bhfaigheadh sé céad púnt agus inghean Palastear in a fhocair. Ní raibh dada le déanamh ag Palaster ach iad a thabhairt dó agus do thiomáin sé na diabhail thar nais arís dtí Ifrionn.
senior member (history)
2019-06-03 20:27
approved
rejected
awaiting decision
Bhí an tigh díonuighthe aige nuair a tháinig a mháthair sa bhaile.
Nuair a chonnaic Palaster an neart a bhí ann tháinig eagla air dá bhfanfadh se ins an áit go marbhóchadh sé iad go léir. Chuir sé fios ar bhean feasa agus d'fhiafruigh sé dhi cad a dhéanfadh sé leis. Dubhairt sí leis, "Ná fuil pumpa mór ins an maca agat ná fuil tú ag abhcáid a cuige?" ar sise. "Líon an pumpa le cloca móra agus cuir Seán síos ann ag sochrú na gcloc agus is furus dibh annsan é mharbhú leis na carraigeacha mór".
Do chuaidh sé síos ins an pumpa agus chuir Palaster triúr fear ag caitheamh na gcloch síos dtí é cómh mear is do bféidir leo é. Nuair a bhí an pumpa gairid do bheith lán chonnacadar Seán ag eirighe aníos ar bharra na gcloch agus do theicheadar. Ní dubhairt Seán dada mar shíl sé ná rabhadar ag déanamh dada ach ag líonadh an pumpa.
Nuair a chonnaic Palaster ag eirighe é chuir sé fios ar an mbean feasa arís agus d'fhiafruigh sé dhi cad a dhéanfaoi anois. "Ná fuil driotháir agat ins an arm", ar sise, "cuir Seán le leitir dtí é agus abair ins an leitir led' dhriotháir é lámhach.
Do chuaidh sé leis an leitir dtí an driotháir a bhí 'na oifigeach san Arm. Do léigh se an leitir agus d'fhéach sé ar Seán. "Seasaigh síos annsan", arsa sé. "agus cuir do dhrom leis an bhfalla". Do dhein Seán mar a dubhradh leis agus do ghlaoidh an t-Oifigeach ar leath-dhosaen
senior member (history)
2019-06-03 20:04
approved
rejected
awaiting decision
Scéal
Seán na Rósters
Bhí bean i dteannta Portláirge fadó agus bhí mac aici. D'fhan sé idir an cliabhán agus an leaba istigh, gur shrois sé blian is fiche. D'itheadh sé mias mór prátaí rósta trí h-uaire an lae agus peigín bainne.
D'imthigh an bhean ó bhaile lá agus nuair nach raibh sí abhaile in am dinnéir d'éirigh Seán as an leabaidh agus bhí sé cómh mór san gur thóg se ceann an tighe ar a guailnibh. Ní raibh fhios aige cad a dhéanfadh sé annsan agus chuaidh sé dtí tigh duine uasal a bhí gairid dóibh a dtugaidís Palastear air. D'iarr se roinnt adhmaid ar Phalaster chun ceann a chur ar an dtigh. Thugadar tuagh dó agus slabhra, do chuaidh sé amach sa choill agus do bhain sé leath dosaen crann, chuir se an slabhra timcheall ortha, thug se abhaile iad agus chuir sé ceann ar an tigh.
Chuaidh sé arís dtí tigh Phalaster agus d'iarr sé beart tuighe air chun an tighe a dhíonú. Dubhairt sé leis é thógaint agus an mhéid tuighe a bhuail beirt fear san seachtmhain chuir sé téad timcheall air agus thóg sé leis ar a dhrom é.
senior member (history)
2019-04-29 21:40
approved
rejected
awaiting decision
Bhí Petticoat Louise ar an mbóthar idir Cloichín a' Mhargaidh agus Lios Mór ag an bealach in aice an locha.
Do mharbhuigh sí an-chuid daoine ó an go h-am & ní leigfeadh eagla d'aoinne gabháil an bóthar sa deireadh.
Tháinig sagart cun í a chur as an áit. Nuair a tháinig sí d'fiafruigh sé di cad a dhein sí an an tslighe a d'amnuigh í. Dubhairt sí leis go mbíodh sí ag bualadh a h-athar is a máthar.
Dubhairt an sagar nár dhamnuigh san í.
Dubhairt sí ann san go mbíodh sí ag cur uisce ins a mbainne a dhióladh sí leis na daoine bochta.
"Sin é a dhamuigh tusa" ars an sagart agus
senior member (history)
2019-04-29 21:37
approved
rejected
awaiting decision
an céad uair riamh a chonnaic se an capall ag stad. "Ní h-aon iongantas do" ars an sprid, "mar tá tonna meadhchaint ins an láimh sí", ag teasbáint a láimh deas do, "ó bheith ag bualadh m'athar".
Bhí fhios ag an fear annsan gurb é an sprid a bhí ann agus strac sé leis é féin agus an capall go dtí gur thánadar go dtí gleanna a raibh uisce ann. Do sheasaigh sé amuigh i lár an uisce. Dubhairt an sprid annsan, "Níor láir duit, ní raghfá abhaile beo anocht". D'fhan sé annsan go dtí breacadh an lae go raibh an sprid imthighthe mar ní fuigheadh sí baint leis ins an uisce.
Ruaidhrí Ó Riain.
senior member (history)
2019-04-29 21:28
approved
rejected
awaiting decision
Scéalta Sprid
1. Bhí sean duine in a parróiste seo tamall fada ó shoin agus d'fhan sé i dtigh comhursan go dtí an meadhon oidhche agus bhí míle nó níos mó le dul abhaile aige trés na pairceannaibh.
Nuair a bhí sé leath slighe nó níos fearr d'airigh sé duine ag siubhal in a dhiaidh. Dhearc sé siar a chonnaic sé fear gan ceann agus ar an noimeat cuireadh ar bhárr a chinn é. D'eirigh sé agus theic sé. Níor chuaidh sé abhfad nuair a dhearc se siar arís agus leagadh arís é.
Tháinig an sprid suas leis agus dubhairt sé leis gur mhaith an gnó go raibh a bhata collach aige.
D'éirigh sé agus níor dhearc sé siar arís. Tháinig sé go dtí tigh agus ghlaoidh sé ag an doras é leigint isteach go gcuirfeadh sé spré in a phíopa. Leigeadh isteach é agus chuir sé spré in a phíopa, do chuaidh sé abhaile annsan agus ní fhaca se an sprid a thuille.
2.Petticoat Louise
Bhí sprid an fadó a dtugaidís Petticoat Louise uirthí. Inghean óstéara ab' eadh í, deirtí gur tháinig sí ó cnoc Colligan in aice le Dúngarbhán.
Bhí an duthaigh ag crioth roimpí. Bhí fear ag teacht abhaile ó Cluain Meala oidhche agus bhí capall agus trucaill Gaodhlach aige. Tháinig an sprid air agus d'iarr sé marcuidheacht air. Dubhairt sé leí suidhe isteach, ní raibh fhios aige gurb e an sprid a chuige é. Ba ghairid gur stad an capall agus dubhairt se leis an sprid gurb é
senior member (history)
2019-04-27 21:18
approved
rejected
awaiting decision
Leigheasanna
1. Fiacal chapaill gan iarradh - leigheas do thinneas-fiacail.
2. Scread a bhaint as frog led' fhiacla - leigheas eile.
3. Teanga a chimilt de arc-luacra - leigheas do dhghadh.
4. Tairnge chridh gan iarradh - cosnochadh duine
senior member (history)
2019-04-27 21:17
approved
rejected
awaiting decision
Leigheasanna
1. Fiacal chapaill gan iarradh - leigheas do thinneas-fiacail.
2. Scread a bhaint as frog led' fhiacla - leigheas eile.
3. Teanga a chimilt de arc-luacra - leigheas do dhghadh.
4. Tairnge chridh gan iarradh - cosnochadh duine
senior member (history)
2019-04-26 21:22
approved
rejected
awaiting decision
10. Sleamhnán: Comhar na Croise a dhéanamh ar an sleamhnán le fáinne óir.
An sleamhnán a phriocadh le cealg spiúnáin.
11. Bulgóideacha: Plástair a dhéanamh le siúcre agus galúnach agus chur ar an mbulgóid chun é a dhéanamh aibidh agus an líonadh a tharraingt amach.
12. Leicneach nó Galar Pluice: Na pluca a smearadh le ghé-ghréasg agus fanúint san leabaidh go ceann trí nó ceithre lá.
13. Fuachtáin: Súgh an innúin nó súgh an phráta a chur ortha.
14. An Triuc: An leanbh a chur fé bholg asail trí h-uaire.
15. Pian 'san drom:
senior member (history)
2019-04-26 21:13
approved
rejected
awaiting decision
5. Faithní: Seilcidhe a chimilt des na faithní agus an seilcidhe a chrocadh ar tor draighnighe nó tor spíonáin. Nuair a gheobhadh an seilcidhe bás d'imtheóchadh na faithní.
6. Bruitíneach: Níl aon leigheas ar an bruitíneach ach fanúint ins an leabaidh. Tugtar leann nó inniúin beirbithe i mbainne dos na daoine cun na spotaí a chur amach go tapaidh.
7. Buinní : 1. Má shiubhlann duine cosnochtaithe ar an drúcht naoi n-uaire in dhiaidh a chéile leighiseann sé buinní.
2. Má nigheann duine na buinní ins an uisce meirgeach a bhíonn sa díg trí h-uaire leighisfidh sé iad.
8. Teine Fiadh: 1. Fuil chait dhuibh a chimilt de'n áit.
2. Aoine dárbh ainm dó O'Chathail má phriocann sé a mhéar go dtagann an fuil agus má chimleann sé an teine fiadh leis an fuil trí h-uaire leighisfidh sé an teine fiadh go tapaidh.
9. Fárthainne: 1. Bluinig agus cloch ghorm a mheascadh le chéile agus é chimilt de'n áit.
2. Ainm an duine a scríobhadh mór-thimcheall na háite le dubach.
3. Luaithreach tobaic a chimilt de'n áit
senior member (history)
2019-04-26 20:55
approved
rejected
awaiting decision
Leighiseanna
Tá an-chuid leighiseanna ag na sean-daoine ar ghalair agus ar phianta sa pharróiste seo:
1. Tinneas Fiacal: Frog do chur in do bhéal go ceann cúig noimeataí nó scread a bhaint as frog le do fhiacla.
Fiacal chapaill gan iarraidh leigheas eile.
2. Tinneas chinn: bláthanna na fearnóige do bheirbhiú in uisce agus é d'ól.
3. Dóghadh: Duilleóga an láibhréil agus bluinig do bheirbhiú in uisce agus an meascadh a chimilt de'n bhall dóighte.
Teanga a chimilt de arc-luacra - leigheas eile.
4. Galar buidhe: Tá daoine in a gcómhnuidhe sa pharróiste seo in aice na scoile agus leighiseann siad an galar buidhe. Beirbhigheann siad luibh eigin go bhfuil blath beag gorm air le leann agus ólann an duine tinn é leighiseann sé é.
5. Faithní : Uisce cloiche gan iarradh: dá mbeiteá ag siubhal agus dá bhfeicfeá uisce i bpoillín i gcloich dá nighfeá na faithní ins an uisce do leighisfeadh sé iad.
Comhair na Croise a dhéanamh thar na faithní le píosa feola freiseálta agus an fheoil a chur ins an carn aoiligh. Nuair a lobhfadh an fheoil d'imitheochadh na faithní
senior member (history)
2019-03-24 20:55
approved
rejected
awaiting decision
An Tobar Beannuithe i mBán Fionn
Tá an tobar seo in aice le bóthar Chluain Meala ar an dtaobh thiar thuaidh ó'n scoil. Tugtar "Tobar na Naomh" air. Do théigheidh na daoine ann gach Aoine.
Do leighiseadh súile tinne, cosa tinne agus mar sin ann agus aicídí neirbhis leis. Do nightí an ball tinn leis an uisce, do shiubhailtí timcheall an tobair seacht n-uaire agus deirtí an Coróinn Muire dhá uair. Do théightí go dtí an tobar ceithre Aointe in dhiaidh a chéile.
Tobar Beannuithe Chill Ronáin
Tá an tobar seo in aice na reilige. Tá falla mór-timcheall air agus tá crois ós a chionn.
Bhí fear in a chómhnuidhe sa pharróiste seo tamall ó shoin. Bhí súile tinne aige. Do thug sé cuairt ar an tobar ceithre h-uaire agus gach uair a chuaidh sé ann do nigh sé a shúile leis an uisce agus do ghuidh sé. Ar an ceathrú cuairt do leighiseadh a shúile. Do théigheadh sé go dtí an tobar gach Céadaoin i mí na Bealtaine.
Tá Fothraca na h-Eaglaise Parróiste in aice an tobair. Ba é príomh-eaglais sa pharróiste séo é fadó.
senior member (history)
2019-03-24 20:52
approved
rejected
awaiting decision
An Tobar Beannuithe i mBán Fionn
Tá an tobar seo in aice le bóthar Chluain Meala ar an dtaobh thiar thuaidh ó'n scoil. Tugtar "Tobar na Naomh" air. Do théigheidh na daoine ann gach Aoine.
Do leighiseadh súile tinne, cosa tinne agus mar sin ann agus aicídí neirbhis leis. Do nightí an ball tinn leis an uisce, do shiubhailtí timcheall an tobair seacht n-uaire agus deirtí an Coróinn Muire dhá uair. Do théightí go dtí an tobar ceithre Aointe in dhiaidh a chéile.
Tobar Beannuithe Chill Ronáin
Tá an tobar seo in aice na reilige. Tá falla mór-timcheall air agus tá crois ós a chionn.
Bhí fear in a chómhnuidhe sa pharróiste seo tamall ó shoin. Bhí súile tinne aige. Do thug sé cuairt ar an tobar ceithre h-uaire agus gach uair a chuaidh sé ann do nigh sé a shúile leis an uisce agus do ghuidh sé. Ar an ceathrú cuairt do leighiseadh a shúile. Do théigheadh sé go dtí an tobar gach Céadaoin i mí na Bealtaine.
Tá Fothraca na h-Eaglaise Parróiste in aice an tobair. Ba é príomh-eaglais sa pharróiste seo é fadó.
senior member (history)
2019-03-18 21:58
approved
rejected
awaiting decision
"Déanta", arsa Domhnall. "Anois teabáin dom iarracht níos fearr", ars an búistéar.
Rug Domhnall ar an tuagh, leag sé a chos in áirde ar an bloc, d'árduigh sé an tuagh thar a cheann agus bhuail sé a bhróg. Do scoilt sé an t-uachtar agus an bonn idir a dhá ordóig gan baint le n-a chois. "Nach sin iarracht níos fearr" arsa Domhnall.
"An iarracht do b'fhearr dá bhfeaca mé riamh", ars an búistéar agus thug sé an púnt do Dhomhnall.
Bhí fear ann fadó agus bhí sé ag éisteacht le fear eile ag innsint 'dé mhéid tigh ósta a d'ól sé ann. "Is dócha", ars an fear eile, "gur ól tú i dtigh Donncadh an Channa".
"Níor ól mé", arsa sé, "cá bhfuil an tigh sin?".
"Seacht míle taobh thíos d'Ifrionn" ars an fear eile.
senior member (history)
2019-03-18 21:44
approved
rejected
awaiting decision
Domhnall an Tuagha:
Bhí fear ann fadó a dtugaidís Domhnall an Tuagha air. Do chuaidh sé isteach go dtí siopa búistéara lá agus bhí sé ag féachaint ar an mbúistéar ag gearradh suas beithidhigh a bhí marbh aige. Nuair a bhí an beithidheach gearrtha suas ag an mbúistéar d'fhiafruigh sé de Domhnall an bhfeaca sé a leithéid de iarracht de thuagh ag aoinne riamh. Dubhairt domhnall go bhfeaca sé. "Cuirfidh mé púnt leath ná feaca tú," ars an mbuistéar.
senior member (history)
2019-03-18 21:37
approved
rejected
awaiting decision
An t-Sean Riabhach:
Fado riamh sa tsean aimsear bhí seana bhó ann go dtugaidís an tSean-Riabhach uirri. Nuair a bhí sí tar éis an Mhárta a chur dí agus droch Mhárta ba eadh é, "Anois a Mhárta" arsa sí, "mise neamh-spleádhach ledh dhicheall ar feadh bliadhna eile". "Fan go réidh", ars an Mhárta. D'iarr an Mhárta trí lá ar an Abrán chun deire a chur leis an tSean- Riabhach agus fuair sí na trí lá ó'n Abrán. Tháinig an chéad lá fluich, fuar, gaothmhar, níor tháinig a leithéid de lá ó shoin agus ní bhfuair an tSean- Riabhach teacht amach ó'n claidhe. Tháinig an tarna lá go breágh, grianmhar mar a thiocfadh lá sa Meitheamh agus chaith an tSean- Riabhach an lá 'á iompódh féin ós chionn na gréine. Tháinig an tríomhadh lá arís fiadhain, fuar, fliuch agus bhí an tSean- Riabhach gairid do bheith cailte leis an ocras. Chonnaic sí féar glas ag fás go breágh sa tuinn a bhí gairid di agus rith sí amach ó'n claidhe leis an ocras 'ghá ithe agus bascadh í. B'in í deire an tSean- Riabhach, "bíodh san agat anois a shean-Riabhach", ars an Mhárta.
senior member (history)
2019-03-18 21:31
approved
rejected
awaiting decision
in a small house in the parish for some years and later got a farm near Cahir in Co. Tipperary. At the time there was a lot of bad feeling towards Lord Ashtown and he was always under Police protection whenever he came to his local seat Glenahiery lodge and part or the house was blown down. It was never rightly proved who did it but bits of a pot were found afterwards which contained the explosive used and was identified as Lord Ashtown's own property. Glenahiery Lodge was burned down during the Black and Tan war.
Before Lord Ashtown, Lord Stradbrooke was the landlord of the Barony of Glenahiery. It was during his time in 1869 the famous election of Count De La Poer took place. Lord Stradbrooke got waggonettes, covered-cars, and carriages to take his tenants to Dungarvan to vote for the Protestant candidate Talbot. At Beary's Cross there was a pitched battle between the rival parties. The covered- cars and carriages were broken in bits and De La Poer's supporters drove into Dungarvan in the waggonettes. One soldier was killed and the other was wounded. Some of Lord Stradbrook's supporters sneaked into Dungarvan by round about ways. When they got there they locked into a store for safety until it was time for them to vote.
Count De La Poer was elected because he was a Catholic landlord and the people expected him to do much to help them, but he disappointed them.
senior member (history)
2019-03-18 21:27
approved
rejected
awaiting decision
A man who was quite a character in his way and locally known as Jack the Packer because of the packs fixed on the back of the donkey he rode caused great amusement by riding his donkey in the thick of the fight and not escaping blows from sticks and stones and reading from a paper what he declared was the Riot Act. He was arrested and put in jail.
senior member (history)
2019-03-10 19:44
approved
rejected
awaiting decision
in a small house in the parish for some years and later got a farm near Cahir in Co. Tipperary. At the time there was a lot of bad feeling towards Lord Ashtown and he was always under Police protection whenever he came to his local seat Glenahiery lodge and part or the house was blown down. It was never rightly proved who did it but bits of a pot were found afterwards which contained the explpsive used and was identified as Lord Ashtown's own property. Glenahiery Lodge was burned down during the Black and Tan war.
Before Lord Ashtown, Lord Stradbrooke was the landlord of the Barony of Glenahiery. It was during his time in 1869 the famous election of Count De La Poer took place. Lord Stradbrooke got waggonettes, covered-cars, and carriages to take his tenants to Dungarvan to vote for the Protestant candidate Talbot. At Bearu's Cross there was a pitched battle tetween the rival parties. The covered- cars and carriages were broken in bits and De La Poer's supporters drove into Dungarvan in the waggonettes. One soldier was killed and the other was wounded. Some of Lord Stradbrook's supporters sneaked into Dungarvan by round about ways. When they got there they locked into a store for safety until it was time for them to vote.
Count De La Poer was elected because he was a Catholic landlord and the people expected him to do much to help them, but he disappointed them.
senior member (history)
2019-03-10 19:31
approved
rejected
awaiting decision
Landlords
In this as well as in other parts of the country landlords were very unpopular because they treated the people very harshly.
When times were bad if any of the tenants were unable to pay the unjustly high rents they with their families were thrown out on the roadside. Many people left their farms behind and went to America and Australia when relatives sent them the necessary money.
But always others were willing to pay even higher rents and a certain class of people did not wait until their neighbours had left, they offered more than their neighbours were paying, these people were called grabbers, so there was no security on the land then.
The landlords got their big tracts of land for changing their religion and for services to the King of England. He gave the best part of the land to his own friends and the real Irish only got the bad parts on the bogs and mountains. Many small farmers were evicted, their houses knocked down and the land made into one big farm to make the property more attractive and more valuable to the landlord.
In one big farm at Ballymakee there were seven farms in days gone by.
Lord Ashtown was the last landlord in this locality. During his time there were a few evictions, the most notable being the Carrigans of Toureagh. They were evicted for not paying rent and the farm was planted. They lived
senior member (history)
2019-03-10 19:30
approved
rejected
awaiting decision
Landlords
In this as well as in other parts of the country landlords were very unpopular because they treated the people very harshly.
When times were bad if any of the tenants were unable to pay the unjustly high rents they with their families were thrown out on the roadside. Many people left their farms behind and went to America and Australia when relatives sent them the necessary money.
But always others were willing to pay even higher rents and a certain class of people did not wait until their neighbours had left, they offered more than their neighbours were paying, these people were called grabbers, so there was no security on the land then.
The landlords got their big tracts of land for changing their religion and for services to the King of England. He gave the best part of the land to his own friends and the real Irish only got the bad parts on the bogs and mountains. Many small farmers were evicted, their houses knocked down and the land made into one big farm to make the property more attractive and more valuable to the landlord.
In one big farm at Ballymakee there were seven farms in days gone by.
Lord Ashtown was the last landlord in this locality. During his time there were a few evictions, the most notable being the Carrigans of Toureagh. They were evicted for not paying rent and the farm was planted. They bred
senior member (history)
2019-03-10 19:11
approved
rejected
awaiting decision
My Townland
1. The townland of Glasha is in the parish of Four-mile-water and was in olden times part of the old parish of Kilronan in the Barony of Glenahiry.
There are seven farmhouses there now, there were eight long ago. There are three labourers cottages now, there were four mudwalled thatched houses long ago.
Some of the farmhouses are slated and some are thatched. The commonest surname long ago was Connolly but now all the names are different, Butler, Doocey, Mulcahy, Kearney.
There are five people over 70 and all are fluent Irish speakers including my granduncle. There are no ruined houses in the Townland. Many people went to America and Australia and got on very well there.
In Canon Power's history of the Diocese of Waterford and Lismore Glasha is mentioned as the dwelling place of the priests of the parish.
The land is very good in this townland. There are fields through which a Mass path runs, one to Kilronan long ago and another to Four-mile-water. These paths are still open and used by people. No one would interfere with a Mass path or close it or build a house on it as they believe that the dead still use them and if they interfered with them something would happen to them.
Bridget Butler,
Glasha, Ballymacarbery
senior member (history)
2019-03-01 21:41
approved
rejected
awaiting decision
10. Bhéarsa a thug Crottaigh an ropaire uaidh agus é i bhfolach ins na sléibhtib atá thíos.
Nuair a d'eirighim suas ar maidin,
Is fada uaim a chím ó'n leaba.
Cnoc Branndán agus Sean Baile Anna,
Túirín a' luachra, ar bhruach an gleanna,
Cnoc an Bhainne, gan bainne gan bláthach,
Curach na gCroidhe, gan croidhe gan anam,
Gráig na nGabhar, gan cabhair gan congnamh,
An Caisleán Riabhach, ná raibh riamh ar foghnamh,
Cnoc an tSríaláin, sríalán sríalach,
Cnoc na Lisín, doraisín dúnta,
Baile Mac Cairbre, na "blacks" gan múineadh
Agus Páírc an Fhiaidh 's an diabhal sa chúinne.
senior member (history)
2019-03-01 21:29
approved
rejected
awaiting decision
8. Do chuaidh triúr mac na bárd-scolóige lá fadó agus robáileadar an Ridire Ruadh. Theicheadar leis an ór agus chuireadar i bhfolach é. Lean an Ridire iad leis a chuid armáil agus thainig se suas leo agus iad ag bruighean mar gheall ar chrann mór d'fhág an athair leo. D'fhiafruigh an Ridire díobh dé cúis a rabhadar ag bruighean. "Mar gheall ar crann d'fhág m'athair agam-sa" ars an céad mac.
"An méid a tá cam is díreach de, d'fhág m'athair agam-sa", ars an tarna mac.
"An méid atá úr agus críon de, d'fhág m'athair agam'sa", ars an triú mac.
"An méid atá fe bhun talmhan is ós cionn talmhan de", d'fhág m'athair agam-sa" ars an céad mac.
Dubhairt an Ridire Ruadh le n-a chuid fear gur amadáin iad san agus nach iad a robáil a chuigint é agus d'fhág sé annsan iad.
9. An Sagart agus an stumpa amadáin
Chuaidh sagart maidin go dtí tigh feirmeora agus bhí fear istigh ann roimhe. D'fhiafruigh an sagart, "cad as do'n stumpa?"
"Anuas ós na Gleannta", ars an stumpa.
"Ní eolas dom ionnta", ars an sagart. "
"Mairim in a dteannta", ars a stumpa.
"Mise beag beann ort", ars an sagart.
"Mise leat amhlaidh", ars an stumpa.
senior member (history)
2019-03-01 21:29
approved
rejected
awaiting decision
8. Do chuaidh triúr mac na bárd-scolóige lá fadó agus robáileadar an Ridire Ruadh. Theicheadar leis an ór agus chuireadar i bhfolach é. Lean an Ridire iad leis a chuid armáil agus thainig se suas leo agus iad ag bruighean mar gheall ar chrann mór d'fhág an athair leo. D'fhiafruigh an Ridire díobh dé cúis a rabhadar ag bruighean. "Mar gheall ar crann d'fhág m'athair agam-sa" ars an céad mac.
"An méid a tá cam is díreach de, d'fhág m'athair agam-sa", ars an tarna mac.
"An méid atá úr agus críon de, d'fhág m'athair agam'sa", ars an triú mac.
"An méid atá fe bhun talmhan is ós cionn talmhan de", d'fhág m'athair agam-sa" ars an céad mac.
Dubhairt an Ridire Ruadh le n-a chuid fear gur amadáin iad san agus nach iad a robáil a chuigint é agus d'fhág sé annsan iad.
9. An Sagart agus an stumpa amadáin
Chuaidh sagart maidin go dtí tigh feirmeora agus bhí fear istigh ann roimhe. D'fhiafruigh an sagart, "cad as do'n stumpa?"
"Anuas ós na Gleannta", ars an stumpa.
"Ní eolas dom ionnta", ars an sagart. "
"Mairim in a dteannta", ars a stumpa.
"Mise beag beann ort", ars an sagart.
"Mise leat amhlaidh", ars an stumpa.
senior member (history)
2019-03-01 21:28
approved
rejected
awaiting decision
8. Do chuaidh triúr mac na bárd-scolóige lá fadó agus robáileadar an Ridire Ruadh. Theicheadar leis an ór agus chuireadar i bhfolach é. Lean an Ridire iad leis a chuid armáil agus thainig se suas leo agus iad ag bruighean mar gheall ar chrann mór d'fhág an athair leo. D'fhiafruigh an Ridire díobh dé cúis a rabhadar ag bruighean. "Mar gheall ar crann d'fhág m'athair agam-sa" ars an céad mac.
"An méid a tá cam is díreach de, d'fhág m'athair agam-sa", ars an tarna mac.
"An méid atá úr agus críon de, d'fhág m'athair agam'sa", ars an triú mac.
"An méid atá fe bhun talmhan is ós cionn talmhan de", d'fhág m'athair agam-sa" ars an céad mac.
Dubhairt an Ridire Ruadh le n-a chuid fear gur amadáin iad san agus nach iad a robáil a chuigint é agus d'fhág sé annsan iad.
9. An Sagart agus an stumpa amadáin
Chuaidh sagart maidin go dtí tigh feirmeora agus bhí fear istigh ann roimhe. D'fhiafruigh an sagart, "cad as do'n stumpa?"
"Anuas ós na Gleannta", ars an stumpa.
"Ní eolas dom ionnta", ars an sagart. "
"Mairim in a dteannta", ars a stumpa.
"Mise beag beann ort", ars an sagart.
"Mise leat amhlaidh", ars an stumpa.
senior member (history)
2019-03-01 21:01
approved
rejected
awaiting decision
6. "Ó, buailidh libh", ar seisean, "ar mo chion-ta féin atá mé ag troid".
7. Máire Ní h-Annagáin agus an Sagart.
Bhí sagart paróiste agus "coadjutor" ag dul go dtí "stations" agus thógadar suas ferimeoir mór. Thánadar suas le Máire Ní h-Annagáin ar an mbóthar. Dubhairt an sagart paróiste go mbfearr a leigint di.
Nuair a bhíodar ag gabháíl amach thairistí dubhairt an sagart pharóiste, "Dia dhuit, a Mháire". "Dia is Muire duit, a athair paróiste" ar sise, "go mairidh thú do chulaith nua, go mairidh do snódh is do chreath, go mba buan thú in eaglais Críost is go mairidh tú go deo ar Neamh".
"A Mháire", ars an coadjutor, "cathain a thiocfaidh cainnt leis an bhfiach ndubh?".
"Nuair a thiocfaidh an míol mór ar an mang, nuair a thiocfaidh an Fhrainnc ar Shliabh Mis, nuair a caillfidh an sagart a shainnt, tiocfaidh an cainnt leis an bhfiach ndubh", arsa Máíre.
"A Mháíre", ars an feirmeoir, "cad deir tú liom-sa?"
"Deirim gur bog is reamhar tú, gur rug bean clann duit, gur chuir tú bainne i dteannta, agus go bhfuil bean eile in amhras".
"Cad deir tú, liomsa?" ar sisi leis an bhfeirmeoir. "Deirim, go mbainidh an diabhal an ceann díot", ars an feirmeoir.
senior member (history)
2019-02-28 20:31
approved
rejected
awaiting decision
6. "Ó, buailidh libh", ar seisean, "ar mo chion-ta féin atá mé ag troid".
7. Máire Ní h-Annagáin agus an Sagart.
Bhí sagart paróiste agus "coadjutor" ag dul go dtí "stations" agus thógadar suas ferimeoir mór. Thánadar suas le Máire Ní h-Annagáin ar an mbóthar. Dubhairt an sagart paróiste go mbfearr a leigint di.
Nuair a bhíodar ag gabháíl amach thairistí dubhairt an sagart pharóiste, "Dia dhuit, a Mháire". "Dia is Muire duit, a athair paróiste" ar sise, "go mairidh thú do chulaith nua, go mairidh do snódh is do chreath, go mba buan thú in eaglais Críost is go mairidh tú go deo ar Neamh".
"A Mháíre", ars an coadjutor, "cathain a thiocfaidh cainnt leis an bhfiach ndubh?".
"Nuair a thiocfaidh an míol mór ar an mang, nuair a thiocfaidh an Fhrainnc ar Shliabh Mis, nuair a caillfidh an sagart a shainnt, tiocfaidh an cainnt leis an bhfiach ndubh", arsa Máíre.
"A Mháíre", ars an feirmeoir, "cad deir tú liom-sa?"
"Deirim gur bog is reamhar tú, gur rug bean clann duit, gur chuir tú bainne i dteannta, agus go bhfuil bean eile in amhras".
"Cad deir tú, liomsa?" ar sisi leis an bhfeirmeoir. "Deirim, go mbainidh an diabhal an ceann díot", ars an feirmeoir.
senior member (history)
2019-02-28 20:07
approved
rejected
awaiting decision
4. Bhí sagart ag dul go dtí tigh feirmeora leis an "stations". Tháinig sé go dtí gleann a raibh tuile ann agus ní bhfuigheadh sé dul treasna. Tháinig fear agus dubhairt sé go dtabharfadh sé an sagart treasna ar a dhrom. Nuair a bhíodar ag dul treasna dubhairt an fear go n-inneosadh sé a fhaoisdín do anois. Dubhairt an sagart leis é dhéanamh. Nuair d'airigh an sagart na peacaí móra dubhairt sé, "Tá an diabhal thiar ort". "Má tá, is gairid a bheidh", ars an fear ag caitheamh an tsagairt de'n a dhrom amach sa tuile.
5. An sagart-pharóiste i gCaisleán Nua, bhí sé in a chomhnuidhe 'san mBán Árd.
Bhí coca beag féir aige gairid do gleann beag atá ann. An lá so bhí gabhar in áirde ar an gcoca agus é ag ithe ar a dhicheall. Tháinig an tuile sa gleann agus scuab sé an coca. Nuair a chonnaic an sagart é ag imtheacht dubhairt sé", Pé'r domhain áit a raghaidh an coca, go n-imthighidh an diabhal leis an "Jockey".
6. Tháinig fear ó Cae. Luimnigh go dtí Aonach an Ghleanna in aice le Cill tSíolán. Bhí sé i bhfad ann sa lá agus ní raibh an troid tar éis tosnú. "Tá an lá ag imtheacht agus gan dada á dhéanamh" arsa sé. Ba ghairid gur eirigh an-bhualadh ar fad idir an dá thaobh "Carabhait agus Seana-bhest" agus bhí an fear istigh in a lár ag bualadh leis. D'iompuigh fear air agus d'iarr sé air cia'cu taobh bhí se ag cur leis.
senior member (history)
2019-02-25 22:18
approved
rejected
awaiting decision
Scéalta Grinn
Do fuaireas na scéalta seo leanas ó Ruaidhrí Ó Riain, Baile Nua, Baile Mac Cairbre. 53 bl. d'aois. Feirmeoir seadh e. Rugadh agus tógadh e sa pharóiste seo, chaith sé an cuid is mó d'á shaoghal annso. Do chlois sé na scéalta ó'n a uncail agus é in a gharsún. Tá togha na Gaedhilge aige ach ní féidir leis í léigheamh ná scríobhadh.
1. Bhí fear ag baint cruithneactan le corrán trí fichid blian ó'shoin. An biadh a bhí acu leite trí uaire an lae. Níor thaithn san leis an bhfear mar uisce ba mhó a bhí sa leite agus dubhairt sé, "Nár chada leat leite a rithfeadh leis an bhfána nach rithfeadh sé i gcoinne an chnuic".
2. Bhí bean ann fadó agus d'imthigh bó amugha uaithí. D'iarr sí ar an sagart a fhiafruighe de'n phobal Dé Domhnaigh an bhfeacaidh aoinne an bhó. Béarla a bhí ag an sagart. Bhí an sagart ag guidheachaint ar Cháit Ní Dhonnabháin a fuair bás De h_Aoine roimhe sin agus shíl an bhean gur ag fiafruighe de'n phobla an bhfeacadar a bó féin bhí sé agus dubhairt sí as lár an t-seipéil, "A comhartha san féin a athair bhí paiste breac ar a h-earball".
3. D'iarr feirmeoir ar an sagart paróiste teacht dtí an tigh chun Aifreann a rádh mar bhí na muca 'á gcailleamhaint air. Do tháínig an sagart agus nuair a bhí an t-éadach air d'fhiafruigh sé de'n sagart cad a d'iarrfadh sé an t-Aifreann dó. "Do na muca, a athair", ars an feirmeoir agus is maith nár mharbhuigh an sagart é.
senior member (history)
2019-02-23 19:48
approved
rejected
awaiting decision
An Tobar Beannuithe i mBán Fionn
Tá an tobar seo in aice le bóthar Chluain Meala ar an dtaobh thuaidh ó'n scoil. Tugtar "Tobar na Naomh" air. Do théigheidh na daoine ann gach Aoine.
Do leighiseadh súile tinne, cosa tinne agus mar sin ann agus aicídí neirbhís leis. Do nightí an ball tinn leis an uisce, do shiubhailtí timcheall an tobair seacht n-uaire agus deirtí an Coróinn Muire dhá uair. Do théightí go dtí an tobar ceithre Aointe in dhiaidh a chéile.
Tobar Beannuithe Chill Ronáin
Tá an tobar seo in aice na reilige. Tá falla mór-timcheall air agus tá crois ós a chionn.
Bhí fear in a chómhnuidhe sa pharróiste seo tamall ó shoin. Bhí súile tinne aige. Do thug sé cuairt ar an tobar ceithre h-uaire agus gach uair a chuaidh se ann do nigh sé a shúile leis an uisce agus do ghuidh sé. Ar an ceathrú cuairt do leighiseadh a shúile. Do théigheadh sé go dtí an tobar gach Ceadaoin i mí na Bealtaine.
Tá Fothracha na h-Eaglaise Parróiste in aice an tobair. Ba é príomh-eaglais sa pharróiste seo é fadó.
senior member (history)
2019-02-22 20:41
approved
rejected
awaiting decision
Toibreacha Beannuithe
Tá trí toibreacha beannuithe sa pharróiste seo. Tá ceann acu i bPáirc an Fhiadh, timcheall míle go leith ó dheas ó'n scoil; tá ceann eile i mBán Fionn timcheall míle thiar thuaiadh ó'n scoil i bhfeirm Micil Ó Dubháin; tá an tríomhadh ceann le hais na reilige i gCoill Ronáin in aice le Cill Manaichín.
Páirc an Fhiadh
Fadó bhí an-chuid duine in a gcomhnuidhe i bPáirc an Fhiadh agus bhí tobar breágh doimhin ann in a bhfuighidís a gcuid uisce.
Lá amháin tháinig bean déirce nó bean siubhail agus do nigh sí éadaighe salacha ins an tobar agus ar an bpoinnte do thráigh an t-uisce agus ní raibh braon le feicsint.
Bamhór an cruadhtan e dos na daoine bochta a chomhnuigh ann mar b'éigin doibh dul go dtí tobar eile a bhí i bhfad uatha fé dhéin uisce.
Tamall ina dhiaidh sin tháinig bean des na comhursain go dtí an tobar. Do thug sí leí coinneal beannuithe agus uisce coisrighthe. Do las sí an choinneal agus do dhoirt sí an t-uisce coisrighthe ar an áit, annsan do chuaidh sí síos ar a glúnaibh agus d'iarr sí ar an Maigheean Muire an t-uisce a bhreith ar ais, agus ar an nóimeat do líon an t-uisce ins an tobar arís.
Ó'n lá san go dtí an lá indiu tugtar "Tobar na Maighdine Muire" ar an tobar agus deirtear gur leighiseadh a lan daoine ann, daoine a bheadh cosa tinne nó súile tinne acu.