Number of records in editorial history: 12729 (Displaying 500 most recent.)
senior member (history)
2021-06-12 21:10
approved
rejected
awaiting decision
Daoine Cáileamhla. Ar Lean.
1. There was a woman in Curlane who name was Kate Farragher. One day when she was in she carried a bag of flour of top of her head and a basket of grocery under her arm.
2. There was a woman in Feeragh whose name was Mrs. Bohan. She was able to carry a churn of water on her head and she was also able to carry a basket of eggs on the top of her head going to Tuam.
3. My Grand-mother Mrs. Connell, who is now 93 years of age, was able to carry three buckets of water. One day she left at six o'clock in the morning to go to Brackloon. She cut seventy bearths of wheat with the hook and she was home at six in the evening.
4. There was a woman in Sylane and she carried a bag of Indian meal on her head, and a basket in each hand, from Tuam.
5. There was a man who lived in Derrymore, and his name was Richard Murphy. One day he left at half past six in the morning for to go to Cluide, and he cut two acres of hay with his scythe.
senior member (history)
2021-06-12 21:05
approved
rejected
awaiting decision
285. Cochán ar crith cuireann sé an t-eallach ag rith.
286. Arsán cat leis an coinín - “ná bí in mo mhuighbín”.
287. Caidé dheánfadh mac an chait ach luchóg a mharbhadh.
288. Má tá mé buidhe fhéin tá croidh geal agam.
289. Níl ins an áilneacht acht doimhne croiceann.
290. Ní luaithe croiceann na sean-caora ar an fhárthaigh nó croiceann na n-uan óg.
291. Is furust bróg a dheánamh acht is deacar cos a dheánamh.
292. Ma iteann na muca míne trusc caitfidh na muca garbha a theacht leis.
senior member (history)
2021-06-12 21:04
approved
rejected
awaiting decision
276. ‘Sé an fhírinne is fuide a rachas.
277. Dá mbéadh cáil eirigh go luath agat d’fhéadta codladh gho h-am dinnire.
278. Ni h-iongantaighe bluic a bheith ar madaidh nó cait a bheith ag dul i gcóisú.
279. Is fada an bealach nach tionntadh ann.
280. Sé cuid na madaidh luastair (ruaistear) duit é.
281. Is dearbhráthair dón [t-sac]? an mála.
282. In aice an cnámha is milse an fhéoil.
283. Féadhann amadán ar bith airgead do shaothrú ach glacann sé duine (GI) críonna (f) aire a thabhairt do.
284. As a béal a bhlíghtear an bhó.
senior member (history)
2021-06-12 21:03
approved
rejected
awaiting decision
269. Ní críonnaighe an cat nó an coimhéaduidhe.
270. Sean bhróga árda, sean lásaí agus sean saighduír, na trí neithe is lugha measa amuigh.
271. Níl sa tsaoghal acht gaoth agus toit
A chaírdeas Chríost as Mín na mBroc
Caith do phíopa agus bí do thost.
272. Fear gan airgead, is goirid a bhéidheas sé ag dul fríd an aonach.
273. Sean-fhocal agus é fíor.
A bhí ag daoinibh ó ghnáthach
An t-am a bristear ar an chruaidhe
Gur fusa do’n tsluagh í d’fhághail.
274. Tuar-ceatha ó dheas,
Grian agus teas,
Tuar-ceatha ó thuaidh,
Fearthainn agus fuacht.
275. Mac na mi-reatha a (tug) rachadh amach i mbéal ceatha.
senior member (history)
2021-06-12 21:02
approved
rejected
awaiting decision
259. Sgéal fhior é cé bí a dubhairt é.
Bain de thíos é agus cuir ar thuas é.
260. Imtheacht sruth an Mhuillinn leat.
[Deirtear seo indhiaidh imtheacht cuairtéoir nach raibh fáilte roimhe]
261. Siollsigheann an ghrian indhiaidh na fearthanna.
262. Toirt gan tairbhe.
263. Is leór do dhuine a dhithcheall.
264. Sgeitheann fíon fírinne.
265. Árd glór an ghlagaire.
266. Ná bain de’n rud na mbaineann duit.
267. Da réir mhar a shileas an deór.
268. Fághann cos ar siubhal rud nach bhfághann cos i nachomhnuidhe - mar bfuil ann ach dealg.
senior member (history)
2021-06-12 21:01
approved
rejected
awaiting decision
249. Ní bhíom-sa fad na fáilte amuigh.
250. Bíonn a bhuaidhreadh fhéin ar achan duine agus dhá bhauidhreadh ar an amadan.
251. Aithnigheann Tadhg Taidghín.
252. Tuigeann fhear léighinn leath-fhocal.
253. Bagair ‘s na buail ‘s na bí gan chiall.
254. Ceannuigh sean rud agus bí gan aon rud.
255. Ní bhíonn cuimhne ar an t-aran a h-ithtear.
256. Sainnt bun gach uilc.
257. Bruith thuas agus tabhair [nó chuir] anuas é.
[Ráidthe fá dhaoine atá iongantach carthannach le [ch]?
258.
1. Tá fáth le gach níd.
2. Tá ciall le gach aon rud ach ag ithe brachan le ‘grape’.
senior member (history)
2021-06-12 21:00
approved
rejected
awaiting decision
242. Níl ann acht seal duine indiu agus seal duine i mbárach agus ní bhíonn fhios ag fear an taoibh thall caidé maratá fear an taoibh i bhfus.
243. I gceann gach aon cnuic.
[Ráidhte fa dhuine a chaitheas a bheith ag gach cruinniú le gach rud a fheicilt agus a chluinstin]
244. Ní thig an [chuach] cruaidhteán go dtig an tEarrach agus go mbíonn dhá uibh ag an fheannóig.
245. Nead gugaide gó
Dhá uibh agus éan beo.
[Ráidhte fá rud gan mhaith a mbéidhtheá ag cur iongantais ann]
246. Ní bhíonn dlíghe ar Riachtannas.
247. Ní bhíonn maoin agus amadan i bhfad le chéile.
248. Bíonn an madadh dána ag a charn-aolaigh fhéin.
senior member (history)
2021-06-12 20:59
approved
rejected
awaiting decision
234. An rud a choigileas na sean-mná iteann na cait.
235. Chaill sé ‘sa chasadh é.
236. Nuair a thig ar an sean-chailleach ghní sí shean-rása.
237. Is olc an baile nach feárr é nó dá t-aonach.
Agus dá mbéinn se ag mná mo bhaile fhéin.
238. Gheobhainn-se crámh le piocadh.
238. Nuair a bhíonn’s an cat amuigh bíonn cead rinnce ag na luchógaibh.
239. Is minic a bhí grándha geanamhaill agus dathamhail dona.
240. Ní bhíonn ‘sa t-ádh ach maraglactar é.
241. Duine ag gol
Duine ag gáiradhe agus
Duine ag teacht chun tsaoghail.
senior member (history)
2021-06-12 20:58
approved
rejected
awaiting decision
225. Briseann an duthchas fríd súilibh an chait.
226. Baineann seangan greim as gearán.
227. ‘Sé giolla na ruaidhe an giolla gan buidheachas.
228. Ní bhíonn fear an chéad chuid buidheach no diom, buidheach.
229. Sean-fhocal agus é fíor - “Is deacar ceann críonna a chuir ar ghualaibh óga.
230. Airgead na n-óinseach a chuireas bróga ar bhean an phíobaire.
231. Seachnughadh cinn agus buaileadh muinéil.
232. Píghinn, píghinn i gcómhnuidhe.
233. Ní fhios ag duine ciacu is feárr luathas no moille.
senior member (history)
2021-06-12 20:51
approved
rejected
awaiting decision
216. Tá a dhóigh fhéin ag gach aon duine, ach tá dhá dhóigh ag Ned ‘s againne.
217. An té is mó a ólann, sé is mó a bhfuil dúil aige ann.
218. An rud is giorra do’n chroidhe, ‘sé is giorra do’n chab.
219. Ná bí bog ‘s
Ná bí cruaidh ‘s
Na tréig cara i gcruadhas.
220. Ní thig leis an gobadán fhéin an dá thráigh a fhreastal.
221. Tiocfaidh Earrach han aon sinéar.
222. An té na ndeánann a ghnoithe in ann, béidh sé ina phléidhseam.
223. Fuacht Gualann ‘sé a bhreacas loirge.
224. Ma’s maith leat a bheith buan ól fuar agus téigh. (te)?
senior member (history)
2021-06-12 20:50
approved
rejected
awaiting decision
207. Mura ghlacaidh tú comháirle bheárfaidh do ghaothsan fhéin cómhairle duit.
208. Is feárr beagan le beannacht nó mórán le mallacht.
209. Ná trí nídh is salaigh i dteach ar bith :-
Sgoinns girrsighe.
Cráin muice
Cearc ghuir.
210. Cuideadh a laighead is cuideadh é.
Cuideadh a mhéad is cuideadh é.
211. An rud a cídheann leanbh gnídheann leanbh.
212. Ní bhíonn crothnughadh ar an [d]tobar go dtráigheann sé.
213. Ma’s neas do dhuine a chóta is neise do a léine.
214. Cé bí a óas [ólfas] ‘sé Tadhg a íocas [iocfas].
215. An té is mó a itheas ní h-é is fuide a mhaireas.
senior member (history)
2021-06-08 10:37
approved
rejected
awaiting decision
198. I gcúirt nó i gcaisleán conhbhuigh na mná ar do leith.
199. Fear gan eolas - is furust a cheartughadh.
200. Is mairg a thréigfeadh cara buan ar dhuine dhá thráth nó trí.
201. Barraidheacht cócaireacht [cócáiridhe] a mhilleas an brat.
202. Ná thuigeann an sáthach an seang. Má thuigeann fhéin, ní in am.
203. Is fada ó’n cneadh an ceirín.
204. Níl nidh ‘sa domhan is measa le h-innse nó [éug]? na gcarad a’s sgaradh na gcomráduidhthe.
205. ‘Sé cnámh do mhuinéil an cnámh gan chineál.
206. B’fhéidir gur b’é lá do leasa é an tráth is measa leat.
senior member (history)
2021-06-08 10:36
approved
rejected
awaiting decision
189. Fear na bó ‘san abair agus greimh aige ar a ruball.
190. Na ceannuigh bó maol ‘s ná díol bó maol ‘s ná bhí (ariai) lá a choidhche gan bó maol.
191. Sionnach i gcroiceann na gcaorach.
192. Ná bí luath ‘s ná bí mall ‘s na tabhair do chéille ar cheal.
193. Cialltaí fada agus díoghbhail bróg ghnídh seádsean-duine do dhuine óg.
194. Obair [stánaire]? - ag cóiriú poill agus ag deánamh beirt. (dhá pholl)
195. Is giorra cabhair dé ná maide an dorais.
196. An t-uisge is ciúine ‘sé is doimhne. (a r)
197. Nuair a cruaidheas an t-slat is deacair í a lúbadh.
senior member (history)
2021-06-08 10:35
approved
rejected
awaiting decision
179
Áilneacht mná ionraice tógann sé pléidéal cruaidh.
180. Amaidigh gearr ‘sé is feárr.
181. Tús maith leath na h-oibre.
182. Bíonn adharca fada ar buaibh thar leár.
183. Mo mhathair ar meisge agus gan í ag ól ach an t-uisge.
184. Is glas an choill nach bhfuil a losgadh fhéin ann.
185. An rud is annamh is iongantaigh.
186. Tiócfaidh gach rud le aimsir ach a marbhán.
187. Buaidh na h-iasachta, na h-earraí do bhriseadh.
188. Fear na h-aon bhó fear gan aon bhó.
senior member (history)
2021-06-08 10:34
approved
rejected
awaiting decision
171. Na chuir sníom le do bhéal nach féidir a fhosgladh le do lámhaibh.
172. Is deacar olann a bhaint de ghabhair nó fuil as turnap.
173. Is deacar imirt ar chlár fhollamh.
174. Dean fóghmhar nuair atá an ghrian go h-árd.
175. Ní fhanann lán mara rabharta le comhrádh ban.
176. Can focal nó dhó Mura dtigidh leat, tar leo.
177. Na trí rud is géire amuigh :-
Amharc iolair I gceoidh
Tafann con i ngleann.
‘S amarc mná óige ag oireachtas.
178. A ghiolla an tóm iarainn - giolla gan biadh gan páigh.
senior member (history)
2021-06-08 10:33
approved
rejected
awaiting decision
162. Is fada cuimhne fear na h-iasachta.
163. Mar a dubhairt an t-éan - “Bíodh rud agat fhéin, sin no bí follamh”.
164. Níor dhruid Dia doras ariamh nár fhosgail Sé beirt.
165. Na mol ‘s na cáin an bárr go dtéighidh Mí Mheadhon amach.
166. Brisfidh an t-seagal a chroidhe nó béidh sé i gcraoibh ag Feil Eóin.
167. Tá poll ar an teach agus an ghaoth ag dul amach.
168. Deán cleamhnas ar an charn-aolaigh agus cara’s-Chríost i bhfad ó bhaile.
169. Itheann muca míne fhéin trust.
170. Is maith an tiománuidhe an fear ar an chlaidhe.
senior member (history)
2021-06-08 10:32
approved
rejected
awaiting decision
154. Na trí droch nósa :-
Ag ól an ghloine
Ag caitheamh an phíopa
As ag leagadh ‘na druichth’ go mall san oidhche.
155. Na trí cáirde is fearr agus na trí náimhde is measa :-
Teine, gaoth agus uisge.
156. Mas moch mall éireochas an ghrian is mar is toil le Dia a bhéas an lá.
157. Coimheád mhaith baineann sé an ceann de’n tubaiste.
158. Ia lom guala gan dearbhráthair.
159. An rabh tú ariamh i Mín na - mBroc.
Caith do phíopa agus bí ‘do thost.
160. Pós bean as gleann agus pósfaidh tú an gleann uilig.
161. Is maith Dia go lá.
senior member (history)
2021-06-08 10:32
approved
rejected
awaiting decision
143. Siad na muca ciúine a itheas an [mhuc]?
144. Ní cothuigheann na briathra na brathra.
145. Adharc tairbh.
Crudh chapaill.
Gáire Sasanach.
Trí rud le sheachnú.
146. An té chuireas sé a bhaineas.
147. Is minic a báidhtear long lámh le cuan.
148. Is feárr lúbadh na bristeadh.
149. Is feárr stuaim ná neart.
150. Níl neach beo ar an domhan cómh fágtha leis an duine.
151. Glacann fear críonna cómhairle.
152. Ní lia tír ná gnás.
153. Ní h-í an bhean is áilne is truime ciall.
senior member (history)
2021-06-08 10:30
approved
rejected
awaiting decision
133. Is fearr teine bheag a ghoras nó teine mhór a loisgeas.
134. Má’s olc maol is measa mullach.
135. Má’s maith leat síothchán, cairdeas ‘s moladh - éist, feic agus fan balladh.
136. Béal dúnta - ceann críonna.
137. Is maith an t-éoluidhe deireadh an lae.
138. Is cleasach an peata an saoghal agus is beag nach mbaineann sé liomógas.
139. Is maith an cóir an suaimhneas.
140. Níl fhios ag aoinne cá dteanann an bhróg ar an duine eile.
141. ‘Sé an carr follamh is mó a ghnídheas tormán.
142. ‘Sí an dias is truime is ísle a chromas a cheann.
senior member (history)
2021-06-08 10:30
approved
rejected
awaiting decision
123. Nuair a thig cómhar tig dhá chómhair.
124. Is feárr muinighin maith nó droch - aigneadh.
125. Ní raibh gann ariamh nach mbéadh fairsing.
126. An rud a gheibheas duine le meangaireacht chá ndéanann sé maith do.
127. Is buaine cluí nó saoghal.
128. Is uaisle onóir no ór.
129. Is maith sgéal go dtig sgéal eile.
130. B’fheárr liom do bhéal a bheith briste nó bréugach.
131. An cogadh a ba’ fhíochmara ariamh tháinig duine sábhailte as.
132. An té sanntuigheas an t-iomlán caillfidh sé an t-iomlán.
senior member (history)
2021-06-08 10:29
approved
rejected
awaiting decision
113. I dtús an ghalair ná bí mall - níl brígh ‘san luibh na bhfághtar in am.
114. Is liagh gach othar [tafiéis]? a léighis.
115. Caithfidhe gach aoinne deachmhaidh na sláinte d’íoc.
116. Bíodh rud agat fhéin nó bí ‘na éaghmhuis.
117. Dá iomad an aithne méaduightear ar an tarcuisne.
118. An seód is dó fhághalta sé is áilne.
119. Lán chuid gaolta ar bheagan carad.
120. Chan cara gach fluastar.
121. Is socair a chodluigheas duine ar chneadh duine eile.
122. Ní ualach do dhuine an fhóghluim.
senior member (history)
2021-06-08 10:28
approved
rejected
awaiting decision
103. Chá dóigheann sean - chat é fhéin.
104. Is minic a bhí cú mall sona agus an cú dona ‘na rith.
105. Mar a chapaill agus gheobhfaidh tú féar.
106. Ní luaithe an ghaoth Mhárta nó intinn mná óige.
Líontar an cárta so Sláinte na h-óige.
107. Is túisge deoch nó sgéal.
108. Ná bí luath chun labhartha nó leasc chun éisteachta.
109. Níor bhris focal maith fiacal ariamh.
110. Ní seirbhe an sugh na an umhlaidheacht gan iarraidh.
111. Is feárr an sláinte nó an táinte.
112. Tosach sláinte codladh - deireadh sláinte osna.
senior member (history)
2021-06-08 10:27
approved
rejected
awaiting decision
93. Níl aon crann ‘sna Flaitheas níos aoirde nó crann na Foighde.
94. Is minic a rug cú mall ar a chuid.
95. Bíonn eagla na teineadh ar an leanbh dóighte.
96. Is mall gach cos ar chasan gan eólas.
97. Mol an óige agus tiocfaidh sí.
98. An té go mbíonn sé ‘na cinneamhain a bheith crochta ní báidhthear go bráthé.
99. Labhair leis an donas nuair a castar ort é.
100. An rud a théigheann i bhfad, téigheann sé i bhfuaire.
101. Cáirde go lá - cáirde go bráthach.
102. Mol do ghad ach na mol do shlat. ‘Siomdha slat áluinn nach lúbann.
senior member (history)
2021-06-08 10:26
approved
rejected
awaiting decision
83. Is trom an t-ualach ain-eólas.
84. Na tabhair silíní do mhucaibh.
85. Is beag an ghaoth nach mbogfadh an gráinín.
86. Duine ar bith nár chuir Dia ciall ann ní thig é a chur ann le bata.
87. Nuair atá tú i dTír na nAmadán bí in d’amadan leo.
88. Is furust duine gan náire a chochú.
89. Glacann gach dath dubh, ach ní glacann dubh dath.
90. Dá mbéadh cluí daoine sgríobhtha ar a n-éadan bhfhearr leo fear dal a chastal ortha nó fear- léighinn.
91. Síleann gaduidhe na gcruach gur sladuidhthe an sluagh.
92. Bíonn an fhírinne searbh.
senior member (history)
2021-06-08 10:25
approved
rejected
awaiting decision
75. An té nach truagh leis do chás na dean do ghear án leis.
76. Tráth sguireas an lámh de shileadh stadfaidh an béal dá mholadh.
77. Char fhaduigh dís teine gan troid.
78. Is feárr leómhan craosach in do aghaidh nó meáidín fealltach in do dhiaidh.
79. B’fhearr rud beag congnaimh nó mórán truaighe.
80. Congbhuigh an droch-dhuine leat - ní baoghal duit an déagh-dhuine.
81. Bím ar misge no in mo chéill. M’anam istigh in mo mhuinntir fhéin.
82. Balladh, dalladh, bodhradh, leónadh nó nídh ar bith a leag Dia ar an pheacach ariamh, níl sé comh h-olc le dith-na-céille.
senior member (history)
2021-06-08 10:25
approved
rejected
awaiting decision
67. Taisgidh rud seacht mbliadhain agus mara bhfáighidh tú úsaid do caith amach é.
68. Is fearr a bheith ag cóimhead feól marbh nó ag ithe feóil bheó.
69. Is sleamhain leacacha na muinntire eile.
70. Má tá tú imnidheach fa’n rud a rinne tú indé níl gnaithe agat an rud céadhna a dhéanamh indiu.
71. Is olc an cú nach fuí fead a dheánamh uirthí.
72. Mas maith leat do mholadh fágh bás agus maith leat do cháineadh pós.
73. Is leór do gach lá a thrioblóid fhéin.
74. Is fearr uaigneas maith nó droch chuideachta.
senior member (history)
2021-06-08 10:23
approved
rejected
awaiting decision
do’n fhear é. Ar maidin lá thar na bhárach d’imthigh an fear go h-aonach Leitir Ceannain leis an bhuin. Casadh fear air ag bun an bhaile móir agus thug sé ocht bpunta do ar an bhuin agus d’iarr air í a fhágailt ag ceann an bhaile mhóir dó. Nuair a bhí sé i lár an bhaile moir casadh fear eile do agus thug an fear sin ocht bpunta do ar an bhuin fosta agus d’iarr air a fágailt san áit ceadna. D’imthigh sé leis agus casadh fear eile air agus thug seisean ocht bpunta de an a bhuin agus thug sé leis í. Nuair a bhi sé ag dul síos an baile mór casadh fear air agus dubhairt sé gur leis fhéin an bhuin.
Thoisigh an trúir a throid agus thoisigh gach aon duine aca a thabhairt leis an bhuin. Sa deireadh tháinig na gardaí agus chuaidh siad a cuartughadh an fear a dhíol an bhuin agus fuair siad greim air. Lá thar na barach cuireadh fiachail air ach nuair a chuirfidhe ceist ar bith air sé an rud a thúseochadh sé a cheól agus ba é an deireadh a bhí air gur iarr an breitheamh ar an fear a bheith ar siubhal agus an bhó a thabhairt leis. Tháinig an fear na bhaile agus an bhó agus a luach leis.
senior member (history)
2021-06-08 10:22
approved
rejected
awaiting decision
Bó Bhradach Ghleann Domhain.
Bhí fear agus bean na gcomhnuidhe i nGleann Domhain aon uair amháin agus ní rabh aca acht bó amáin. Ní rabh féar ar bith aca do’n bhuin agus ag dul a luighe dóbhtha ba gnáth leo (na) an doras a fosgailt agus nuair a bheadh siad in a gcholadh racadh an bhó amach agus nuair a béadh a sáith ithte aicí i bpáirc na comharsan racadh sí na bhaile aráis.
Oidhche amáin rinne beirt fhear amach go suidfeadh siad léithe. An chéad oidhche a shuidh siad d’imthigh sí ortha. D’innis siad
senior member (history)
2021-06-08 10:20
approved
rejected
awaiting decision
gaduidhe thart agus bhí an t-eallach goidhte aige d’iarr sé ar an fhear a bhí san abhainn an bealach a fágail acht ní rabh maith ar bith dó ann. D’iarr sé arais air é. Annsin nuair a d’innis sé dó goidé a thug annsin é. Goidé a dhéanaidh mise arsa seisean nuair nach bfuil deanta agat sa acht sin agus a leitead sin de pionnas ort. Thionntuigh sé an t-eallach ar siubhal agus léim sé amach san abhainn agus ba gaiste a d’fás an crann glas amach as ceann an gaduidhe no as ceann an fhir eile no sé an gaduide a ba gaiste a rinn aithreochas.
senior member (history)
2021-06-08 10:19
approved
rejected
awaiting decision
an Pobail agus chuaidh sé isteach.
Nuair a bhí an sagart ag léigheadh an Aifrinn bhain sé a chóta de agus chaith sé ar ghath gréine í agus choinnigh an gath suas í. Lean sé iad an dara lá mar a gcéadna. Nuair a bhí siad fá ghiota de theach an Phoball chualaidh sé beirt bhan ag diospoireacht agus sheasuigh sé ag eisteacht leobhtha go rabh sé mall. Rith sé annsin go rabh sé ag teach an Phobail. Nuair a chuaidh isteach bhain sé de a chota agus chait sé ar/ghath gréine í ach thuit sí go talamh.
Nuair a bhí an t-Aifreann thart d’iarr an Sagart air a teacht cun cainnte leis. Nuair a chuaidh sé go dtí an (Sagai) Sagairt. D’fiaruigh sé do goidé an peacadh a bhí déanta aige indiú nach rabh deanta aige Dia Domhnaigh a chuaidh thart. Dubhairt seisean go rabh sé ag éisteacht le beirt cailleach ag diospóireacht. Annsin dubhairt an sagart leis go gcaithfeadh sé seasamh i láir na h-abhna go bh’fasadh crann glas amach as mullach a chinn nó nach dtiocfadh leis maiteamhnas fhághal go dtí go n-déanamh sé sin. Nuair a bhí sé amuigh tháinig
senior member (history)
2021-06-08 10:19
approved
rejected
awaiting decision
An Buachall Bó agus an Gaduidhe.
Bhí buachaill bó ann aon uair amháin agus bhí an iongantas air ca h-áit a mbéad na daoine ag dul Dia Domhnaigh nó níor chualaidh sé iomrádh ariamh ar Aifreann. Domhnach amáin dar leis nach n-imtheochadh an t-eallach go dtigeadh sé arais. Lean sé lucht an Aifrínn go teach
senior member (history)
2021-06-04 20:38
approved
rejected
awaiting decision
is put on to a sore. When then complery is put on to the sore it sticks on and doesn't come off until the soar is well.
Chicken-weed is used as some sort of poultice. Himloc is deadly poison and is good for sores. The Créachtach or Cranesbill grows only in very bad marshy land. It is a whitish plant. It is boiled and used for curing some disease in cattle and horses.
Créachtach and black turf boiled together used to make a lovely black dye. The oak bark is boiled and used as a wash for cattle and horses. Farhaun is an herb that is very good for pigs.
Nettles are boiled and given to young turkeys and chickens for the pip. Some people eat nettles boiled on meat as it is said to be good for the blood.
senior member (history)
2021-06-04 20:27
approved
rejected
awaiting decision
There is a wood near where I live, in which is buried a crock of gold. Several times people from the district came to dig it up but failed. We are told, that when they first entered the wood a bright light illuminates the whole place. When they start to dig a small grey man appears at once riding a grey horse and keeps riding around where the gold is supposed to be. They have dug repeatedly for the hidden treasure, but no one has succeeded in getting it. People say it is guarded by fairies and should a person be able to catch one, he would be told the exact place where the crock is hidden. Wood referred to is Farranrory, Cappagh Kilmanagh Kilkenny.
There is a glen near the wood. The glen which belongs to Mr. Corcoran and in it the fairies are supposed to be at the present day. Quite recently, a man from the Commons was returning home from work, and his path lay close to the Glen. As he passed along, he heard great laughing and clapping convenient. He looked in and immediately, he saw a football match being played by the fairies. He looked on for some time, and it was such an interesting game he forgot that he was looking at the good people and he shouted, "The little fellow is the best" and with that they all disappeared. Those same fairies are supposed to be some of the ones that guard the gold. Had he caught one, the story of the hidden treasure would I'm sure have been revealed.
senior member (history)
2021-06-04 20:27
approved
rejected
awaiting decision
There is a wood near where I live, in which is buried a crock of gold. Several times people from the district came to dig it up but failed. We are told, that when they first entered the wood a bright light illuminates the whole place. When they start to dig a small grey man appears at once riding a grey horse and keeps riding around where the gold is supposed to be. They have dug repeatedly for the hidden treasure, but no one has succeeded in getting it. People say it is guarded by fairies and should a person be able to catch one, he would be told the exact place where the crock is hidden. Wood referred to is Farranrory, Cappagh Kilmanagh Kilkenny.
There is a glen near the wood. The glen which belongs to Mr. Corcoran and in it the fairies are supposed to be at the present day. Quite recently, a man from the Commons was returning home from work, and his path lay close to the Glen. As he passed along, he heard great laughing and clapping convenient. He looked in and immediately, he saw a football match being played by the fairies. He looked on for some time, and it was such an interesting game he forgot that he was looking at the good people and he shouted, "The little fellow is the best" and with that they all disappeared. Those same fairies are supposed to be some of the ones that guard the gold. Had he caught one, the story of the hidden treasure would I'm sure have been revealed.
senior member (history)
2021-06-04 20:24
approved
rejected
awaiting decision
é. Shíl sé gurab é an bacach a bhí marbh aige go dtí go dteachaidh sé anonn fhad leis ach mó léan caidé a bhí marbh aige ach an gamhain. Chur sin múineadh air agus o’n lá sin go an lá a fuair sé bás shuidheadh sé ag an tábla agus d’íosadh sé a sháith.
senior member (history)
2021-06-04 20:23
approved
rejected
awaiting decision
agus ar mó chuid dearbhráthara ag tarraingt an mhaide briste fríd an tuirtín go dtí gur chuir sé an tuirtín uilig fríd an luaith. Chuaidh sé isteach i luighe annsin. D’iarr an seanduine uirrthí annsin a ghabhal amach agus braon bainne a bhlighe. Chuaidh sí amach agus bhligh sí an bainne. D’éirigh an bacach fosta agus amach leis agus cheangal sé gamhain óg a bhí thíos i gcionn an toighe ins an t-sreadóig agus chur an t-éadach suas air. Nuair a chualaidh sé an seanduine ag éirighe d’imthigh sé leis ag tarraingt ar an bhaile. Nuair a d’éirigh an seanduine bheir sé greim ar an túirnín agus tharraing cupla buille ar an rud a bhí i na luighe ins an t-sradóig agus mharbh sé
senior member (history)
2021-06-04 20:22
approved
rejected
awaiting decision
t-sean bhacach. Ní rabh siad i bhfad i na luighe gur iarr an seanduine ar an t-seanbean éirigh agus an brachán a théadh do nó go rabh sé caillte leis an ocras. D’éirigh an bhean agus théidh sí an brachán. D’éirigh an bacach ag lasadh an phíopa agus líon sé pota an bhrachain le luaith. Annsin d’iarr an seanduine uirrthí tuirtín aráin a dheánamh dó. Tharraing sí amach an ghríosaídh annsin agus chur tuirtín an aráin air.
D’éirigh an bacach aríst agus shuidh ar an taoibh eile de’n teinidh. Dubhairt sé leis an t-sean bhean gur thíos ins na Rossaibh a bhí a chomhnuidhe. “Nuair a fuair mó athair bás” arsa seisean ag tógal an mhaide bhriste, “rann sé an talamh mar seo ormsa
senior member (history)
2021-06-04 20:21
approved
rejected
awaiting decision
anois agus cuirfhidh mé orm sean éadach stróca mar bhéadh bacach ann. Rachaidh mé annsin go dtí an teach a bhfuil tú do chomhnuidhe ann agus leigidh mé orm gur bacach atá ionam.
Iarrfaidh mé lóistín ar an t-seanduine go maidín. Nuair a bhéidheas an suipéar réidh cuirfidh mé geall nach n-éireochaidh mise ó’n tábla nuair a éireochas an seanduine. Thug an seanduine lóistín dó. Nuair a bhí an suipear réidh shuidh siad isteach ag an tábla. Nuair a bhí cupla greim ithte ag an t-seanduine d’éirigh sé agus shuidh an bacach isteach go maith leis an tábla agus d’ith sé a sháith. Chuaidh siad i luighe annsin. Rinneadh sreadóg do’n
senior member (history)
2021-06-04 20:21
approved
rejected
awaiting decision
Comháirle an Bhacaigh.
Bhí sean bhean agus sean duine ann aon uair amháin agus bhí inghean amháin aca. Ins an deireadh pósadh í ar bhuachaill óg. Nuair a shuidheadh siad isteach ag a gcuid ní íosadh an sean-duine ach cupla greim go n-éireochadh sé arais. Bhíodh náire ar an bhuachaill suidh ag an tábla i ndiaidh an t-seanduine agus ní bhíodh leath a sháith ithte aige. Ins an deireadh bhí sé cailte leis an ocras. Lá amháin bhí sé ag siubhal amuigh agus casadh fear air. D’fhiafruigh an fear de caidé a bhí air nó nach sin an chuma a bhí air nuair a chonnaic seisean i roimhe é. D’innis an buachaill dó an sgéal ó thús go deireadh nach rabh sé ag fághail leath a sháith bidh le h-ithe. “Bhal, arsa an fear rachaidh mise ‘na bhaile
senior member (history)
2021-06-04 20:18
approved
rejected
awaiting decision
na bhfuighfeadh sé an baile a bhaint amach an oidhche sin.
Creideann na daoine go fóill gurbh iad na ‘daoib, daoine beaga a tháinig air agus go raibh siad i gcuma seideáin sídhe - cionnus go raibh se ag cainnt ortha.
Bhí fear ag spealadóireacht i gcuibhrinn féir ar amharc na beinne agus tráthnóna chonnaic sé í ag fosgladh agus seideán ag teacht amach agus ag brúghadh an féir síos go dtí’n talaimh agus aníos ni thiocfadh sé.
Siabadh an fear ar bhárr na gaoithe agus ar siubhal leis agus char mhothuigheas iomrádh ni ba mhó air. Rinneadh seo air cionnus gur ghearr sé crann cuilinn a bhí ag fás amach as an bheinn agus rinne sé crann speile de agus bhí sí ‘na láimh aige ‘san am ar tugadh as é.
Lá thar na bhárach bhí an crann ag fás as an bheinn arais.
senior member (history)
2021-06-04 20:17
approved
rejected
awaiting decision
D’innis an fear do. Tamaill ina dhiaidh sin dubhairt an sagart “tá sin agus go léor aca” Daoine beaga a bhí ann a cheann nuair a dubhairt sé (siad). Ní rabh de sin ach sin phill an fear in na bhaile agus tiómáin an sagart leis. Bhí go maith agus ní rabh go h-olc, ba ghoirid go dteachaidh sé ag éirigh dorcha agus go dteachaidh an oidhche a thuitim. Bhí sé chóir a bheith dorcha nuair a bhí an sagart ag dul siar ag na “Beannaibh Buidhe” agus ba annsin a mhothaigh sé an ghaoith mhór mar bhéadh “seidéan sídhe” ag teacht na dhiaidh. Tharraing sé suas agus sheasuigh ach ní rabh i bhfad na sheasamh nó shiábh an ghaoith amach ó’n bhealach mhór é agus siar fhríd an caorán leis an bheathach carr agus deireadh. D’obair
senior member (history)
2021-06-04 20:16
approved
rejected
awaiting decision
E. Beinn na Bróine
Tá beinn taobh thuas de thigh ‘s againne in Eadar Dhá Bhaile a dtugtar “Beinn na Bróine” mar ansin uirthí. Deirtear go bhfuil sí uasal agus i bhfad ó shoin go gcualthas na daoine beaga ag ceól agus ag cainnt istigh inntí. Fosta deirtear go gcualthas bróinteóireacht ag dul chun tosaigh inntí, agus is uaidh sin a fuair sí a h-ainm.
Lá amháin tá gearr tamaill ó shoin bhí sagart i dteach ar an bhaile ‘s againne ar stáisuín agus nuair a bhí sé imtheacht chuaidh fear an toighe leis giota ar an charr.
Ní raibh gluaisteán nó dadadh mar sin ann ‘san am agus mar sin de beathach agus carr a bhí leis.
Nuair a tháinig siad fhad leis an bheinn seo d’fhiafruigh an sagart c’ainm a bhí uirthí.
senior member (history)
2021-06-04 20:15
approved
rejected
awaiting decision
an sagart leis agus thoisigh sé ag urnaighe os cionn na h-eascoine. Ba ghoirid gur thionntuigh sé isteach i na fhear agus d’innis dóbhtha go rabh an cnoc aige rith a shaoghail agus nach leigfeadh an deiseacht dó é a chaitheamh agus gur sin sin a Phurgadóir an cnoc a choimhéad go dheireadh an t-saoghail. D’innis sé den fhear gur sin an rud ceadhna a bhéadh le deánamh aige-sean mar n-áthrughadh sé. Acht d’áruigh sé. Dubhairt an sagart leis gur mhór an gar dó gur chuir sé an t-uisge coisreachta air fhéin.
Fuaras A. B. C. D. E. ó Mághnus Ó Dálaigh. Séoladh: Eadar - Dhá - Bhaile, Dubhchoraidh. Tír - Chonaill.
Aois: Tuairins. Trí scór bliadhain. Fuair seisean na sgéalta seo ó a athair - Aodh Ó Dómhnall a fuair bas ‘san bliadhain 1927 ar aois ceithre scór go leith bliadhain dó.
senior member (history)
2021-06-04 20:14
approved
rejected
awaiting decision
D. Árd an Chró agus Ailt an Óir
Tá árd agus ailt soir áit éiginteach ar chnoc “Eadar Dhá Bhaile” a bhfuil “Árd an Chró” agus “Ailt an Óir”. Deirtear go rabh cró ag fear i mullaigh an áird agus fear ceithearach cruaidh a bhí ann. Bhí chnoc mór óir aige agus bhí sé comh cruaidh agus ní sgarfadh le dadaí. Oidhche amháin bhí brionglóid aige agus chonnaic sé go rabh cnoc óir curtha san ailt. D’éirig sé ar maidín agus dubhairt sé le na mhnaoi go rabh sé ag dul dá thocailt amach. D’iarr sise air an t-uisge coisreachta a chur air fhéin sul a dtéigeadh sé amach. D’imthigh sé leis annsin agus ba ghoirid go dtáinig sé ar chnoc an óir acht bhí eascan nimhe casta thart ar. Chuaidh sé chuig an t-sagart annsin agus d’innis sé dó. Tháinig
senior member (history)
2021-06-04 20:13
approved
rejected
awaiting decision
Sean-fhocal: “Is fearr a bheith istigh ag amharc amach nó amuigh ag amharc isteach.
2. Théighid gealach an tSathairn trí h-uaire ar mire.
senior member (history)
2021-06-04 20:12
approved
rejected
awaiting decision
a sheachnadh in-am an droch shaoghail agus go dtáinig naimhde na dhiaidh agus é go díreach i lár léigheadh an Aifrinn ar leic mhóir ag bun na beinne. Deirtear go dtáinig néal dubh dorcha thart fá’n áit, gídh go raibh solus na maidne ag soillsuighadh thart fá’n t-sagart.
Tháinig dalladh radharc ar na saighdiúraí agus d’imthigh siad leó.
Ó’n lá sin go dtí an lá atá indiú ann tá lorg lámh an t-sagairt le feiceáilt san leic.
“Beinn an t-Sagairt” agus “an Altoir” atá mar ainm ar an áit.
senior member (history)
2021-06-04 20:11
approved
rejected
awaiting decision
C. Beinn an t-Sagairt.
Tá beinn mhór idir dhá loch amach soir ó’n Chúl Bhúidh agus deirtear go rabh sagart ar
senior member (history)
2021-06-04 20:10
approved
rejected
awaiting decision
fosda agus chuir sé tón i gcuinneóig leis agus is iomdha maistreadh a bualadh san chuinneóig agus ní tháinig aon ghreim ime ariamh air an bhainne. B’fhada gur smaoitigh siad ar an chinéal tóna a bhí inntí. Fuair siad clár san t-siopa annsin agus bhí neart ime ní ba mhó aca.
Na gamhna a ceangladh ar na stacaí níor éirig siad mór nó ramhar aríamh, ach bhí siad tinn dar nach aon lá agus bhí siad ag fághail bháis ar fad go dtí san deiread gur caitheadh amach na sthácaí. Annsin bhisigh siad leobhtha.
senior member (history)
2021-06-04 20:09
approved
rejected
awaiting decision
caitheamh cloch air. Bhí méarogaí ag feadalaigh fá na chluasaibh agus fá na shúile agus cuireadh buil bocht air. D’fobhair nach mbainfeadh sé an baile amach slán go deó. An oidhche ceadhna nuair a chuaidh sé a luighe san bhaile thoisigh an tormón agus an rud fán teach. Comh luath agus tháinig an lá d’imthigh sé fhein agus duine éiginteach eile gur fhág sé arais na crainn uilig agus annsin níor mhothuigh sé dadaidh.
Bhí fear ar an bhaile sagainne agus rinne sé stól as crann mór a gearradh san bheinn. Oidhche amháin bhí sé na shuidhe chois na teineadh agus tháinig gaoth mhór isteach fríd an teach. Brúigheadh isteach fríd an teine é agus d’imthig an stól agus ariamh nó níos mó ní fhacaidh sé an stól.
Ghearr fear eile crainn ann
senior member (history)
2021-06-04 20:08
approved
rejected
awaiting decision
“Beinn Mhór” mar ainm uirthí. Deir an saoghal gur áit uasal í agus duine ar bith a tháinig thart an bealach sin go h-án-tráthach san oidhche cualaidh sé ceól agus fidileóuteacht agus cainnt istoigh inntí. Fad ó shoin ghéarr fear cuid mhór crann san bheinn seo agus thug na bhaile iad. Oidhche thar na bharach bhí sé ag airnéal agus bhí aige le siubhail thart léithí. Nuair a bhí sé ag teacht na bhaile ní céol no seinim nó spórt a chualaidh sé acht tháinig rudaí éiginteach air agus toisigh dá bhrúghadh gach h-uile bhealach mar bhéadh liathróid ann. Ní fachaidh sé duine nó dúilach acht bhíthear dá chaitheamh in-áirde mar sin agus ní rabh dul aige an baile a bhaint amach nó fághail ar shiubhail ortha ar dhóigh ar bith. Annsin thoisigheadh ag
senior member (history)
2021-06-04 20:07
approved
rejected
awaiting decision
B. Beinn Mhór
Tá beinn giota maith soir in-eadar dhá bhaile agus tá sí milltineach mór árd clochach agus creidimh gur sin an fáth a dtugtar
senior member (history)
2021-06-04 20:06
approved
rejected
awaiting decision
in-ann an droch shaoghail agus go dtáinig náimhde na dhiaidh agus b’éigean dó léimint leis an bheinn. Tá lorg crudhtheacha an bheathach capaill san chloich atá shíos faoi’n bheinn. Deirtear fosta gur shleamhain an leac amach as a h-áit agus go bhfacaidh an sagart áit síos. D’imthigh sé síos agus chuaidh an námhaid tharais. Annsin d’fhosgail an arais agus tháinig sé amach agus ní bhfuair an námhaid greim ariamh air.
senior member (history)
2021-06-04 20:06
approved
rejected
awaiting decision
A. Beinn an t-Sagairt
Tá beinn mhór idir dhá loch amach soir san chnoc ó’n Chúl Bhuidhe agus deirtear go rabh sagart ar a sheachtnadh
senior member (history)
2021-06-04 20:05
approved
rejected
awaiting decision
amháin chuaidh sí suas bealach bhaile na Finne leis agus casadh fear beag ruadh díthe. Chuir an fear ceist “caidé bhí ar an pháiste? h-innseadh do agus arsa seisean. Gabh bealach Leitir Ceanainn anois agus tcífidh tú tobar beag comhgarach do chloich agus abair cúig phaidir agus cúig Abhé Mairia trí h-uaire ag an tobar.
D’imthigh Maighréad agus thug léithí an leanbh. Dubhairt na paidreacha agus leigheadh an leanbh. Ón lá sin go dtí an lá indiú tá an tobar annsin “Tobar Turas Táile”
senior member (history)
2021-06-04 20:04
approved
rejected
awaiting decision
Tobar Turas Táile.
Bhí gabha ar an Dubhcharraidh tá trí scór bliadhain ó shoin darbh ainm do Niall Ó Dochartaigh. Bhí sé pósta acht fuair an bhean bás ag fágailt triúir cloinne na diaidh. B’éigean do Niall sean-bhean - Maighréad Ní Mhaoinagail d’fástughadh leis an teach a chongbhailt. Bhí droch aicíd ar an leanbh a ba óige agus gach tráthnóna théigheadh Maighréad amach ag siubhail leis. Tráthnóna
senior member (history)
2021-06-04 20:03
approved
rejected
awaiting decision
Bhí siad seo go maith san t-saoghal agus i rith an gheimhridh i gcomnuidhe gheobhtha an t-sráth bán le caoiribh. Agus is ó sin a fuair an baile an t-ainm Sráth na g-Caorach.
senior member (history)
2021-06-04 20:02
approved
rejected
awaiting decision
“Srath na g-Caorach”
Bheirtear Sráth na g-Caorach ar an bhaile bheag atá eadar an Cuimín agus Doire na n-Easbol. I bhfad ó shoin bhí an Sráth rannta in na dtrí chuid ag theaglach amháin - Chlann Mhaonagail.
senior member (history)
2021-06-04 20:01
approved
rejected
awaiting decision
Cró Mhichéail Liath.
Bhí fear ar an bhaile seo Sráth na Sagart aon uair amháin darbh bh’ainm do Michéal Liath. Bhí cró beag aige amuigh i bpollán i lár an cnuic in ar gnáthach leis poitín a dheánamh. Níl an cró le feiceáilt anois acht mar bhfuil fhéin tá a ainm le cluinstin go fóill mar tugadh “Cró Mhiceáil Liath” mar ainm ar an phollán.
senior member (history)
2021-06-04 20:00
approved
rejected
awaiting decision
sheadh. Bhuail an eagla Seámus agus ní theachaidh sé dá chomhair. Nuair a bhí an tarbh fada go leór ag stróchadh annsin thug sé dh’iarraidh ar an bhealach mhór. Ba é cloch mhór a bhí ar an taobh thíos den bhealach mhór an chead rud a tháinig i na chasán. Chuaidh sé leith mhíle ar cúl agus tháinic le rusgadh amháin i n-éadán na cloiche. Rinne sé giotaí dí acht mharbhuigh sé é fhéin.
“Cloch Thuill” a bheirtear ar an chloich agus “Cloich-an Tuill” a bheirtear ar an bhaile a bhfuil sé ann ariamh ó shoin.
senior member (history)
2021-06-04 19:59
approved
rejected
awaiting decision
an bhachta. Bhí cró beag toighe agus bóitheach aige istoigh i n-urlár bachta agus ní rabh aon bheathach i na sheilbh ach tarbh agus bearrach. Cé bith mar bhí fuair an bearrach bás agus chur Seámus agus comharsanach de chuid é amach giota ó’n teach. Anois ní thiocfadh le Seámus an tarbh a leigint amach leis fhéin. Tráthnóna amháin nuair a d’éirigh an feár gann. Leig sé amach thart fan teach é. “Tuill” a béarfadh sé ar an tarbh agus tráthnóna tháinig sé amach a cuartughadh an tairbh. Sgairt sé air acht leig an tarbh búithre mire as.
Fuair Seámus bata agus d’imthigh ag rith. Smaoitigh sé go mbféidir gur boladh fola an bearraigh a mothaigh sé agus go dteachaidh sé ar mire agus ar ndóighe ba
senior member (history)
2021-06-04 19:58
approved
rejected
awaiting decision
Seámus an Bhachta
I bhfad ó shoin nuair nach rabh mórán ag cur buadhartha ar chuid de na sean-daoinibh atá san áit seo anois, bhí fear ar an taobh i bhfós den
Cuimín ar b’ainm do Seámus
senior member (history)
2021-06-03 09:37
approved
rejected
awaiting decision
Shaoil siad go raibh Diarmud glan ar [mine]? agus ba mhian leo é a chaitheamh amach as teach an phobuil agus as an Órd ‘san am ceadna.
Acht ! iongantas na n-iongantas caidé chonnaic siad ac an Mhaighdean Mhuire teacht anuas ón altóir agus le fá i thim a gúna ag triomughadh an t-allus a bhí ag tuitim go trom ó aghaidh a cleasaidhe féin. Thuig siad an t-iomlán níor díbrúighadh an cleasaidhe agus ag pilleadh doibh dubhairt an tAbb. “Is beannuighthe lucht an déagh - chroidhe, cídhfídh siad Dia”.
[Críoch]
senior member (history)
2021-06-03 09:36
approved
rejected
awaiting decision
fríd a chuid cleasuidheachta go minic.
Tháinig athrú iongantach air d’imthigh an gruaim agus an bhrón mar i mthigheann ceo na [genoc]? roimh deallrughadh na gréine. Ní raibh osna ná mairgne le cluinstin níos mó.
Chonnaic na bráithre an t-athrughadh iongantach seo, acht níor thuig siad é. Níor thuig Maighistir na Noibhíseach, geur chúiseach mar bhí sé, níor thuig an Tighearna Abb acht oiread. Leis an cheist do réidhtuí cuiread coimhéad ar Chleasaidhe bocht na Maighidine Muire.
Lá amháin dá (réir) raibh sé ag cleasaidheacht tháinig an Tighearna Abb agus Maighistir na Noibhíseach go doras toighe an phobail, agus ag dearcadh fríd poll na h-eochrach chonnaic siad Diarmud cóirighthe i gculaith ghlas, ‘na sheasamh ar a lámhaibh a dhá chois ináirde agus é ag cleasaideacht go dicheallach leis na liathróidibh copair agus na scianaibh.
senior member (history)
2021-06-03 09:35
approved
rejected
awaiting decision
coimirce na Maighdine Muire agus ‘na dhiaidh sin táim mar a dubhairt an Tighearna Abb gruamdha, brónach mio-shásta. Ó! Caidé a deánfas mé”? Agus ag smaoituí go tobann ar an mhála ghlas; ar na liathróidibh chopair agus ar na sgianaibh dubhairt sé ós árd - “Tá fhios agam”. “Tá fhios agam”. Tá fhios agam anois caidé a dheánfas mé. Dheánfaid mé cleasuidheacht in onóir na Maighdine Muire. Chá dtig liom níos mó a dheánamh, sin mo dhícheall agus dár ndóigh béidh sí sásta le sin.”
Leis an déag rún seo a coimhlíonadh choiméad sé go maith go bhfuair sé na braithre uilig i gcionn oibre.
Chóirigh sé é fhéin san chulaith ghlas thóg leis an mála agus suid síos é go teach an phobail. Dhruid sé an doras go faithcilleach agus os coinne altora na Maighdine Muire, chuaidh fhríd a chuid cleasuidheachta mar ba ghnáthach leis sul a dtáinig sé chun na mainnistreach. Thóg seo cian trom d’a chroidhe. On lá sin chuaidh Diarmud
senior member (history)
2021-06-03 09:34
approved
rejected
awaiting decision
Seal gearr o shoin bí bráthair annseo comh maol an bhfiosach ‘s nach dtiocadh leis Urnaighe an Tighearna d’Foghluim ‘Sé dtiocfadh leis do rádh -
“Ave Maria, Ave Mária” agus ó mhaidín go h-oidhche bhí sé i dtólamh ag rádh “Ave Maria”, “Ave Maria”.
Fá dheireadh fuair sé bás. Cuireadh san roilig sin amuigh é. Lá thar na bharach bhí cúig [lile]? gléigeala ag fás ar an uaigh nua-dheánta agus ar gach lil sgríobhtho le litreacha oir, na focla “Ave Maria”. Imthigh leat anois agus deán do dícheall chumh Glóire Dé agus onóra na Maighdine Muire.
Chuaidh Diarmud mio-shásta go leór go dtí a sheomra. Annsin leis féin thosuigh sé ag leár - smaoineadh go domhain ar sgéal an bhráthair nach raibh ábalta oiread ‘s urnaighe an Tighearna d’fóghluim. “Níl mise comh maol daill sin go h-iomlán. Tá fhios agamsa (mo) (chuid) m’urnaighthe (uilig) go maith agus abraim í gach lá.
Níl lá nach gcuirim mé fhéin faoi
senior member (history)
2021-06-03 09:33
approved
rejected
awaiting decision
Noibhíseach a bheith ag cainnt le Diarmud. Ar an ádhbhar sin tugadh i láthair na Caibidile é, mar a d’órduigh an Tighearna Abb. “A bhráthair dhílis” ar sé “caidé seo a cluinim. Cad fáth bhfuil tú cómh gruamdha, brónach, tostach ‘s tá tú”? “Ó tá” arsa Diarmud, “tCím gach bráthair annseo ó’n té is aoirde anuas i gcómhnuidhe gnoitheach ag moladh dé agis ag tabhairt onora dó’n Mhaighdin Mhuire. tCídhim bráthair ag scríobhadh leabhair; bráthair da n-órnú, bráthair ag cumadh dán diadha; bráthair ag deánamh sean amóra; bráthair ‘na tháilliúr; bráthair ‘na ghreásaidhe; bráthair ‘na shaor; br. ‘na chócaire; céard fa leith ag gach bráthair; - seo mise amháin in bhur measg gan céard ar bith. Faraor geur! Is mé an bráthair gan úsaid.
Faraor; níl maith ar bith ionnam! “Tóg suas do mhisneach arsín Tighearna Abb. Ní h-amhlaidh atá. Níl tú comh dona sin ar fad. Deán é do dhícheall; is leór sin, acht deán é in onóir na Maigdine Muire.
senior member (history)
2021-06-03 09:32
approved
rejected
awaiting decision
geur agus éisteacht fíor-mhaith ag Maigistir na Noibhíseach. Chuaidh sé go h-imnidheach annsoir an Tighearna Abb ag rádh (annsoir an) “A Thighearna Abb an dtug sibh fa deara an dóigh atá bráthair Diarmud ag dul ar agaidh le tamall. Níl sé mar ba ceart do bheith.
Tá athrughadh iongantach air nach bhfuil ann mo shásamh. Tá sé ag dul thart ‘na cheolán ag mairgnigh sag meabhrughadh go brónach. Níl fhios agam caidé is ciall do. Cha raibh a leithid ariamh faoi mo chúram.” “Níl faill agamsa arsa’n Tighearna Abb bheith ag dearcadh ar gach bráthair fá leith. ‘Sé do ghnoithe-se na Noibhísighe do choiméad. Labhair le bráthair Diarmud. Thabhair comháirle a leasa do marts feasach duit-se agus mara ndeánfaidh se do chomháirle mar is dual do noibhíseach a dheánamh tabhair i láthair na caibidile é.”
Rinneadh mar a n-órdiugheadh. Acht is cosamhail go dteachaidh a chomháirle isteach i gcluais amháin agus amach ar an gcluais eile.
Ní raibh gar do Maighistir na
senior member (history)
2021-06-03 09:31
approved
rejected
awaiting decision
Chonnaic Diarmud an t-iomláin agus siocar nach raibh sé fhéin in innimh dadaidh de’n séort a dheánamh, thosuigh sé ag meabhrughadh leis fhéin agus ag mairgnigh; “O! faraor geúr, is mé an bráthair bocht gan úsáid. Ó is mé atá gan stuaim, gan stuidéar, gan léighinn, gan fóghluim. Cha dtig liom-sa leabhar a sgríobhadh ná seaninóir a dheánamh chum d’onora-sa á Mhuire Mháthair dar thairg mé grádh mó chroidhe. Cha dtig liomsa an dealbh do dheánamh, nó dán a chumadh. Faraor geur! Is mé tá ainbhfiosach. Is mé tá gan [mhaith],? gan úsáid annseo. Níl tiodlaice ar bith agam-sa faraor.
Is mar seo bhí Diarmud ag mairgnigh agus ag éirighe níos bronaighe ó lá go lá. A Dhiarmuid ba thú bhí eadtrom, aerach, aigeanta an lá tháinig tú ‘na máinistreach. Caidé d’éirigh duith? Cad fáth an t-athrú mór seo?
Cha raibh Maighistir na Noibhíseach gan an t-athrú seo thabhairt fa deara, nó is gnáthach go mbíonn radharc
senior member (history)
2021-06-03 09:30
approved
rejected
awaiting decision
ceithre leomhain ar gárda ag na cosail fáinne solus thart fá na ceann, seacht colamáin ag eiteallughadh ós cionn an fháinne sholuis ag cur i gcuimhne duinn seacht dtiodlaichte an Spioraid Naoimh. In a chuideachta bhí sé ógha le gruaig d’ór bhuidhe ag tuitim chun talaimh - umhlacht, ceannsacht, críonnacht uaigneas, ómos ógacht. Ag na cosaibh dhá dheilbh aingil comh geal le sneachta na genoc agus iad ag guidhe go cráibh - theach. Ar an leathanach os coinne seo taisbeanadh easumhlacht ar gcéard sinnsir agus an díbruighadh as an ghárraidhe. Mar sin de bhí le feicilt ‘san am ceadhna tuitim tubaisteach agus fuascladh líonmhar an chinid daondha. Bhí fílí ag cumadh dán in onóir na Maighdine Muire bhí bráthair ina ghréasaidhe; bráthair in a tháilliúr; bráthair in a saor-cloiche; bráthair in a saor-adhmuid; bráthair in a fhígheadóir; bráthair in a chócaire; céard fá leith ag gach bráthair; agus gach bráthair sásta leis fhéin agus le na chéard.
senior member (history)
2021-06-03 09:25
approved
rejected
awaiting decision
noibhíseach. Thug maighistir na Noibhíseach é go dtí an seomra beag a leagadh amach dó, dubhairt leis codhladh go suaimhneach go maidín.
Lá thar na bhárach chuirDiarmud an culaith glas agus an mála i leath-taobh go cúramach. Tháinig anuas in aibid máinaigh - crith cos agus lámh ar mo duine bhocht, agus iongantas an domhain air faoi an mhéid do chonnaic agus choalaidh sé. Chuaidh an chéad lá thart brónach go leór an dara agus an tríomhadh, agus go leór laethe eile mar an gceadhna. Agus do réir mar a chuaidh na laethe thart d’éirigh Diarmud níos mio - shuaimhnighe agus níos mio - shástaighe leis fhéin.
Chonnaic sé na braitre uilig i gcionn oibre ó an Tighearna Abb go fuí an té b’ísle san Mainnistir.
Bhí an Tighearna Abb ag scríobhadh leabhair; bráthair Serapim da n-áith - scríobhadh. Br: Pól da n-órnúghadh agus dá soillsuighadh. Ar an leathanach seo chum sé iomaighe na Maighdine Muire ‘na suidhe ar Ríogh - chathaoir
senior member (history)
2021-06-03 09:24
approved
rejected
awaiting decision
smaoinigh ina chroidhe ar dhéag mhian agus simplidheacht Diarmuda agus geár - cúiseach mar bhí sé chonnaic sé i bpearsain an chleasaidhe brígh na Scríbhínn Dhiadha adeir:- “Siothchan ar thalaimh do lucht na déag - thola”. Ar an ádbhar sin dubhairt sé -“A chara, tar liom-sa, gheobhfar aith duit shan mainistir imeasg na mbráthar”. An Te thréoruigh Naomh Máire go fásach na h-Eígipte chuir sé mise chugat-sa le do thréoruigh ar casán do shlánuighthe - Tar liomsa agus bí in do bhráthair bhocht de Órd Naoimh Phroinnsias mar mé fhéin”. “Maith go leor arsa Diarmud, in ainm Dé agus faoi coimirce (na) a mháthair Bheannuighthe rachaidh mé leat”. Agus chuaidh.
Ba ghoirid go raibh siad araon ag geaftaí na mainnis - treach ; chuaidh siad isteach. Sgairteadh ar an Tighearna Abb agus ar Maighistir na Nóibhíseach.
Mínuighadh na gnoithe dóibh, agus fuair Diarmud áit imeasg na
senior member (history)
2021-06-03 09:22
approved
rejected
awaiting decision
caidé tá tú ag rádh”. “Bíodh fhios agat nach bhfuil slíghe beatha ar bith níos feárr nó níos aoibhne nó beatha mánaigh. Oidhche agus lá atá muid ag mobadh dé, ag tabhairt onora do’n Mhaighdin Mhuire agus do na Naomhaibh. Go dearbhtha is siór chéol molta dé beatha an Manach”.
“Gabh mo leith-sgéal arsa Diarmúd, a [dhiniughun]? gur bhreág aoibhinn do bheatha, gur dheas do shaoghail - chomhair a bheith comh deas le mo shaoghal fhéin. Tá aibid donn ort-sa, ceann glas orm-sa, agus mála ar iomhcur linn araon. Deir tusa do phortus gach lá. Abrain-se mo phortus beag fhéin gach lá in onóir na Maighdine Muire. Faoi na coimirce agus faoi na brat suibhlaim na bailte móra ó Dhún na nGall go Corcaigh agus is maith an aithne atá in gach baile ar Diarmud cleasaidhe bocht na Mhaigdine Muíre. Acht amháin mó chéard fhéin is í do chéard-sa a b’fearr liom”
D’éist an bráthair go tostach,
senior member (history)
2021-06-03 09:20
approved
rejected
awaiting decision
cuartughadh didine oidhche nuair a casadh seanduine bocht liath air, clúduighthe in aibid donn, crios bán ceangailte fa’ na chorp, cochall as a cheann. Féasóg fada liath ag sguabadh le gaoith, agus mala ar a mhuin. Bheannuigh Diarmud dó go miúnte. Níorbh fhada gur thosuigh siad ag comhrádh. “A thaistealaigh macanta” arsa an mánach “cad fath a bhfuil do chulaith ghlas ó bhárr do chinn go bonnaibh do chos”? “Nach iongantach an t-éideadh atá órt? Caide án seórt duine thú? An de’n t-saoghal seo thú? no cia as a dtáinig tú”? “Táim mara tcídh tú,” arsa Diarmud. Sé Diarmud m’ansin; Is de’n tsaoghal seo mé. Rugadh agus baisdeadh mé in Dún na nGall. Is cleasaidheacht mó chéard. Is deas aoibhinn sóghach an céard i. Ní shílim go bhfuil céard nó slíghe beatha níos fearr le fághail”
“Tabhair aire, a chara mo chroidhe” arsán mánach. “Tabhair aire
senior member (history)
2021-06-03 09:19
approved
rejected
awaiting decision
leis an diabhal.
Ní raibh Diarmud tugtha do Dhiamhasla ná domionnaibh móra. Suid as nach raibh bean do fhéin aige, níor shanntuigh sé bean a chomharsan. Go deimhin dearbhtha ní raibh sé cionntach i bpeacadh na colna. Níor grádhuigh sé an olachán acht [congh]? beag as ghrádhuigh se an té a dhíol é. Cibé d’ól sé ní raibh sé ariamh ar meisge. Duine fúintach creasta do beadh é, grádh agus eagla Dé in a chroidhe agus cráibheacht mhór dón Mhaighdean Mhuire, Gach maidín i dTheach an phobail ar a ghlúnaibh ós coinne iomhaighe na Maighdine Muire dubhairt sé as ceart lár a chroidhe an urnaighe seo “A Mhaighdeán Bheannuighthe, a Mháthair mo Shlánuightheóra, choineád mé ón an uile smál peacaidh gur toil le Dia an bás do chur chugam. Agus nuair atá mé marbh athchuingin ortsa a Bhainrioghán ghlórmhar solus siórruidhe na Flaithis d’fághail do mó [aidain]? bhocht”.
Tráthnóna amháin le clap-sholas agus an fearthainn ag tuitim go [trou]? bhí Diarmud lubtha, crom faoi mheadhachan an mhála ghlais ag siubhal leis ag
senior member (history)
2021-06-03 09:18
approved
rejected
awaiting decision
Go tobann cha raibh sgian fhéin le fheicilt, acht amháin Diarmud ag cruinniú ceatha píghinneacha ina hata ghlas. ‘Na dhiaidh sin agus uile cha raibh mórán saidhbhris ag Diarmud; thug sé a bheatha i dTír le allus a mhalaidhe agus d’iomchur go foighideach níos mó na a chuid ranna den phionós a thuill eastimhlacht ár gcéad athair Ádhbha.
Ta teas na gréine agus solasan lae riachtanach ag an chrann le bláth agus toradh a thabhairt. Tá an dá nídh ceadhna riachtanach do’n chleasaidhe nó gan iad ní thig leis oibruighadh.
Mar sin de bhí Diarmud in dubhlaidheacht na bliadhna mar crann gan duilleabhar - beagnach marbh. Acht go [sunplidhe]? sónntach fhulaing sé an t-iomlán go foighideach.
Chreid sé go daingean ina bhí an saoghal so cruaidh go mbéadh ceart agus cothroin le fághail ‘san tsaoghal eile.
Thug seo uchtach mór do.
Ní raibh sé cosamhail le [ruagaisí]? reatha eile ag díol a n-anamaibh
senior member (history)
2021-06-03 09:17
approved
rejected
awaiting decision
glas ar an t-sráid budh ghnáthach leis brat-urláir beag glas a spréadhadh faoi na chosaibh, agus na famaraidhe coirneil agus an aos óg do cruinníughadh le óraid greannmhar d’fhóghluim sé fhéin ó sean - chleasuidhe eile gan oiread as athrughadh (féin) focail amháin, agus é ag comhthromúghadh pláta stáin ar bhárr a shróna rith an ama. Annsin na sheasamh ar alámhaibh agus a dhá chois ann áirde, chaith sé suas ‘san aer na sé liathróidí copair agus chongbhuigh ‘san aer iad le na shálaibh gan oiread ‘s ceann acu leigint chun talaimh.
Le preabadh na súl ní raibh fhios cá dteachaidh siad na sgiobadh as amharc iad, gan mothughadh agus ní raibh le feicilt ach Diarmuid bocht lúbtha mar fonnsa a dá sháil buailte ar chúl a mhuinéil agus na sgian ag léimnigh aníos agus síos, anonn agus anall thart timcheall mo chleasaidhe bhoicht.
senior member (history)
2021-06-03 09:16
approved
rejected
awaiting decision
Cleasuidhe Bocht na Mhaighdine Muire.
In aimsear Aoidh Ruaidh, Prionnsa Thír - Chonaill, bhí cleasuidhe bocht darbh ainm Diarmad ‘na chomhnuidhe i gCeanntar Dhúin na nGall. Is duine gasta an cleasuidhe. Gasta le na lámaibh, gasta le na chosaibh, gasta le gach uile bhall dha chorp. Cóirighthe i gculaidh ghlas, idir casóg, brístidhe, stocaidhe, go fuí an hata le cleite mór glas i n-áirde mála glas ar a dhruim agus ins an mála bhí sé liathróididhe [copau]? duisín sgeana, agus móran mion-neitheadh eile a bhain le na cheard.
Budh ghnáthach leis an chleasuidhe seo a bheith dul thart ó bhaile go baile ag taisbeanadh a choda luath lámhachta. Ar theacht dó go baile mór lá aonaigh ná margaidh, is mar seo rachadh sé i gcionn oibre- ag caitheadh síos an mála
senior member (history)
2021-05-31 21:12
approved
rejected
awaiting decision
A pattern is held on 1st Sunday in May near at hand at the "Cross" but there are no rounds ever there. It supplies the whole neighbourhood with water. Tom Brosnan (born 1846) of Ballynahinch says he heard this well called some name as "Tobar a neaon keen" (an aoinchuin? éincaoin). He never heard of any rounds paid there. He believed that people used be only "maying" there i.e. dancing, drinking, arguing, fighting.
The influence of the Blennerhassetts may have secularised or anglicised the "Patron" idea. Tom got the strange name above (which he is not sure of) from his father.
Tralee sent great crowds to the "Patron". Formerly they brought a hobby-horse with them which used take away persons caps. Town and country often fought here. The towns-women brought with them alcoholic drink for sale. After the "Patron" the best tree in the demesne used to be given to the townsmen till the present occupiers time. When Blennerhassett opened his demesne for the Patron Day - the people were taken away still further from the road and well. The road at Tobar Rí an Domhnaigh is only ordinary width and is not suitable for a great concourse of people. Hence presumably the reason why in the 1st instance
senior member (history)
2021-05-31 21:05
approved
rejected
awaiting decision
the crowd moved to Cathair Bhrioghadh cross, and forgot the well (cross and well are about only 100 yards apart).
In "King's Kerry" (p.126) we read that about 1860 the Tralee people used visit the "Patron" at Ballyseedy, mentioning also "Tobar na Molt" (Ardfert) and "Baile na Girach" (Lixnaw) both of which have holly wells. By Ballyseedy he means Cathair Brioghac Cross - which is also always so miscalled. No one ever now associates the May Day assembly with the well called "Tobairín". Hence value of King's evidence corroborating my theory. Joyce says the wells called "Tobar Rí an Domhnaigh" were so named because they were visited on a Sunday. I suspect this strange title is rather a pun on some old Pagan name such as "Tobar Rí an Domhain". Locally this well is called "Tobairín" Probably the Domhnaigh was dropped.
At Baile Mhic Phiarais, in Jn. W. Daly's is Tobar Riogh an Domhnaigh (the well of the king of Sunday). People translate it Sunday's Well. There are two very large and active Springs here- sending a big "caol" to Abha na Mainge about a quarter of a mile off. Mary Carmody who married into the townland in 1860
senior member (history)
2021-05-31 20:57
approved
rejected
awaiting decision
says that there were never "rounds" made at the well but that there is a cure in it. Old people used like to take it fasting with some of the cress growing in it. They often took water from it in the coal of the night.
There is a well at Ballincullig in John Leen's land. There were no rounds there for generations. Every passer-by leaves some rag or something on the bush. A girl will even leave the tassel of her shawl if she has nothing else. It is called "Crann an Tobair" (tree of the well) by the people. Soppers called it "Tobar na gCoin", (pronounced as Irishword) - said to be so named in maps. There were plenty rags on the white thorn tree at the bush in olden times. John Leen closed it in 1915 and made a drain from it but he was later glad to re-open it. Would "Crann an Tobair" be "Coroinn an Tobair". Perhaps "Tobar na nGean" would be "Tobar na gCeann". The name of a holy well in a townland under the Paps is "Lios na gCeann" in Rathmore Parish.
At Baile Uí Aodhagaín in Jerry Connor's (1846 - 1926) is "Tobair na Coróine - Rosary Well.
Mrs. Jude Connor of Maglass heard there used be rounds made there but never saw them made.
senior member (history)
2021-05-31 20:48
approved
rejected
awaiting decision
In Lar Keane's in Craig is St. Brendan's Well. It's correct name is "Tobar Uaimh Bhréagdháin. Wm. Keane (born 1868) saw rounds made there by women - old and young - as late as 1890 to 1900 and of course earlier. He mentions the names of two women as being the greatest visitors of the place. Raised bank - round well is about 1 1/2 ft. high. Rags used be left on the little fence by people paying rounds. Wm. Keane thinks the days for making rounds were May Eve, May Day and perhaps June 24th (Dates for paying rounds at Wether's Well" in Ardfert are the Saturdays before May 1st, June 24th and Michaelmas - June being the biggest concourse). One of Keane's cows was drowned in the well - about 1850. She fell in head foremost and could not pull herself out. After this many stones were thrown into the well to make it more shallow.
The local tradition about this Holy Well is now wearing very thin, and in another generation may be forgotten. Hence this elaboration. Writing in 1841 John O'Donovan goes out of his way to say that there was no Holy Well in the district.
senior member (history)
2021-05-31 20:41
approved
rejected
awaiting decision
Faill Dearg (Red Cliff) Well is in Nohoval in Richard Burke's Land. (Seán (Taidhg Óig) Linehan (1845 -1910) saw rounds made there. So he told Tom Flynn (born 1897) - of Baile Breathnac - 20 years ago. These rounds were before 1860. There is fine water in it - second only to Curaheen (Tralee Water supply) in an Analysis Test. Tom Flynn's father , Maurice, says Seán never told him the well was holy. He would have told him if it were. Tom Flynn is not sure whether Shane (Taidhg Óig) Linehan heard of or saw rounds made at the well. Tom Burke (born 1883) who lives near often heard of sick people sending for water of the well for cure.
If any river of Ireland were likely to be worshipped it should be the Leha with the mysterious underground passages and caverns of one of its tributaries. But no evidence of worship is available (Except the name Leha is a corruption of Lough Ledad as the Lee of Tralee certainly is) The most likely place of worship would be at the cross where the Kilquane afterwards goes south from our northern ancient road. Here, 12' below the surface of the ground the underground river shows itself for about 10' and then disappears again.
senior member (history)
2021-05-31 20:25
approved
rejected
awaiting decision
There is no tradition of reverence for the place. This hole at the back of the creamery is called "Poll a' thóirt". It means "of the thirst". Anything thrown in there is swallowed up. It should really be "Poll a' tarta" (The hole of the thirst). So says Tom Brosnan (born 1846) of Ballynahinch. Others said it was "Poll a' tho-irk, but they were young persons. However, the name Poll a' tho-irk (Poll a’ tSúghraich) is universal. Perhaps the older people disliked the name for some reasons.
senior member (history)
2021-05-31 20:09
approved
rejected
awaiting decision
[-]
senior member (history)
2021-05-31 20:09
approved
rejected
awaiting decision
caithte aige ar an sgoil, agus annsin ní rachadh sé an triomhadh lá.
Chuaidh sé amach a bhriseadh na gcloch arís. Tháinig an cárr thart ag cuartú an airgid. D’fhiafruigh siad dó, an bhfuair sé airgead ar an bhealach tá cupla lá ó shoin agus dubhairt sé go bhfuair sé mála mór airgid. “Cá’r fhág tú é” ars’an tiománuidhe “Ó” thug mé do mó mháthair é, agus tá sé shuas sa teach aici”. Suas leo uilig chun tighe agus isteach leo. D’fhiafruigh de’n mháthair an bhfuair sí mála airgid lá fá dheireadh. Dubhairt sise go bhfuair sí mála airgid an lá sul a deachaidh an fear a bhí ag briseadh na gcloch ‘na sgoile. D’imthigh na fir leo ag rádh gur amadáin a bhí sa bheirt.
senior member (history)
2021-05-31 20:08
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal an Ghasúir Óig
Bhí fear ann am amháin, nach raibh aige acht a mháthair. Lá amháin bhí sé ag briseadh cloch ar thaoibh an bhealaigh mhór. Chuaidh cárr thart agus thuit rud éigin de. Thóg seisean an beart, agus caidé bhí ann acht mála airgid. Thug sé dó na máthair é. An tráthnóna sin, nuair a tháinig sé isteach ‘un tighe, dubhairt a mháthair leis go gcaithfeadh sé dhul na sgoile ar maidín. Dubhairt seisean nach rachadh duine comh mór leisean na sgoile. Dubhairt sise go rachadh, agus rinne sí réidh ar maidín é. Bhí go maith go raibh dhá lá
senior member (history)
2021-05-31 20:04
approved
rejected
awaiting decision
go h-Ifreann, agus leigeadh isteach é, (mar) annsin. ‘Sé an diabhal an chéad rud a casadh air. “Imreochaidhmid cluichthe” arsa Sean”. agus ma bhainim an cluichthe, caithfidh mé an méid anam as mó pháróiste fhéin atá annseo fhághail liom ‘na bhFlaithis. Bhain Séan an cluichthe. Fuair na h-anamnacha agus chuir Naomh Peadar Fearradh na fáilte rompa uilig.
senior member (history)
2021-05-31 20:04
approved
rejected
awaiting decision
nach bhfuil deifir ort, agus suidh ar an gcathaoir sin”.
Bhí buaidh ar an gcathaoir, dá suidheadh aon duine uirthí, go ngreameochadh sé dí. Shuidh an diabhal agus nuair a bhí an t-am ann le éirigh, ní raibh sé ábalta bogadh. Thosaigh an caoineadh arís. Dubhairt Séan go dtiocfadh leisean tabhairt air éirigh le focal amháin cainnte. “B’fhearr rud ar bith na bheith annseo” arsa an diabhal. “Imthigh leat Imthigh leat, agus nach feicim ar ais a choidhche thú” arsa Séan.
Nuair a bhí Séan ag éirghe marbh aosta, fuair sé bás.
D’iarr sé mála na gcárdaí a chuir sa chomhnair. Ar theacht chun na bhFlaithis dó, ní leigfeadh Naomh Peadar isteach é, mar gcaithfeadh sé uaidh an mála agus na cárdaí. “Mar leigfidh tusa isteach mé tá fhios agamsa áit a leigfeas” arsa Séan ag pilleadh leis síos
senior member (history)
2021-05-31 20:03
approved
rejected
awaiting decision
go dtáinig sé go dtí sgioból i na raibh fir ag bualadh ar bhair. D’iarr sé ortha cupla buille a bhuaileadh ar an mhála.
Rinne, agus bhí siad ag bualadh go raibh na suaistídhe briste aca, an diabhal ag caoineadh leis ar fad.
Dubhairt Séan go leigfeadh sé ar shiubhal é, acht spás seacht - mbliadhan a thabhairt dó. Thug. Nuair a bhí na seacht - mbliadhna istigh bhí Seán ag cur amach eallaidh, agus tháinig an diabhal fhad leis ag rádh, go raibh na bliadhanta thart anois. “Maith go leór” arsa Séaghan acht imreochaidhmíd cluichthe, agus ma bhainim caithfidh tú spás seacht mbliadhan eile a thabhairt damh. Chaill an diabhal, agus fuair Séan an spás.
Ag deireadh na seachtmhad bliadhna, bhí Séan i na shuidhe ag táb-la ag baint na féasóige de fhéin. Isteach leis an dhiabhal “Creidim
senior member (history)
2021-05-31 20:02
approved
rejected
awaiting decision
annseo, go dtógfaidh an diabhal leis mé” ar seisean.
Bhí sé i na sháith de’n t-saoghal i gConnacht, acht bhuail cumhaidh é agus triall sé chun na Rosann go bhfeicfeadh sé a chuid daoineadh muinnteardha. Nuair a bhí sé ag teacht anuas an camhsa céadna casadh an diabhal air, agus dubhairt “d’iarr tú ormsa theacht fá do choinne nuair a bheithfheá annseo an darna h-uair”.
Creidim nach bhfuil deifir ar bith ort”, “imreochaidh muid paca cárdaí” arsa Séan. Chuaidh an diabhal isteach i mála mór a bhí ag Séan, ag cuartú na gcáirdí, agus nuair a bhí sé istigh, dhruid Séan an mála air. D’árduigh ar a ghualainn é, agus d’imthigh go dtí ceardhcha. D’fhiafruigh sé an mbuailfeadh siad cupla buille ar an mhála. Bhuail siad go dtí go raibh allus ag teacht anuas leo, agus an diabhal istigh ag caoineadh rith an ama. D’imthigh Séan leis
senior member (history)
2021-05-31 20:01
approved
rejected
awaiting decision
Seághan an Tinncléir
Bhí fear ann a raibh Seán an Tinncléir mar ainm air. Bhí sé I na chomhnuidhe ins na Rosa agus dóigh bhréagh air. Rinne sé amach go rachfadh sé suas go Connacht agus d’imthigh sé leis. Nuair a bhí sé ag dul suas camhsa thuit sé “An chead uair eile a thiocfas mise
senior member (history)
2021-05-31 20:00
approved
rejected
awaiting decision
d’innis sé go bhfuair sé trom an chroicinn d’airgead air.
Mharbhuigh an duine saidhbhir a chuid bó uilig, agus d’imthigh go Béal Átha Féidhe leis na croiceannaibh acht ní bhfuair sé dada ortha acht oiread is gheobhadh duine ar bith eile.
Phill sé ‘na bhaile agus é mí-shásta, agus mise i mbannaí ort, nár chuir sé ceist na fiafruighthe ar a chomhursain fá na ghnoithe ó’n lá sin amach.
senior member (history)
2021-05-31 20:00
approved
rejected
awaiting decision
Átha Faedha le na díol.
Ar an bhealach chuimhnigh sé go raibh beagán airgid i na phóca, chuir sé an t-airgead sa chroiceann agus stad nó comhnaidhe ní dhearn sé gur bhain sé an siopa amach. Isteach leis. D’fhiafruigh fear an t-siopa dó caidé bhí sé ag iarraidh ar an chroiceann. “Ó”, arsa seisean “tá mé ag iarraidh níos mó nó bhéadh a dhioghbhail ar dhuine ar bith eile, ná níl buille a mbuailfidh tú air, nach dtuitfidh píosa airgid as”.
Buaileadh cupla buille ar an chroiceann agus thuit píosa leath-choróin as le gach buille. “tCídhim anois go bhfuil tú ceart” arsa fear an t-siopa, agus thug dó cuid mhór airgid ar chroiceann. Nuair a tháinig an fear bocht ‘na bhaile d’fhiafruigh an duine saidhbhir dó caidé an luach a fuair sé ar chroiceann na bó, agus
senior member (history)
2021-05-31 19:58
approved
rejected
awaiting decision
Croiceann na Bó
Bhí beirt fhear i na gcomhnuidhe [?] nIdir-dhá-Bhaile fadó. Duine aca láidir sa t-saoghal agus an duine eile i muinighin aon bhó amháin. Fuair an bhó seo bás agus go brónach, cráidhte bhain an duine bocht an croicean dí, agus d’imthigh leis go Béal
senior member (history)
2021-05-31 19:57
approved
rejected
awaiting decision
air, go raibh sé marbh, agus thóg an fear a shúil de.
D’imthigh sé na bhaile go brónach. Ar maidín lá ar na bhárach d’éirigh sé le solus an lae agus thug leis airm teineadh. Níor fhág sé poll nó prochóg sa chnoc gan cuartú, acht da mbéadh sé ag cuartú ó shoin ní bhfuigheadh sé an t-airgead nó an gearrfiadh.
senior member (history)
2021-05-31 19:56
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal
Chuaidh fear as Gaoth-Dobhair suas go Baile na Finne ag díol cupla duisín stocaí. Dhíol sé iad agus chuir sé an t-airgead isteach i mbeannan ploideóige.
Nuair a bhí sé a pilleadh ‘na bhaile, ghearr sé aithghiorra treasna an chnuic. Léim gearrfhiadh amach roimhe sa chnoc. Caith an fear a bhata leis, agus león sé a chos. Rith an fear annsin agus fuair sé greim air. Thug sé a phlóideóg as a phóca agus theann go cruaidh ar mhuineál an ghearrfiaidh í. Chuir sé faoi na ascall iad agus chongbhuigh greim air, go raibh sé marbh, agus thóg an fear a shúil de. Ní raibh i bhfad gur léim an gearrfhiadh amach agus as go bráth leis.
Fá chionn tamaill leig an gearrfhiadh
senior member (history)
2021-05-31 19:55
approved
rejected
awaiting decision
agus ní thug.
senior member (history)
2021-05-31 19:49
approved
rejected
awaiting decision
Bhuail an bata buille ar tharbh a bhí ceangailte i gcionn i tighe. Thug an tarbh iarraidh imtheacht agus thug Mághnus iarraidh ar an tarbh. Ghreamuigh a lámha dó’n tarbh. D’éirigh a bhean a chuidiú le Mághnus, agus ghreamuigh sise dó-san. “A bhata bhuidhe”, “déan do chomhairle fhéin” arsa Bhillí, an dara h-uair. Buail an bata buille ar an tarbh, buille ar Mhághnus agus buille ar bhean Mhághnuis. Bhí tailluír istigh sa teach rith sé amach agus ghreamuigh a lámha do’n mhnaoi.
Bhí fear ag glanadh na sráide agus ghreamuigh a lámha dó’n t-sluasaid, agus an sluasad dó’n tailuír agus d’imthigh an t-iomlán dearg aca, na rith thart fá’n teach. Stad ná stapadh ní thiocfadh leo a dhéanamh. Sa deireadh sgairt an bhean, ó, arsa sise. “stap an Pléidhseám seo agus ní thabharfaidh mé lá trioblóide duit a choidhche arís”,
senior member (history)
2021-05-31 19:49
approved
rejected
awaiting decision
Pléidh Seám
Bhí lánamhain nuadh - phósta ann, Mághnus, a bhí ar an fhear, agus níl a fhios cé an t-ainm a bhí uirthi-se. Tamall goirid indiaidh a bpósta d’iarr sí ar Mhághnus caisleán a dhéanamh dí. Rinne sé seo, agus ní bhéadh sí sásta go ndéanfadh sé Pleidh Seám. Bhí Mághnus i gcruaidh - chás, mar nach raibh fhios aige caide’n dóigh a ndéanfaidhe é. D’imthigh sé fá choinne “Billí an Dealáin” agus chuir sé fios air. Tháinig Billí agus a bhata bhuidhe leis. Shuidh Billí, Mághnus agus a bhean síos a chainnt agus a comhrádh le chéile. Sa deireadh,”A Bhata Bhuidhe”, arsa Billí, “déan do chomairle fhéin”.
senior member (history)
2021-05-31 19:48
approved
rejected
awaiting decision
dóigheadh uilig é, acht rinneadh fear úr de, mar ón lá sin amach, stad sé a bheith ag piteógacht thart fá’n teach agus d’imthigh amach i gcionn a ghnoithe.
senior member (history)
2021-05-31 19:47
approved
rejected
awaiting decision
An Fear Fallsa
Bhí fear ann am amháin a bhí iongantach fallsa. Ar mhullach a thighe bhí an-rud féir ag fás, agus ba bhocht leis seo a leigint amudha. Scaoil sé amach a bhó agus chuir sé suas í, go n-iosfadh sí an féar. Bhí pota brachain le déanamh aige, agus rinne sé amach nuair a bhéidheadh seisean ag déanamh an bhrachain go dtiocfadh an bhó anuas. Chuir sé rópa (anuas) ar mhuinéal na bó, agus leig sé an ceann eile de’n rópa anuas an t-simléir. Tháinig sé isteach ‘un tighe annsin agus cheangal ceann an rópa thart ar a chorp fhéin.
Bhí go maith gur thosaigh sé ag chur na mine ar an phota. Thug an bhó léim anuas, agus tharraing sí mó dhuine bocht suas an t-simléir. Bhí sé annsin go dtáinig cómharsa thart agus ghearr sé an ropa.
Olc mar bhí an chúis i dtús, bhí sé níos míle measa anois, ná thuit sé isteach sa bhrachán agus
senior member (history)
2021-05-27 11:32
approved
rejected
awaiting decision
Old Crafts 3/3/38
In olden times spinning was a great custom with all the old people. First the people used to take the wool to the mill and have it carded in rolls. Then they used take it home and spin it with a spinning wheel. When it was spun the people used take it to the weaver and get it woven into what was called frieze flannel. This was what all the people were in olden times.
There was a tan-yard in Dunmanway belonging to John Atkins Dunmanway C. Cork. At first the skins were put into lime and oak-water. They were left in this water for a couple weeks until the hair got quite loose so that it could be scraped from the hides. They the skins are ready for the tan. The man
senior member (history)
2021-05-27 11:20
approved
rejected
awaiting decision
[-]
senior member (history)
2021-05-27 11:19
approved
rejected
awaiting decision
Seo an dóigh a bhfuair Doire na Coradh a ainm. I bhfad ó shoin bhí an baile s'againne i na choillidh mhóir daraigh. Ní rabh droichead ar bith ar an Dubhchorraidh an t-am sin mar atá anois.
senior member (history)
2021-05-27 11:17
approved
rejected
awaiting decision
Shín sé do as a dheas lámh
Scaball beanuighthe an ghéagh óir.
A Mháthair Beanuighthe is leat a ngíoin mo chasoid maidín agus tráthnóna.
Mé sheoladh ar mo leasa agus mé a chuir ar an eolas.
A Pobal áirighe i n-áit a siltear na ndéor.
Lión mo chroidhe le grád ar an Athair.
Nigh mo lámha as smál an pheacaidh.
Ar uair mo bháis tabhair m’anam chun na Flaitheas.
senior member (history)
2021-05-27 11:16
approved
rejected
awaiting decision
Dán an Sgabaill.
A gcluin tú mé a lucht na scaball.
Na deánaigidh faillighe in mur gcás
Na h-ithe feóil Cheadaoine agus na h-éagchaoin do thinneas
Umhluigh don chléir agus na mílte Muire.
Bhí an Rí agus a Mhac ag siubhail amuigh san lá.
Casadh daobhtha an Páis Naomhtha
senior member (history)
2021-05-27 11:16
approved
rejected
awaiting decision
A Domhnaill dhíl agus a Dhomhnaill dhíl.
Glac comhairle agus pill
Na fág dó rún mar geall ar mnaoi
Na fág do Ára dhíl
Tá toighthe ag mó mháthair ann
Agus talta(ubh) mín go leór
Gheobhaidh tusa rogha na rannaibh dó
Agus báinríogan Aráinn Móir.
senior member (history)
2021-05-27 11:15
approved
rejected
awaiting decision
S’ caoineann sí “A Domhnaill díl.
Go n-éirighe le do thriall”
Ó a Gráinne Óg Ní Baoghill
Ní cluinim tú faraor.
Tá mé ag dul thart cúl Toraigh Mór
Ag fágailt amharc mó thír
Tchím cruaca árda Thír Conaill uaim.
Mar duilligean san mhuir
Acht ní sgarfaidh tír na tonnaí sinn
A Bháinríoghain Áráinn Mór
Ó mó bheannacht go ró-siorruidhe leat
A Éire bocht na ndeór
Is truaige nach bfhuil mé le do thaobh
A Domhnaill chaomhamhail cóir
Ach tír mó bhreith ní fágaidh mé
Ar saidhbreas mhór an domhain
Béidh mise beo fá na shléibh gheal ceó
Mar na sinnsear a tháinig romhain
A maigdeán mhanla óg gan smál
Sé mó bhrón bheith dul i gcéin
Ag fágailt tú faoi chumaidh caoin
S’ mó Ará (mhian) dhílis féin
Ba e mhian gach lá dén bhliadhain
Bheit comhrádh leat a stóir
Nó grádhuighin sé an fód a siubhlann tú
A bainrighain Arainn Móir
senior member (history)
2021-05-27 11:14
approved
rejected
awaiting decision
Bainríoghan Árainn Mhóir.
Nuair a éirigheann sí ar maidín theidh sí thart síos fá an tráigh
Ag coimhead ar na luingeas mór dul trasna amuigh san bháigh
Ag coimhead ar na luingeas mhór a thug grádh ar siubhal
senior member (history)
2021-05-27 11:14
approved
rejected
awaiting decision
Agus muid ag pilleadh go brónach i ndeireadh ar lae
Ach guidhim-se Peadar agus a cuid Aingle go binn
Go mbéid fáilte ins na Flaitheas roimh a-h-anam faraor.
Ar bhruach loch Finne atá Anna i na luighe
A gceann leis an chlaidhe agus a h-agaidh ar an (s) Sgéig.
Nuair a shéidheas Naomh Micheal ar an trumpa go binn.
Sé a deireas Naomh Peadar suidh aníos Anna Cuinn
senior member (history)
2021-05-27 11:13
approved
rejected
awaiting decision
Anna Cuinn.
Tráthnóna Dia Domhnaigh a mhothuigh mé a chaoin.
An bhealach Taobh Díobhan atá fada agus ríghin.
Nuair a d’fiafruigh mé an t-ádhbhar
Sé a dubairt Eoghain Ó Gloinn.
Gur árduigh an bás uainn
Go bráth Anna Cuinn.
Sé a dubairt Seónaí ban liom
Gur mithidh díthe é nó go rabh sí ag fágha bháis.
Ó glanad an lae ann
Tá Anna agus (Seónaí) Suasaidhe faoi coimhrigh an Ríogh
D’fág seise a cró beag ag Paidí Paidí Aodha
Ní rabh sin aicí-se tort nimh nó tamh
Bí fáilte roimh achan duine an fad is bhí seise beo.
Ach guidhim-sé Peadar agus a cuid aingle go binn
Go mbéidh fáilte ins flaitheas roimh bás Anna Cuinn.
Anois tá muid tuirseach ag caoineadh agus ag guidhe
senior member (history)
2021-05-27 11:12
approved
rejected
awaiting decision
Tháinig sé go cruaidh ormsa, cé na leár duit-se mo ghalar.
Go mbéagan domsa ceithre mála fichead a chur suas:-
Scutch Mála
Slios “
Mála an t-Slinneáin
“ “ Mhuineáil
“ na h-Iosgaidí
“ “ n-adharc
“ an Eorna
Agus An Wool Pack.
Caithfidh mé a bheith ag deánamh mo bhealaigh goirid.
Bhí mé aréir thiar ag Filipín an chuimín chaoimh --
Filipín an Choimhín Ghlais
Áit a mbéadh an chrann dubh críon ar maidín
Agus é úr glas tráthnóna.
senior member (history)
2021-05-27 11:11
approved
rejected
awaiting decision
Na tugadh sé uait fear an tighe,
Mar thug an t-iolar an t-éan bhreac on chirc bhuidhe
Tabhair domhsa léim giarrfhiaidh d’im,
Fad buaraigh uibeacha cearc.
Tart na muice firinne do bhrúicht.
Fad doirse ó bacach
Spól de ocht gcaorach
Agus a dhath eile dá bhfuil maith ar bith ann bíodh sé leat fosta
A dhuine macanta is dailigh domsa sin a bheith agam
Agus gan agam acht trí bó seasga
Agus naoi gcat firinne ag diúil ortha sin
Agus ní blíghtear iad acht i gceann an tríomhadh [trátha]?
Agus ní sin indiú no imbárach
Acht ma fhanann tú go mblíghtear iad
Gheobhaidh tú braon beag dá gcuid bainne.
Bhal níl an chailleach árd, cróin, buidhe, bealthaigh.
Go bfeicthea an saoghal mór faoi bonnaí a cuid [cos]?
Agus na bfeicthea dadaí ar bith os cionn mullach a cinn
Nach mbuailfinn smitín don bhlíghtín do steáfoig cnodhanna
Ar árd doras poll a tóna
Nach mbainfinn rása agus deifre aistí.
Fá choinne an rud atá mé ag iarraidh
Acht a bhean macanta adeir sé
senior member (history)
2021-05-27 11:10
approved
rejected
awaiting decision
Dilín na mBacach.
Go mbeannuighidh an Rí isteach faoi ballaí an [tighesean]?
Mise bochtán dé
Tá liom na trí nídh do b’fearr
A bhí le fear ariamh:-
Gártha Mallachtaí
“ Paidreacha
“ Beannachtaí
Éirighe thusa do shuidhe a bean an tighe
Na tráigheadh an diabhail no an deamhan do chroidhe
senior member (history)
2021-05-27 11:10
approved
rejected
awaiting decision
Acht ní fada ón éag mé muna bhfuighidh me freagar
“ “ “ “ “ “ “ “
3.
A chúlfionn faímineach, agusa mé ag ól do shláinte.
Ní hí mo ghrádh fhéin a dheárfadh dadaidh liom.
Acht lucht na mbréag atá ag síor cur eadrainn
Slán agus céad a chúilfhionn fáimíneach
Béidhmid ag ceól agus nach raibh míle inaith acu.
senior member (history)
2021-05-27 11:09
approved
rejected
awaiting decision
Amhran Grádha
Is mairg a thaobhas le droch [chomráduidh]?
I bhfad ón bhaile seo is mian liom trácht air.
Sgéal a chualaidh mé, go mór a chráduigh me
Mó leán a mhuirnín nach tú a bhí in dán damh.
A grádha agus a grádha! Na treíg do leannán
Ná pós bean grándha mar gheall ar eallach
Nó is beag an poll ina bhfuighfidhe bearrach ann
Tá muid óg agus dheánfaidh muid soláthar.
2.
Mas fada indiu, is fuide imbárach
Is fuide an tseachtmhain níos mo nó ráithe.
Is fada an tamall ó thug mé grádh [duit]?
Acht ní fada ón éag mé muna bhfuighidh me fréagar
" " " " " "
senior member (history)
2021-05-27 11:07
approved
rejected
awaiting decision
Agus ó chuaidh sé chun an Dúin sin.
Tabhair mo nua bheannacht féin do.
3.
Níor mhaith liom sean bhean
Ná a páisdí a bheith ar uaigneas
Ag caoineadh agus ag gáir fá bhás an duine uasail.
Ó Baoighilleach go báinneach agus ó Ára go Luachras
Is tú fíor sgoth na nDálach ó d’fhág Doiminic Ruadh sinn.
4.
Is tú fíor scoth na nDálach agus Íarla na Féile.
D’fhág na tíortha uilig cráidhte
Agus ní Airmhinn fá na sleíbhtibh.
Ó chuaidh ag an bas ort
Agus nach ndearn sé ariamh claon leat
Cuirinn aingle le ngrásta na bParrthas na Naomh leat.
senior member (history)
2021-05-27 11:06
approved
rejected
awaiting decision
Amhrán
Tá loch na mBradan faoi ghruaim
Gan suaimhneas ag aon neach.
Níl bainne ag na buaibh.
Tráth chualadar gur éag `sé.
2.
Ba tuigseach gan gruaim é
Agus ba stuaindha legach aon neach
senior member (history)
2021-05-25 13:00
approved
rejected
awaiting decision
4.
Ní thabhairfinn mo bheannacht do aon fhear óg i mo dhiaidh
A rachadh i bhfad ó bhaile mar gheall ar ghlór béil.
bFheárr do chailín folamh ‘cois a bhaile aige fhéin
Ná a bheith i lúb na gcoimhthighthe, ag sileadh na ndeór go réidh.
5.
Go Cúige Uladh ma théidhim-sé ní bhéidh mé i bhfad beó.
I gCúige Chonnacht nó in aon áit go dtéighidh mé faoi fhóid.
Mar bhfáighidh mé cailín óg a thógfas an brón de mo chroidhe
‘Gus go bhfuighinn bliadhain eile óige acht a bheith pósta ar mo mhian.
senior member (history)
2021-05-25 12:54
approved
rejected
awaiting decision
An Riabhach agus an Crón
Tá culaith mó phósta ‘na stróacha liom síos
Níl aon phíghinn in mo phóca ná feóirling de’n chíos.
Tá próiste i mo pcóca fá luach na beórach gan díol.
Agus is truagh mé gan pósadh go dtigidh an Fóghmhar arís.
2.
Tá fóghmhar na bliadhna ag dul inaghaidh na mban óg
Ní na fir atá dá n-iarraidh acht iad ag dul leo
Cé gur cuín céillidhe a siubhlann siad an ród
Ní posfar aon bhean i mbliadhna gan an Riabhach ‘gus an Crón.
3.
Cuirinn-se lá léin aran Riabhach agus an Crón.
Ná ar an fhear óg in mo dhiaidh a d’iarrfadh spré le mnaoi óig.
B’fheárr liom cailín céillidhe nach mbéadh mnaoi aici na stór.
Ná an cifleóg ghan fiafruigh teacht ó’n tsléibh ‘sa cuid bó.
senior member (history)
2021-05-25 12:53
approved
rejected
awaiting decision
“Eírigh agus cóirigh mo leabaidh,
Tóg suas ó ióchtar í, craith agus spíon í
‘Gus cuir cuid mhaith de’n toighe in aice an cholba”.
8.
“Na fág sifín gan spionadh ar an urlár go h-íseal.
Go síntear go díreach mo cholann
Faduigh an gríosach anall le mo thaoibhse
Go dtéidhtear mo thaobh agus mo slinneán”.
9.
Beo i gcionn na míosa nach raibh tú a shean dhuine aosta.
Ma ghnídhim sin duit-se go maidin
Cia bith áit a bhfuil na daoine ar chaith tú do shaoghal leo.
Téidhidís do thaobh agus do shlinneán.
senior member (history)
2021-05-25 12:53
approved
rejected
awaiting decision
4.
Bhí an t-asal beag baoideach ina sheasamh san díog
Páisde ar gach taobh de in áit páca
Shílfeá gur dís iad a raibh gnoithe acu un aonaigh
Óir is leo a bhí an nídh nach raibh i bhfáisían
5.
A shean dhuine aosta a shiubhal na seacht dtíortha
Agus chaith an oidhche aréir i dtigh ráca
Nach ró mhór an chroidhe dhuit dul a chur maide ar mo dhaoinibh
Nár chorruigh ariamh as an baile.
6.
Léighfeadh sibh an bíobla le cleite tá sgríobhtha.
Agus ní bheádh sibh ro buan ar bhur bráidir
Ní h-é “Deilín na Naomh” a bhéadh libh teacht na h-oidhch
Acht ar maidin arais i gcionn bata.
7.
Tháinig an sean dhuine naomhtha ‘sa bhaile ‘san oidhche.
senior member (history)
2021-05-25 12:51
approved
rejected
awaiting decision
Amhrán na dTinncleár.
1.
Tháinig an tsean dhuine aosta abhaile
Agus d’amharc sé síos ar an Choigeal.
d’Amharc sé arís ar an eitean bheag bhaoideach
An é sin ar shníomh tú ó mhaidín
2.
Rómhar mé an píosa agus chaith mé an charn- aolaigh
Agus shéol mé mó chaoirigh as an gheamhar
Chuidigh mé toighe a chur i ndoras na gaoithe
Seal eile ag tabhairt cíche dó do leanbh.
3.
I gConndae na Mídhe, chonnaic mé an chéad amharc ort
Ba chosamhail do do dhaoinibh a bhéith measamhail
Agus gan duine ar an aonach nach gcuirfeadh siad chun scaoil
Le “tins” ar a dtaoibh a “cracáil”
senior member (history)
2021-05-25 10:56
approved
rejected
awaiting decision
Agus nach truagh libhse éan bocht sghaithte mar mé
Ag choigchríoch agus mé ag deánamh ramhsáin.
4.
Tá mo shearc, agus mó rún
‘Ná cómhnuidhe i bhfad uaim
I ngleanntan bheag uaighneach an t-sléibhe.
Agus gurbh í is deise dual ó Vénus anuas
Is ríogh dheas a cuma agus a deánamh
Dá bhfághainn-se dul suas oidhche go luath.
Nó go ndeánfaimís ar gcás ann a phléidheáil
Cead suidhe ar an drúcht go ngoirfeadh an chuach
Nó go gcluinfeadh ár gcluasa an traona.
senior member (history)
2021-05-25 10:52
approved
rejected
awaiting decision
Ó chaill mé mó chúl báire
Agus níl teach mo charad
Rómhain ins na bealaighibh
Is nach truagh le gach neach mé cráidhthe
Más é éag mo charad
Thug slíghe dhuit ar mo mhealladh
Agus a d’fhág mé annso le ráithe
A Rí atá i dTeamhair
Go luathaidh tú an Samhain
Ná go seólfaidh thú thar béal trágha mé.
3.
Mar éan ar chraoibh ná mar thógfaidhe ó’n chlaidhe
Atá mo chroidhe gan amhras
Mar each le gaoith suibhailfinn an t-saoghal
Agus bheárfainn an craobh as gaill liom.
(ná)
Mar each le gaoith ‘shiubhalfadh an t-saoghal
Agus bheárfadh an craobh as gall liom
Thiocfadh arís ins an tslíghe
Ag beachtú bríghe mo chainnte.
senior member (history)
2021-05-25 10:51
approved
rejected
awaiting decision
An Gallbhaile.
Ar an Gallbhaile thuas is buan m’áit cuarta
Is ní go subhailceach i bhur dteannta.
Mas bréagh í an uair
Ní fhághainn cead suain
Acht ag deánamh bróin ann m’intinn
Tá mo chroidhe istigh i na ghual
Agus béidh go buan
Ar caoi nach dtig liom innsint
Agus da bhfághainn a dhul suas arais anuas
Go dtí la (an) luain ní phillfinn.
2.
Éan bocht sgaithte mé le fada
senior member (history)
2021-05-25 10:50
approved
rejected
awaiting decision
7.
A stóir na meala is ró bhréagh blas.
Mar ór bhuidhe i dtaisge i gcumhdach
Ná póga meala dheánamh óg an tsean.
Go cródha, go gasta, lúthmhar
Níl aon seod ar dhus ar fhógluimh bhean
Fríd glórthaí maise na múinte
Nár thóg mo shearc ar óg mhná dheas
Sí an t-seód is deise beo í.
senior member (history)
2021-05-25 10:49
approved
rejected
awaiting decision
Liómhtha cuachach camóga.
4.
‘Sí an séod i na smaointe.
I na glorthaí suain
De’n phór a badh uaisle, a badh onóraighe
Agus ní beo mé buan mar bhfáighinn cead suain
Ins an áit a mbíonn sí ar cómhnuide
5.
Mar chéirs’ ar tom, tá a taobh sha [con]?
Agus is caol dar liom a d’fhás sí
A déagh bhean ghlinn a bhéilín binn.
Agus gur scéimheamhla thú (ann do chom
Ná an chláirseach
6.
Dá mbhéinn agus tú i nar bfiachailt ann
Ná ar an Eírne i gcontabhairt báidhte
Dá mbéinn agus thú i Rann na Seíd (ar fáill)
Nó go dtéighimis anonn thar sáile.
senior member (history)
2021-05-25 10:48
approved
rejected
awaiting decision
Ar Tonntaibh.
1.
Tráth is mian liom trácht
Ar sgéimh na mná
Do shíolruigh ó Árd rí leanaraidh
Ná cuirniní bána mar féar ag fás
Agus sgaoith de gloine uirthí.
2.
Do ghnúis bhéal náireach fialmhar cráibhtheach
Múinte sásta socair
Agus go bhfuil na saighidi grádha
Ag dul fríd mó lár.
Nach léigheasfadh liaigh nó doctúir.
3.
A stóir na gcuach mar ór bhuidhe dual
Ag tarraingt léi go camógach
Agus gach dlaoi dhá gruaig
Go dromlach dualach
senior member (history)
2021-05-25 10:47
approved
rejected
awaiting decision
Laochraidhe nach bhfacaidh acht deallramh do scéimhe.
senior member (history)
2021-05-25 10:46
approved
rejected
awaiting decision
4.
Tá gach dlaoi léithe mar aisling
Síos léi go dtí an talamh.
Tá sí lúbadh, casadh thart arís i na bárr.
Nach aoibhinn dón fhear a gheobhas í le mealladh.
Agus go mbéidh sí aige
Mar céile go bráthach.
5.
Níl sé ar an talamh
Ag mnaoi ag fear na leanbh.
A bhéadh séal i daice, a Úna chuirp [ghl]? Ghil
Nach líonfadh le searc.
Ar caoi nach bhfanfadh spreacadh
Bróg i na bhallaibh luth na léim.
6.
Dá mbéinn ar mo bharradh
Mí agus seachtmhain
Oidhche gan do fheicilt nach iongantach an sgéal
Oidhche gan do fheicilt nach iongantach an sgéal.
Agus go bhfuil na mílte fear ar leabaidh
I bpiantaibh do searcadh
senior member (history)
2021-05-25 10:42
approved
rejected
awaiting decision
Deirge.
Nach í an deirge a chuaidh ar baile I bhfeirg leis an ghile.
Ag insirt cleasa goile ar ghruaidh nó ghrádha
Agus gach aon neach ó Ghlinne.
In intleacht na cruinne,
Ghéobhadh amach cé acu a bhuaidhfidhe nó a bhfheárr.
2.
Dá mbeirfinn ar mo lil, an uair sin go cliste
Ruadh glas go gcuirfinn fhéin ar a bás
Agus ni luaithe liom mó lil.
Ná mo rún searc agus í a pilleadh.
Agus dar liom gurbh í an deirg
A bhuaidh agus a b’fhearr.
3.
Tá a píob mar an lil ar fhíor-spinc a brollaigh
Tá rósaí ar a leacaibh, seímhe [sáins]?
Tá gáir léithe le maise.
Bheirfeadh ean as craoibh an tsneachta
Is aoibhinn í na searc í.
Agus is ró-dheas í i mbláth.
senior member (history)
2021-05-25 10:31
approved
rejected
awaiting decision
Fuaras 1,11,111,1V, V, V1, V11, V111 ó Ghráinne Bean Uí Ultuigh( Mrs Dunleavy) a bhí 'na comhnuidhe i nDubhchoraidh agus a fuair bás tá aon bhliadhain déag ó shoin (?) ar aois breis agus ceithre scór dí.
ChruinnighMaighréad Bean Mhic Amhlaoidh na dántaí seo uaithi 'san bhliadhain 192?
senior member (history)
2021-05-25 10:27
approved
rejected
awaiting decision
Cad chuige nach ndeánfá cuairt ag Máire Deas na Gruaige Báine
7
Is le gach cailín saoitheamhail suairc
Ar an taobh seo den chuan
A bhfuil eallach aici, buaibh agus gamhna
Clis mise suas
Agus d'éaloidh sise uaim
'Gus níor fhan damh beo acht mó sgáile
'Na dhiaidh sin cé ghluais as ábtan na luachra
Acht Máighre Deas na Gruaige Báine.
senior member (history)
2021-05-21 20:41
approved
rejected
awaiting decision
dón aol. Saor cloiche a fhágail annsin. Nuair a bhead an teach tógta aige chaitheadh sé a gabhail ‘un na phortaigh agus bir mhaidhe a thabhairt leis. Chaiteadh sé maide a cuartughadh tíos ins an talamh. Bhead morán maide a dith air. Cuid acu a beith dhá troig deag ar fad. Chaitheadh sé cúpla a déanamh raftaí agus clátaí. Chaitheadh se scratha a bhaint amuigh ar an réidhteacht agus iad a béith dhá tróighthe déag ar fad agus idir tróigh go leith agus dhá thróig ar leithead. Féanann bán a [?] chruinniughad fríd na cnuic agus sléibhte. Nuair a thiocfad lá cíuin annsin béadh aige lé cuigear no seisear fear a fhágail leis an cúpla a chuir suas agus na raftaí agus cleataí fósta.
(Ba) Bíod acu leis na scratha a shínead treasna ar na raftaí agus cleataí. An feanann bán a chuir suas indiaidh sin. Bíodh (de) aige le ropaí cochan a deanamh annsin iad a chuir suas ar an teach. Chaitheadh sé saor admuid a fághail le dorsa agus fuinneogaí adéanamh. Tá dóigh níos fursa acu anois thig leobhtha slataí a chuir suas in áit an toighe.
senior member (history)
2021-05-21 20:41
approved
rejected
awaiting decision
Teac ceann toigheadh.
Bí fear óg ann aon uair amháin agus smaointigh se ar teach a tógailt. Sa chéad rud caitheadh se áit a toighe a glanadh amach. Clocha a cruinniughadh annsin. Nuair a bhéadh na chlocha aige caitheadh sé a gabhail ‘un trága agus sleigáin a thógail. Caitheadh sé iad a comcar ón tráigh go dtí an fhaitche. Móin a iomcar ó phortac agus a cuir isteach ar mullach na sleigeain ins an fháithche. Theineadh a chuir leobhtha annsin agus aol a deanamh do na sleigéain. Chaiteadh sé “muirtéal” a déanamh
senior member (history)
2021-05-21 19:45
approved
rejected
awaiting decision
combed or hackled or torn asunder with this. It was then tied in small bundles ready for spinning. When spun it was woven and then dyed.
To dye brown, heather was boiled in a pot and the water or juice was strained off the dye, the less water used.
Fawn or Black.
For this, soot was boiled and water strained off as above, the more soot used for black.
There were other colours but I failed to find the necessary dying herbs.
Ratten
This was black
senior member (history)
2021-05-21 19:42
approved
rejected
awaiting decision
out to dry on a pasture field, care been taken not to allow the heads and tails of sheaves to get mixed together, this was done to bleach it. When well bleached, it was carefully taken and tied into sheaves or small bundles. Then it was taken into a barn and beetled. The beetling was done by means of washstops. These were pieces of timber about 2' long, flat on the bottom and having a handle overhead to make to make easy for handling. When well beetled, it was scutched and hackled. The hackling was this:
A piece of board with teeth out like a rake or comb. The flex was
senior member (history)
2021-05-21 19:32
approved
rejected
awaiting decision
é. “Gabh ina bhaile agus béidh tú ar do sháimhín suilt”. Dimthigh sé ina bhaile agus bhí amhlaidh. “Níl mise sásta go fóill, caithfidh mé a bheith in m-easbog. D’innis sé dón bhreac an sgéal a bhí aige. “Ach”, arsa bhreac nach córthá do mhnaoi ghabh na bhaile agus bhéidh sí sa claidhe fa do choinne.
senior member (history)
2021-05-21 19:30
approved
rejected
awaiting decision
Bhí fear ann aon uair amháin agus ní rabh de theach aca ach iad na gcomhnuidhe faoi chlaidhe. Lá amháin d'iarr sise airsan imtheacht a iasgaireacht. Fuair sé a shlat agus a ruaim agus shín leis go dtí an loch. Chaith sé an ruaim amach agus ní rabh ibhfad go rabh aige “breac dearg agus dubh. “Nach marbhaidh mise”, arsán breac no is mac rí mé atá curtha faoi gheasaibh. Dimthigh seisean na bhaile agus d’inis díthise caidé mar a tharlaigh. “Imthigh” arsa sise agus dhiarr ar an bhric theach a dhéanamh dúinne. “D’imthigh agus d’inis an sgéal dón [bhreac]? “Gabh na bhaile” arsan breac agus béidh gach rud ceart go leór”
“Cuaidh” bhí gach rud mar a dubhairt an bhreac. Níl mise sásta go (spois) fóill, caithfidh mé caisleán [a fagháil]? D’imthigh seisean agus d’innis don [bhreac]?
senior member (history)
2021-05-21 19:29
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal fa feamrach Muire
Bhí bean na comhnuidhe i mBhaile an Droichead agus ba gnáthach léithe Feamrach Mhuire a bhaint agus a brúith dón neallach. Thoisigh sí a buaileach maistread lá amháin agus da mbéadh sí dá bhualadh ón lá sin go dtí an lá indiu ní tiocfhad im ar bith air. Rinne sí gach pisreóg acht ní rabh gar ann. Dhearg sí cruth capaill sa teinidh agus chuir sí faoi’n coinneóg táinig rud beag acht bí sé mar béadh bainne ann Chuaidh sí chuig an tsagairt agus rinne sé oifig d’ithe. Nuair a chuaidh sí bhaile thoisigh sí aráis agus tháinig an t-im aie. Bhí na comharsanaigh uilig sa teach. Bhí an chuid is mo do na daoine ag ráit gur bé an Fheamrach Mhuire a ba cionntuigh le deireadh.
senior member (history)
2021-05-21 19:28
approved
rejected
awaiting decision
annsin. Nuair a bíonn deiread istuigh acu ceangleann siad na ropaí. Fanann dhá fhear ar an cailligh agus bionn dhá géa acu. Líonann an lán-mara isteach agus nuair a bíonn an lánmara barr-lán bíonn an cailleach ar an tsnámh. Bheireann na fir an cailleach go dtí an tsruth. Corr lá éirigh an gaoth nuair a bhíonn na fir i lár na fairrge agus ma thigeann siad idtír ar corr ar bith bíonn siad fluich go cnoiceann. Is iomda uair a báithtear na fir nuair a éirigheann donann mar sin. Bheireann siad an chailleach isteach comh comhgarach dón talamh as thig leobhtha. Lá ar na barach cruinnigheann cúigear no seisear fear agus cléibh leobhtha. Má tá giota measardha acu le gabhail l iomcarann siad an feamrach go dtí áit a dtig le cart a faghail. Beireann an cart go dtí an curaidheacht é. Annsin cuirtear amach an fheamrach ar na hiomareaca le cléibh arís. Tá obair mór leis an fheamrach ó bhaintear sa tráigh í go gcuirthear í. Na daoine atá i gcomhnuidhe cois fairrge iomcharann siad an féamrach ó an cailleach go dtí na hiomareacha. Spréidhtear an feamrac annsin cuirthear suas í.
senior member (history)
2021-05-21 19:19
approved
rejected
awaiting decision
Cailleach.
Annseo i Leitir ‘ica Bhaird usuaidtear feamrach mar leas ar an talamh. Tá morán cinéal feamruigh an Feamrac Bhuidhe Feamrach Mhuire agus leathach. Cuirtear an Feamrach Buidhe ar an Mhiadúin agus feamrach ar na preataí. Is annamh a gnídhtear usuaid don Feamrach Mhuire. Ba gnáthach é a bhaint don neallach acht stad sé go mór. Deirtear nach rabh ádh ar bit ann. Seo an dóigh a niomcarainn siad an fheamrach ón tráigh go dtí an talamh. Na daoine a bhfuil báid acu bheireann siad isteach lósta An chuid is mo do na daoine níl bádaí ar bith acu agus seo an dóigh a iomcarann siadsean é no cailleach a deanamh de.
Théigheann cupla fear ‘un tráigh agus tarrniagheann siad a feamrach le na gcuid lamha. Nuair a bíonn tuairin as cúig cart déag bainnte acu spréidheann siad dhá ropa déag mar fad agus dá rópa déag treasna ortha mar léithead Spréidheann siad ar feamrach ar na rópai
senior member (history)
2021-05-21 19:18
approved
rejected
awaiting decision
agus bíonn giota beag [inne]? leobhtha. Annsin Gearann an Cathalach a chos a baineann sé rud beag fola amach cumalann sé an fhuil ar an t-im. Cuireann sé an t-iomlán ar an ruadh agus annsin fághann siad biseach.
Tá leigeas ag fear dair’b ainm Concubhar Mac Gaothin do leamhan. Léigeas leamhanta an t-ainm atá air. Seo an dóigh a gníd siad é no cuireann sé sniómh sioda thart aran bhall atá leamhanta agus deirean sé focla eiginteach. Ni mháitheann duine ar bith cáidé atá sé e a radh. Thigean an leigheas anuas ó threis go treis ariamh anall.
Thig le duine ar bith sníomh na péiste a deanamh. Leígheas atá ann fa choinne ealach. Thigeann boilg mór ar an ainmhidhe agus gnídheach duine eiginteach an sníomh le snáithe ola os cionn a bheathaidheach trí huaire. Annsin fághann an beathadhach biseach.
Duine ar bith a liagheann druim an “Forc Sléibhe” le na teanga tá léigheas aige do dhóghad. Cumalann sé a theanga dón bhall atá dáighte agus tamall na diaidh sin fághann sé biseach
senior member (history)
2021-05-21 19:17
approved
rejected
awaiting decision
Leigheasanna
I Leitir ‘ica Bháird annseo tá (duine) daoine fé léith a bhfuil léigheasanna ann. Tá fear ar an bhaile sin dairb ainm Clocbhaile. Cathal O Domhnaill ainm an fir sin agus tá leigheas aige dón Cait Brághaidh. Sé an dóigh a gnídh siad é nó. Théigeann na daoine a bhfuil an Cait Braghaidh orta chuig an duine seo. Ní thig leobhtha na rudaí a gnídhtear a innse no ma innsean ní bhfuig siad biseach. Trí huaire a théigeann siad indiaidh a cheile. An chead lá bheireann siad airgead gheal do.
Tá léigheas ag ingineacha a rabh an sloinneadh ceadna ag an mháthair agus an áthair sula bpóstar iad. Sé an dóigh a gníd siad no a nanál a shéidead isteach imbéal an duine a bhfuil an “Galar Béil” air. Trí huaire ar feadh lá an t-am atá le é a léigheas. Corr uair déantar naoi nuaire indiaidh a chéile é. Páistí beaga tuairm as mí no beirt de aois a bhíonn an “Galar Béil” orta.
Tá léigheas ag Cloinn Uí Cathail dón “Ruad”. Na daoine a bhfuil an “Ruad” ortha théigheann siad chuig duine de Cloinn Uí Cathail
senior member (history)
2021-05-20 23:44
approved
rejected
awaiting decision
was said that they ran through Cloon one night, and stayed the night on a bed of stones. It was also said they ran through Mohill, but there is no trace of where they slept the night; but the place is yet to be seen in Cloon.
Old Diarmaid had a thumb of wisdom, and any time he would suck the thumb he would know where the two people would be.
One time Diarmaid and Grainne was staying a night by the strand, and they knew well
senior member (history)
2021-05-20 23:41
approved
rejected
awaiting decision
be married.
The bride should be made presents of gold, silver and copper coins, by her husband.
On their way to the church, the couple count it unlucky or as the old people say "A stroke of bad luck" to meet a funeral, a magpie, a redhaired woman, a weasel or a hare.
A bride should wear:
Something old, or something new, something borrowed or something blue.
On the morning of the marriage the bride's father pays five per cent of her fortune to her husband.
The bride should bring a married woman into the church with her, and the groom should bring a married man into the church with him.
After the marriage, Holy Water is shaken on the newly married pair.
During the wedding feast a number of straw-boys or gothuigeachts come. It is thought very lucky if the straw boys come to a wedding.
It was customary for every man
senior member (history)
2021-05-20 23:35
approved
rejected
awaiting decision
In Gloshpatrick graveyard there were a few old stones with peculiar marks and strokes on them. It is not possible to decipher what language they are. The flags were taken some time ago by the County Council and put in a tunnel near Belclare river. Some of the local people were not too pleased over this, as they reverenced the flags from their connection with the ancient graveyard.
senior member (history)
2021-05-20 16:24
approved
rejected
awaiting decision
a gabhail síos in mo sceadamán sa. Tiocfadh liom sa me féin a deanam com beag le lucóg agus tiocfad liom a gabhail isteach ins a buidéal sin atá ar an tabhla. Gabh isteach anois arsa Séan. Chuaidh. Nuair a fuair Séan an Bás istuigh chuir sé an corc ann. Bhí an bás istuigh anois agus ní tiochfadh leis fághail amach. Chuaidh Séan na luighe agus ar maidin lá ar na bharach d’éirigh sé go luath. D’imthigh se leis an buidéal go dtí an fhairrge agus chait amach é. Bhí an bás (ins) agus an bhuidéal caillte amhuig ar an fairrge ar féadh morán bhliadhanta. Le linn an ama sin ní bhfuair duine ar bith bás. Maidín amháin bí iasgairaigh ag iasgaireacht agus connaic siad a buidéal a snamh ar barr an uichge. Shil siad gur uisge beatha a bhí ann. Bhain siad an corc as agus (ta) tháinig an bás amach. D’imthigh an Bás go teach Shéain agus tacht Séan istuigh.
O Seamus O Canainn a fuair me an sgeal se
senior member (history)
2021-05-20 16:23
approved
rejected
awaiting decision
an áit a rabh an fear na luighe agus connaic sé an bás na shuidhe ag (na) cosa an fhir. Ní rabh fhios ag Séan caidé a deanfadh sé bá mhaith leis an t-airgead a bhéit aige. Smaointigh Séan ar phlean leis an fear a leigheas agus an t-airgead a fhághail. D’iarr sé ar na searbhóntaigh an fear a tionntodh bonn is cionn go gásta agus ghearr seisean comhartha na Croiche air Tamaill na diaidh sin léim an fear as an leabhaidh agus bí biseach air. Bhí luthghair mhór ar mhuinntear na toighe agus fuair Séan a t-airgead. Nuair a fuair Séan an t-airgead d’imthigh sé go teach leana. Dól sé an mheid sin nach rabh cós aige le seasamh air. Sa deireadh fuair sé na bhaile idir tuitim agus ag éirigh. Bí sé gearr mhall san oidhche agus nuair a chuaidh sé ar a gluinné le na [cuadh]? urnaighe a rádh tháinig an Bás isteach. D’fiafruigh se do Shéan caidé’n fath i dtearn sé an rud contráilte air-sean indiu. Níor dubhairt Séan dadaidh acht dubhairt an Bás go dtachteochad sé é agus go rachfad sé síos ina sceadamán. Caide’n dóigh a dtiocfad le beadhathach mór cosamhail leat sa
senior member (history)
2021-05-20 16:22
approved
rejected
awaiting decision
seisean ina Cara is Criostaidhe ag an leanbh Beirim-se liom an bocht agus an saidhbhsir i gcuidheachta a chéile. Maith go leor arsa Séan béidh lá ar na barach baisteadh an leanbh agus bhí an bás mar lar is Criostaidhe aige. Nuair a tháinig an leanbh ón teach phobail shuidh Séan agus an bás ag an teinidh ag cainnt agus ag comhradh fa gach (rug) rud ó neamh go hAráin Thiocfadh liomsa fear saidhbhsir a deanan duitse arsan bas le Séan - Caide’n dóig arsa Séan. Thiocfadh liom doctúir mhaith a deanamh duit. Innseochaidh mé duit anois an dóig. An chead duine a beas (ann) tinn go tusa chuige. Ma fheiceann thú mise na suidhe ag na cosa geobhaidh an duine sin bás. Ma fheiceann tú mise na shuidhe ag na ceann gearr comhartha na Croiche agus tiocfaidh biseach ar an duine sin. Bhí go maith as ní rabh go holc rinne Séan rud mór airgead [mar]? seo. Lá amháin cuireadh sgéala chuig (seo) Séan le gabhail chuig fear (uase) uasal a bhí réidh le bás a fhághail. Bhí an rud airgead dón duine a leigheasa an fear seo. Chuaidh Séan suas ‘ún seomra
senior member (history)
2021-05-20 16:21
approved
rejected
awaiting decision
Sgeúl.
Bí fear ann am amháin dairbh ainm Séan. Bí sé postá ceithre bliadhna sula rabh an cead duine cloinne ann. Nuair a rugad an páiste bhí sé corr bhéit seachtmhain sula a baisteadh é. Síl Dia go dtabarfadh sé cuairt an Séan. Tamall mhait san oidhche nuair a bí Séan na codhlad tháinig Dia chuige (Séan). Béidh Mise Mo Cara is Criostaidche ag an leanbh arsa Dia. Smointigh Séan tamall agus sa deireadh dubhairt sé. Ní bhéid. Bíonn tusa go han mhait do na daoine saidhbhre agus is cuma leat fa na daoine boctha. Imthigh leat anois. D’imthig Dia annsin agus níor baisteadh an leanbh go ceann lá eile. An darna oidhche thainig an diabhail cuighe. Béidh mise mo cara is Criostaidhe ag an leanbh. D’amarch Séan air go feargach agus dubhairt. Imthig leat amach as m’amharc ní béidh bainc ar bith agam leat. D’imtigh an diabhail arís. Ar an dóigh sin níor baistead an leanbh go ceann lá éile. An tiomhadh oidhche thainig an bás cuig Séan. D’fiafruigh sé do Shéan a béadh
senior member (history)
2021-05-20 16:19
approved
rejected
awaiting decision
an pháirc na seasamh ar ardan. D’eirtear fósta da gcástidhe taidhbhse duine beo ort rachfad sé fríd. Corr uair cluinntear fa cnag a buailad an doras caoineadh direach sul a bfagann duine bás dén de teaglach. Soluis. Sé atá (agus) i gceist againne solus nach bhfuil saoghalta agus a tadhann anonn agus anall indiaidh na hoidhche. Comhart deirtear é seo go bhfuil an duine atá an duine atá ag imteacht ag gabhal na bFlaitheas. Tá móran sgealtaí fa dtaoibh de solus, ins an ceanntair seo. Seo ceann amháin de na sgealtaí -: Bhí fear ann agus ba gnáthach leis a gabhail a [d’airne]? achan oidhche. Achan oidhche béadh rotair no gearran iarrain leis. Oidhche amháin bí sé ag teacht abhaile. Bhí sé ag tamaill maith san oidhche agus connaich sé an solus ag teacht aniar an pháirc. Tháinig an solus aniar agus bhí solus eile ag an fear ar an rothair agus go direach nuair a bhí an fean ag gabhail síos an molaid chuaidh an solus a tháinig aniar an phairc chuaidh sé fríd an solus a bhí ar an rothair
Seo sgéal eile a fuair mé ó seanduine
senior member (history)
2021-05-20 16:19
approved
rejected
awaiting decision
daobhtha. Ma dheanann siad iarraidh lámh a cráitheadh leat sín bata no rud eiginteacht cuca no brisfidh siad do lámh
Taiseanna na mbeo Tá tuairmí éile ag na sean duine fan áit seo. Tá mé ag gabhail a tracht ar an tseanchuir sin atá acu fa dhaoine atá imbeatha go foill. Cluinntear corr uair fa taidhbhsi a feucailt agus an té sin beo. Comharta é go bhfuil an duine sin ag dhul a fághail bháis in am aithgiorrach. Ní mar seo atá igcómhnuidhe no thá sé ráidhte fa daoine go bhfactas taidhbhse na aotáis fada leo.
Seo sgeál a fuair me ó seandhuine san cheanntar -: Bí fear ann aón uair agus bhí sé na comhnuidhe in san ceanntar seo. Ba gnathach leis teach biotailte a choinneáilt i gcomhnuidhe. Bí dhá teach aige teach comhnuidhe agus teach biotailte. Bí an teach an uisce bheata bordaí as leath mhíle ón teach eile. Acan lá théigheadh sé chuig an teach tabhrainne. Lá amháin bhí sé ag gabhail síos an bealach mór agus connaictheas é san am cheadna ins
senior member (history)
2021-05-20 16:17
approved
rejected
awaiting decision
ina Ola Dé agus na hEaglaise ní féictear é. An té a fhágann bás tobann bas le biotailte no an bhás bíonn eagla roimhe. Tigeann na muirbh aráis ma tá a gach ag cuir buadartha ortha muna a bhfuil siad fa suaimhneas ar an tsaoghail eile no muna ar fhág siad achan rud socair na ndiaidh. Ar na saoghaltacha deireannach le a bhfuil de Aifreann dá rádh ar shon na muirbh níl oiread dhá bfeicéal. Na dhiaidh sin is uile is beag a taitnuigheann sé leis a bhéit a bhéit amuigh leis fhéin indiaidh gabhail ó sholus do ma bhíonn an oidhche dorca. Da tiocfadh de taisme orm fhéin a béith amuigh bhéad lán mo cnoiceann d’eagla orm. Oidhche amháin gan sinid bréige a deanamh saoilim go rabh rud eiginteacht in mo aice. Sheasuigh an gruag orm cosamhail le coileach na gcíor ann agus ní rabh ann acht é gur tuit mé as mo sheasamh. Tá sé raidhthe uair a taisbeanann thaidhbhse é fhéin do duine a rabh croidhe lag aige. Chuala mé daoine a rádh go minic go bfachaidh siad an té a d’imthigh acht níor dubhairt duine liom go fóill go bhfuair se iospairt é thaidhbhse. Ar ndóighe ní ceart lámh a tabhair
senior member (history)
2021-05-20 16:16
approved
rejected
awaiting decision
A leitidí sin de sgealtaí atá go minic le cluinstin i cois teineadh ins an gheimhreadh san ceanntair seo agus i morán aiteacha eile ar fud na hÉireann. Seo a leanas cunntas a fuair mé ó seanduine da chuid a bhaile fa taidhbhsí agus a leithidi. Na buic oga tá ag éirigh aníos anois ní mo no go néisteochadh siad leat agus tú ag cainnt ar thaiseannaibh soluis agus comhartanna neamh shaoghalta
Nuair a bhí mise óg a thaiscidh agus can indiu no indé sin bhéad eagla ar gcroiceann orainn i lár an lae ghil agus muid ag dul ar bhealach uaigneach no ag buachailleacht faoi bheannaibh no in áit uasal dén cineál. Can é sin dón dón dream ata ag gabhail anois. Tá siad comh seanaimsearda ó fhágann siad an cliabhain acht an méid a gnothuigh siad ar an bealach sin tá sé caillte acu ar bealach eile. Tá mé mo seanduine ag tuitim ar mo bhata agus ní cumhan liom taidhbhse a feacáil go fóill acht níl me liom fhéin mar sin. Ar ndóighe is iomdha sin solus a chonnaic mé acht níl dochair ionnta. An duine a fuair bás
senior member (history)
2021-05-20 16:15
approved
rejected
awaiting decision
Taidhbhsí rudaí neamh shaogalta comharta An bean sidhe.
Is beag ceanntair in Éirinn nach bfhuil sgéaltaí den chínéal seo ann agus ní taise de Gaedealtacht Thír Connail é. Níl droichead na piopa ann nach bhfuil a taidhbhse fhéin ann. Tá piobaire sidhe ins an bheinn úd agus solus ar an taobh eile dén abhainn. Connaictheas [toin]? agus colann gan ceann ag an leach
senior member (history)
2021-05-20 16:14
approved
rejected
awaiting decision
tír agus chan [facas]? é go cionn tráth. Oidhche amhain buaileadh an dorais “go Mbeannuigh Di’a s’ Muire agus go mairidh an lanamhain a saoghal áir D’athain siad gurbh é an Fidileor caoch do bhí ann. Cuireadh fáilte roimhe agus arsa Norainn “Bhuidheachas do Rí go bfuil Nar gheall mé duit go mbéinn ag seinim ar do bháinfhéis
Chruinigh na bailte agus chan de phocaí [folamh]? bhí preataí muicfeóil im uibheacha agus rl, agus bhí oidhche mhór ann go maidín. Fuair an Fidileor caoch bás idTír Eoghain agus d’fág sé an fhidil ag Nórann.
senior member (history)
2021-05-20 16:13
approved
rejected
awaiting decision
agu moran rudaí eile. Anois níl aon phighinn ar a thús nó deireadh. Tá fear ar an bhaile seo thall indiaidh teacht is Meríoca agus deir siad go bhfuil moll mór airgid aige. Bhí se ag cainnt le m’atháir ar an aonach agus d’iarr sé mise air “Tá”, arsa an fidileor cuimhnigh ar an rud a deir an file.
Ní h-í mhaoin a bheirfeas idtír tú ‘gur nach mealltar leithe thú.
Seachtmhain na diaidh sin casadh an fidileor caoch ar Nórainn arais. Bhí glór lag ina ceann mar beadh duine a beadh tuirseach.
“Siubhal leat go bhfagfaidh tú indún luicthe mé” ar seisean. Caidé a bhéitheá ag dhéanamh in dún lúithche “Tá, tá mé ag dul ina bhaile. Ag dul na bhaile go Tír Eoghain. Fanfaidh mé in Dún Luithce anocht agus racraidh mé go Leitir Ceannain imbarach Tá eagla orm go bhfuil an slaghdhán ort agus is feárr duit fanacht idthoigh s’againne go maidín “Tá an bás agam ar seisean “Ach ba maith liom a bheith curcha aicí fhéin
Dimthigh an fidileor as an taobh seo de’n
senior member (history)
2021-05-20 16:13
approved
rejected
awaiting decision
agu moran rudaí eile. Anois níl aon phighinn ar a thús nó deireadh. Tá fear ar an bhaile seo thall indiaidh teacht is Meríoca agus deir siad go bhfuil moll mór airgid aige. Bhí se ag cainnt le m’atháir ar an aonach agus d’iarr sé mise air “Tá”, arsa an fidileor cuimhnigh ar an rud a deir an file.
Ní h-í mhaoin a bheirfeas idtír tú ‘gur nach mealltar leithe thú.
Seachtmhain na diaidh sin casadh an fidileor caoch ar Nórainn arais. Bhí glór lag ina ceann mar beadh duine a beadh tuirseach.
“Siubhal leat go bhfagfaidh tú indún luicthe mé” ar seisean. Caidé a bhéitheá ag dhéanamh in dún lúithche “Tá, tá mé ag dul ina bhaile. Ag dul na bhaile go Tír Eoghain. Fanfaidh mé in Dún Luithce anocht agus racraidh mé go Leitir Ceannain imbarach Tá eagla orm go bhfuil an slaghdhán ort agus is feárr duit fanacht idthoigh s’againne go maidín “Tá an bás agam ar seisean “Ach ba maith liom a bheith curcha aicí fhéin
Dimthigh an fidileor as an taobh seo de’n
senior member (history)
2021-05-20 16:13
approved
rejected
awaiting decision
an Fidileor Caoch idtoigh Shéamuis Bháin
Bhí athne aige ar Noránn ariamh annall. Is minic a sheasuigh sé os cionn an chliadhbhain nuair a bhí sí óg ag seinim ar an fhidil dúithe. Deireadh sé igcomhnuidhe go mbéadh oidhche mhór aca ar a bháinféis. Nuair a bhí Nóra na cailín bhíodh sí go minic leis chuig na bainseacha Bhí sé iongantach geallmhar uirthi.
Tuthear damh go bhfuil tú cíneal gruamdha anocht arsa sise leis idhtoigh Mhághnuis “Tá”, ar seisean “tá eagla orm nach dtig liom an gealltanas a thug mé a chomhlíonadh - go sinnfin ar do bháinfhéis. “Cad chuige a n-abhrann tú sin a chroidhe”? ar sise. “Tá” ar seisean “aithnighim an bás ag teacht orm”
“Amaidigh a dhuine” ar sise ‘tá saoghal mór fada ionnac go fóill.
“Léoga níl a rún” ar seisean “agus is maith atha fhios agam nach bhfuil Acht cá h-uair a bhfuil tú fhéin is Conaill ag brath posadh? “Ag Dia atá fhios” ar sise “Níl mó mháthair ag bhrath mé a leigint leis no bhí droch ádh ar an duine bocht”
Oidhche na gaoith móire chaill sé bád úr
senior member (history)
2021-05-20 16:11
approved
rejected
awaiting decision
An Fidileor Caoch.
Ba’s Tír Eoghain a tháinig an Fidileor Caoch idtús ama. Bá é an fidiléor a ba binne dar bhuail port ariamh. Ní iarrfa pleisiúr acht ag éisteacht leis. Caith sé a shaoghal ins na Posaibh ó tháinig sé ann na [stóchach]? go rabh sé ina shéandhuine. Ní rabh aon bhainfheis ins an pobal nach rabh sé aice. Tháinig an aois ar an duine bocht mar a thig sí igcomhnuidhe agus ins an deireadh tugadh se déar é ag éirigh tostach trom - chraidtheach.
Bí sé le h-aithne ar fhéin go rabh cumhaidh air. Oidhche amháin bhí sé ag seinim do lucht bainse idtoigh Magnuis Mhóir. Tamall beag roimh an lá tháinig cailín aníos agus suidh sí ar sugán agus chuir a laimh ar a glún. “Tú fhéin atá ann a stóir arsa’n fidileor. Cé a bhí ann acht Nóra Shéamuis Bháin. Is iomdha oidhche a chaith
senior member (history)
2021-05-19 12:38
approved
rejected
awaiting decision
óganach ag dul isteacht ar an bhearnaigh. Cibe ar bith tháinic sé gar motughad ar na gasraí. Thug sé iarraidh greim a fhágháil ar an bhoc a bhí ag bun an chrainn ach d’imthigh sé air. D’fan an fear tamall ag amharc ar an gasúr ag baint na h-ublaí. Sa deireadh chaith an gasúr anuas cupla ceann agus arsa seisean “sin cuphla ceann duitse ar seisean. Bhí slat mhór fhada ag an fhear agus thug sé cupla buille millteanach dón ghasur ins na luirgneacha dó “Seadh”, arsa an fear “agus sin cupla ceann duitse”
Tharraing sé anuas dón chrann é agus arsa seisean “ma bheirm-sa ortsa ins an abhaill seo arís “ní cupla ceann a gheobhas tú acht céad ceann”.
senior member (history)
2021-05-19 12:37
approved
rejected
awaiting decision
Ag goid ubhlaí
Bhí beirt gasúr ag teacht na bhaile ón sgoil tháthnóna amháin. Bhí siad ag dul thart ag abhaill, agus mar bhí fhios aca go rabh an fear arbh leis é ar shiubhal, shíl siad nach mbéadh moill ar bith ortha dornán de na h-ubhlai a ghoid Isteach leobhtha ar an bhearnaigh agus shiubhal leo go h-an-socar agus go h-an - fhaithchilltheach a chois an chlaidhe go dtáinig siad go coirnéal an gháraidhe. Dar leobhtha anois go rabh siad ar dhruim na muice ach faraor ní sin mar bhí.
Sgiord duine aca suas an chrainn agus d’fan an fhear eile ag bun ag coimheadh. Acht ba bheag a shíl siad go rabh fear an toighe da gchoimhead i rith an ama.
Bhí sé ag teacht na bháile agus thug sé fá deara an dá
senior member (history)
2021-05-19 12:36
approved
rejected
awaiting decision
lán turnaipí. Níor fhachaidh an gasur seo turnaipí ariamh agus d’fiafruigh sé dón fhear cáidé a bhí ionnta. Uibheacha láireach atá ann arsan fear. D’iarr an gasúr ceann agus thug an fear do é agus d’iarr air é a cuir faoi chearc guir. Tugh sé leis é faoi na easgal gó cúramhac. Fuair sé na rudaí a bí a dith air sa t-siopa agus sín leis na bhaile. Caithead sé a gabhail trasna ar abhainn mhór. Idir an turnaip agus tae bhí lód mór leis le gabhail na h’abna. Chait sé an turnaip treasna roimhe. Nuair a bhí se da chaiteamh trasna d’imthig sé isteach i dtom dreasog rith coinín amach as an tom. Sil an gasúr bócht gurb’e an láir óg a bhí ann. D’innis sé an sgéal do na mháthair nuair a chuaidh sé na bhaile.
senior member (history)
2021-05-19 12:35
approved
rejected
awaiting decision
An gasúr amhaideach
Bhí gasúr ann aon uair amáin agus ní rabh sé cómh cliste le duine eile. Pilib an tainm a bhí air. Chuir a mháthair é na bhaile mhóir lá amháin fa choinne tae agus suicre. Bhí giota maith aige le ghabhail. Ar an bealach cásadh fhear agus trucail leis
senior member (history)
2021-05-19 12:35
approved
rejected
awaiting decision
D’fiafruigh na sidheógaí do na páisti caidé mar d’éirigh leobhta. D’innis na paistí daobhtha fa gach rud a tharluigh o casádh an fathach ortha go dtí an t-am sín. Tainig an ocras ar na páisti nuair a bhí siad ag cainnt. D’fiafruigh a bhean a rabh ocras ortha. Dubhairt siad go dtháinig ocras millteanach ortha. Tarraing sí leabh mor de aran iongantach mhilis as basgaid a bí faoi easgail agus thug da na paiste é. Fhad as bhí sí ag tabhairt an aran do na páistí thainig máthair na paisti da gcuartughadh. Ar a mbealach na bhaile d’innis na paistí gach rud a tharluig ó thús go deireadh.
senior member (history)
2021-05-19 12:34
approved
rejected
awaiting decision
Bheirfidh mé trí bomhaite duit leis an freagra a béith ar barr do teanga agat. Toisigh Éamonn ag smaointead go thróm. Thairraing an fathach uairadoir mór a rabh aghaid air comh mór le meas. Níor labhar an duine a féadh bomaite act Éamonn ag smaiointeadh leis. Bomaithe amhain thart arsa’n fathach agus níor labhair an duine ar feadh bomaite. Dhá bhomhaite thart anois agus níl agat ac bomaite amháin. Ní rabh an freagra ag Eamonn go foill. Smaointigh Éamonn ar rud a bhí cosamhail leis an freagra. D’iarr an fathach arabh an freagra aige. Dubhairt sisean go rabh cineál freagra aige. Chuir amach ar do bhois é caidé an ceilt atá (agaf) agat air. Dubhairt Éamonn ar freagra a bí aige. Thuit an craisín a bhí sáithe ins an talamh mar comhartha go Eamonn ceart Sgairt an fathach amach agus chrait sé an gleann ó cheann go ceann, imthighighid a pacha diabail amach as amharc. Sgannruigh sé an t-anam as na paistí. Rith siad niór gaiste anois na rith siad ariamh aroimhe. Ag ceann an gleana cásadh an bhean beag agus an piobáire sidhe ortha. Bhí fáilte mhór acu do na chéile
senior member (history)
2021-05-19 12:33
approved
rejected
awaiting decision
trí tomhas air agus dá bméadh fhios aige na tomhaiseann go bhfuigh siad ar shiubal. Agus caidé na tomhaiseanna iad arsa Éamonn. Ó arsan fear beag tá mé iongantach buadhartha nach bhfuil fios agam ach beirt acu. D’innis sé na tomhasana do Eamonn (ag) tré cogarnaigh. D’fiafruigh Eamonn ca iad na freagraí a bhí ortha. D’innis an fear beag do. Caithfidh mise a bhéit ag imteacht ar eagla go bhfeiceadh an fathach mé. Chuaidh sé suas ar taobh an bhocsa agus amach i gan fhios dón fhathach. Fa dheireadh tiar thall thainig an fathach go dtí a gnáth áit comhnuidhe thuas ar crann mór. Bí bealach mór déanta suas go dtí an chaisleán ar mhullach an chrainn. Sula deachaidh sé suas bhain sé dé an bhocsa agus d’fág ar talamh é. Thóg sé amach na paistí agus d’dág ar an talamh tirim iad. Nuair a bí na rudaí eile tógta amach aige labhar sé le Éamonn. Beirinn- se trí seans do gach priosanach. Má fuasgalann tú na trí tomhas séo béidh (an agaibh) sibh saor. Chuir sé an chead dá thomhas ar Éamonn a d’innis an piobaire na freagraí do. D’fuasgal Éamonn an chead dhá ceist go feiramhail. Chuir an fáthach an tríomhadh tomhas agus ní rabh an freagra ag Éamonn
senior member (history)
2021-05-19 12:32
approved
rejected
awaiting decision
mar bhéad toirneach ann na crann ag briseadh. Níor amarc na paistí agus iad ag racfaidh níos gaiste anois. Casádh fathach mhillteanach ar na paistí. D’fiafruigh sé daobhtha ca rabh se ag gabhail. Ar ndóighe dubhairt siadsan go rabh siad a gabhail na bhaile chuig na máthair. O rachfaidh sibh liom-sa ta ocras mór orm agus béidh sibh maith le hithte. Bí bocsa mór crochta ar a thaoibh agus thóg na páistí (a) isteach ann. Bí bo, capall agus caora sa bocsa fosta Bhí an bocsa comh árd le seachtmhadh tróigh. Leig sé gliomh amháin agus fobhair gur sgannruigh sé an t-anam as na paisti Ina lamh bhí cráisín mhór agus ná rabh aige acht súil amháin i gclár a eadán. Shiubal sé leis tamall mhaith agus sa deireadh shuidh sé síos a glachfadh a sgnísthe. Bhí na paistí ag amharc suas ar an spéir nuair a connaich siad an piobaire sidhe ag teacht isteach ar barr an bocsa mar béadh fileacán ann. Thainig sé anuas a cainnt le Éamonn. D’innis sé do go gcuirfeadh an fáthach
senior member (history)
2021-05-19 12:31
approved
rejected
awaiting decision
sléaghanna leis na h-éanacha gur marbh gach aon ceann. Maitheadh an bhean bheag an troid fósta agus thainig an bhó ina cuideachta. Nuair a bhí troid thart agus ba páisti glan sabhailte sgairt an bean ar na fir go dtabarfadh sí deoch bhainne do gach duine. Bí an oiread sin athas ar na fir fa choinne an bhainne go rabh siad ar mullach a chéile tart fan áit a rabh an bhainne. Acht sé an deireadh a bhi air gur thuit triúr no ceathrar isteach agus báitheadh iad sa bhainne. Thug an captaoin ordughadh annsin do gach duine a chupan a sháitheadh isteach agus duine amháin ar an (amháin) ám. Thug Anna agus Seamhus buidheachais dón captaoin don bhean bheag agus na fir. D’iarr a bhean bheag arís ar na páiste imtheacht leobhtha agus gan eagla ar bhit a béith ortha. D’innis sí daobhtha gan amharc ar aon taobh dén bealac mór is cuma caidé a tairléochadh. D’imthigh na paisti aríst de spalpadh reatha agus go direach nuair a bhí siad ag ceann an gleann maitheadh [?] torman
senior member (history)
2021-05-19 12:31
approved
rejected
awaiting decision
bhóis ar a chéile tháinig an bó beag dhubh as cúl na paistí agus tóg an dá basgaid ar a cuid adarc. Bí a bhean bheag ar a chúl sin. Nuair a tógadh an dá bhasgaid ón na paisti bí iongantas an tsaoghail orta. Annsin labhair an bhean leis na páisti agus d’innis dao na páiste go rabh an bhó ingeall an dhá basgaid a iomcar. Siubhal siad leo go rabh siad ag ceann an cásain. Dubhairt sí nach dtiocfad léithe a gabhail níos fuide. Thoisig na paisti ag reata arís. Bhí siad ag gabhail fríd gleann mór go direach nuair a chonnaic sgaifte seabhach amach a n-ionnsuigh. Motuigh na seabhach bóladh na meala agus ba mhaith leobhtha an mil a bhéit acu. Bhí na mílte seabhach ag piocadh an mhil (ins) amach as an dá basgaid. Le (li) sin leigeadh an sgairt ins an bhinn a ba millteanaigh dá rabh ariamh. Ionnruighigidh a feara bréagha. Táinig na milte fear amach ag marcaidheacht ar caiple beaga. Fir a bhí bordaí ar tri ordlaí ar aoirde. Caith siad
senior member (history)
2021-05-19 12:30
approved
rejected
awaiting decision
agus nuair a stad sé phill an triúr isteach ‘un toighe. Ó arsa bhean tá rud deas agam sa phreis nar smaointigh mé a tabhairt dóibh agus caidé an rud é a Sheamuis. Thoisigh Seamus ag smaointeadh. Mil atá ann arsa Ánna sul a rabh faill ag Seamus labhairt. Tá tú ceart ‘mil atá ann go cinnte arsan bhean bheag. Thug sí (an bhean) pláta míl do gach páiste agus ní thiocfhad beál innsint an lúthgair a bhí ar na páisti. Bhí an trátnóna ag teacht agus an doradas ag tuitim agus smaointigh na páiste ar an bhaile a bhaint amach. Ba mhaith liom arsa Anna rud beag míl a béith liom na bhaile chuig mo mháthair. D’fosgal an bhean bheag an preis agus thug amach dhá baisgead déanta de feaga Líon sí an dhá bhaisgid den mhíl. Rithigidh na bhaile agus na amarchaighidh ar aon taoibh daoibh. D’imthigh na páisti ag reathai cómh tuigh gear as táinig leobhtha. Rith siad giota fada ach sa deireadh rith siad amach as anál Siubhal siad annsin. Mar a buailfea dó dhá
senior member (history)
2021-05-19 12:29
approved
rejected
awaiting decision
linn fósta. Iarr air a teacht arsan bean béag. Sgairt Anna ar a piobaire. Thainig sé isteach igcuidheachta na paisti eile. Chuaidh siad [na] isteach ins an teach a ba dheise [?ar]? chonnaic súil araimh. Rinne an bhean bheag tábla do na paiste agus an piobaire réidh a dtiocfadh le rí suidhe aige. D’ith siad agus d’ol go cionn uaire. Annsin d’amarc an piobaire amac ar an fuinneóig agus connaic sé preachan amuigh ar an claidhe. Sin preachan as an gleann a bhfuil mise mo comhnuidhe ann d’aitneóchainn e o na (rubaill) rubhall bearfadh sé na baile mé dhá bhfuigheam ar a dhruim. Rachfaidh mé amach go suimhneach agus léimtidh mé ar a dhruim. Chuaidh sé amach agus shiubhal se go headrom go bhfuair sé ar dhruim an preacháin. D’imthigh an preachan ar eiteóg ins an spéir agus an piobaire ar a druim leis. Nuair a bí sé thuas ins an spéir toisihgh sé a seinim aríst. Bhí na paistí amuigh ag amharch ar gach uile rud a tarluigh. Bí an bhean bheag amuigh fósta
senior member (history)
2021-05-19 12:28
approved
rejected
awaiting decision
Bhí an bhean agus an bhó morán níos aoirde na murnan Sheamuis. D’imthig deireadh acu síos an casán leis an bhó Cuir an bhean beag bo isteach imboitheach. Anois a Anna mo croidhe a mblighthe tusa an bhó seo. Blighthidhe ma thabharann tú ceart beag damh. Theisbean an bhean bheag an dóigh le blighe do Anna. Thoisigh Anna agus blighe an bó. Thugh sí an bhainne dón bhean bheag agus d’iarr an bhean bheag ar na páistí a teacht isteach ‘un toighe léithe. Nuair a bhí siad ag teacht as an bhoitheach, chonnaic siad an piobaire na suidhe ar geága an crainn. D’fiafruigh sé do Eamonn caid’n port a ba maith leis. Dubhairt Eamonn “Na beacha imeasg na gcrann”. Maith go leor arsa an piobaire. Toisigh sé. Shaoil na paistí nar cualaidh siad aon purt a bhí ioncurtha leis an cheann a sheinm an piobhaire sidhe. Stad sé sa deireadh agus d’iarr an bhean bheag arís ar na páisti a teacht léithe. Ba maith liom sa arsa Anna an piobaire a béith
senior member (history)
2021-05-17 15:06
approved
rejected
awaiting decision
amach as. Bhí cota agus bróga dubha air fosta. Bríste beag dearg air agus socaí bana. Nuair a bhí na paisté tamaill ag amharc tarraingt sé fidhéogh beag goirid amach as a phóca agus thoisigh a seinm port nar cualaid cluais araimh. Ní béadh na paistí tuirseac a coidhche ag éisteacht leis an céol bhí sé cómh binn sin. Sa deireadh stad sé. D’fiafruigh sé daobhta ar cualaudh siad an céol a ba binne arabh araimh. Ar ndóige dubhairt siadsan nar cualaidh. D’iarr sé ortha a gabhal isteach ins an coillidh agus tionntodh ar an chéad coradh. D’imthigh siad leobhta ag raetha comh tuigh geárr as tháinig leobhtha. [Tionntu]? siad ag an choradh. Le sin chasadh bean bheag ortha agus d’fiafruigh dí caidé a bhí sí ag cuartughadh. Ó a phaistí tá mé ag cuartughadh mo bhó bheag agus béinn sásta da gcuideocha liom í a fhághal a Shéamuis a stóir. Bhí eagla ar Shéamus siubhal le na taobh ar eagla go gcuireadh sé a chos in na mullach. Fa deireadh tiar tall motuigh siad cloigin beag ag bualadh. Fuair Seamus an bhó bheag. Bhó dhubh agus ní rabh sí morán níos mo na cat mhaith. Bhí dhá adharc uirrtí níos fuide no í fhéin agus dhá adharc airgid a bí ionnta.
senior member (history)
2021-05-17 15:05
approved
rejected
awaiting decision
An Piobaire Sidhe
Bhí Seamus agus Anna na suidhe faoi chrann comhgarach dén coillidh Bhí Anna ag fuaghal cóta beag ag bí Seamus na luighe ar an fear glas agus a dhá lámh faoi na cheann aige. Sa deireadh labhar Anna le Seamus agus seo an rud a dubhairt sí-: A Seamuis ar bé do baramhail go bfuil sideóg in Éirinn. Níl fios agam cia acu tá no na bhfuil. Le sin maitheadh siad an tormán millteanach ins an crann. D’amharc gach duine acu suas ins chrann agus connaic siad fear beag a fa tuairm dha uair comh árd le do mhear. Bhí hata beag dubh ar a ceann agus cleite dearg saithe
senior member (history)
2021-05-17 15:04
approved
rejected
awaiting decision
Nach mblásfadh muc no madadh
IIII
Is a ghiolla atá in do sheasamh
Nach cur adhastar fa do chlóiginn
Nó bhféarr duit beit do asal
Ar an bhealach mhór air maidín.
senior member (history)
2021-05-17 15:03
approved
rejected
awaiting decision
Seo sean deilín de chuid Micheail Chórdáin.
I
Ma phósann tú bean talaimh
Beidh tú a choidhche ag áirghthe
Bhéidh fiche nidh ar do aire
Is do phoca igcomhnuidhe folamh
II
Ní bhéidh iarraidh ar do charaid
Is béidh tú fhéin mar bhacach
A leigeadh isteach go maidín
Le fasgadh a fághall ón fhearthainn
III
Do shuidhe inaice an dorais
Gan leithphighinn in so bhallet
Ach ag ithe sgidín sgeallain
senior member (history)
2021-05-17 15:02
approved
rejected
awaiting decision
Lá thar na bhárach nuair a déirigh siad bhí an t-athar marbh. Nuair a cualaidh a ingean séo toisigh sí a ghairidhe. “Caidé’n fáth a bhfuil tú ag gháiridhe agus d’athar marbh arsa’n mathair, agus annsin arsa’n gheirrseach. “Gheall m’athair go mbuailfeadh sé mé indiu agus anois ní thig leis mé a bhuaileadh. B’féidir dá ndeirfeadh sé le chuideadh Dé go mbéadh sé beo agus go dtiocfadh leis í a bhuaileadh.
senior member (history)
2021-05-17 15:01
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal
An fáth ar chóir “Cuideadh Dé” a radh
Bhí fear agus bean ann uair amgáin agus bhí an t’athar iongantach feargach agus bradach. Théigheadh an fhearg go h-olc do agus ghoilfeadh rud ar bhith air. Bhí siad cupla bliadhain pósta nuair a bhí an chéad duine cloinne ann. Girrseach do bhí ann. D’éirigh sí seo mór bhíodh sí ar scoil gach lá agus nuair a thigeadh sí ch’un a bhaile tráthnóna ghníodh sí timireacht dó na mh’áthair a cha ndéanamh sí a dhach do’n t-athar. Tráthnóna amháin gheall an t-athar go rabh sé ag dul a buaileadh lá thar na bhárach (ach níor dubhairt sé “le cuideadh Dé)
senior member (history)
2021-05-17 15:00
approved
rejected
awaiting decision
léithe a’s nuair a bhí sí ar leic an dorais leig sé aon bheic amháin aisti. “A dhaoine na gcaradh ar sise tá an Macán Mór ar siubhal síos annsin agus Peadar Ac Aodha ar a dhruim leis.
senior member (history)
2021-05-17 14:59
approved
rejected
awaiting decision
Tamall mhaith ó shoin nuair nach rabh na rothair comh fluirseach is tá siad anois bhi buachaill ar an bhaile seo ar a dtugtaí Peadar Ac Aodha. Lá amhain (ain) chuir sé ina cheann é agus ceannuigh sé rothar. Núair a ceannuigh sé an rothar tharla go rabh taidbhse le feicéail ag imtheacht fa na bailte agus é ag gabhail mar bhéadh réidéan gaoithe ann Ar scor ar bhith lá amháin arabh sean-bean de chuid na comhursannachtha ag teacht ón t-siopa bhí Peadar amuigh ag marcuideacht ar an rothar agus cé casadh air ach an t-sean-bean seo. Ní facaidh sí rothar ariamh ina saoghal agus nuair a chonnaic sí rud gasta ag dul tairstí agus Peadar Ac Aodha ina shuidhe in áirdhe air sgannruigh sí nó bí sí cinnte gur an Machán Mór a bhí ann. Rith sí ina bhaile comh gasta is tháinic
senior member (history)
2021-05-17 14:58
approved
rejected
awaiting decision
an bhó. Annsin bhí a mac na culóige slán beo aca arís
senior member (history)
2021-05-17 14:57
approved
rejected
awaiting decision
Sgeal.
Bhí fear agus bean ann uair amháin agus ní rabh aca ach aon mac amháin. Bhí an gasúr seo fa thuairm méid culóige bhí sé comh beag sin. Lá ámháin dimthigh an t-athair amach na coilleadh ag baint adhmáid. Bhí beathaidheach capaill ag an muinntír seo. Dimthigh Clod an gasúr a deanamh Chuaidh sé isteach igcluais an chapaill agus thiomain leis. Shroich sé an coillidh agus nuair a tháinig sé annsin bhí a athair ag cainnt le turasoirí agus dhíol sé leobhtha é. Chuir duine de na turasoirí isteach ar imeall a hata é. Dimthigh siad agus níor b’fada gur thuit Clod amach. Bhí bó a bhí ag athair Clod bhí sí ag inghilt thart agus d’ith sí é ach ar ndoigh níor cagainn sé é. Nuair a bhí mathair Clod ag bhlighe na bó mothuigh sí Clod ag sgairtigh leithe agus marb siad
senior member (history)
2021-05-17 14:57
approved
rejected
awaiting decision
Seal ‘mo sean-chailligh
Agus ní de mnaibh is measa mé
senior member (history)
2021-05-17 14:56
approved
rejected
awaiting decision
Sean Focal
Seo sean-fhocal a bheadh ag na seandaoine nuair a bhéadh badh cur igeás go Merioca.
Thógfadh siad a gcuid séolta
Go bocaideach go bacaidheach
Go bárr na gcrann coimheadhach
Go rabh siad ag eisteacht
Le lupadáin is le lapadain
Le seitreach na rónta
Le geimneach na bpeistí móra
Is le glór bhfaoileógaí baná
Mar a dubhairt an fear ibhfad ó shoin
Bím seal m’eala caol cuain
Seal ‘mo dobhran in easabh
Seal mheach na saor [crsi]?
Seal ‘mo ghlas raithrighe
Seal ‘mo cnapán ceo
senior member (history)
2021-05-17 14:54
approved
rejected
awaiting decision
Stáisiun. Phill sé árais ch’un a bhaile ar a suaimheas “A bhean mhodamal” ar seisean “bhí tusa ag cur deifre orm agus da nglacfhainn mo am bhéinn fhad un toisigh anois
senior member (history)
2021-05-17 14:53
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal
Bhí fear ar an bhaile so am amháin darbh ainm “Paidín Fadalach”, agus bhí sé cinnte a beith igcomhnuidhe ar deireadh le gach uile seort nidh. Nuair a bhéadh an bárr ins an talamh ag a chuid comharsanaigh ní bhíodh Paidín ag toiseacht a romhar agus ins an Fóghmhar nuair a bhíodh na cruacha féir déanta ag an chuid eile bhíodh Páidin le feiceail igcionn na speile
Bhí sé lá amhain ag dul chun an marghaidh agus bhí eagla ar a mhnaoi go mbeadh sé mall mar ba ghnathach “Ó am go leór” a deirfeadh Paidín. Ar sgor ar bith dimthigh sé acht ní rabh sé ibhfad gur mothuigh sé an traen ag feadalaighe ag an
senior member (history)
2021-05-17 14:52
approved
rejected
awaiting decision
Michéal:
Bhí ualach ar mo druim,
Bhí turtóg in mo bealac,
A’s thuit mé ar mo ghaothsan
Isteach in eabar salach.
senior member (history)
2021-05-17 14:52
approved
rejected
awaiting decision
Bhí Micheál Ruaidh lá amhain ag gabail de mhónaidh. Tionntuigh sé cuid díthe agus chróig sé cuid eile dé. Idratha thrathnóna nuair a bhí a cuid oibre déanta aige, lión sé cliabh de sean-mhóin, chuir sé an cliabh ar a druim agus thug a aghaidh ar an bhaile. Bhí sé ag teannadh un toisigh go miotalach, acht sul a mothuigh sé, bhuail sé a ceann as a cosa in - éadan túrtóige agus thuit sé imbeál a cinn isteach san cabar. D’eirigh sé comh maith is tiochfadh leis d’fág an cliabh annsin agus d’imthigh leis chun a bhaile. Bhí Bríghidh a bhean ia a seasamh ag binn an toighe agus nuair a connaic sí é ag teacht, lán earbair ó bhun go bárr fhobair díthe tuitim i luigh leis an sgannrugadh a fuair sí.
“A Michéail na gcarad”, ar sise “caidé a d’éirigh duit”,
“O a bhean mhodhamhail”, arsa
senior member (history)
2021-05-17 14:51
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal.
Bhí gasúr beag ann uair amháin agus bhí sé ag teacht i’na bhaile ón sgoil. Bhí sé ag siubhal go ciúir agus é ag amharc uaid ar gach taobh de. Nuair a bhí sé fá ghiota de’n bhaile sonnrughadh sé ar spéir ag éirighe dorcha agus níor bhfada gur toisigh an tóirneach. Thug sé dó na bonnaí e comh tiugh géar is tháinic leis, agus nuair a bhí sé ag a thigh bhí a chroidhe ar bhárr a goib leis le tréan eagla. Annsin thoisigh sé i sgairthigh amach. “A mhamaí, a mhamaí” dean deifre, dean deifre, nó cá deireadh an tsaoghail ann”. “Agus ca bhfuil tú ag dúl a rún”. “Isteach faoi’n leabhaidh ar ndóigh nach h-é sin an áit a dhteachaidh mé fein agus Úna an t-am deireannac a dubhairt tusa go rabh deireadh an t-saoghail ann
senior member (history)
2021-05-17 14:50
approved
rejected
awaiting decision
D’éirigh mé ar maidín go luath gasta
Is ní rabh i bhfad ag déanamh réidh.
Nuair a bhí an chuid eile aca cíortha sliota
Bhí mé fhéin is mo bhunal imbealach atha féith
senior member (history)
2021-05-14 09:53
approved
rejected
awaiting decision
Sean Óran
I Nuair a bhí mise in mo oige
Idtús mo shaoighile.
Ní rabh orm trioblóide no buaidhreadh ann t-saoghail
Ach imtheacht liom fríd cnoc is sleibhte
Ag cuartughadh neadrach éanach fá bhárr na mbeann
II Ag teacht na bhaile damh san oidhche sé an sgéal a bhí róamsa le dhul iluighe
Le éirighe ar maidín a ghabhaill igcionn mo saoruigthe
Go rabh sé uilig a díoghbháil orm leis na fiach a diol.
senior member (history)
2021-05-14 09:52
approved
rejected
awaiting decision
“Caidé atá cearr leat a taisghidh”, arsa máire “Cuireann mo mhátháir im i dtolamh ar an dá taobh damh”, arsa an gasúr “Ó is furust sin a leigheas agus chuir sí im ar an taobh eile dó”.
“Anois an bhfuil tú sástá” ar sise “Tá, ach is mór an truaighi nach bhfuil taobh eile air
senior member (history)
2021-05-14 09:51
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal.
Bhí bean ann uair amháin agus bhí sí indiaidh maistreadh a dhéanamh nuair a tháinic gasúr as toigh ar dorais isteach cuicí. Bhí an gasúr seo ag coimhead uirthí ag baint an ime de choinneóig. Nuair a bhí Máire réidh rinne sí ceapaire dó agus thug dó é. Níor dhubhairt an gasúr a d’áth a chrom a cheann agus chuir suas [pas]?
senior member (history)
2021-05-14 09:51
approved
rejected
awaiting decision
go rabh sin in am go fóill, ag cur na mbróg ar lom air. agus suas ch’un na seomraigh uachtaraighe leis Tháinig sé anuas fa cionn tamaill agus dubhairt go mbeadh béan a’ toighe annseo gan mhoill. Socrughadh lá an phósta agus pósadh an lánamháin seachtmhain ina diaidh sin. Is minic a motuigh mise na sean - daoine ag rádh”.
“Fáigh bean a Gleann Domain.
Acht nach cur aon bean go Glean Domain. Sé an fáth atá le seo no dá gcuirfeá bean go Glean Domhain go gcaithfeadh sí a obair go cruaidh agus dá bfuightheá bean as Gleann Domhain nach mbeadh feidhm uirthí a obair leath comh cruaidh
senior member (history)
2021-05-14 09:49
approved
rejected
awaiting decision
bith ortha gan a labhairt leo ar chor ar bith ar eagla na n-eagla. Sin an dóigh cheacht”, “Na daoine sean-aimseardha sin a cuirfeas forán ort ins an oidhche agus nach leigfeadh ortha fhéin go bhfacaidh siad tú ins lá”.
Bhí go maith agus ní rabh go h-olc go rabh siad ar shráid éigin. Ní rabh bolt a bith, ní rabh ach an ruadóg a tarraingt is isteach leis an triúr. Bhí fear an toighe ina suidhe costarnacht ag an teine agus é ag baint smailg as a phíopa D’eirigh sé agus [rinne]? forbhfháilte roimh na bhfearaibh agus fuair áit suidhe doibh.
“Tá an chuid eile fé chomhnuidhe” arsa seisean, “as mé fhéin a tí an teine a [choigilt]? agus an solus a chuir amach nuair a tháinig sibh isteach. Níor dtearn ceann de na fir a [dhtách]? a deanamh ach a ngnoithe a innise i gcupla focal. Bhíodh fhios agat a fear a’n toighe go bhfuil fear na mná ina suidhe go té arsa’n fhear a bhí ag cainnt agus chan cionnas é fhéin a beith ilatair a tá mé a radh no tá sé ina cheann mná comh maith is ta in Éirinn “Tá”, “fhadh is bhíodh siad beo arsa fear an toighe. Tharraing ceann dé na fir amach an bhiotáilte agus dubhairt fear an toighe
senior member (history)
2021-05-14 09:49
approved
rejected
awaiting decision
Póstaidhthe
Níor misde b’féidir rud eiginteacht a rádh fa dtaobh dé
Ag cuartughadh no ag iarraidh ban
Súl a bpostar lánamhain anois bíonn siad luaidhthe le chéile roimh réidh, áit amháin bféidir cuid aca a póstar i ngan fhíos. Ní mar a gceadna a bhéadh an sgéal i bhfadh ó shoin. An té a rabh rún pósta age san am sin chaitheadh sé croidhe láidir a bhéith aige agus bruscar airgid le na cois. Bhí an biotáilte saor insan am sin agus d’óltaidhe níos mó de Ar ndóighe ní rabh galantar ar bith ag dul ins an thrath sin. Is minic nach mbíodh ach aon briste domnaigh agus aon léine amhain san cheanntar Ach ar bhainféis cuirthidhe morán bidh agus díghe chun caithte agus bhéadh seo piginn mhaith ar an lánamhain iad fhéin. Dhéanfaidh mé tracht anois ar thriúr a bhí ag dul a iarradh mná.
Bhí cúl ar an gealaig, agus bhí an oidshche gearr-dorcha nuair a cuaidh an triúr seo c’un an bhealaigh mhóir D’iarr fear amhain ar a chuid chomraduidhthe da gcasfaidh duine ar
senior member (history)
2021-05-14 09:47
approved
rejected
awaiting decision
Nuair a mothuigh an préachan se leig sé sgairt as fhéin, thuit an cáis ar a bhéal, fuair an madadh ruadh greim air agus dith é.
senior member (history)
2021-05-14 09:47
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal.
Bhí préachán ann uair amháin na rabh ró ghlic agus lá amhain nuair a bhí sí ar eiteóig thart fuair sí giota cáise. Dimthigh sí suas go bárr crainn a bhí ann le bráth é a ithe go socar ach ní mar sin a bhí. Tháinig madadh ruadh thart, suidh ag bun an crainn agus dubhairt “sé mo baramhail gur tú an t-eán is féarr ins an domhain.
senior member (history)
2021-05-14 09:46
approved
rejected
awaiting decision
comhgarach daobhtha ach d’iarr an t-sean coileach ar an coileach óg gan a ghabhail ina cóir no go dtuitfeadh sé isteach. Bhí an choileach óg ró dholba agus bhí a chead féin aige. Nuair a chrom an choileach óg chonnaic sé a sgála agus shíl sé gur coileach eile a bhí ann. Chuir an coileach a bhí amuigh groig agus rinne an coileach istoigh mar a gcéadna. Léim an choileach amhuigh. Ba é sin ar ndhóighe an coileach óg léim sé isteach agus báitheadh é. Tháinog an sean coileach anuas thóg amach an coileach óg agus dubhairt “mo chreach nach nglacann comhairle”.
senior member (history)
2021-05-14 09:45
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal.
Bhí dá choileac an aon uair amhain agus bhí siad a gcomhnuidhe ag spáisteoracht thart. Lá amhain nuair a bhí siad ag siubhal le chéile tháinig tacht ar an choileach óg. Bhí tobar doibhinn
senior member (history)
2021-05-14 09:44
approved
rejected
awaiting decision
Sgeal.
Bhí fear ann aon uair amháin agus bhí sé iongantach amaideach. Is minic a chulaidh sé go rabh leabaidh cluimhrigh go h-án-mhaith le codladh air. Lá amháin bhí sé ag dul na bhaile mhóir agus fuair sé leite gé Thug sé leis ina bhaile é agus chodlaidh air irith na h-oidhche. Nuair a d’éirigh sé ar maidin bhí sé uilig creapalta agus ar seiseann leis [fhé]? “go mhairfidh Dia ar an té atá i-na luighe ar na céadtaí aca agus ó shin amach níor codlaidh sé ar leabaidh chluimrigh, ní ba mho.
senior member (history)
2021-05-14 09:43
approved
rejected
awaiting decision
Cora Chainnte
Tógtha ó lár.
Ag cur i dtíortha.
Cha rabh faoiseamh le deanamh ortha.
Ní rabh faic de ghar ann.
Morc de theinidh.
Bhí sí ina ceann mhaith ar na páiste.
Dimthigh sí ar thoradh na moille.
Bhí cúl ar an gheallaigh.
Tá an chaoi bheo air.
Bhí an sop réidhte.
Bhí ar d’fhaithcillt
Níor sgaoil cuisle arimh ann
Níor lugha orm na an sioc é
Fa chomhnuidhe.
Tá sibh gortha ins an tír
Rinneadh stangaire diomh
Sín leat
Luigh ar gcúl
Ó Thaoibh na dtaobhann
Sgaith na h-éisteachtá
Eadar sin agus tráthas
A chiacais na gearad
Gur cham a ghaothsan
Ó na daoine thart
senior member (history)
2021-05-14 09:42
approved
rejected
awaiting decision
amach caith an rí a chuid gruaige goirid.
senior member (history)
2021-05-14 09:41
approved
rejected
awaiting decision
Níor maith leis an bhaintreabach seo a aon (oi) mac amháin a fhágháil chun báis. Nuair a chonnaic an rí an truaighe a bhí aici dó na mac níor cuireadh c‘ún báis é. Ach tugadh móid dó, dá n-inniseóchadh sé go rabh dhá chluais capaill ar an rí go gcuirfidh ch’un báis é. Níor innis sé do dhuine ar bith go cionn tamaill mhaith, ach anois bhí sé ag éirigh breoidhte agus cuireadh fios ar an draoigh.
Dubhairt an draoigh go gcaithfeadh sé móid éiginteacht a innise dó chrann sa (1) choillidh Rinne sé amhlaidh agus bhí biseach air arais. Oidhche amháin bhí féar ag an rí agus caidé arinneadh a [b’ri]? an chlairseach a chlairseóir. B’éigean dón clairseóir bhocht i imtheacht amach na coilleadh agus giota adhmaid a fhághail le na chlairseach a chóiriughadh. Caidé ar rinne sé ach an chrann a ghéarradh ar innis mac an baintreabhaigh a sgéal fhéin dó. Bhí go maith agus ní rabh go h-olc go dtí go dteachaidh an clairseach a sheinim agus ní thiocfadh leis a dthach a deanamh de’n seinim “ach go rabh dhá chluais capaill ar Labhraigh Luinsigh agus ó shin
senior member (history)
2021-05-14 09:40
approved
rejected
awaiting decision
Sgeál.
Bhí rí in Eirinn fad ó shoin ar a dtugtar Labraigh Luinsigh. Bhí dha chluais capaill ar an rí seo agus an duine a bhainfeadh an ghruaig dó, chaitfidh an duine sin a chuir chun báis. Lá amháin thuit sé ar mac baintreabhaigh an gruaig a bhaint dó’n rí.
senior member (history)
2021-05-14 09:39
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal.
Bhí cailín óg ann aon uair amháin agus bhí án-dúl aici san codladh. Bhí sí seo iongantach saidhbhir Dar leithe fhéin go rachfadh sí ar thuras idtraen. Oidhche amhain d’éirigh sí agus rinne sí réidh dinnéar bréagh díthe féin” cionnas nach mbeadh feidhm dithe é a dhéanamh ar maidín. D’éirigh sí ar maidín agus rinne sí réidh Síl sí fhéin ar ndoighe go rabh sí idtréan ama. Nuair a d’amharc sí ar an chlog bhí sí mall agus ó sin amach níor smaointigh sí ar thuras ní bha mhó.
senior member (history)
2021-05-14 09:38
approved
rejected
awaiting decision
leabhaidh a bhais gheall sé an talamh uilig damhsa. Annsin fuair sé greim ar an mhaide briste agus toisigh sé arís istoigh ins a luaidh ar bárr na bunnóige agus dubhairt se da réir mar a bhí sé ag deanamh an dhochair “rann siad mar seó i agus rann sin é”, go dtí goarabh an bunnóig uilig [milla]? aige. Annsin d’iarr fear an toighe gúgan bainne ar bhean. Dimthigh Máire amach ag blighe na bó agus thuit Cormac ina codladh. D’éirigh an fhear uasal agus rith sé amach un a bhoítigh d’fiafruigh dó Mháire an rabh an gúgan blighte aige, “tá arsa sise ag thabhairt dó an ghúgain D’ól seisean é agus d’iarr uirthise gúgain eile a bhliaghan dó. Rith an fhear uasal isteach arís agus thug aníos an gamhain agus chuir faoin phlainnceaid sa chludaidh agús rith amach aris. Tháinig Máire isteach mhusgail Cormaic agus d’iarr an gúgan uirthi. “Nach dtug mé [duit]? é”, arsa sise. Ní thug arsa Cormaic”, “Ó” ar sise seo a boc a d’ól é ag fághail greim ar an túirnin agus ag tabhairt buille dó’n rud a bhí faoin plainnceaid. Nuair a [damha]? sí, (paoin r) caidé bhí ann ach an gamhain bheag agus é marbh.
senior member (history)
2021-05-14 09:38
approved
rejected
awaiting decision
don fear uasal caide’n feall a bíthear ag deanamh air. “Imirtheochaidh mise cleas ortha”, arsa’n fear uasal. D’innir.
Ag dul isteach chun d’inneara dóbhtha bhí (an) Cormac ag dul a suidhe síos. Shuidh siad uilig síos agus nuair a bhí cupla greim itthe ag Cormaic dhírigh sé. Dubhairt an fhear uasal go rabh sé ag cailleamhaint na bhfiacal agus dith imbeirt a saith. Nuair a d’éirigh siad thoisigh an fhear uasal a leiginn air fhéin go rabh sé tinn dimtigh an fhear óg seo amach ag a cuid oibre arís. D’éirig sé déidheannach san oidhche anois agus dubhairt an fhear uasal nach rabh sé ag dul na bhaile ar chor ar bhith. Rinne sé leabaidh dó fhéin agus luigh sé sa chludaidh. Nuair a bhí sé tamall ina luighe leig sé ar go rabh sé na chodladh ach ní rabh. D’iarr Cormac ar Máire tuirtín a déanamh dó. Rinne. Chuir sí faoin luaidh é agus cuir sí aimleógai ina mullach. D’éirigh an fear uasal seo ag caoineadh agus diafruigh Cormac dó caide’n cearr a bhí air. “Ó tá buaidhreadh inntinne” arsa seisean agus toisigh sé a innsin a sgéil. “Nuair a bhí m’atair ar
senior member (history)
2021-05-14 09:36
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal -:
Bhí fear ann aon uair amháin darbh ainm Cormaic agus bhí bean ann darbh ainm Bríghid. Bhí an bheirt seo pósta ar a chéile agus bhí siad iongantach gorta. Bhí fear óg ag obair aca go cionn cupla lá gan an páighe ró (maith) mhaith. Nuair a bhéadh Cormac agus a fhear óg seo ag ithe ag an tábla agus gan ach ach cúpla greim ithte aca dírigheocadh fear an toighe agus creidim go mbéadh náire ar an fear óg agus dírigheochadh seisean fósta. Lá amain tugadh cuireadh do fhear uasal a thart un cuidigh leis an fear óg seo. Nuair a bhí siad amuigh ar maidín d’innis an fear óg seo
senior member (history)
2021-05-14 09:36
approved
rejected
awaiting decision
agus go rabh clocha móra arabh ceithre nó cúig céad meadhchain ionnta agus go gcaitheadh sé iad ar thoigte an cheantair seo agus leag sin ar cuid is mó de na toighthe Tá cuid de na clocha seo le feiceail go fóill agus tá morán eile aca a chuaidh faoi’n talamh.
senior member (history)
2021-05-14 09:35
approved
rejected
awaiting decision
An droch shaoghal
Sé an t-ainm atá ag na daoine ar an ghórta mhór no blianta an droch saoghail. Ins an aimsir seo d’imthigh morán daoine ins an ceanntar seo go dtí Merioca le iad féin a choingbheail beo agus an méid aca a d’fhan fuair siad bás.
Bá báid seoltoireacht a bhéadh leobhtha ins an am seo. Fósta ins an droch shaoghal meath na preataí uilig ortha. Deirtear da mbéitheá ag dul ar shiubhal áit éiginteacht go bhfeicfeá na mairbh ina luighe ar thaobhanna na mbealtach mór. Bhí moran toighthe ins an cheanntar seo roimh an droch shaoghail ach níl móran ann anois. Tá sé ráidthe go rabh fáthach thall ar mullach cnuic Gleann (Domhainl) domhain.
senior member (history)
2021-05-12 20:42
approved
rejected
awaiting decision
leaves. This is known as a sgeach as people think it dangerous to have anything to do with it. It droops to the south side and it is the very same from one end of the year to the other.
There is an old sandpit at one side of it. Fairy people (wills) are supposed to have lived in them. There were no cats or dogs or any other animals seen in this fort.
Nobody ever ploughed or interfered with this fort. There were lights seen in the Rathbane fort. The fairies of this fort used to go to Corrick, Erris, Co. Mayo at night time kicking football.
There is another fort in the district. It is in Thomas Loftus's land at Freeheen, Crossmolina. It is about ten yards from the public road.
One summer's evening about thirty
senior member (history)
2021-05-12 20:40
approved
rejected
awaiting decision
The games I play are ball playing, card playing, car p, spinning top, Jumping with asses, flogging top, hunting rabbits and hares, fast in the middle. Every Sunday myself and Jack Lynn go jumping with asses.
One boy draws a circle in the school yard with a chalk. Every boy nearly has a top going to school.
Every boy tries to spin his inside in the circle. Any boy that does not spin it inside the circle must leave down his top first. Every boy tries to hit that top with their own top. That game is called glass. On the mail car road you would see boys
senior member (history)
2021-05-12 20:37
approved
rejected
awaiting decision
Old Cures for Diseases.
Toothache.
Get salt and warm it and put it to the tooth and it is said to cure it. Also get oaten meal and put it in a cloth and warm it and put it outside on the jaw.
Mumps.
Get the skin of bacon and tie it round the neck where the mumps are and it is said to cure them.
Chincough.
The milk that the ferret leaves after him is said to cure the chincough.
Measles
A plant called the Red Nettle is good for the measles. First get this plant and boil it and give the water that it is boiled in to the person that has the measles.
Rheumatism.
The juice of the leaves of a plant called the "Glaisear léan" is supposed to cure rheumatism or else the juice of the roots of a plant called a “Crádhán”
Headache.
If a person got a plant called the Uart tsléibe then the juice is taken out the leaves of this
senior member (history)
2021-05-12 20:30
approved
rejected
awaiting decision
the cake and leave it on the flag and leave it there until it would be brown and hard. This is another way to bake the wheaten bread that is on a griddle. The griddle was a sort of triangle pan with irons going cross ways. This was hung over the fire and the cake was left on it.
Potato Cake.
This is how the potato-cake was made. The potatoes that were left after the dinner used to be broken up into a soft pulp. This was flattened out and made round and about an inch in thickness. This was baked on a griddle. Sometimes it was out into to two or more parts and each was called a fare.
"Bocstaí"
It was usual for the old people to make "bocstaí."
This is how they made it. First they got some large raw potatoes and washed them well. Then they scraped them with a scraper. The scraper was made of tin with holes in it and rough on one side. When it was scraped into a pulp it was then put into a white linen cloth and all the water squeezed out of it. Then some flour was mixed
senior member (history)
2021-05-12 20:21
approved
rejected
awaiting decision
his retainers.
After some time Maurice and John came to an agreement. Maurice gave up his title to John and for it he got a great tract of land around Knockcarron. From this on his family was known as Mac An tSean Ridire.
Some time after this the two branches came together again about the year 1551 the descendants of David had to give up their fine lands and the castle of meine and came along to our own part of the county here (i.e. East Limerick)
The Earl of Desmond took over the lands of the White Knight.
Years after this a president of Munster ordered all the nobles to submit to him but the Earl of Desmond refused. He was declared an outlaw
senior member (history)
2021-05-12 20:14
approved
rejected
awaiting decision
taut. This was the bow (see fig.1)
I then got a straight stick another hazel about three eights of an inch in diameter and two feet in length and pointed it at one end. I then put a "V" shaped cut in the other end. This was the arrow (see fig 2)
When I put the "v" end of the arrow on the cord, pulled it and also the cord, at the same time holding the timber of the bow at the middle in the other hand, and released the cord suddenly, the arrow was driven a long distance and in any direction I wished
{Diagrammed drawings - fig 1 and fig 2}
A = Notch in Stick.
B = Hazel stick ¾" diameter.
C = Strong Cord
D= Point on Arrow
E = "V" shaped split on Arrow
senior member (history)
2021-05-12 20:05
approved
rejected
awaiting decision
Shops were uncommon in olden times. People had to go to town for most purchases. Later, there were centre shops, one in Tullaghan, one in Cliffony, one in Grange. The people had to come to those places for anything they wanted. Meal, flour were given in exchange for knitted goods - stockings. There was no such things as far as I can ascertain as buying and selling after mass.
Sometimes as stated above, goods were exchanged. Knitted articles or báinín for flour, meal or other wants. The báinín was a home-made
senior member (history)
2021-05-12 19:49
approved
rejected
awaiting decision
tú go bhfuil cuma cruth capaill ar chuid fósta ma amharcann tú os cionn an dorais (tchfid) tchidhfidh tú go bhfuil cruth caiple [capaill] no aisle ann. Deirtear dá mbheithea ag dul ar aistear agus tú cruth capall a fheiceail romhat ar an bhealach mhór deirtear go mbéidh amh mhaith ort irith an aistir.
senior member (history)
2021-05-12 19:48
approved
rejected
awaiting decision
An gabha agus an cheardcha
Níl ins an cheanntar seo ach ceithre ceardchain. Tá ceann acu seo taobh amuigh de’n bhaile mhór, ceanne eile ag cros bhealach agus beirt imbaile fearthainn. Seo iad ainmneacha na gaibhne atá ionnta Micheál Ó’Rabhartaigh, Séan Ó’Baoghaill, Liam Ó’Meallaigh agus Domhnaill Ua Duibheannaigh. Sé, ar na aisle agus ar caiple is mó igcuirtear craidheacha air. Níl acht aon áit teineadh ins na ceardchain seo. Oiread agus aon gabha amháin acu, ní oibrigheann sé le iarann ar bith amuigh faoin aer ach cor uair na a bhéadh siad ag cur spócaí i rotha trucail. Órd a bhíonn’s in usáidh aca nar atá siad ag obair le iarrann trom, cur igcás siughan trucaill. Fósta bíonn casúr beag in usáid acu nuair atá siad ag chur suas chraidheacha. Coingbheann siad an t-iarann ar an áinneoin nuair atá siad gha bhuaileadh. Ma amharcann tú ar na dorsa atá ar na ceardchain tchidhfidh
senior member (history)
2021-05-12 19:47
approved
rejected
awaiting decision
agus bhí an gaoth bheag ag deanamh réid cuid na gaoithe móire. Suidh an bheirt agus tugadh rogha gach dighe agus thogha gach bidh. Chuaidh síad i luighe agus ar eirigh doibh ar maidín láth ar na barach tarlaidh rud iongantach. Thug fear an toighe trí neithe do, an chead cheann bata, crios agus buidéal. Nuair a bruightidhe an buclá a bí ar an crios ritheadh an t-ór amach as. Rud ar bith a d’iarrfa ar an bata a deanamh, deanfaidh é. Fósta cia’r bith galair a bheadh ar duine leigheasfadh an buideál fholamh seo é. Dimthigh mac an bhaintreabhaigh na bhaile agus deireadh leis. Nuair a tháinig sé fhad leis an teach cualaidh sé a mháthair ag caoineadh. Cuaidh sé isteach agus d’iarr an a mháthair lón a deanamh dó Ó arsa sise, “Níl aon ghreim bidhe sa teach”, Bhal ar seisean “tá neart lomsa agus d’iarr sé ar a bhata d’innear a deanamh dóibh”. Rinne. Annsin d’iarr sí grainín airgid air. Bhrúigh seisean an cnaipe agus rith an t-ór amach. Ón lá sin go dtí an lá a bhfuair siad bás bhí siad saidhbhir.
senior member (history)
2021-05-12 19:46
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal
Am amháin bhí bean ann agus ní rabh aici ach aon mac amháin. Tháinig lá gaoithe móire agus bhí grainín coirce le cathughadh. Dimthigh an mac seo leis an choirce suas go bárr cnuic éiginteacht. Thoisigh sé ar an obar agus nuair a bhí deireadh craithte aige damarc sé ar an thalam. Mo truaighe ní rabh aon grainín dé’n choirce fágtha. Cuaidh sé isteach chuig na mátháir agus diarr uirthi lón a dheanamh dó no gur imthigh an choirce leis an gaoith mhóir.
Tamall ina diadh sin bhí an lón reidh aici agus dthímthigh an ghasúr. Siubhal sé leis go dtáinig clap - sholus agus ins an deireadh casadh fear air
Chuir an fhear cheist air “ca rabh sé ag dul. Tá ar seisean “dimthigh mhó chuid coirc leis an gaoth mhór”
Tá dó chuid coirce agamsa. Siubhal leat isteach annseo agus fan agamsa go maidín. Cuiadh an bheirt isteach
senior member (history)
2021-05-12 19:44
approved
rejected
awaiting decision
eulaidh acu.
Adeirtear go dtainig fear aráis cionnas dámhsa a bheith ina teach fhéin agus seo an sgéal.
Sgéal,-‘ Oidhche Fhéil na marbh ibhfad ó shoin bhí dámhsa idtoigh fir a bhí faoi na fóidibh an oidhche so. Nuair a bhí sé ag eirighe deidheannach san oidhche tháinig an fhear a bhí faoi na foidibh, tháinig sé agus dhá bhatha leis agus h-obar go dtearn sé le na leath, a leath - mharbhadh.
senior member (history)
2021-05-12 19:43
approved
rejected
awaiting decision
gan an [tú]? fhaochlach a bheith ag ná córsanáigh.
Déirtar dá gcáisfidh eaidhbhsí ort agus é ag caoinéad gó bog brónach gur sin cúis luighthréach nó déirtar gur áit mait a fuair sé ar neamh.
senior member (history)
2021-05-12 19:41
approved
rejected
awaiting decision
Píosrógaí
Bíodh dé nómas ag na daoine sreangán déarg a chróchádh san bhóitheach. Go sháitéagiac éallach a mbéad indiaid bréith. Déirtar go rabh fear agus bean an uair amháin ag rinnéad siad seo agus rábhlád an bhóin.
[Ag buailéad bainne.] Dá mbéadh maistriughád ghá bhuailéad ag mnaoi agus é dul rítthe leithe an bainne a thabhairt ‘un ime Bá ghnatac crut dearg té a chuir faoi an chuinneóig agus tíocfád an bainne.
Bó indiaidh bréit. Déirtear nuair atá bó indiaid bréith gur chéart séangán chócháin a chuir tart ar a muineál ar eagla gó ndéanadh duine éiginteacht droch amharc.
An chailleach phiosrógach
Déirtear gur ghnathac lé daoine phíorógach a dhul amach gach chéad lá dé bhéaltáine agus séarcán leo. Ráchádh siad go dtí tubár éigin agus bhainéad siad an tuisgé ach amach ar leis an bhlát. San dóigh seo bá ghnáthac leo droch gúid a dhéanamh úctar an bhainne a bheit fhéin agus ná
senior member (history)
2021-05-12 19:39
approved
rejected
awaiting decision
Spiorad na marbh
Nuair atá duine curtha níl muid réidh leis Ó’n cuir síos ar taibhdhsí tá seo [innist]? cheana féin Na gcuideachta sin bhíodh tuairim go mbiodh spioraid i dtuir agus [idtom.]?
An bhó ag ingilt ghníd sí séidéog agus í ag fa thom feaga.
Tá sí ag tabhairt comhartha dó’n anam atá ar fasgadh ann imtheacht as
senior member (history)
2021-05-12 19:37
approved
rejected
awaiting decision
Sidheóg an ait an duine
Tá sé imbéalaibh na ndaoine go n-imirtidhe morán cleas san t-sean am. Cluinntear tracht ar an leanbhán dóigheamhail a thógail ar shiubhal agus neach mí chumhta fágtha ina áit Ins an rinnce nó san damhsa thuiteadh an cailín óg gan fíos fath na siocrach. Deirthidhe gur draoidheacht no sidheóg a bha chionnthaighe le na leithead seo.
senior member (history)
2021-05-12 19:36
approved
rejected
awaiting decision
Lanamhain -: Pósann an cuid is mo de na daoine ins ceanntar seo ar an tríomhad lá de’n t-seachtmain se sin “An Márt”. Cuid eile de na daoine pósann siad ar an domnach acht is beag é. Níor chóir do dhuine ar bith a béith ins teach rompa no deireann na seanduine nach mbéidh an lánamain ibfhad igcionn a chéile. Da mbéad lánamain da bpósad agus é ag cuir go trom an lá sin deirtear go bfuigh duine den lánamhain bas roimhe bliadhain ón t-am sin. Is fiór é sin no bí cás do ins an ceanntar seo. Bhí girrseac ins an ceanntair séo agus pósadh í dhá bliadhain ó soin. Máire a bhí mar ainm uirrtí agus pósadh í fear as Gaoith Bearra. Socruigeadh lá an posta agus posadh.
senior member (history)
2021-05-12 19:35
approved
rejected
awaiting decision
a thógail. Fuair sé an pinnsíun agus chuir ina phóca é. D’fhág sé na leabhartaí in Oifig an Puist agus dubhairt leis an bhean a bhí ins an Oifig go rabh sé ag gabhail na bhaile. Bhí iongantas ar [an dóigh] gach duine an dóigh a rabh sé gléasta. D’imthigh sé treasna an cnoc a lá sin go rabh se [ins an] iongantach comgarach do na Gleanntaí. Bhí sé ar an bhealach mhóir anois agus fuair sé suas le trucail a bhí ag gabhail isteach ‘un na bhaile agus d’iarr an fear a bhí ag tiomáint an beathaidhaigh ar an fear a bhí ag siubhal a teacht aníos ar an trucail. Chuaidh sé suas agus bhí comhradh bréagh ag an bheirt acu. Stad an comhrádh’ nuair a bhí siad ag teacht comgharach do bhaile mhóir. Mar buailfeá do dá bhois ar a chéile rith an cat dubh treasna an bhealaigh móir rompa. Dubhairt an fear a bhí ag imteacht dubhairt sé gur sin comhartha mi-ádh. [B’ríor]? é. D’imthigh se maidín la ar na bharach agus níor phill sé ariamh oshoin. Marbhughadh mí na diaidh sín é in Albain. Tá morán sgeultaí itaoibh an chait dhuibh ins an ceanntar seo.
Bean Ruaidh -: Má tá tú ag gabail ar aistir iongantach fada agus bean ruadh a cástar ort bhéidh droch ádh ort fhad is bhéas tú ar an aistir. Béidh achan rud ag gabail in do éadain. Da mbéadh sé ag siubhal b’feidir go mairbfidh é le gluaistean no dhá mbéad sé ar rothair bhfeidir go tuitead se agus go mbrisfidh sé a muinnéal.
senior member (history)
2021-05-12 19:34
approved
rejected
awaiting decision
Adh mí-ad comhartaigh agus Ri
Gearrfhiad -: Ma tá duine ag gabhail ar aistir iongantach fada agus gearrfhiad a bhéit ar an bealach mhóir roimhe deirtear go mbéidh droch adh air irith an aistir uilig. Ma bhíonn rothhair inusaid aige. B’feidir go dtuitead sé agus go mbrisead se a mhuinnéal. Muna dtuitead sé b’feidir go mbrisfead an an rothair air agus go gcaiteadh se an cuid eile de’n aistir a siubhal. Dá mbéad duine ag gabhail a imirt cardaí agus girrfiadh a ghabail treasna an bealaigh mhóir roimhe béid droch ar an duine sin.
Cat Dubh -: Da gcásfaidh cat dubh ar duine agus an duine sin ag gabhail ar turas ta sé raidhthe go mbéidh droch rath ar an duine sin tríd an aistir. Séo sgeul a fuair ó sean duine san ceanntar seo. Bhí bean agus fear ann am amháin agus bhí siad ag fhágail an phinnsíun. Bá gnthach le fear de na mic [a togail] an pinnsíun a thógáil daobhtha. D’imthigh an chuid is mo de buachaillí an bhaile go hAlbain agus ba mhaith leis an gasúr seo imteacht fosta. Ní rabh fhíos aige caide’n dóigh a bhfuigh se ar siubhal. Smaointigh sé ar plean le fhághail ar siubhal la amháin. Dia Aoine amháin chuaidh sé go Oifig an Puist leis an pinnsíun
senior member (history)
2021-05-12 09:24
approved
rejected
awaiting decision
names of fields:- Millers field, Neddy's meadow, Neddy's haggard, Kelleher's meadow, Miuril óg's haggard, maggies field
nells haggard, plumbers field, maities field, nancy's sprout, Toms haggard, Neills meadow, Mahony's meadow, Magners haggard, Cagney's field, the bakers field, the stoney field, the sandpit field, the limey field, the liney field, Seáltán, Donal Doíghthe, the brake, the lane, Seán Rúad's inch
the buáille, the raé, the black field, the paírcín, cor na geat, the lough field, the house field, the Lawn, the round ó, clounráe, the horse field, the garry-bell barley field, corker, spike field, kiel, galla bóthair nuá brúnca, the barrack field, the hospital, the small field, the pound, the long meadow, the rushy field, the furzy field, the quarry field, the fort field, the nóinín, the bog meadow, the gate field
the trick, the barn-field, the [?], the
senior member (history)
2021-05-12 09:17
approved
rejected
awaiting decision
An gasúir Amaideach
Bhí gasúr ann aon uair amháin agus ní rabh an cuid a ba [thruime] de’n chiall aige. Lá amháin bhí sé ag gabhail isteach ‘un bhaile mhóir agus casadh fear air agus lód turnaipí leis. D’fiafruigh an gasúr do’n fhear caidé a bhí leis. Dubhairt an fhéar gurb’e sin uibeacha láirreach. Smaointhigh an gasúr ceann de na h-uibheacha a d’iarraid air agus d’iarr. Tugh an fear ceann do agus d’iarr ar an ghasúir é a chuir faoí chearc ghuir. Thug an gasúr buidhheachais dón fear agus annsin dfhág slán ag a chéile. D’imthigh an gasúr leis na bhaile mhóir agus fuair na rudaí a bhí a dith air. D’fhág sé an baile mhór agus lutghair mhóir air. Nuair a bhí sé ag teacht na (chaithead) bhaile chaithead se a gabhail treasa ar abainn mhóir. Bhí an uibh leis ina lámh agus nuair a tháinig sé go bruach na h-abhna caith sé treasna é i dtom dreasóg. Le sin rith an coinnín amach agus shil an gasur bocht gurbe an láir óg a bí ann.
senior member (history)
2021-05-12 09:16
approved
rejected
awaiting decision
fáthach na lúighe. Bhí an fathach ag iarraidh ar an gasúr é a thághail aníos agus bhí an gasúr ag gairigh agus ag magadh faoi. ‘Sa deireadh thóg an gasúr cloch agus chaith sé ar cheann an fháthaigh e. Leig an fháthach sgread milltineach agus thuit sé síos marbh. Chuaidh an gasúr innsin suas go dtí dun an fathaigh agus fuair se astoigh ann malaí óir agus airgid. Chuaidh an gasúr na bhaile annsin agus d’innis sé do fear an tóighe e. Bhí luthgaire mhór airsean agus d’innis do na comharsanaigh é. Chruinnigh na comharsanaigh uilig go dtí dún an fháthaigh agus socruigeadh go dtabharfeadh an dún agus a rabh ann don gasur ealma. Coinnig na daoine le na bfocail agus bhí dóigh bréagh ar an gasúr o soin amach.
senior member (history)
2021-05-12 09:15
approved
rejected
awaiting decision
An gasúr agus an fathach.
Bhí fear na comhnuidhe imbaile aon uair amháin agus bhí moran stuic aige. Comgarach do, bí fathach na comnuidhe agus bhí se na droch duine ag goid. Goid sé iomlán a bhfuair sé a cuid láime air. Goid sé iomlán stuic an fhir seo agus d’fág sé iongantach bocht e. I dtús an t-shamhraidh tháinic gasúr beag ar laithe saoire chuig an fhear agus bhí truaighe mór aige do’n fhear fán rud a d’éirigh do. Ní tiochfadh an fatach amach san lá ar cor ar bith agus smaointhigh an gasur beag ar phlean chun an fathach a cuir chun bhais.
D’eirigh sé go han luach ar maidín tug leis piocaid sluaisaid agus srád agus tarraingt ar dúin an fathaigh. Thoisigh sé ag dhéanamh poll milltineach síos fríd ar talamh. Nuair a bhí an poll doimhin go leor cuir se se crainn ar a mullach agus annsin tug se leis a chuid uirlíse agus d’imthigh na bhaile.
Ard thrathnóna tháinig sé aríst go dtí an dúin agus bhuail ag an doras. Chuir an fathach gliomh ar fhéin mar bhéad leaman craosach ann. Rith an gasúr an méidh a bhí ina chorp a gcúl claidhe. Rith sé ag tarraingt ar an gasúir ac faraor cén áit ar léim sé ac asteach san phoill a bhí déanta fa na choinne. Tug an gasúr léim rúide as cúl an c laidhe agus tháinic go dtí an áit a rabh an
senior member (history)
2021-05-12 09:14
approved
rejected
awaiting decision
a darna oidhche agus an triomhadh oidhche agus ní eagla da laigheadh ar Shéan a gabhail fríd am ar bith san oidhche.
senior member (history)
2021-05-12 09:13
approved
rejected
awaiting decision
Oidhche smaointhigh sé pilleadh arais na bhaile. Bhí sé tamaill mhaith san oidhche agus chonnaic sé an solus ag teacht aniar an pháirc. Bhí solus ag an fhear ar an rothar agus go direach nuair a bhí se ag gabhail síos an molaidh cuaidhe an solus a tháinig aniar an pháirc chuaidh sé frid an solus a bhí ag an fhear ar an rothar.
Sé an nós atá ag na daoine san ceanntair seo a gabhail a d’airnéal ins an Geimhreadh agus fósta corr uair ins a Samhrad fosta. Oidhche amháin bhí fear a gabhail a d’airnéal darb ainm Seán. Cáitheadh sé a gabhail fríd gleann uaigneach go dtí an teach. Deirtear gurb’e an gleann a ba uaignigh san ceanntair seo. Siubhal sagart fríd am amháin agus nuair a bhí sé ag a bhun dubhairt se gur be an gleann is uaignighe dar siubhal sé ariamh agus dubhairt séo fósta gur siubhal sé morán áiteacha gur an gleann seo an ceann is measa dé’n iomlám. Shiubhal an fhear leis fríd go tapaidh agus mar buailfeá do dá bhóis ar a chéile leám a fear amach agus siubhal i gcuideachta Shéain go rabh sé ag an teach. Siubhal Séan isteach agus suidh an fear eile ar leic an doras. Táinig am luighe domhain agus samhaointhigh sé ar pilleadh na bhaile. Shiubhal amach ar doras leis. D’éirigh an fear a bhí na suidhe ar leic an doras agus shiubhal igcuideachta Séain arais go dtí an áit ceadna ar léim an fear sé amach chuaidh sé isteach arais. Nuair a bhí sé ag gabhail isteach d’amarc Seán ara cuid cosa agus bhí fíos aige gur be an diaghbhail a bí ann. Tarluigh an rud ceadna
senior member (history)
2021-05-12 09:12
approved
rejected
awaiting decision
Solus.
Sé athá i gceist aigainne solus nach bhfuil saoghalta agus a taedeann anonn agus anall indiaidh na hoidhche. Deirtear gur comhartha e seo go bfuil duine ag gabail na bhFlaitheas. Ta morán sgealtaí i dtaoibh de solus ins an cheanntair seo.
Seo ceann a cuala mé ag seanduine atá na comnuide ag mo taoibh. Bhí fear ann agus ba gnathach leis a gabhail a airnéal achán oidhche. Bheireadh sé a gearrain iarainn gac uile oidhche. Oidhche amháin smaointigh sé a gabhail a dairneal, d’imthigh se leis ar an rothair agus [itratá]? meadhon
senior member (history)
2021-05-12 09:11
approved
rejected
awaiting decision
a fheucailt agus an té sin beo. Comhartha é go bhfuil an doíne sin le bás a fhghail in am aitghiorrach. Ní mar seo atá igcomhnuidhe no thá sé raidhthe fa saoine go bfachtas a taidhbhse fada o shoin agus gur thug siad saoghail fada leo.
Seo sgéal a fuair mé ó seanduine sa bhaile -:
Bhí bhí fear ann ta cupla bliadhain o shoin ag ba gnáthach leis teach biotailte a coinneailt. Bhí dhá teach aige, teach comhnuidhe agus teach biotailte. Bhí teach an biotailte tuairm as leath míle ar siubhal ón teach éile. Achán mhaidín théighead sé go dtí teach na biotailte agus d’faneochadh sé annsin go dtí an naoi a clog san oidhche. Maidín amháin nuair a bhí sé ag gabhail go teach na biotailte connaicteaf é na seasamh ar ardán ins an am ceadna. Deirtear fosta dá gcasaidhe taidhbhse duine beo ort go rachfadh sé fríd. Corr uair cluinntir fa cnag a bualad an doras caoinead direach sul a bfagann duine bás de’n teaglach.
senior member (history)
2021-05-12 09:10
approved
rejected
awaiting decision
Taireanna na mbeo
Tá tuairiní eile ag na seanduine fan áit seo. Tá me ag gabhail a thrácht ar an treancur sin atá acu fá taidhbhsí daoine ata imbeatha go foill. Cluinntear corruair fa taidhbhsi
senior member (history)
2021-05-12 09:09
approved
rejected
awaiting decision
An duine a fuair bás in Ola Dé agus na hEaglaise ní fheictear é. An te a fhághann bás tobann, bás le biotailte no an-bhás bhíonn eagla roimhe.
Tigean na muirbh arais ma ta a gach ag chuir buadhartha ortha, muna a bhfuil siad fa ruimhneas ar an tsaoghail eile no muna fhág siad achán rud socair na ndiaidh. Ar na saogaltacha deireannacha le a bhfuil de Aifrean da rádh ar shon na muirbh níl oiread dhá bfeicéal Na dhiaidh sin is uile is bheag a taitnigheann sé leis a béith amuigh leis fhéin indiaidh gabail o solus ma bíonn an oidhche dorcha.
Da dtiocfad de thaisme orm fhéin a bhéith amuigh bhéad lán mo cnaiceann d’eagla orm. Oidhche amháin gan siníd bréige a déanamh saoilim go rábh rud eiginteacht in mo aice. Sheasuigh an gruag orm cosamhail le cailleach na gcíor ann agus ní rabh ann acht é gur thuith mé as mo sheasamh.
Tá sé raidhthe uair a taisbean tadhbhse é féin do daoine a rabh croidhe lag aige. Chuala mé daoine a rádh go bfachaidh siad an té a d’imthigh acht nior dubhairt daoine liom go fóill go bfuair siad iospairt ó taidhbhse. Ar ndóighe ní ceart lámh a craitheadh leobhta. Ma deanann siad iarraid ar do lámh sín bata no rud eiginteacht cuca no deirtear go mbrisfidh siad do lámh.
senior member (history)
2021-05-12 09:08
approved
rejected
awaiting decision
Taidhbhsí, rudaí neamh-shaogalta, chomharthaí, an bhean sidhe.
Is beag ceanntar i nÉirinn nach bhfuil sgéaltaí den chínéal seo ann agus ní taise do Gaedealtacht Tír Chonaill é. Níl droichead no píopa ann nach bhfuil a thaidhbhse fhéin ann. Tá piobaire sidhe ins an bheinn ud agus solus taobh d’en abhainn. Connaicteach toirt agus colainn gan ceann ag an leachta A leithéidi sin de sgealtaí ata go minic le cluinnstin i coir teineadh ins an geimhreamh san ceanntair seo agus i morán áiteacha eile ar fud na hÉireann.
Seo a leanas cunntas a fuair o sean duine do chuid an bhaile fa taidhbhsí agus a léithidí. Na buic oga ata ag éirigh aníos anois ní mo no go neisteocadh siad leat agus tú ag cainnt ar taiseannaibh soluis agus comhartanna neamh shaogalta.
Nuair a bhí mise og a taischidh agus can indíu no indé sin bhéad eagla ar gcroiceann orainn i lár an lae agus muid ag gabhail ar bealach uaigneach no ag buachailleacht faoí beannaibh no in ait uasal d’en chinéal. Can e sin do an dream atá ag gabhail anois Tá siad sean aimhseardha ó fhághainn siad an cliabhán acht an méid a gnothuigh siad ar an bealach sin tá sé caillte acu ar bealach eile.
Tá mé mo seanduine ag tuitim ar mo bhata agus ní cuimhne liom taidbhse a fheichéal go acht níl me liom fhéin mar sin. Ar ndóighe is iomhda sin solus a connaic mé act níl dochair ar bith ionnta sin. Bhí da oganach san ceanntar biod siad ag deanamh soluis ar fad.
senior member (history)
2021-05-10 17:33
approved
rejected
awaiting decision
Oh, god be with ye meery’s groves.
Where often I have been.
And rambled through the wild wood there
To pluck the holly green,
And to sweet Castledonovan,
my thoughts do fondly stray
Where I and my young comrade boys
Spent many a Christmas Day.
From my fathers home in High Street
Owen’s mountain’s can be seen,
Where the lovely Ilen rises, which,
flows in to Skibbereen.
There grows the heather, green and wild,
Oer many a “poteen” still;
Lying hidden in the bosom,
Of Owen’s lofty hill.
Donncadh O’Brien
senior member (history)
2021-05-10 17:29
approved
rejected
awaiting decision
never saw it?
(A coffin)
Where is the best housekeeper in [the?] world?
(In the grave)?
It is in the cart it is no good to [the?] cart and the cart cannot go without[?] [it?]
(The noise)
It is as round as an apple and as deep [as?] a cup and all the kings horses couldn't pull it up?
(A well)
Tink tank under a bank ten drawing[?] four?
(A woman milking a cow)
As round as an apple as plump as [a?] ball it climbs the church over steeple and all?
(The sun)
It is neither fish flesh feather [?] bone carries two legs but has no [?]
senior member (history)
2021-05-10 17:26
approved
rejected
awaiting decision
It is dark and damp and grassy over bank and it is fit for the Lord and Lady?
(The Grave )
It opens like a barn door and closes like a trap?
(An umbrella)
What walks with its head downwards?
(A nail in a shoe)
When it is out it is stiff and stout and when it's in it's easy [?] and when it's down beside the fire it's slobbary wet and greasy?
(Cabbage)
It is under coals over coals but never toutches the coals
(A cake in an oven)
The man that made it never wore it and the man that wore it
senior member (history)
2021-05-10 17:23
approved
rejected
awaiting decision
Gearrfhiadh
Ní mórán difir eadar an choinín agus an gearrfhiadh acht amáin go bfannann an gearrfiadh amuigh ar an t-sliabh igcomhnuidhe. Is uair annamh a tharraing an ghearrfiadh a chomhair an bhaile ar chor ar bhith. Ghnídheann an gearrfiadh a nead ar bharr an talamh agus nuair a thigeann an ghearrfiadh óg ‘un t-saoghail bíonn a chuid súile fosgailte agus bíonn fionnadh air. Is ó is cionntaigh le seo no caithfidh an ghearrfiadh óg a bhéit réid má thigeann fear seilg no madadh thart.
senior member (history)
2021-05-10 17:23
approved
rejected
awaiting decision
ní bhíonn fionnadh ar bith air.
senior member (history)
2021-05-10 17:22
approved
rejected
awaiting decision
An Coinín
Tá an coinín fá thuairim an méid ceudna leis an chait. Tá cluasa níos fuide air no tá ar an cait agus é ibfad níos fiadhaine. Ghnídeann sé a chomnuide faoi an talamh agus is fearr leis áit a bhfuil gainimh ann [úd]? áit a bith éile. Ní thigeann an coinín amach a dhíte ach go luath ar maidín agus go mall san trathnóna.
Ní ghnídeann an coinín morán dochar do’n fhéirmhéoir acht amháin go [iósfainn]? sé cuid de’n geamhair air.
Nuair a thigeann an coinín óg un t saogail bhíonn a chuid súile druidhthe agus
senior member (history)
2021-05-10 17:21
approved
rejected
awaiting decision
Tá an cat fiadhain cor a bhéith comh mór leis an cath baile agus dath brocach air. Gníonn sé a comhnuidhe ins na speannncacha no ináit a bhfuil mórán beanna. Bíonn sé beó ar na h-éanacha fiadhaine a mharbhuigeann sé.
Gníonn sé a nead astoigh faoi chloic ins na beanna agus bhéarfadh sé droch-bhail ar an té a thabharfad iarraidh an nead sin a mhilleadh. Is furust an cath fiadhain a aithne or tá sgreadh fiadhain aige.
senior member (history)
2021-05-10 17:18
approved
rejected
awaiting decision
Ainmhide Fiadhaine
Madadh Ruadh. Brocaigh an t-ainm a tugthar ar an áit comhnuidhe a bhíonn ag an mhadhadh ruadh. Istoigh i gclochar an áit is rogha leis a chomnuidhe a dheanamh. Tá ainm rogantá ag an ainmhidhe seo. Chun a chlisteacht a chuir i gcéill tá an nathán seo imbéulaibh na ndaoine “Mas gastá an madadh ruadh beirfear san deireadh air” Beatadach conafach is ead an madadh ruadh. Deireann na daoine comh conafach le madadh ruadh imbrochaigh. Níl mórán dúil ag na daoine san beathadhach seo mar bheireadan sé ar shiubhal a gcuidh. Ní bhíonn an madadh ruadh ar a chois acht go luath ar maidín agus go mall san tráthnóna. Sé an rudh a thachtuigheann an madhadh ruadh an eanláith no gach beathadhach éile dá dtabhrann sé leis agus annsin bheireann sé leis iadh ar ghreim muinealá iad. Bheireann an madadh ruadh leis uain óga fósta on chnuic. Dá dtiochfadh an madhadh ruadh indiaidh na h-oidhche dheánfad sé iarracht dean leis an eanlaith a thabhairt leis. Nuair a bhéad an madadh ruadh comhgharach go leór dén éanlaith agus na h-eanlaith iad fhéin thuas ar aradh sé an rud a thosocad sé ag cheacht thart idtréo go dtiochfadh mearblán igceann an éanlaith agus thuitfead siad anuas. Thiocfadh leis an madadh ruadh anois greimh a shágáil ortha go socair agus iad a tabart leis. Ón méid seo thigh linn a fhéicheail comh glich agus tá madadh ruadh.
senior member (history)
2021-05-10 17:17
approved
rejected
awaiting decision
Sgeul
Bhí fear agus bean ann aon uair amháin agus is fada o bhí. Ní rabh mórán airgid acú agus dar leis an fear nuair a bhí siad cuplá bliadhain phostá go racfadh sé ‘un Oileán Úr. Dimthigh sé leis agus d’fág sé a bhean agus páiste beag na dhiaidh. Nuair a shroich an fear an Oileán úr chuaid sé ar fastá ag feirmeóir. D’fhan sé ag an fheirmeóir seo bliadhain agua fiche. Maidín amháin dubhairt sé leis fhéin gur bfada an lá o d’fág sé a thír fhéin agus gur mhaith leis a ghabhail arais. Dubhairt an fheirmeóir go rabh sin máit go leór. Annsin thug an feirmeóir a chuid airgid do agus thoisigh sé ar a aistír. Nuair a shroic a fear a thír fhéin béigean do siubal mar na rabh traenacha ann sán ám sin Nuair a tháinig an fear go dtí a áit comnuidhe féin chonnaic sé a bhean agus a mhach amuigh ins an pháirc. Chuir siad fáilté roimhe agus nuair a bhí tamaill comráidh deantá acú tharraing an fear bheart [?] as a phóca. Dubhairt an fear gur sin [?] beart a cuir bean an [maigu]?
senior member (history)
2021-05-10 17:16
approved
rejected
awaiting decision
An gasur freastala.
Bhí fear ann aon uair amháin agus bhí i na comhnuidhe leis fhéin i dteach bheag faoi’n cnoc. Smaointigh sé go bposadh sé agus pós. Seachtmhain na diaidh sin posad an lanamhain i dteach an pobhail. An oidhche sin bhí bainfhéis acu a mhair lá agus bliadhain agus ba fhearr an oidhche deireannach no an chead oidhche. Nuair a bhí se cupla bliadhain postá rugadh mac daobhtha lá amháin. Bhí siadiongantach curamhach fan gasúr seo. Bhí sé ag éirigh mhór do réir a chéile agus ba gnathach leis a gabhail amach ar an fhairrge le na athair san curach a bhí acu. Lá amháin bhí an bheirt acu ag gabhail síos ‘un a cladhaigh agus casad fear ortha. Labhair an bheirt leis agus nuair a bhí tamaill comhraid deantá acu d’fiafruigh an fear daobhtha a mbead fhios acu caide’n ait a geobhad sé buachaill óg le buachailleacht do. Smaointigh siad go cionn tamaill acht ni rabh fhios acu duine ar bith.
senior member (history)
2021-05-10 17:15
approved
rejected
awaiting decision
Annsin cuir sé cumhdach de duilleogaí ar. Caith sé an spád ar an doras agus d’imthigh i bhfolach. Nuair a mothuigh an fhathach ar tormn rith sé amach agus a chlaideamh leis ina lámh. Rith sé isteach sa pholl agus bhrís sé a mhuinéal. Bhí Seaghan a amharc ar tuitim isteach. Rith sé, fuair greim ar ar claidheamh agus ghearr an ceann den fhathach. Cuaidh sé isteach sa Caisléan cuartughadh é agus fuair mála óir. Fuair sé greim ar an mhala cuir ar a druim é agus leis na bhaile. Tá Seaghan agus a mháthair saidhbhsir ón lá sin go dtí an lá indiu.
senior member (history)
2021-05-10 17:14
approved
rejected
awaiting decision
Séan agus a mháthair Ánna.
Bá gnatach leis an gasúr seo a gabhail amach fríd na coillte agus bataí a cruinnuighadh leis an tine a coinneailt i gabhail. Lá amháin nuair a bí sé ag cruinnuighadh táinig sé treasna ar liathroid iongantach bheag. Bhí sé ag amarc air tamaill fada agus sa deireadh sáith se é ina pócha. Ard tráthnóna táinig sé na bhaile agus nuair a d’ol se a cuid tae d’imthigh se amach. Bhí sé ag spáisteoracht tart agus smaointigh sear an liatroid. Chuir sé é síos faoin ta,amh é agus d’imthigh leis síos an bealach mhór. Cuaid se a luighe an oidhche sin agus ar maidín lá ar na barach musgail sé. Le sin d’amharc se amach agus chonnaic sé an crann mor. Amach leis comh gásta agus thiocfad leis agus d’amharc sé suas. Ní rabh barr an chrainn le feicéal. D’imthigh sé isteach ‘un toighe agus d’innis an sgéal do mháthair. Nuair a fuair an gasúr a breicféasta toisigh sé i ghabhail suas an crann. Siubhal sé leis suas no go rabh sé suas ag barr an crainn agus nuair a bhí sé thuas chonnaic sé an caisléan a ba breaghtha a chonnaic súil ar aramh. Fathach a bhí na comhnuidhe annseo agus bi fhíos ag an gasúr seo go muirféadh an fhathach eisean agus a mháthair. Smaointhigh sé ar chleas leis an fhear seo a mharbheadh. Fuair Seaghan spad agus rinne poll mór ag doras an caisléain. Bhí an poll seo iongantach domhan (agus) bhí sé suas le cead tróigh. Fuair sé bataí agus chuir treasna ar an pholl iad.
senior member (history)
2021-05-10 17:13
approved
rejected
awaiting decision
Na Fianna agus an fáthach coimhthigheach
Fad o shoin bhí campa ag na Fianna inaice le Cill Alaidh i gCúighe Connacht. Lá amháin tháinig fáthach mór go h-Éirinn le (bréag) troid a chuir ar na Fianna. Nuair a shroic an fátach costaí na h-Éireann thóg sé an long a bhí leis agus d’fág sé astoigh as ar talamh tirm é agus annsin tharraing sé ar campa na bhfian. Chonnaic Goll Mac Móirne agus bhean é ag teacht agus dar leo go mairbheadh sé Goll. Annsin smaoithigh bean Gholl ar dóig chun é do shábhail. Chuir sí asteach san chliabhan é agus thúsuigh sí da bhoghadh. Nuair a tháinig an fáthach asteach chuir an bhean fáilte roimhe. D’iafruigh an fáthach “ca rabh na Fianna” agus dubhairt sise “gur imthig siad a sheilg agus gur fhág siad droch dhóig orta-san”. D’fiafruigh an fáthach “ce’n fáth seo” agus dubhairt sise “go rabh an ghaoth sa doras” “Agus cáide thiochfad leis na Fiana dheánamh leis. “O tá” ar sise “thionntochadh siad an teach” “Caithfidh sé gur fir mhilltineach atá ins na Fianna mar sin” arsa seisean. Tháinig an fátach aníos go dtí an teinidh annsin agus d’amharch sé asteach san chliabhán. D’fiafruigh sé “cáide an rud é seo” agus dubhairt sise gur “sin an páiste a bhí acú” “O tá (ar sise) agus feasóg air” ar seisean. “Bíonn feasóg ar na paistí uilig nuair a thigheann siad ar an t-saoghal annseo” Chuir an fátach a mhéar imbéal an leinbh - ma bfhíor - agus bhain an leanbh an mear do. “O tá” arsa fátach “agus fiachla aige”. “Bíonn fiacla ag na paistí annseo i gcomhnuide” ar, sise”
“Má tá na páistí mar seo cáide már tá na fir” ar seisean.
Ó dubhairt se leis fhéin “is fearr dom - sa teiceadh. D’imthigh sé leis sa long aráis na bhaile
senior member (history)
2021-05-10 17:12
approved
rejected
awaiting decision
Cora Cainnte
Bhí sé ag coinghbailt lámh chruaidh leis.
Tá sé ag cuir ciochrais orm.
Duine géar ghoileach é
Le conn fheasgar na hoidhche
Chonnaic me é idir me fhéin is léas
Le coim na hoidhche
Dona tú a Sheagháil nac bhfuil ábalta sin a dhéanamh.
Béidh an cogadh dearg ann
Ta aoibh bhréagh air indiú
Ní duine saoghalach a béidh ann mar Shéaghan.
Bhaineadh sé an t-amhairc ar an t-súil agat
Eadar cioc agus driopas [Aod Ó Canann V111 dó scriobhadh]
Tá sé marbh leis na ciantaibh
Baineadh triusluighadh díom.
Tá sin indán domh
Le fios no le h-amhras
An dá lá bhéas de sgaoghal agam
Eadar sin is tráthas
Bhí mé indeireadh na péice
Go dtéigeadh ordóg a bháis orm
Ní thig ar súile a deanamh dúinn
Tá tú thíos mór go leór leis
senior member (history)
2021-05-10 17:11
approved
rejected
awaiting decision
a eisteacht. Rinne na daoine fairsid isteach go dtí an oiléan. Lá amháin tháinig an namaid tart agus chuaidh siad istea. B’éigean do’n tsagart agus a deirbshiur a gabhail amach agus snámh. Shnámh an sagairt giota beag acht sa deiread chuaidh sé síos. Chuaidh Donna giota beag níos fuide acht chuaidh sí síos fosta. Tugtar Donna Dubh ar an áit a chuaidh sise síos agus loch ‘ac Aodha ar an loch sin go dtí an lá indiú.
senior member (history)
2021-05-10 17:10
approved
rejected
awaiting decision
Mo cheanntair fhéin.
Is é igCo. Tír Chonnail atá mise mo chomnuide. Is é Teampaill Chrón Uatarach [uartarach] ainm an pharóiste agus beíruntacht an Bhaoighillig ainm an bhéiruntacht. Tá tuairim as dhá theach agus fiche ins a baile a bhfuil mise mo chomnuidhe ann acht ibfad o shoin bhí tuairim agus sgór go léit toighthe ann. Is é Ua Dubhthaig an sloinneadh is choitchianta ann. Is é an fát a tughadh (an) an t-ainm seo Mín á Cháirn ar an bhaile a bhfuil mise mo chomhnuide ann no go bhfuil sé ina mhachaire réid agus cnap milltineach clocha ann ilár báire.
Níl aon seandhuine os cionn -70 bliadhain ann agus sí an “Ghaedilg” an teangaidh atá da labhairt ag na daoine. Os rud é go bhfuil sé ina mhachaire tá talamh measardha máith ann agus chor a bheit go dtig é uilig a chuir fá [shaothrughadh:]? Tá loch amháin ins an bhaile agus a t-ainm atá air no loch ‘na Aodha. Sé an dóigh a b’fuair an loch an t-ainm no -: Am na Gear leanamna in Éirinn cuireadh acht i bfeidim i fuagairt go gcaitheamh achán Easbog, sagart agus bratair an tír, roim lá bealtaine 1698. D’imthigh cuid de na sagairt tar saile agus d’imtigh cuid ar a seachrán. Tháinig sagart go dtí an óilean atá ar an loch seo agus an t-ainm a bhí air Sagart Mac Aodha. Bí a deirbhsíur leis agus an t-ainm a bhí uirrthi - se Donna Dubh. Bá gnáthach leobhtha Aifrean a rádh isthoigh ar an Oiléan seo. Rachfadh na daoine isteach gach lá le Aifrean Dé
senior member (history)
2021-05-10 17:09
approved
rejected
awaiting decision
Tá mé ag éisteacht le sin ó tháinig ann domh
Cib’ ar b’olc air é.
Tá suathadh bocht ort.
Ni lugha orm an sioch nó é.
Tá sé fann folamh.
Tá deise a labhartha leis.
Is maith an acfuinn fuacht atá agat.
Tá croiceann circe air leis an fuacht.
Tá an aois ag luighe air.
Tá sé ag tuitim ar a bhata.
Is beag is lugha orm no é.
Tá luth na teangtach léithe.
Thug se bruideadh domh.
Bhruid sé me.
Tá an áit na chiolar chiot agaibh.
Tá sé na shuidhe go te.
Thug sin an tsúil aniar agat.
Is buntaisteach an duine é.
Níl morán de bharr agat.
Tá sé luaidhte le Maire’sa againne
Duine luth inntineach é
Buail cos ar sin
Duine neimhnach go maith é
Ní mhó nó gur fiú duit é
Ta sliocht a codach air
Beir uaim tú
senior member (history)
2021-05-07 20:21
approved
rejected
awaiting decision
trees grow in Kilbonane. There are many old crosses to be seen also. Long ago there lived a man in this parish. He was caretaker of Kilboonane graveyard. He cut the hay that grew there, saved it and made ir into cocks. Every Sunday night he went to see it, but when he arrived at the gate he saw a big white bull come towards him, and one by one the bull knocked each cock of hay. The bull was plunging and bellowing. The man ran in fear and terror and never afterwards did he go at night to see his hay.
Pupils name: Brighid Ní Gráda. Ballymalis.
Told by James Grady, Ballymalis, Age 58 years
senior member (history)
2021-05-07 20:09
approved
rejected
awaiting decision
One evening as the Mount Cashel estate agent was returning home with his rent, he was robbed by some unknown person but "Brennan" on the Moor" recovered the money and brought it back to Kennedy the said Rent Collector, who lived in this village, where the parochial house now stands.
"Brennan"" was supposed to be sheltered by this Gentleman. Whenever wanted by the military.
senior member (history)
2021-05-07 20:03
approved
rejected
awaiting decision
Córa cainnte.
Tá a shliocht air. Ag gabháil idtramhlais
Tá sé ar buille Tá sé rud beag as a stuim
Coinnigh faoi do theanga é. Eadar mé fhéin agus tú fhéin
Nar agraigh Dia ort é. Slánasamhail
Tá sé beag a shuim. Tá an fear sin aineolach go máith
Na bí ag cúl-éisteacht. Leig tú an cat as an mhála
Ar éagla na néagla. Gualainn ar ghualainn
Cuir do chois air. níl brigh no spiorod ánn
Ag deanamh draotadh gáire. Chuir sé fíos air.
Tá muirighean mhór air. Ceist agam ort.
Tá sé ag éirigh as an obair. Tá sé ag imteacht as.
Ná cuir isteach air. Ná tóig orm é.
Chinn air. Ar bheagan airgid
Caidé atá ar siubhal agat. Tá sé ar chósa in áirde
Tá sé ar slabhra. Ar dhóigh na ndóigheann
Eadar é fhéin agus í fhéin. Ag deánamh gáire droch croidhtheach
Theip air Más olc ort é
Ní thig leat é a beith i gcrúth agus iméag agat
Ní fearrde duit Tá sé indán dó
senior member (history)
2021-05-07 20:02
approved
rejected
awaiting decision
da bhfuigheann é chaitheann ar siubhal é nuair nar bhfuair mé é thug mé liom é. = Dreasóg.
An fear a rinne é níor chaith se. An fear a chaith é níor fhacaidh sé ariamh é. Cónair
Caidé atá níos doimhne nó an fhairrge. = Mearacán tailiúra.
Trí cosa in áirde, da cos faoi, [an] ceann an duine beo imbéal an duine mhuirbh. Fear agus póta ar a cheann.
Cen fear a caitheann an hata is mo i Lonndoin. An fear is mo cloigne.
Caidé an rud is cóir amuigh. Ag ithte im gabhair le rasúr
Ca cuige a amharcann an bhó tara an cnuic. Mar ní thig léithe amarc fríd.
Dá chos ar an talamh agus ceithre cosa ar an talaimh a cheann ina thoin agus a tóin ar an talamh. = Fear ag blighe gabhair.
Tchím e agus ní fheicheam e. Tchím a bharr agus aithnighim é. Codhluigheann sé san drúirta agus ní bíonn sé gan cuidheachta = Bás.
Codhluigheann sé sán oidhche agus a ceann ina shúile. = Buarach.
Théigheann sé tart ar an teach agus thart ar an teach agus luigheann sé in achan coirnéal. = Sguab.
Tart ar teach agus thart ar an teach agus imbánach as a laidre = Cearc guir agus éilín.
Tá bean bheag amuigh annsin agus í gearr Franncach sgíorta beag buff uirthí bearadh agus plainncead. Fr. Beachóg.
senior member (history)
2021-05-07 20:01
approved
rejected
awaiting decision
Tomhaseanna
Teachtaire beag ó theach go teach agus codlann sé amuigh san oidhche. = Casán.
Ceitre ar rith agus ceithre ar críth beirt ag deanamh an eolais agus earbhail ar deireadh. = Bo.
Tá sé comh cruinn le do duirn comh buidhe leir an óir agus cáide sin. = An ghrian.
Théigheann sé thart ar an teach agus thart ar an teach agus fágann sé uibh ag achan dorás. = Sneachta.
Toit ag leaghadh gan teinidh. = Ceo.
Droichead ar loch gan máide gan chloch = Leach oidhre.
Tá sé san abhainn agus ní bháidhtear é, tá sé san tsiopa is ní dhíolthar é agus tá sé sa choill is ní ghearrthar é. = Solus na gealaigh.
Chuaidh dubh agus bán suas an cnoc d’fan a bán thuas agus tháinig an dubh anuas. = Cearc agus uibh.
Théigheann sé tara an uisce agus faoi’n uisce is ní fhluichar é. Loch agus uibh ina tóin
Ubhla buidhe i lár na coilleadh báine. = Meargan ime i lár na cuinnéoige.
Níl sé amuigh agus níl sé istuigh = Fuinnéoig no dorás.
Tá nidh nach dtig le Dia a deanamh. Dhá cnoc a déanamh gan gleann eatorra.
Gearrán beag clibíneach donn siubhalann sí Éire is ní fliucheann sí bonn. = Beachóg.
Rith mé agus fuair mé shuidh mé agus cuartughadh mé
senior member (history)
2021-05-07 20:00
approved
rejected
awaiting decision
Sé an sguab úr is fearr a sguabhfhás an t-urlár
An áit a mbíonn toit bíonn teinidh
An áit a mbíonn teinidh bíonn teas
An áit a mbíonn teas bíonn (teinid) mná
Agus an áit a mbíonn mná bíonn comhrádh.
An rud a bhíonn annamh bíonn sé iongantach
Mar fada an lá tiochfaidh an oidhche sa deireadh
Do réir mar théigeann sé ibfuidheacht théigeann sé ‘un fuairc.
Deireadh gach cuirim a cáinead.
Deireadh gach atá losgadh
Deireadh gach long bátadh
Deireadh gach slainte osna
Ní tigheann an sathach an reang agus má thigheann ní he in am
Cam direach an ród sé an bealach mór an aithgiorra.
Nuair a thig an faill thig an caill
Túr máith leath na h-oibhre
Már gasta a madadh ruadh beirfear san deiread air
Mol an óige agus tiochfaidh sí
An rud tcídheas an leanbh an rud a gnídheas an leanbh
Fuair mé iad seo ó na seandaoine thart.
senior member (history)
2021-05-07 19:59
approved
rejected
awaiting decision
An rud a shílseas duine a bhéit inaimhleas is minic gur ina leas a bhí sé.
Is binn béal na thost
Is trom cearc ibfadh
Bíonn an fhírinne searbh go minic.
Is fada an bhealach nac bhfuil corradh ann
Briseann an dúthchais tré shúile an chait agus leanann cú giarrfiadh
Ní bhíonn saoi gan locht
Ar mháithe leis fhéin gnídeas an cat a chnodán.
Sabháil do cuid féir nuair atá an ghrian amuigh
Dearbráthair do’n tsíoda ar teudach
Dearbráthair do’n t-sác an málá
An cullann caon sé nar náirig riamh an phlan
Is furust fuinnigeadh in aice na mine
Nuair a thigheann ar an t-sean chaillige gnídheann sí a sean ráit.
Is glás na cnuic ibfad uainn acht m’as glás ní fearmhár
Cailleann duine an gheall nuair a shílid sé bhéit igcaol a dhuirn aige
Is furust beathadhach a thabairt go dtí an uisge acht is doiligh tabhairt air é a ól.
Is namhadh an céard gan a fhoglumh
Éist le fuaim na h-abhna agus geobhaidh tú breach
senior member (history)
2021-05-07 19:57
approved
rejected
awaiting decision
Fear a chodladhta.
Bhí fear ann uair amhain agus bhí an dul aige a gcoladh. Oidce amhain bí na luighe agus a bhéal fosgailthe aige. Tainigh luchog amach as an balla. Leim sí isteach ann na bheal agus síos ann na sgéadan. Mothuigh an fear an t-aramain agus léim sé amach as an leabaigh. Cuir ar a cuid eadaigh agus d’imtig ag an doctúir. Dubhairt an doctúir leis giota caise a doigh agus a faghail ag na bheal nuair a rachaidh sé a luighe. Rinne an fear amlaidh. Fuair sé na luighe an oidce seo agus d’fag se giota na caise ag a béal. Nuair a mothuigh an lucóg bolaig na caise. Tainig an lucóg aníos agus chuir sí amach a ceann ar bheal an fir. Connaic an cat é agus leant an cat síos a ann na sgodan.
senior member (history)
2021-05-07 19:56
approved
rejected
awaiting decision
garaidhe aisti geobhadh sí bhiseach. Chonnaic sí an gasúr ag gabhal agus an t-asál ar a dhruim rinne sé garaidhe agus fuair sí biseach. Cupla lá na dhiaidh seó phos an bheirt agus bhí siad saidhbhre ó’n lá sin go dtí an lá indiú.
senior member (history)
2021-05-07 19:55
approved
rejected
awaiting decision
An Gasúr Amadac.
Bhí gasúr agus bhean ann uair amain agus bhí siad iongantach bhocht. Lá amhain d’imtigh an gasúr agus fhuair sé phigeann. Thug sé leis an pigheann ann na láimh agus chaill sé é. D’imthigh sé leis an darna lá agus fhuair sé pigin bainne. Cuir sé an pighin ann na phoca agus doirt sé uilig é. D’imthigh sé leis an tríomhadh lá agus fuair sé cat agus cuir se an cat suas ar a ceann agus scríobh an cat uilig e. D’imtigh se leis an [du]? lá ná diaidh sin agus fuair sé giota mór feola. Cuir sé corda ar agus tarraingt sé na diaid e. Nuair a tainig sé na bhaile b’eigean do na mathair e a cathaid amach. D’imtigh sé an lá na diaidh sin agus fuair sé asal. Bhí nigeann ag an rí agus bhí sí bodhair da mbainfiadh duine ar bith
senior member (history)
2021-05-07 19:54
approved
rejected
awaiting decision
fhathach isteach ‘un toighe agus thug sé amach mála óir ag an gasúr. Tá sé saidhbhir ón lá sin go dtí an lá indiú.
senior member (history)
2021-05-07 19:54
approved
rejected
awaiting decision
braon tae réidh do. Nuair a tháinig tráthnóna dubhairt sí leis an gasúr go rabh fathach annseo agus go gcaithfeadh sé é a chuir ibfolach. Chuir sí é i bhfolach é fao’n leabaidh. Nuair a tháinig an fathach isteach sé an chéad rud a dubhairt. “Motuighim boladh Éireannach annseo anocht”. Ó Tá gasúr beag annseo a choinnigh mise le cuidiú liom agus ba mhaith liom gan rud ar bith a gabhail a chor. Maith go leór arsa’n fhathach agus tabhair amach annseó é go bhfeichidh cia’n cinéal duine tá ann. D’iarr sise ar an gasúr a theacht amach agus tháinig. Tháinig am luighe agus chuaidh an triúr na luighe. Ar maidín lá ar na bharach d’éirigh siad agus dubhairt an fhathach leis an ghasúr go rabh boitheach amuigh annsin nar carthughadh le seacht mbliadna agus go gcaitheadh sisean é cartughadh. D’imthigh an gasúr amach agus thoisigh ar an obair. Nuair a caitheadh sé amach shluasaid thiocfadh bheirt isteach. Ag meadhon lae chuaidh an bhean amach le na dhinnéir agus sonnruigh sí go rabh a dhá oiread istuigh is bhí amuigh. D’iarr sí air a theacht agus a dhinnéir a ithte. Dubhairt se nach rabh am aige go mairbhfeadh an fathach é. Tairringt sí sluasaid bríste bearnach amach as faoi a napron agus chart sí an boitheach do. D’iarr sí air a béith spáisteóracht thart nuair a thiochfad an fathach na bhaile. Árd tráthnóna tháinig an fathach na bhaile agus bhí an gasúr ag spáisteóracht thart. D’fiafruigh an fhathach do’n gasúr a dtearn sé an obair agus dubhairt sé go dtearn. Dubhairt an fathach gur b’e an gasúr is fearr san tír agus go rabh coill tiar annsin nar baineadh le seacht mbliadna agus go gcaitheadh sé é bhaint lá ar na bharach. Dimthigh an
senior member (history)
2021-05-07 19:53
approved
rejected
awaiting decision
Sean agus an fhathach.
Bhí fathach na comhnuidhe in Albain agus ba gnáth leis cailín a connailt le na chuid a deanamh réidh do. Tháinig gasúr beag tart ag cuartughadh oibre. Chuaidh sé isteach chuig an bhean seo agus d’fiafruigh dithte an dtabhairfeadh sí oibre do. Dubhairt sé go dtabhairfeadh agus d’iarr air a teacht isteach. Chuaidh sé isteach agus sin
senior member (history)
2021-05-07 19:52
approved
rejected
awaiting decision
Na trí ghadhuidhthe.
Bhí trí ghadhuigh an fada ó shoin agus bhí cuid mhóir airgid acu. Lá amháin smaointigh fear amháin acu go ndeanfadh siad cunntas ar an t-airgead. Thug siad amach an tábla i lár an urlár agus chruinnigh na mhalaí. Shuidh an tríur síos agus thoisigh an cunntas. Tosaigh siad ag chunntas ar maidín agus ní rabh a leath deanta acu ag meadhon lae. Bhris tarbh ar siubhal agus leis frid an teach agus an doras leis ar a cuid adarc. Síl na fir gub’e an diabhail a bhí ann agus ar siubhal leobhtha an méidh a bhí ina gcorp. Chuaidh a fear ar ba leis an tarbh isteach cruinnigh an t-airgead agus fuar gréim ar an beathaidheach agus d’imthigh leis na bhaile. Tá an fhear sin saidhbhsir on la sin go dtí an lae indiú.
senior member (history)
2021-05-07 19:51
approved
rejected
awaiting decision
isteach. Chuaidh sé isteach ins an seomra a rabh an cailín na luighe. Tóg sé spanóg bheag chuir amach braon as an bhuideal a thug an fhear do agus thug dí é. Le sin léim sí amach as an leabaidh. Dubhairt an righ go bhfúigh sé a inghean le pósadh. Seachtmhain na diaidh sin posadhmann [lanmhain] lanamhain i dteach an phobail agus bhí bainfhéis acu a mair lá agus bliadhain agus ba b’fearr an oidhche dheireannach no an chéad oidhche. Thug an righ isteach máthair an gasúr agus tá siad saidhbhsis ón la sin go dtí an lá indiú.
senior member (history)
2021-05-07 19:50
approved
rejected
awaiting decision
é, a leigheasfadh duine ar bith is cuma ce’n galar a béadh air. Nuair a bruighfidhé an cnaiphe a bhí ar an chrios ritheadh an t-ór amach mar béadh uisge ann. D’fág an gasúr slán acu agus d’imthigh leis na bhaile. Siubhal sé leis go dtáinic deireadh an lae chonnaic sé solus i bhfad uaidh agus in neas do agus tarraing air. Chuaidh sé isteach agus d’iarr loistín. Fuair sé loistín agus ar maidín láe ar na bhárach chuaidh sé i gcionn an bealaigh. Tráthnóna an lae sin tháinig sé fhad le na theach fhéin. Chuaidh sé isteach agus chuir a mháthair míle fáilte roimhe. D’iarr sé dinnéir a deanamh réidh do. Ó arsa an mháthair níl aon greim bidhe faoi ballaibh an toighe agus thoisigh sí ag caoineadh. Bhal tá neart liomsa. D’iarr sé ar an bhata dinnéir a deanamh réidh do fhéin agus a mháthair. I gcionn bomaite bhí an tábla a ba dheise do chonnaic súil araimh. Shuidh an bheirt síos agus d’ith siad a sáith. Indiaidh sin dubhairt sí gur maith léithe grainín airgid a béith aicí. Bhain sé de an bheilt bhrúigh an cnaipe agus tháinig an t-ór amach mar béadh uisge ann. Bhí iongantas an domhain ar an mháthair nuair a choinnaic sí an t-ór ag teacht amach. Bhí dóigh bhréagh ortá anois agus bí an gasúr ag spáisteóracht thart. Lá amháin smaointigh sé ar theach a cur suas. D’fhág sé annsin é go dtiocfadh an amsir mhaith. Bhí inghean ag an rí agus bhí sí tinn. Bhí galar millteanach uirthi nach dtiocfadh le doctúir ar bith a leigheas. Beirfeadh an rí í le pósadh do dhuine ar bith a leigheasfadh í. Smaointigh sé go rachfadh sé chúig an rí leis an inghean a léigheas. Bhí garrda tart air ar theach an rí agus ní leigfeadh siad isteach é. Cuireadh sghéala chuig an righ agus thug an righ chéad do a gabhail
senior member (history)
2021-05-06 12:23
approved
rejected
awaiting decision
Scoring Line
-|--|--|--|--|--|
Faoisin[?] Green Scraw Turned up
Dyke or Shaugh
-|--|--|--|--|--|--|
Ridge 4 feet wide
Line
-|--|--|--|--|--|
Foisin
Shaugh
----------------
Ridge
-------------------
All the scoring is done and the ridges marked out before manure is applied. Then wrack - black wrack - is pit down first on the green sward of the ridge, over that stable manure and sometimes over this fertiliser or shop manure when the land is poor. The slits - i.e. the seed potatoes, are not spread across the ridge about a foot apart each way. The slits are next covered with clay out of the . Sometimes the potatoes are sown on the double that is one man covers half the ridge one side, another the other side, another the other side, they go in opposite directions. They usually go over the work a second time to dress the brows that is to flatten down the side of the ridge with the spade. The name liagháin for the part of the potato left when slib is cut is quite common here. The way they express preparing the seed is"we are cutting slits". Scoring is done also on land where a crop has been the year before. The land here is sodden douby land, late potatoes grow better than early ones.
senior member (history)
2021-05-06 12:14
approved
rejected
awaiting decision
When the flies gather thickly on window-panes, especially after cold weather - it is a sign that fine weather is on hand. When midges are very busy on a summer's evening great heat is expected.
When the cattle are annoyed by the cuileóga (horsefly) it is a sign of great heat.
The bat foretells fine weather when he flies about in the dusk at twilight.
Fires and Smoke : When the smoke goes straight it is a sign of frost and also of fine weather. When the curling smoke ascends from the chimney broken weather is expected. Different colours in the flame of the fire indicate bad weather. Streaks of blue in the "Griósach" indicate rain.
When the soot falls in large lumps we may expect rain.
senior member (history)
2021-05-06 12:12
approved
rejected
awaiting decision
I insert here an account of an adventure on "Carraig a Dilisg". The writer Mr T. Moran taught in Lecanvey N.S. from 1893-1925.
Instead of copying the above account I am sending the note books written by Mr. Moran.
senior member (history)
2021-05-06 12:08
approved
rejected
awaiting decision
An gasúr amaideach
Mac baintreabhaighe a bhí ins an ghasúr seó agus ní rabh morán [céile] cial aige. Tháinig lá gaoithe móire agus bhí grainín arbhar aige le cathughadh. Thug sé leis an cóirce suas go barr an chnuic le é a ghlánadh. Thosuigh sé ar an obair. Nuair a bhí deireadh caithte aige d’amharc sé ar an talamh. Ní rabh oiread as grainín de’n arbhar fágta. Chuaidh sé síos chuig a mháthair agus d’iarr uirrtí lón a deanamh no gur imthigh an coirce leis an gaoth mhór. Ní rabh sí i bhfad an lón réidh aice. D’imthigh an gasúr frid coillte, cnuic agus gleanntáin. Siubhal sé leis no go dtáinig deireadh an lae. I gabhail as solus do casadh fear air. D’fiafruigh an fhear do ca rabh sé ag gabhail. Dubhairt an gasúr go rabh sé ag cuarthughadh a cuid coirce. Tá do cuid arbhar agam-sa agus tar liom go bhfáigh thú do cóirce. D’imthigh an bheirt síos an gleann no go dtáinic siad fhad le beinn. Mar bhualfá do dá [bhois]? ar a chéile d’fhosgail an beinn amach agus chuaidh an bheirt isteach. Nuair a chuaidh an bheirt isteach bhí an gaoth bheag ag deanamh réidh cuid na gaoithe móire. Nuair a bhí siad tamaill astoigh tughadh togha gach bidh agus rogha gach dighe daobhtha. Dubhairt an fhear leis an gasúr go rabh aige le fanacht aige san an oidhche. D’fan an gasúr aige cibe ar bith. Tháinic ám luighe agus chuaidh siad a luighe. Le bánughadh an lae d’éirigh siad. Rinneadh réidh an breicféasta agus shuide siad thart. Dúbhairt an gasúr go rabh sé ag gabhail na bhaile agus go rabh a cuid cóirce a dith air. D’éirigh an fhear leis an arbhar a tabhairt do. Le na chois an arbhar thug sé trí néithe eile do bata, críos agus buidéal. Fosta dubhairt sé gur báta é sin a deanamh rud ar bith a d’iarrfá air agus buidéal
senior member (history)
2021-05-06 12:06
approved
rejected
awaiting decision
An dá óganach
Bhí gasúr ann fad ó shóin agus bhí sé iongantach bocht. Bá gnáth leis a gabhail ó theach go teach ag cruinnuighudh pingineacha. Lá amháin casadh gasúr éile air. Rinne an bheirt suas go rachfadh siad le chéile fríd na bailte móire. D’imthigh a bheirt agus sábhail siad suas cúpla púnnta. Lá amháin bhí siad istoigh i mbaile móir. Cuaidh siad isteach i siopa agus ceannuigh fear amháin culaidh úr a bhí ceithre phunnta agus deich scillinge. Cheannuigh an fear eile culaidh gharrda.
Chuir siad ortha na cultacha agus d’imthigh leobhtha fríd an bhaile i cruinnuighadh bidh. Smaointigh fear amháin acu ar phlean le iad a deanamh saidhbhir. Smaointigh sé go rachfadh sé isteach i siopa agus d’fiarreochadh sé clog bheag. Chuaidh sé isteach, d’fiafruigh clog bheag. Thug fear i tsiopa anuas cuid mhor de chloga Bhí an fhear ag amharc ortha. Thionntuigh fear an tsiopa le tuilleadh a tabhairt anuas. Nuair a fuair an fhear a chúl tiontodh d’imthigh sé agus deareadh na cloga leis. D’fan an fhear a cheannuigh chulaidh gharrda amuigh agus Nuair a chuaidh an fhear le cloga amach fhuar an fear eile greim air. Shil an siopadóir gurb’e an garrda a bhí an. Dubhairt an fhear a rabh culaidh an garrdaí air a gabhail ina shiopa no go rabh sé ina priosúnach. Rinne siad mar a gceadna Cuir siad na cloga isteach in dhá bocsa agus d’iomcur go dtí an tír. Thosuigh siad a ndíol no gur díol siad deireadh. Chuaidh siad go dti an dara baile rinne siad an rud ceadna. Sabhail siad morán airgid mor seo. Sa deireadh thóg siad teach agus cuir siopa ar bun. Tamaill na dhiaidh sin cuir siad siopa eile ar bun Indiaidh sin ba iad an bheirt a ba reidhbhre san breatain Mhór.
senior member (history)
2021-05-06 12:04
approved
rejected
awaiting decision
Ná trí dearbhratara
Bí tríur dearbhrathra ann uair amhain agus bhí capall, seabach agus cú ag achan dhuine acu. An lá dimthigh fear amhain acu le na chapall agus seabhac agus cú. Annsin nuair a bhí sé tamall istoigh diarr sé giota rópa a ceanglóchad na beathaidheach agus thug sí (thug sé) trí ribe as a gruag do Ilár na h-oidhche thoisigh siad ag troid agus arsa seisean “cuideadh cuidead a chapaill” “Teang teang a ribe ar sise. Theang an ribe agus tacht ar ribe an capall” “Cuideadh cuideadh a chapaill” ar seisean” Teang teang a ribe ar sise Theang an ribe agus tacht sé an capall Cuideadh cuideadh a seabhac ar seisean Teang teang a ribe ar sé. Theang an ribe agus thacht sé an seabhac. Dimthigh séisean na bhaile agus chuaidh fear eile acu ar shiubhal le capall agus sheasuigh sé tamall ag fear eile. Bí cú agus seabhac leis fósta agus cuaidh sé go dtí an bhean céadna agus déirigh dó mar déirigh do fhear eile. Sa dheireadh dimthigh an triomhadh fear go dtí an bhean céadna Diarr sé trí ribe uaithe agus caith se isteach sa teinidh iad. Ilár na h-oidhche toisigh siad a throid agus arsa seisean “Cudheadh cuideadh a chapaill Teann teann a ribe ar sise Tháinig an capall anios agus bhuail sé sa bholg í. Cuideadh cuideadh a chápaill ar seisean Teann teann a ribe ar sise Táinig an capall aníos agus bhain sé aistí greim bréagh. Cuideadh cuideadh seabhac. Teann teann a ribe ar sise Tháinig an seabhach aníos agus phioc sé an da shúil aistí Cuaidh sé na bhaile arais agus achan duine a casadh dó sheasughadh sé agus thoisuighadh sé ag innse an sgéil agus ón lá sin go dti an lá indiu ní rabh aon duine ábalta a bhuaidh á fhágáil ar
senior member (history)
2021-05-06 12:03
approved
rejected
awaiting decision
Sgeál :- Ná gasraí agus an mhuc.
Bhí beirt ghasúr ann uair amháin agus bhí mhuc fiadhain sa choill. Bhí an diabhal ar an dá ghasúr seo agus b’éigean dóbhtha an mhuc a 1 fheiceail Dimthigh siad an lá seo go bhfeicfiadh siad é. Nuair a sroich siad an áit sin bhí an muc ar shiubhal ba mhaith lei gasúr amháin acu na muca beaga a fheiceáil. Dimthigh sé isteach agus diarr sé ar an gasúr eile amharc a choingbheail go bhfeicfeadh sé an rabh an muc ag teacht. Nuair a bhí an gasúr eile istoigh tháinig an muc ag tóin an fir eile agus léim seisean amach an chasán. Annsin nuair a bhí an muc ag gabhail isteach fuair an gasúr a léim amach as an chasán fuair sé greim ar ruball na muice agus chuir sé a dhá chois ar an dá taobh den doras agus thoisigh sé ag tarraingte Caidé atá ag deanamh an phuill dorcha arsa an gasúr istoitoigh.
“Dara leóra féin má bhrisean bun a náim béidh fhios agat caidé atá ag deanamh an puill dorcha”. D’amarc an gasúr istoigh thart agus toisigh sé ag (brgad) brughad nar muice agus ins an deireadh d’eirigh leobtha fhághail amach agus ón lá sin go dtí an lá indiu ní dhteataidh siad a amharc ar an mhuc ní ba mó
senior member (history)
2021-05-06 11:05
approved
rejected
awaiting decision
agus rith an fáthac na dhiaid. Nuair a bhí an fáthach ág bun an bhalla thuit sé agus briseadh a mhuineál.
Rith an gasúr leis na bhaile agus chuaidh sé féin agus a mháthair síos ar ar a ngúnaibh agus dubhairt paidír fá na rudaí a tugadh dóbhtha.
senior member (history)
2021-05-06 11:03
approved
rejected
awaiting decision
fháthaig agus thug an gasúr é.
Tharraing an gasúr ar an bhaile agus mála an airgid leis. Nuair a chuaid sé isteach na thóige chuig a mhátháir [bhí lúghtháir mhór uirthí agus dubhairt sí leis go gcaithfeadh sé] imtheacht go teach an fhátaig an dara lá fósta.
Nuair a tháinic maidín an lae thar na bháraigh chuaid an gasúr igcionn a bhealaigh áirise. Bhí an fháthach na chodladh nuair a chuaid an gasúr isteach agus bhí cearch óir ag na thaobh. Ach’án lá bhreithfead an cearc seo uibh ór agus bhí an mhéid uibeacha a bhréic sí lé mí roimhe sin asthóig imbasgaidh ag na taobh. Thóg an gasúr an bhásgaid agus thug a aghaidh ar an bhaile.
Ma bhí lúghthair ar mháthair na gasúra an chead uair bhí a dhá oiread uirthí anois. Acht bíonn na mná sanntach igcomhnuide agus ar an tríomhadh maidín d’iarr sí air a ghábhail igcionn an bhealaigh airíse. Rinne an gasúr mar h-iarrfadh air agus rinne sé réid le na tríomhadh áiste a dheanámh.
Chuaidh sé go tóig an fháthaig agus chosamhail leis an dára lá bhi sé na chodhladh. Bhí a intinn deantá suas aige an t-ámh seo cearc an ór a ghoid. Chuaid sé isteach in seomrá an fháthaig, Thóg sé an cearc ahus bhí sí comh tromh sin gur ann, acht é gur rabh sé abaltá í a iomchar. Go díreac nuair a bhí an gasúr ag gábhail amach ar an doras léig an (gasúr) cearc sgread agus mhusghail an fáthach. D’éirig an fátach le rúide agus lean sé an gasúr. Rith an gasúr a méid a bhí ina chorp
senior member (history)
2021-05-06 11:03
approved
rejected
awaiting decision
agus phill an gasúr ‘un a bhaile. Nuair a tháinig an gasúr na bhaile d’fhiafruigh an mátháir dó ca rabh luach na bhó. Thaisbeán an gasúr díthe beart na bplanndá agus bhí an oiread sin [féirg uirthí gur éirigh sí le rúide agus chait beart na bplanndaí] amuigh ins an gharrdha.
Do réir a chéile bhí na planndaí ag fás ins an gharrda agus ins an deireadh bhí na crainn comh h-árd sin go rabh siad níos aoirde na claidhe an gharrda. Giota taobh amuigh de chlaidhe an gharrda bhí teach fáthaigh agus ní thiocfadh le aon nduine fághail a (choir) chomhair.
Lá amháin chonnaic an gasúr an fáthach ag gábhail amach a reilg agus dar leis fhéin ghur mhaith an rud do gábhail go teach an fháthaig agus achán rud a gheobhadh sé a thabairt leis. Le sin fhéin chuaidh sé suas go barr an chrainn agus amach taobh amuigh dén gharrdaid. Chuaid sé go teach an fháthaig agus bhí deirbhshiúr an fháthaig ann. Chuaidh an gasúr go dtí an doras agus chonnaic sé an fháthac ag teacht. D’imthigh sé ibhfolach agus nuair a tháinich an fhátach isteach. Dubhairt sé “gur mhothuigh sé boladh gasúra annseo”. Dubhairt a dheirbhsiúr “nach rabh annsin acht ghabhair a mharbh sí ar maidín fá na choinne fhéin”. D’imthigh an fátach leis annsin agus chuaidh sé isteach ina sheomra fhéin agus thuit sé ina chodhlad. Tháinich an gasúr as a áit folaigh annsin agus chuaidh sé asteach in seomrá an fhátaig. Bhí mála airgead na luighe le taobh an
senior member (history)
2021-05-06 11:02
approved
rejected
awaiting decision
An gasúr agus a mháthair.
Bhí bean agus gasúr ann aon uair amháin agus bhí siad iongantach bocht. Ní rabh acú acht aon bhó amháin agus d’iarr an bhean ar an gasúr an bó a thabhairt leis agus í a dhíol. Sgaoil an gasúr an bhói amach as an bhóitteach, thug leis báta agus thiomháin an bhó roimhe ‘un áonaigh. Cha deachaidh sé ibfadh gur casadh fhear air agus cuplá plantá beag leis. “An ndheánfaidh tú malairt liom arsa fhear. “Ní dheánfhaidh arsa gasúr”. “Nar leigidh Dia sin go dtabharfain-sé mo bhó bhréag ar chuplá plantá inniseach.” “B’féidhir arsa fhear go ndhéanfadh na cuplá plantá sin do shaidhbhreas duith”. Le sgéal fada a dheánfadh goirid rinneadh an margadh eattorra
senior member (history)
2021-05-06 11:01
approved
rejected
awaiting decision
aige ar an fhear acht na dhiaid sin agus éile gur shábhail sé é. Dubhairt an rí gur seo an fear a rinne an gnióm a ba chalma agus ar an adhbhar sin go bfuigheadh sé ríogacht a átara.
Indhiaidh bás an átair fuair an tríomhadh fear an ríogact agus rinneadh rí dó. Bhí sé ina rí chomh mhait agus riaghluigh ariamh. Rinne sé dlighthe a bhí ceárt agus cóir agus thúg sé airgead le bhealáigh móra a dheánamh.
senior member (history)
2021-05-06 10:59
approved
rejected
awaiting decision
[-]
senior member (history)
2021-05-06 10:58
approved
rejected
awaiting decision
An rí agus na mic.
Bhí rí ann aon uair amháin agus bhí tríur mach aige. Nuair a bhí sé ar leabhaidh an bháis sgáirt sé ar na mic agus d’iafruigh dóbhta cáide an gníom a ba chalma a rinne siad. Dubhairt an chead mach gur shábhail seisean páiste o na bhás. Dubhairt an dara mach an rud ceudna agus an tríomhadh mach. D’iarr sé ar na trí mich imtheacht leóbhtha agus pilleadh aráist igcíonn trí mhí agus cé bith duine a dheánfad an gníom a ba chalma go dtabharfadh seiseann do a ríogacht nuair a gheobhadh sé bhás.
D’imhthigh na mic leóbhtha agus igcionn trí mhí phill siad aráist. D’fhiafruigh an rí de’n chead mhach cáide an gníomh a rinne seisean. Dubhairt an chead mhac “go rabh seisean ag gábail thart le taobh locha lá amháin agus chonnaic sé geirrseach beag amuigh ins an loch agus í chor a bheit báidhthe”. Léim sé amach san loch agus sábhail í. Dubhairt an rí go rabh sin ina gníom mór go leór.
Dubhairt an dara mac, go rabh sé ag siubhal an bealach lá agus chonnaic sé sean-bean na luighe ar taoibh an bhealaigh agus í ag fághail bháis leis an ochras. Thóg sé í agus thug leis í go dtí a áit - comnuidhe agus thug bidh agus dighe déte. Dubhairt an tríomhadh mach go bfachaid seisean fear dá bhátad. Bhí fa at
senior member (history)
2021-05-06 10:57
approved
rejected
awaiting decision
dó a t-airgead a bhí geallta dó agus bhí dóig bhréag air o sin amach.
senior member (history)
2021-05-06 10:57
approved
rejected
awaiting decision
gur síl an fhear gur taidhbhse a bhí ann. Fuair fear an tóigh an doras a fhoscladh agus rith ma bhfíor an taidhbhse amach. Rith an gasúr fríd na pairceannaí agus tháinic sé go teach beag a rabh solus ann. Cé a bhí ins an teach seo acht an dá ghadhuidhthe agus iad ag cunntas airgead. Dubhairt siad go rabh buaidheartha órta fá an rud a dtéarn siad air.
Dubhairt siad leis go dtabharfad siad malá airgead do dhá ngoidhfeadh sé capall a rabh dhá fhear deug dá choimheadh. Dubhairt seisean go ngoidhfead, agus d’imthigh sé leis.
Chuaidh sé go dtí an baile mór agus cheannuig cúig bhuidheál uisge beatha. Tháinic sé go dtí an áit a rabh an capall agus fuair sé an dá fhear deug dá choimead ceárt go leór. Nuair a chuaid sé taobh asthóig d’en doras thuit sé ag leigint ar fhéin go rabh sé ólta. Cuarthuig na fir cuid pocaí fhir olta agus fuair siad cúig bhuideal uisge beatha. Toisigh achan fear acu ól agus sa deireadh bhí gach fear acu oltá. Thuit achan fhear acu agus nuair a bhí siad uilig na luighe d’éirigh an fear a tháinic asteach agus thug leis an capall. Tháinic sé go dtí an áit a rabh na gaduidhthe agus thug siad
senior member (history)
2021-05-06 10:46
approved
rejected
awaiting decision
An dá Ghadhuidhthe.
Bhí fear agus gasúr ann aon uair amháin agus bhí siad iongantach bocht. Lá amháin dubhairt an fhear leis an ghasúr go gcaithfeadh sé obair éigin a fhágáil dó. D’imthigh an bhéirt leobhthá an fear ag iarraid obair a fhágháil d’on ghasúr. Igcionn tamaill casad dhá ghadhuidhthe ortha agus d’iafruigh siad do’n fhear “ca rabh sé ag gábháil leis an ghasúr”. Dubhairt seisean leóbhta go rabh sé ag cuartugadh oibre d’on ghasúr. Dubhairt siadsan annsin go dtabharfadh siadsan obair do a bhéit ina ghadhuidhthe. Dubhairt an fhear go rabh sin mháit go leór agus thionntaig sé ina bhaile.
Bhí na gadhuidhthe ar a mbealach go dtí caisleán mór agus thug siad an gasúr leobhthá. Dubhairt siad leis go leigfeadh siad síos fríd an dín é le rópa agus nuair a bhéad seisean thíos é mála an óir a chuir aníos acu san agus go dtarraingeochadh siadsan é fhéin suas annsin.
Ní choinig siadsan le na bfochal. Nuair a fuair siad san an t-airgead d’imthigh siad an méid a bhí ina gcorp agus fághadh eisean thíos.
Mhothuigh fear an toighe an tormán agus d’éirig sé. Mo dheirmuid cuplá lá roimhe seo mharbh fear an tóighe márt agus bhí an cnaicheann na luighe ilár an tóighe. Chuir an gasúr an cnaicheann thart ar fhéin san dóigh
senior member (history)
2021-05-06 10:44
approved
rejected
awaiting decision
fa dheiread casadh fear air agus bó leis. “Deánfaid mé malairt leat” arsa Seán. “Máith go leór” arsa an fhear éile. Thug Seán leis an bó annsin agus dar leis gur mháit an rud do braon bainne a dhiumhall uaithí. Cromh sé isteach faoi’n bhó agus go díreach nuair a bhí sé ag toiseacht a (dhíol) dhiumhal thóg an bhó a cóir agus tharraing cic sa bheál air. Níor fhág sí aon fiachail ina bhéal nar bhris sí.
Shiubhal Seán leis, igcionn tamaill casadh fear air agus dhá chloic fhaobhair leis. Rinneadh malairt eacorra agus thug Seán leis an dá cloich. Shiubhal leis go dtáinic sé go dtí sruthann. Bhí tort air agus crom sé síos le deoch a ól as an srutainn. Thuit an dá cloich isteach san sruthainn agus bhí siad as úsaid ní (bá) mhó.
Tharraing Seán ar an bhaile agus chuir a mhátair fáilte róimhe. D’iafruigh sí dó a rabh mórán airgid aige. Thúsuig Seán agus d innis sé an sgéal ó thús go deireadh dó na mhátáir fá na rudaí a d’éirigh dó. Nuair a chualaidh sise na rabh airgead ar bith ag Seán. Chuir sí suas a láime ar a h-agaidh agus sgáirt sí amach. “A Sheán” “A Sheán” amaidhigh cuirfear amach sinn ar maidín imbárach
senior member (history)
2021-05-06 10:41
approved
rejected
awaiting decision
Seán agus a Mháthair
Bhí fear agus bean na gcomnuidhe imbaile aon uair amháin agus bhí siad iongantach bocht. Bliadhain amháin ní rabh siad abálta an chíos a dhíol agus dubhrad leo muna mbéad siad abaltá an chíos a dhíol an bhliadhain ina dhiaidh sin go gcuirfidh amach as an áit iad. Dubhairt máthair Sheán le Seán go gcaithfeadh sé imtheacht ar bhéal maidne agus oiread airgead a shaotrugadh agus dhíolfadh an chíos. D’imthigh Seán leis ar maidín agus fá dheireadh chuaidh sé ar fastá ag feirmeóir. D’fan sé ag an fhéirmeóir bliadhain agus lá amháin dubhairt sé leis go rabh sé ag gábháil na bhaile. Chuaidh an feirmeóir isteach ann seomhra agus tháinic amach áirist agus mála lán de phighineach agus de leith-pigineach leis. Chuir Seán an mála ar a dhruim, d’fág slán ag an fhéirmeóir agus d’imthigh leis.
Ní dheachaidh sé ibfad gur casadh fear air agus beatadach capaill leis. “An ndeánfaidh tú málairt” as a fear an beatadach. “Dheanfáidh arsa Seán no tá an mála seo iongantach trom”. Thug Seán leis an capaill annsin agus chuaidh a mharcuidheacht. Cha deachaidh sé ibfad gur thóg an capaill a chosa ináirda agus gur chait Seán isteach igcúl an claide. D’éirig Seán agus é loite go mór. Leán sé an capall giota fada agus
senior member (history)
2021-05-06 10:40
approved
rejected
awaiting decision
Seán agus Nóra
“Diarr mé ort an doras a dhruid” ar san fhear. Ní rabh níos mó do sin acht sin. Shiubal an bhéirt leóbta no go dtáinig go dtí chóill. Shuid an bhéirt síos le na sgithisthe a dheánamh. Fá cheann tamhaill mhothuigh siad tormán ag teacht comgarach dóbhtha. “Rachaid muid suas ins na crainn” arsa Nóra. “Ní rachaid arsa Seán ar eagla go dtuithfeadh muid anuas”. Tá míse ag gábhal suas ar sgor a bith arsa Nóra nó níor mháith na buich sin a chástail domh.
Chuaidh Nóra suas ar chrann annsin agus chuir Seán suas an doras chúicí. Chuaidh Seán é fhéin suas annsin agus shuid an bhéirt imullach í dorais. Sa deiread tháinig an dreamh a rabh an tormán acú agus cé a bhí ann acht dhá ghadhuidhe. Thug Nóra cogair dó Sheán. Tá mise ag gábhail a chaitheamh anuas an doras ina mullach arsa Nóra. Nach deán sin arsa Seán. Ní rabh an dara focail as a bhéal nuair a chait Nóra an doras anuas agus thuit sé ar cheann na ngadhuidhthe. Rith na gaduidhthe comh gastá agus thainic leó agus leis an deifre a bhí ortha d’fág siad dhá mhála lán d’ór agus de airgead na ndhiaidh. Tháinig Seán agus Nóra anuas o’n chrainn thóg leóbhta na málaí agus tharraingt ar an bhaile agus bhí an péire saidhbhir o sin amach.
senior member (history)
2021-05-05 09:35
approved
rejected
awaiting decision
There is a fort in Cashel. It is called the fort. It is in the parish of Toomore and about three miles from Foxford. There is no other one within sight. There is a mound of earth around it. There is no hole in the middle but there is one in the side. My father went down. There are three steps down and a wall each side and flaged on top and there is five or six rooms in it. It is said the "Tuatha Dé Danann" that made it for fear of war.
senior member (history)
2021-05-05 09:34
approved
rejected
awaiting decision
a knife.
The cattle are left out on the grass about May 1st. There is an old saying about this. "Fearthainn do'n laogh agus gaoth do'n uan". This means that rain will do a calfe no harm and wind will do a lamb no harm.
senior member (history)
2021-05-05 09:32
approved
rejected
awaiting decision
1) "Doightheacha daire, áirneacha gúise, agus ná raibh bláth bán ort

2) "Is dána muc ná gabhar ach sháruigh bean an diabhail"
3) "Sgrios lom lorgan ort le béal cruadh pota"

4) "Go dtugaidh an diabhal go h-Eochail thú ag baint feochanán cosnocht"

5)"Go raibh tú níghte bruithte feannta sgeannta ar leic na bpian 'san Ifreann thiar"

6) "Go mba teach ar an árd do theach, go mba ba bán do chuid ba is go mba bean bhreágh do bhean"

7) "Is truagh gan tú marbh is do beath i n-Ifreann, agus do phutóga sgartha ar sgeachacha na h-Éireann. Sop i do chluais is an diabhal 'á shéideadh"

8) Bhí sean-fhear dall ag dul ó theach go teach uair amháin, ag tóruigheacht déirce. Chuaidh sé isteach i dteach lá agus ní thiubharfadh bean an tighe aon rud dó. Cuir sé mallacht uirthí:-
"Im ná raibh ar do bhainne, cluimh ná raibh ar do lachain, suibhal ná raibh ag do leanbh agus feannadh ar do bhó. Agus go mba mó agus go mba leithne an lasair, a bhéas ag dul thrí d'anam, ná sléibhte Chonamara agus iad
senior member (history)
2021-05-03 21:12
approved
rejected
awaiting decision
says he. "yes I'm ready this time," says Will - "I've been waiting this past hour for you."
"Well I'm glad, I'll have no trouble with you this time" said the devil. "We'll hurry because we have a long distance to travel," and away they went.
they walked along (it was a very warm day) and when they came in sight of a public house Will says "I'm very dry, and this is a house I never passed without calling in and buying a drink, and seeing the last time I'll be passing it now, I'd like to go in and say good bye, but begorra," says he putting his hand in hi pocket. "My purse is empty, I forgot to take my money with me but" looking at the devil "what about you turning yourself into a two-shilling piece, and I'll be able to buy myself a drink. then you can turn back again and come out of the drawer and with the change I'll get back I'll stand you a drink at the next public house. we'll come to. "Very good" says the devil, "I'm feeling pretty dry myself." So the devil changed himself into a florin and Will picked him up, and instead of going into the public house, put him into his purse and started back for home.
When he got home the devil was kicking up
senior member (history)
2021-05-03 21:08
approved
rejected
awaiting decision
Often in the Glen a light is seen at night, and my uncle said it was Will O' the Wisp.
Will O' the Wisp is a spirit who could neither get into heaven or hell He is doomed to wander till the end, carrying in his hand a big light to show him the way.
Will O' the Wisp was a blacksmith who sold himself to the devil for three years in order to get rich. The devil game him three years, and three wishes, and at the end of that time he was to come back, and take Will with him down to his kingdom.
The first request Will asked was that anyone who got a hold of his sledge could never leave it down again until he allowed him to do so. The second was that anybody who sat in his chair he kept in the forge, couldn't get up, until he ordered him to; and the third, and last, was that any money Will ever put into his purse couldn't be taken out again by anyone except himself. The devil then went away saying he'd come back on that day three years. "All right," says Will, "I'll go with you."
senior member (history)
2021-05-03 21:01
approved
rejected
awaiting decision
[-]
senior member (history)
2021-05-03 21:01
approved
rejected
awaiting decision
Oidhche na Marbh.
Bhí fear agus a mhac in a gcomhnuidhe lé chéile fád ó shoin, agus bhí an mháthair marbh.
Ar Oidhche na Marbh shíl an gasúr go dtiocfadh a mháthair agus chuir sí bamhal bruitín taoibh amuigh de’n doras.
Chualaidh na comharsáin an sgéal, tháinig siad agus d’ith siad gach pioc de’n bhruithín. Nuair a d’éirigh an gasúr ar maidín an lá tár na bharach bhí an bruitín ithte, agus dubhairt sé lé na thair go rabh an bruithín uilig ithte, agus nach rabh a saith aicí.
Bliadhain na indiaidh sin ar Oidhche na Marbh chuir an gasúr pota bruitín taoibh amuigh de’n doras chun a mháthara a tharraingt aráis arís chun é lé h-ithe, acht níor chuaileadh na comharsáin an sgéal agus níor tháinig siad.
Nuair a d’éirigh an gasúr maidin an lá tár na bharach ní rabh lán dé spanóig amach as a fhota, agus dubhairt an gasúr lé na athair go rabh sé marbh arís, agus ní chuir sí bruitín amach ó sin amach.
senior member (history)
2021-05-03 21:00
approved
rejected
awaiting decision
Trí Bladhairí Solas.
Lá amháin bhí fuireann báid ag teacht abhaile ó’n Sligeach. Bhí fear amháin ins an bhád darbh ainm Seán, a bhí posta agus a rabh triúr cloinne aige. Ar an bhealach abhaile agus iad i bhfad amuigh ar an fhairrge mhóir chonnaic Seán trí bladhairí solas, dá cheann acu bán, agus ceann acu glas. Scannruigh Seán agus dubhairt sé leis ná fir eile go rabh rud eighinteacht ceárr sa bhaile. Dubhairt ná fir nach rabh sé ceart a bhéith ag tabhairt aire do rudaímar sin. Sa deireadh shroich siad an baile agus bhí a theach leagtha ar an talamh agus triúr de a phaistí marbh. Thoisigh Seán bocht ag caoineadh agus dubhairt sé, “seo iad ná trí bladhairí solas a chonnaic mé nuair a bhí mé amuigh ar an fhairrge. An dá bhladhar bhán a chonnaic mé, sin iad an bheirt de mo chloinn a glanadh ó’n peacaidh geineamhna le sacrament an bhaistidh, agus an bladhar glas a chonnaic mé, sin í anam an leinbh nár baisteadh í.
senior member (history)
2021-05-03 20:58
approved
rejected
awaiting decision
Leac Éanaigh.
Tháinig Gráinne Ní Maille agus a cuid saighdúirí i dtír thíos i bPort uair amháin chun smaicht a chur ar na Baoghallaigh.
Bhí na Baoghallaigh thíos ag an cladach ag fuireacht ortha, acht nuair a chonnaic siad na Connachtaig teich na Baoghallaigh.
Bhí cásan deanta aca treasna Éanaigh a bhí ann, acht nuair a d’amarc na Connachtaigh iad a dul trasna lean lean siad Iad, agus chuaidh siad síos ins an abar.
Thuinntuigh na Báoghallaigh ortha, agus mharbh sé uilig iad, acht amháin, Connachtaigh mór a bhí ann agus ní rabh sé abalta é a mharhadh ar cor ar bith, már chuir sé a dhruim lé carraig a bhí comhgarach do’n Éanach.
Sa deireadh chuaidh fear de na Baoghallaigh suas ar an charraig agus chaith se cloch mhór síos ar mhullach a chinn agus mharbh sé é.
Thuit sé ar leic ag bun na carraihe agus d’éag sé uirthí.
Ó sin amach tugtar leac Éanaigh ar an bhaile sin.
senior member (history)
2021-05-03 20:57
approved
rejected
awaiting decision
bhí sé go maith arís.
senior member (history)
2021-05-03 20:57
approved
rejected
awaiting decision
Sideóga.
Bhí beirt buachaill ag baint preataí í gcuidhreann tá corradh le leath-chéad bliadhainn ó shoin.
Chuir siad síos teine bhéag i bhfasgadh spinnce, agus bhí siad ag rostadh preataí dobhtha fhéin.
Ní rabh siad i bhfhád ag rostadh go dtáinig fear béag baoideach amach as sgoil a bhí ins an spinnc le culaith dearg air agus dubhairt sé leo, “Tóg an teine amach as seo”, tháinig sgannradh ar an buachaill óg, agus thóisigh an buachaill a ba sine ag gaire faoí. Le sin thóg an duine béag a lámh agus thúg sé slap do agus tionntuigh sé a bhéal siar go dtí a cluas.
Rith an bheirt abhaile agus a gcroidhe ina mbéil aca agus d’innis siad s’a máthair an rud a tharla.
Ní rabh an buachaill abalta cainnt go maith agus d’innis an buachall óg ann an sgéal dí.
Thúg a mháthair an buachall go dtí an sagart agus dubhairt sé paidir os a chionn agus i gcinn seachtmhaine no mar sin
senior member (history)
2021-05-03 20:55
approved
rejected
awaiting decision
ars an cailín”. Léim an fear amach as an leabaidh, thog sé an tuirne, agus buail sé an gamhain, sgairt an gamhain nhí eagla ar an fhear mar shíl sé gurbh é an buchaill a bhí ann.
senior member (history)
2021-05-03 20:54
approved
rejected
awaiting decision
An Buchaill Cliste.
Bhí beirt buchaill aon uair amháin agus chuaidh ceann aca isteach sa teach. Bhí fear an toighe in a chodhladh i leabaidh agus dubhairt sé léis a bhean, “gabh amach agus déan arán min choirce”. Rinne an bhean an arán, agus chuaidh sí isteach sa leabaidh.
Déirigh an buchaill agus bhris sé an t-arán isteach sa teinidh. Ars an fear, “caidé tá tu a dheanamh? sin mo gnoithe féin ars an buchaill.
Dubhairt an fear léis a bhean, “gabh amach agus blígh an bhó”, chuaidh sí agus bhligh sí í. Nuair a bhí sí tamall béag amuigh chuir an buchaill gamhain cóis na teineadh agus chuaidh sé amach go dtí an cailín, agus arsa seisean. “Tabhair damh an bainne sul a dtigidh an buchaill amach”. Thug an cailín deoch do an buchaill, mar shíl sí go rabh an fear a bhí ann, agus as go brath léis an méid a bhí in a chorp.
Tháinig an cailín isteach agus dubhairt fear an toighe leithe. “Tabhair damh an bainne le do thoil”, “tug mé an bainne duit
senior member (history)
2021-05-03 20:53
approved
rejected
awaiting decision
Thug sé comhairle do a dhul arais an oidhche sin agus báta a bheith leis. Annsin nuair a diarrfadh an fhear air lámh a chraithfeadh, ba cheart leis an báta a shínfeadh chuige. Rinne sé sin, agus nuair a tháinig an lámh aníos as an uisge, shín Seán an bháta chuige. Rug an diabhail ar, bhris an bháta in a dhá chuid, agus d’ímthigh an diabhail i mbláire amháin teineadh. Ní fhaca Seán é ní ba mó.
senior member (history)
2021-05-03 20:52
approved
rejected
awaiting decision
Seán agus a Chara.
Bhí fear ann uair amháin agus sé an t-ainm a bhí air, Seán. Bhí cara mór ag Seán darbh ainm Tomás. Nuair a bhí Tomás ag fághail bháis bhí brón mhór ar Sheán, agus d’iarr sé ar Thomás a theacht arais chuige, nuair a bhfuigheadh sé bás, agus a dhinnse do cé’n cineál saoghal a bhí acu i bhflaitheas. Gheall Tomás sin, acht tá fhios ag gach duine nach feidír leis a theacht arais.
Cupla lá na dhiaidh sin, fuair Tomás bás, agus cuireadh é.
Chuaidh an t-am thart, agus oidhche amháin bhí Seán ag siubhal thart fá’n loch a tugtar loch Meala air. Chonnaic sé lámh sínte aníos fé’n uisge, agus chualaidh sé duine ag rádh, “tar annseo, agus tarraing amach mé”. D’aithin sé glór a chara a fuair bás, agus scannraigh sé. Thug sé do na bonnaibh é. Nuair a shroich sé a theach fhéin, thuit sé i laige.
Lá thar na bharach chuaidh sé fhad leis an tsagart, agus d’innis sé do, caidé tharla an oidhche roimhe. Dubhairt an sagart leis nárbh é chara a bhí ann acht an diabhail.
senior member (history)
2021-05-03 20:51
approved
rejected
awaiting decision
adhbhar sin chuaidh sé abhaile agus a bhronntanas leis agus fuar an cailin biseach. On lá sin go dtí an lá indiú tá fainne le feiceailt ar an traigh ag Beal na Cruite, agus a sgéal fhéin leis.
senior member (history)
2021-05-03 20:51
approved
rejected
awaiting decision
Bhí Oidhche Shamhna ag teacht agus dubhairt an fhear gó rabh sé ag dhul gó Connachta arais, acht arsa an mhathair leis nach deas an feirin a thug tu cugainne an uair deireannach a d’imtigh tu as baile.
Thainig naire air agus ba mhaith leis da bhfaghadh sé an run amach chun an chailín a bhiseadh, agus chuaidh sé chun eisteacht ag Caislean na sidhe. Chualaidh sé na sidheógaí ag cainnt ar an chailín agus dubhairt siad gó rabh gloinne aca agus da nolfadh sí deoch as go mbeidh biseach uirthi.
Ní rabh an fear abalta an gloinne a fhaghail mar bhí siad uilig ga choimead. Lá amhain chuaidh sé isteach gó dtí an Caislean agus chonnaic sé an gloinne, chuir se faoi a chota e agus amach leis na rasa.
Lean na sidheogaí é agus bhí a chroidhe ag dul amach ar a bheal le sgannradh. Bhí bata aige agus rinne sé fainne thart ar fhein ar an traigh, agus nuair a thainig na sídhe fhad leis ní rabh siad abalta a gabhail isteach agus ar an
senior member (history)
2021-05-03 20:50
approved
rejected
awaiting decision
Sgéal.
Bhí fear i gCruit aon uair amhain agus sé an t-ainm a tugtar air an Baoghalach Beadaigh.
Lá amhain bhí sé amuigh ar an traigh agus cas sidhe air. Bhí siad ag cómhradh agus ag damhsa thart ar feadh tamaill bhig, acht arsa an sídhe leis an fhear an mhaith leat dul linne ar cuairt gó Connachta, agus dubhairt seisean gur Cuma leis. Annsin rug siad ar cupla buachallan buidhe agus rinne siad capaill asta.
Léim an Baoghalach ar an chapall breagach agus siadsan i mbun a gcapall féin agus ar shiubhail leo gó Connachta.
Chuaidh siad isteach chuig baintreabhach mna agus bhí fhios acu go rabh giorsach aicí a bhí as baile. Chuaidh siad amach agus chasadh ortha an giorsach agus canna uisge leithi. Scuab siad leo an chailin agus níor stad siad go rabh siad I gCruit aráis.
Nuair a thainig an Baoghalach abhaile bhí an giorsach leis agus í bodhar agus balbh.
senior member (history)
2021-05-02 19:46
approved
rejected
awaiting decision
9) If the bark of elder is peeled up, pounded & boiled it will cause vomiting.
If the bark is peeled down it will act as a purgative.
10) A disinfectant for a sick room after fever - sheep or goats were driven into the room & their breathing purified the room.
11) If the cows are in the habit of slinging or calves suffer from the scour keep a puck goat.
12) For a woman's sore breasts use the white tops (only) of goose's dropping made into a poultice.
13) For a toothache the root of "feilistrum" is chewed or boiled in water and rubbed.
senior member (history)
2021-05-02 19:31
approved
rejected
awaiting decision
ins na siopaí atá a bhfud níos fuda a giollact.
senior member (history)
2021-05-02 19:30
approved
rejected
awaiting decision
Planndaí agus luibheanna a úsaidtaí chun olna nó éadach a dhathú.
Fraoch : Úsaidtí Fraoch le olann a dhathú. Barra óga glasa a úsaidtí cun seo a dheánamh. Bhruidhtí é leis an olann agus chuirtí alum agus copperas san uisge comh maith leis an dath a greamú. Dat buidhe a a béas ar an olainn a dhatuigtí mar seo agus éadach nó báinín ar bith a mbéadh. Beagan de olainn a dhathuightí mar seo ann, bhéadh sé deas péacach agus chuirtí suim mhór ann le cultacha a dheánamh de fhir agus mhná.
Cratal na ngloch : Fásann an cratal ar clocha. Seort Fungus atá ann. Tá an cratal an fhairsing agus úsaidtear é go díreach mar úsaidhthear an fraoch le olainn a dhathú. Dath dearg a chuireas an cratal ar olainn.
Preamhacha na Dreasóige.
Baintí iad seo agus gearrtaí iad go mion agus bhruidhtí iad leis an olainn le n-a dathú.
Cearnóg : Géaga Fearnóige fosta. Gearrtaí iad nuair a bíodh siad óg glas agus bhruidhtí iad leis an ólainn a dhathú.
Tá na dathannaí seo beag nach imighthe ar fad anois, mar go dtig dathannaí a ceannach
senior member (history)
2021-05-02 19:30
approved
rejected
awaiting decision
Aiteannach a’ Chnuic (Juniper). Maith ag casachtas. É a bhruith agus an súgh a ól. Treacal agus siúcra buidhe a chur fríd an t-sugh.
Deirtear gurbh as an Radeógach (Bog Myrtle) a rinneadh an chroich ar a céasad ar Slánuighteóir, agus gur abh é sin an fath nár a fás méid ar bith ann ó sin anuas. Deirtear fosta ghurbh ó’n chrann chuilinn a rinneadh an chroich agus, ar an á [dhbhar]? sin nach ceart ainmhidhe ar bit, go h-áirithe bó, le bata nó slat cuilinn.
Baintear gus searbhain de mhuca agus do lachain. Úsaidhtear gunnaí pléascán, (Wild Hog Weed) an bhidh do bha bainne. Deirtear [?] gurabh [?] amhlaidh a’s go mbíonn fúirsineacht bainne ag ba a gheibh gunnaí pléascán le h-ithe san t-samhradh.
Duileasc. Duileasc, Dulamán. Corr Leadí (Carraicín) biodh maith iad se do daoine.
Feamnach Mhuire: Baintear seo agus bruidhtear í le thabairt do mhucha san t-samradh nuair atá ganntanas do gach bhiadh eile mar préataí cál, etc.
senior member (history)
2021-05-02 19:28
approved
rejected
awaiting decision
Luibheanna.
Tulamh Domasaigh is mo atá ins na Rosaibh.
Mar sin de is iad na [Planndaí]? as na luibheanna a ghníos a gcomhnuidhe i dtalamh de’n chineal seo is [roiteiomh]? san ceanntair. Seo liosda de’na luibheanna is mó a ghníos docar de bhárr nó do’n talamh:-
Luibheanna a ghníos dochar do’n talamh.
Copóguch
Buachallán buidhe
Brioselán
Seamaidh caorán
Corran coiscreach
Fíofadán.
Luibheanna a ghníos a an bárr a phlúchad fliodh.
Neanntóg mharbh
Práiseach
Súiliní buidhe
Guis searbhain.
Báinne bó bleacht.
Slán lus.
Capóg Padraig.
Luibheanna a bhfuil leigheas ionnta ar aicidí áirithe.
Sáiste fiadain : leigheas ann do’n chroidhe.
Slánlus : leigheas an do ghearradh no do ghonadh = É a cognadh a’s a gchur ar an [?] ghearrad
Bachrán (Bo.Marsh Trefoil, Bog Bean) :- maith leis an fhuil a ghlanadh. É a bhruith agus cupa de’n tsúgh a ól gach mhaidin ar goide follamh.
senior member (history)
2021-05-02 19:27
approved
rejected
awaiting decision
chorda air agus croch suas ar géafta é agus nuair a thuitfheas an silide as an chorda agus é feochta. Béidh an sleamhnán léasta annsin.
Faithne. i Téidh go dtí tobar nach bhfaca tú riamh roimhe, agus cuimil an tuisge trí h-uaire dó’n fhaithne, agus nuair atá tú ag cuimilt an uisge dó’n fhaithne deán an Chroich Chéasta ort fhéin.
Quingy I Fágh giorrfiadh, Feann e, agus cuir an craiceann taobh an fhionnaidh amuigh ar an sceadaman.
2. Deán Céirín de fhliodh agus cuir ar an sceadaman nimhneach é.
Plucamas. Fágh srian asail. Cuir ar cheann an té atá ag éileamh as an Phlucamas é. Annsin beir greim ar an sréin agus tabhair isteach is amach é trí h-uaire ar dhoras an stábla, sin no duine a rabh an slainneadh céadna ar a athair ‘s ar a mháthair é a threórú trasna díge ar greim sréin.
senior member (history)
2021-05-02 19:26
approved
rejected
awaiting decision
Leonadh. Snáithe lín a chur ar an leonadh agus é fhághail annsin go dtuitfidh sí dó.
Builig. Caithfear snáidhm na péiste a dheánamh lé (bha) bheathach ar bith a bhfuil na builg ar. Cuirtear dhá shnaidhm ar ghiota chorda, os cionn an beithigh.
Tarraingthear dhá cheann an chorda go mbainfhear an snáidhm de. Gnídhthear seo trí h-uaire os cionn an bheithigh sul a bhéas sé léasta. Is beag duine a bhfuil ábalta snaidhm na péiste a dheánamh. Nó bhfuir bhfuil an snaidhm curtha ar dóigh, Sé an rúd a théidheas an córda ainmhreach nuair a tharraingtear (an) dha cheann (de) an chorda, agus mar sin de níl an leigheas déanta.
Leigheas eile dó’n leonadh.
Fiafrócaidh duine dón te a bhfuil an leonadh air:
“An gortugh seo”, Freagróchaidh at te a bhfuil an leonadh air, “Ní h-eadh ach leonadh”, agus mar sin dé trí h-uaire, agus é ag tarraingt an bhaill atá leonta rith an ama, annsin deirfidh sé. “Má’s leonadh seo tigeadh fear aniar as Cró bheithe a’s leigheasad sé an leonadh seo”.
Sleamhnán. Fág géag de thom spíonoige a mbéidh naoi ndeálg air. Sáith trúir aca ins an t-sleamhnan achan mhaidín ar feadh trí mhaidín.
Fágh silide agus dó’n ceannghail giota
senior member (history)
2021-05-02 19:25
approved
rejected
awaiting decision
Léigheasanna.
1. An déideadh: Frog beo a chur isteach in do bhéal agus trí sgread a bhaint as.
Leigheas eile dó’n. Trí ghreim a bhaint as an fhionnad déideadh Atá ar an chrois ar an asal.
2. cait frághadh. An T seachtá mac de theaglac agus iad uilig a theacht ar an t-saoghal indhiad a chéile. Tá leigheas an ghalair seo ag an seachtú fear. Chaithfidh an fear a bhfuil an galair air an ghabhail go dtí an fear a bhfuil an leigheas aige a gabhail trí mhaidín roimhe éirghe gréine indhiad a chéile. Chuirfid an fear a bhfuil an leigheas aige a lamh trí h-uaire ar an galair agus trí h-uaire ar an talamh. Dheanfidh sé sin air feadh trí mhaidín.
3. Truich Má ólainn an duine a bhfuil an truich air trí deoch de bhainne asall béidh sé leigheasta.
Leigheas eile dó’n Truich Má ólainn an duine a bhfuil an truich air trí deoch dó’n sáile as béal breic.
Leigheas eile dó’n Truich Má iomchartha an duine a bhfuil an truich air trasna trí shrúthain trí mhaidhín roimhe éirghe gréine indhiad a chéile.
An Ruadh Má thógainn gasúr ruaidh uisge as portac trí tráthnóna indhiadh a chéile, indhiad luighe gréine. Béidh biseach ar an Ruadh annsin.
senior member (history)
2021-05-02 19:24
approved
rejected
awaiting decision
Tá leic ar Oileán na Cruite, a dtugtar leac Phroinnsis uirthí. Bhí Mainistir ag órd Naomh Phroinnsis ar an Oilean san t-sean am. Tá fothracha sean Teampoill ar oileán fosta, agus roilig a bhfuilter ag udhlacadh dhaoine an go fóill.
San t-sean Roilig tá cloch tumba a bhfuil sgríbhinn uirthí nach féidir a dheánamh amach.
Deir cuid de na sean daoine go bhfuil an cloch sin ós cionn naoi gcead bhliadhain annsin.
Tá tobar beannuighte i ghCalthéim, baile Fearainn ata comhgarach do At na Gcoire ar an taoibh shair thuaid dé’n Pároiste. Tobar dubhthaigh atá air an tobar seo. Lá Fhéile Muire bíonn Turas ag an tobar seo. Is é naomh Dubhthaigh Patrún na Pároiste.
Tá tobar beannuighthe, i Rann Uí Thuathail, baile beag fearainn in aice le Mullach Dubh. Níl turas ar bith ag baint leis an tobar seo, ach deartear go bhfuil leach ar íochthar an tobair agus bhfuil sgríbhinn uirthí. Tá tobar bheannuighthe eile in ath na Gcoire, ach na fios os na daoine go rabh turas ag baint leis. Tobar Dubhthaigh atá air an tobair seo fosta.
Seo thuas ‘a bhfuil de toibreacha is na Rosaibh. Doiminic óg as Rann Uí Thuathaib a thug an tuairisc seo.
senior member (history)
2021-05-02 19:23
approved
rejected
awaiting decision
Toibreacha Beannuighte na Rosann.
Tá tobar beannuighthe i [dTearman]? taobh leis an Machaire cúig mhíle siar ó’n Clochán Liath, agus ghnídhthear an turas annsin go fóill. Deir cuid de na sean daoine go bhfuil trí toibreacha beannuighthe san áit sin. Bhí Mainistir ar an Mhachaire ag [?] deirtear go bhfuil seacht n-easbog curtha san áit.
Tá’n Turas deánta ag an tobar seo go díreach mar ghnídhthear é ag tobar Chonaill ar Inniscaoil i bpároiste na n-Gleanntach.
Tá tobar beannuighthe eile ar Oileán Cróna, oileán beag atá indeas don Mhachaire, i bpároiste Teampoll Cróna Uachtarach. Shíolraidh Cróna beag o Conall Gulban Bhí clochar aice i dTearman, agus dé réir seanchas n ndaoine bhí sé féin agus a cuid mna Riaghalta go h-an mhaith do ná bochta. Mhair sí dtráthra aimsire Cuilmcille, agus is uaithe tá an Pharaoiste Ainmighthe. Is é an iad de Iúl lá Fhéile Cróna.
Thá dha tobhar bheannuighthe ar Oileán na Cruite, in aice Ceann Chaslaigh i bparaoiste Teanfoll Cróna Íoctearach, tobar Bhríghte ar cheann aca agus tobair Mhuire ar an ceann eile. Lá Fhéil Muire bíonn turas go tobar Muire.
senior member (history)
2021-05-02 19:22
approved
rejected
awaiting decision
suidhe ar an stól a blí nuair a chuaidh na daoine isteach innti.
senior member (history)
2021-05-02 19:21
approved
rejected
awaiting decision
An Phéist mhór.
Bhí sin ann agus is fada o bhí. Bhí bádaí seoltaracht ag gabhail go an Oilean Úr. Bhéadh siad cupla mí ar an farraige ins an am sin. Thainic an mortas ortha agus bhí siad níos fuide ar an farraige na shíl siad. Bhí an bid gan ortha agus lean péist iad. Bhéadh bó ar bord aca lé bainne a choinneáil leobhtha. Ní rabh bainne bocsa aca an t-am sin. Bhlífeadh máthair an captaoin an bhó maidín is tráthnona. Bhí an pheist ag leanstain diobhthá ar fad, agus chait siad an méid biadh a bhí aca chuig an pheist. Bhí siad ag teacht cogarach dó talamh agus chait siad an bhó amach chuig an pheist, ach ní rabh gar an b’éigin díobhta an stol a -chaitheam amach lean an phéist an bhád i dtolamh agus caithfeadh siad an sean bhean amach chuica. Lean a phéist an bád isteach ar an tráig thirm agus d’fhág an lán mara astoigh. Fuair sí bás cionnus na rabh uisge ar bith aicí. Thainic cuid mhór daoine a amharc uirthí. Shiubhail siad isteach fríthe bhí a béal go mór sin. Chonnaic siad an bho in a seasamh ag ath-chognadh. Bhí an t-sean bhean in a
senior member (history)
2021-04-30 12:25
approved
rejected
awaiting decision
My townland is Newtown. It is about half a mile from the village of New Inn and about ten miles from Clonmel. It is in the parish of New Inn. There are about two hundred acres of land in it. There are about twelve acres of bogland in it and about six acres under woods and groves. There are about eight families living in it. The spoken language is English and there are no old people able to speak Irish. The houses are thatched but only a few slate houses that were built recently. There is a glebe house and a rectory in it. In the glebe house there lived a Protestant landlord many years ago named Rev. Mr. Herbert. He was also the clergyman of the district. There are its remains of an old castle near the churchyard of Loughkent. This castle was an escape for the monks who lived in Loughkent church. In this castle there is a big manhole and a tunnel leads from it underground.
senior member (history)
2021-04-30 12:22
approved
rejected
awaiting decision
The tunnel runs for about a mile to the townland of Knocknaveigh where it turns and leads back again to the castle. It was through this tunnel the monks escaped from Loughkent monastery when Cromwell was about to destroy the monastery. The Glebe lodge was formerly a church. It was a thatched church and the way the people used pay their rents was by bundles of straw to thatch the church. The haggard was a churchyard and there were a number of people buried there including three priests. The priests were buried in vaults and those vaults are now in New Inn cemetery. The other remains were taken up and buried in Loughkent graveyard. The head stones were broken up and used as piers of gates and for building walls. One pier bears the following inscription "Fob en 1798". There are also other inscriptions on them but it is impossible to read them. In a field there is a quern which was used for grinding corn.
senior member (history)
2021-04-30 12:05
approved
rejected
awaiting decision
The name of my townland is Loughkent. It is situated about a quarter of a mile from New Inn village. It got its name of Loughkent from a man named Kent who lived and owned all its land in the district there many years ago. Also from a huge pond or lough that is there. There are only twelve families living in the townland and Heffernan is the most common name.
There are no woods and only one stream which runs on the border of the townland. There are about one thousand acres of good land in it. There are the remains of an old church and also an old graveyard in it which were destroyed during the Cromwellian Wars.
The land is very rich and well suited for dairying and agriculture and the farmers farm all kinds of crops. The principal crops grown in the townland are wheat, barley, oats, potatoes, mangolds, turnips and beet.
There is only one fort in the
senior member (history)
2021-04-30 11:58
approved
rejected
awaiting decision
townland. It is very high and trees are growing on top of it. It is surrounded by a pond. It is on the land of Mr. Heffernan. There are three old houses in my townland which were built with mud walls and thatched roofs. At the time they were built people were not able or could not afford to buy the means of quarrying stones. They were built in hollows or shady places as a protection against storms.
There are no fields with old Irish names on them in my townland.
senior member (history)
2021-04-30 11:56
approved
rejected
awaiting decision
There was once a landlord in this district who was very cruel. He had a number of tenants and he used charge them a very high rent for the land so that all the people were afriad of him. His name was Rev. Mr. Herbert. He used ride around on his horse collecting the rent, If he saw a pig a a horse or any other animal on the road he would ride on next morning and tell the owner to keep it in or if such things happened again he would increase the rent by about two shillings per week.
It was nearly all thatched houses the people lived in and if a pane of glass or any other repairs had to be done he would come and inspect the work and would change very dearly for the repairs. The poor tenants were charged well for any comfort they enjoyed and the meaning of it all was to crush the spirit of its people.
senior member (history)
2021-04-30 11:53
approved
rejected
awaiting decision
In this district certain feasts are kept and some old customs are still carried on. Christmas is the greatest feast of the year and the day after is called St Stephens Day or the "Wrens Day". Long ago all the men of the district used to go following the Wren. They used to dress up as fools and clowns. They used to go from house to house looking for gifts and money. They used to go from house with beautiful music and singing the wren song. It is a very old custom. They carry a big holly bush decorated with beautiful coloured ribbons and a dead wren hanging from it. They kill a wren the day before and hang it on the bush. When the day is over they give each man an equal share of the money. Then they hold an outdoor dance and they dance and sing and play music and have a great evening. It is only the schoolboys that go now. They always look forward to the wrens day. They gather ribbons to decorate their wren bush. They sing a special song as follows.
Then wren the wren the king of all birds,
St Stephens day she was caught in the furs.
Although she was little her family was great.
Cheer up kind people and give us a treat
senior member (history)
2021-04-30 11:50
approved
rejected
awaiting decision
There came to the beech
The poor exile of Erin
The dew on their thin robs
heavy and chill
senior member (history)
2021-04-30 11:48
approved
rejected
awaiting decision
We followed two wren all day all day
Through bushes and briars and yellow clay.
We knocked her down and she could not see.
So we hung her on this holly tree.
Holly and Ivy we set holly and Ivy we set up so early in the morning.
Up with the kettle and down with the pan and give us some money to bury the wren.
St Brigids Day is the first day of Spring. It is a great feast by the Irish people.
St Patricks Day falls on the 17th March. All the Irish people wear shamrocks to honour St Patrick
Shrove Tuesday is the day before Ash Wednesday. People get married on that day because it is the first day of Lent.
May Day is the first day of May. People put green rushes on the door step to welcome the Summer. All badminded people go around the night practicing pishoges. They take the best part of everything for themselves.
St John's eve falls on the 23rd of June. People light big bonfires and they carry the last burning part of it around the boundary of their lands for luck.
Halloween falls on the first night of November. All kinds of customs are carried on that night.
senior member (history)
2021-04-30 11:40
approved
rejected
awaiting decision
In rural areas people still believe in the leipreachan. He is supposed to be living in the forts and raths. He is supposed to be a fairy shoemaker who makes golden dance shoes and football boots for the fairies. He is said to be very wealthy and we are told that each leipreachan knows where a pot of gold is hidden. It is said if you could catch him and hold him he would bring you untold wealth. He would leap and jump and try to get away. He would try to baffle you by telling you three different places but the third place is where the money is hidden. If he could once get out of your grasp you would never again see or hear of him.
An old woman who lived in our district some years ago told me this story of a Leipreachan who lived in an old fort in the neighbourhood. There was an old woman and her son living in a little cabin. The son used to go to the fair to sell the clothes his mother
senior member (history)
2021-04-30 11:36
approved
rejected
awaiting decision
used spun on her spinning wheel. He was a very good and faithful boy to his mother. When he used sell the clothes he used bring the messages home to his mother. he used to buy pigs heads and vegetables for her.
One day he was going to a well which was near his home for water. When he was passing the fort he heard the noise of a small hammer. He knew all about the leipreachan from his mother. He stole into the fort and caught the leipreacechan. The leipreaechan jumped and put his silver shoe and hammer into his pocket. The boy asked him for the pot of gold and he said it was under the fort but the boy would not believe him. Next he said that it was under his own home and the boy looked round at his dog and the leipreachan disappeared. He never saw him again until all souls night. That night was the fair night and the boy was afraid to go far from home alone. He saw a fiddle hanging on the wall so he took it down and cleaned it. It belonged to his father who was dead for years. the boy was not able to play on it. He went out and walked a few
senior member (history)
2021-04-30 11:32
approved
rejected
awaiting decision
paces from his own door. His dog followed him. It was a very dark night and he was afraid to go far. The trees seemed like huge ghosts to him. He got courage and walked a few paces farther until he was at the end of the borheen. He then heard a terrible noise like cattle running. He had his dog and his fiddle with him. A small old man came on driving a herd of cattle and the cattle were running in all directions from him. The boy said to the old man "can I help you?" The little man said "yes" so he drove the cattle to the fair with the old man. The boy said it was a pity his dog was so old and the little man said "he will soon be young again". Next he heard some footsteps and he saw a bundle of sticks moving in the air but he could see nobody carrying them. It was very dark and when he came near the bundle of sticks he saw it was a old woman who was carrying the sticks on her back. the boy said to her "can I help you" and she said "yes" so he took the sticks off her
senior member (history)
2021-04-30 11:27
approved
rejected
awaiting decision
aching back and put them on his own young back. She walked with him a few paces and then she said she was at home. she disappeared suddenly and a bundle of leaves flew down from the boys back. When they arrived at the fair it was still dark and the boy lost the fairy man and the cattle. Everybody at the fair was asking him to play a tune on his fiddle and he was ashamed to tell them his story. He went into a field so as to avoid the people. He saw a bunch of briars in the middle of its filed so he said he would hide in them for some time. He went into the briars and he found it was a fort so he remained there for some time. Suddenly a door opened in the ground near him and a beautiful queen came out followed by fairies dressed in various colours. The queen looked at him and asked him what was his business there. He could not answer her. Next he saw the little woman for whom he had carried the sticks. In an instant she was changed to a beautiful appearance. She said to the boy "you have now your choice of three favours and I will give
senior member (history)
2021-04-30 11:22
approved
rejected
awaiting decision
for some time and soon he heard the sound of galloping hooves. It was the pooka. A little man asked him to mount it and he did so. Off went the pooka like the wand when he was near his home he met his dog running towards him. The dog was as youthful as when he was a pup. When he arrived at the door he called out his mother to see the pooka but the pooka disappeared before she could come out. She was angry with her son for being out all through the night. He told her of his experiences during the night. He was always afterwards able to earn money on the violin. He remained young and merry for many years as also did his dog. His mother died during the famine years but he lived for long afterwards and non one knows how or when he died. The remains of their old cabin can still be seen and many stories are told of them.
senior member (history)
2021-04-30 11:21
approved
rejected
awaiting decision
at the candle would die at once, and many were the victims of the Grauna's snare.
At that time there was in Erin a mighty band of chieftains under the leadership of the great Fionn Mac Cool and a braver company of heroes never lived. They were always ready to fight for those in need of them, and when they shouted their battlecry, no one dared to stand in their way.
They could leap from rock to rock like a wild goat, and no danger could hold them back when any brave deed was to be done. The head of these chieftains, the noble Fionn himself, at length heard of the doings of the wicked Grauna.
senior member (history)
2021-04-30 11:16
approved
rejected
awaiting decision
died and he himself was an unvalid when he died. They say it is unlucky to take anything an old graveyard they also say when one man dies and is buried in one of these old graveyard he generally carries three more men with him. The old church was knocked by Cromwell and his soldiers after Clommel was taken.
The old graveyard in Loughkent is a very. There is about half an acre of land in it. There are a great number of people buried there. There is a vacant place in Loughkent where nobody is buried because it is supposed to be the community burial ground of the monastery when it was there. There is another place where nothing buried but little children. There are the ruins of an old monastery in the centre of it. A big hill rises up in the middle of the church. It is not always there because if it were they could not build a church there. There are several families buried in the ruins. The oldest date on the tombstones is 1630. Some headstones are badly damaged. There are several vaults in it in which several families are buried
senior member (history)
2021-04-30 11:15
approved
rejected
awaiting decision
of protestants. There are several protestant clergy buried in vaults there. There was a mass running from the church to the back of Woodnestown Castle. Once Kent O Rielly who lived in Loughkent Castle sent a message to Robert Carew to stop the mass path Carew said that they could come in his hall door and out his backdoor if they thought it would be a short out. The mass path is still to be seen. It forms a boundary ditch now. It passes over Woodnestown stream where the stream is spanned by a big slab of stone. Some of the walls of the are inscribed with the Ogham inscriptions. At the wall of the graveyard is a big deep hollow which runs to the pond near it. It streatches across the road beside the castle wall. It is about two hundred yards long about fifty yards wide this was a big lake in former times and it was known as the Lough and that is how Loughkent got its name.
senior member (history)
2021-04-30 11:12
approved
rejected
awaiting decision
My townland is Springfield. It is situated in the south east of the parish of New Inn. It is about three miles from New Inn. It is a big townland about two hundred and fifty acres and a population of fifty people. There about ten families living in it and the most common name in it is Doocey. Springfield was owned by a man named Moore O'Farrell who was a great Landlord and a catholic. It is situated about five miles from Cahir and about seven miles from Clommel. In Springfield there are several remains of old houses. There is one bog which contains about six acres of land. There is one pond and one stream which drains the bog. There are rushes growing in it and many snipe live there. In my townland there is also a place called the Gleanreigh which means the valley of the Kings. But the old people say that is was the valley of the wind. Because in the summer when the sun is very hot there is always a breeze there. There is a big fort in it in which the pagan Kings and their armies lived. There are strange paths around the fields which the Kings used to train their armies. There are many pits there from which underground channels lead to each other. In one of those pits there is a big stone which was a mark that where gold
senior member (history)
2021-04-30 11:10
approved
rejected
awaiting decision
Once upon a time a Beggan man was passing through Sweep near Ballycastle. He was supposed to have a lot of money. A young man saw him pass and he murdered him and buried him in a bog. Then he went to America for five years and at the end of which time he returned home and then his crime was found out. One day a number of young men were cutting turf in the bog and they found the corpse. It was not decayed in the bog, the bog had preserved it. There was only one road called the Greenroad through Sweep at the Time and therefore a lot of people passed on that road. The men that found the corpse asked anyone who passed by, to come and look at it. Soon the murderer passed by and he was asked in but he refused saying that the sight of a corpse made him faint. He was forced in and when he looked at the corpse it vomited blood into...
senior member (history)
2021-04-30 11:09
approved
rejected
awaiting decision
was hidden. The ground is very rich and in the hardest of frost the ground would never get hard. The fort is very big and around it is a big trench which spans across to a pit in the other end of the field. In the Gleannreigh there are several furs growing. It is also great land for turnips and corn. The size of the Gleannreigh is about sixty acres of land. There is a limekilm in it. It is situated in the middle of the filed near the road. It was a small kilm and was not used with the past sixty years. The old people say that many people were buried there. It is said that the priests used to celebrate mass in those pits during the penal times. It is also said that there was a graveyard there. There are only two thatched houses in my townland and the walls are made of mud and clay. Those houses are usually build in hollows because they would not stand against storms. The old people liked to build their homes in from the roads. In my townland there is a filed called Orchards and in the corner of the filed there is a ruin of an old house which fell down about seventy years ago. The last people that lived there went to America. It is said that the name of the people that lived were Orchards and that is how that field got its name. The houses was built in a hollow and it had mud walls.
senior member (history)
2021-04-30 11:07
approved
rejected
awaiting decision
Potatoes were the chief crop always grown in my district long ago and is yet. The best ground for potatoes is poor ground with manure spread on it. the potatoes were the chief food of the Irish people since they were first sown in this country. The are easy to cultivate. This is how the farmers prepare the ground for the potatoes. They first plough the ground in the beginning of February with a chill-plough and a pair of horses. Then they harrow it and crush it in about a week after ploughing it. Then they leave the drills a few days drying. then they car out the manure in a horse and box and leave it there until they have the "sgiollains" cut. The woman of the house usually cuts them and she leaves two or three eyes in each sgiollain. Then the farmer gets his fork and spreads the manure and then breaks it. then he puts his horse under the box again and carries out the "sgiollains" and leaves them in the middle of the drills. Then he puts on his "máilín" and fills it with sgiolláins and lays them on top of the manure about a foot
senior member (history)
2021-04-30 10:46
approved
rejected
awaiting decision
My native townland is Knocknaveigh. It is in the parish of New Inn and is near the town of Cashel. There are about four hundred and eighter acres in it and about twelve families living in it. Loobey is the most common name in it. The population is about one hundred. The soil is very rich and produces great crops. There is only one cottage in it which was built about three years ago.
There is one stream running through it which flows into the river Suir. There are no woods or groves in the townland. The land is very good for agriculture and the farmers sow various kinds of crops such as wheat, barley, oats, potatoes, marigold, turnips and beet. There are about twelve acres of bogland in it. Also there is only one fort in the townland. It is on the land owned by Mr. Patrick Shine. The townland is not thickly populated and English is the spoken language.
senior member (history)
2021-04-30 10:44
approved
rejected
awaiting decision
Our farm animals are the horse, cow, calf, pig, sheep, hen, and the domestic animals are the dog and cat. When I drive the cow I say How! How! When I call the calf I say Suck! Suck! When I call the pig I say Wock! Wock! and when I call the hens I say Thuck! Thuck!
In the cow-house the cow is tied by putting a chain round its neck. This chain is fastened on to the manger in front by means of a staple. As regard milking some people in former times used tie a red rag around the cow's tail while milking her so that no stranger would take away the milk. Another custom is to dip the thumb in the milk when the cow has been milked and make the sign of the cross on her hip so that she would
senior member (history)
2021-04-30 10:39
approved
rejected
awaiting decision
in the district for the fear an tighe to make a St. Brigid's Cross (This is already described in the subject "Emblems")
On St. Patrick's Day it is customary for all to wear a sprig of shamrock in the hat or coat, and a harp or green ribbon in honour of St. Patrick. The old custom of "drowning the shamrock," or drinking "Patrick's pot," so it was called, is not now much followed.
Shrove was the time for marriages to take place and formerly marriages used be celebrated only during Shrovetide which began the day after Epiphany and finished on Shrove Tuesday. "Runaway" marriages used take place on the latter night. Shrove night is called "Pancake night" because it is usual to have a feast of pancakes.
senior member (history)
2021-04-30 10:37
approved
rejected
awaiting decision
On "Chalk Sunday," the first Sunday of Lent, any old maid or bachelor who would not get married the preceding Shrove used be "chalks" either going to or coming from Mass. They used be pursued by boys and young men and a long stroke of chalk or "dó-buidhe" put along their backs. This used cause great laughter, though the persons to whom it was done did not at all like it. However they had to take it in good part.
Easter Sunday seemed to be the feast of eggs. Young boys and girls had and still have, what they call a "cúbóg" that is, they make a fire out in a field or other suitable place, take out several eggs and boil them, or roast them at the fire, and then eat them.
senior member (history)
2021-04-30 10:24
approved
rejected
awaiting decision
to have to bury the dog, so he took off his skin and preserved it so as to have it as a token of remembrance. The skin was left in on top of the loft in the kitchen. He tells us that when his father died there was only himself and his sister left in the house and years afterwards himself was searching for something on the loft and found the skin of the dog. He threw it down on the kitchen floor with the intention of throwing it out, but his sister prevented him saying that it would make a very warm lining for his waistcoat. That same day his sister took his waistcoat and lined it with the dogs skin. He says that on that same night when the waistcoat was lined that his put it on and went on his Céilidhe to Bernie Bohan's house. When he went into the house and Bernie spoke to him he asserts that the hair on the skin stood erect on hearing Bernies voice.
senior member (history)
2021-04-30 10:22
approved
rejected
awaiting decision
Martin's Day a goose or gander is killed. Hence the saying "St. Michael's goose and St. Martin's gander" (See "Emblems").
On Hallowe'en, pancakes are made or a "brack," or a sweet cake, a ring is put in it; when baked, it is cut up and a piece given to everyone in the house. Whoever gets the piece containing the ring is supposed to get married the first. Young people dive for an apple or a coin, usually suspended in a tub of water. He who gets it keeps it. They also try to take a bite off an apple which is hung from the ceiling while their hands are tied behind their backs. This causes great fun.
Three saucers are got, a ring is put in one, water in the second, and clay in the third. Then each one of the
senior member (history)
2021-04-30 10:17
approved
rejected
awaiting decision
Curam na gCos.
Long ago boys and girls used to be eighteen years of age before they wore the first pair of shoes. Others used not get any until they were preparing to go to America. Old men used go to the bog cutting turf and footing it without any shoes. Nowadays the country children leave off their shoes during the Summer months. Long ago in every village there was one or two shoe makers. Some of them were called Griosaí Gaedheal and others shoe-makers. The Griosaí Gaedheal used to make strong shoes. They used saw them with thongs and the blacksmiths used make the tips for them and also the cobbler's nails. The shoe makers used to make fancy shoes like the shoes now. Other people used to wear troighthíní which were made like a woollen stocking and came up as far as their knees. They had no soles in them. They used to put sockets under their feet down in the shoes to
senior member (history)
2021-04-30 09:56
approved
rejected
awaiting decision
iad a fhághail annsin. Bhéadh cuid de na daoine ag dóghadh smuitín. Bhéadh toit sa teach go am luighe. Shíl cuid de na daoine gur solus maith a bhí ann.
senior member (history)
2021-04-30 09:55
approved
rejected
awaiting decision
Ag Deánamh coinnle.
Ní bhíodh lampaí, no gas, no solus aibhleise ann fadó. Bhíodh siad ag baint an craiceann dó’n luchair agus bíodh gair aca annsin. Chuireadh siad na sifiní luachra thart ar imeall an t-soithigh ach ní bheadh an ceird sin ag achan dhuine. Bhíodh siad ag díol ‘na coinnle seo ar fud an tír. Bhéadh athas mhór ar cuid de na daoine
senior member (history)
2021-04-30 09:54
approved
rejected
awaiting decision
d’ollmhaitheas an Chrochaire Thárnocht.
Chuaidh Donn Ó Dubhthaigh agus ingéan ríogh Ghréag, a bhean, isteach ins an bhád agus d’imthigh an bád, agus shéol sí léithí nach dtearn sí stád mára nó mór chómhnuidhe go dtainic sí isteach faoi chúirt agus chaisleán ríogh Ghréag, ar an tráigh chéadna a rabh na trí soithigh aige a bhí leis na trí fathaigh.
Chuir sé amach last an bháidh óir agus airgidh agus an uile sheórt oll-mhaithis dá rabh leis. Nuair a chonnaic rí Ghréag ar ais é, agus an tríomhadh gníom deánta leis, le méad a’ lúthghair is a bhí air chuir sé sgéal amach fríd an riogacht uilig a teacht annsin ‘un bainise a mhairfeadh naoi n-oidhche agus naoi lá.
I ndiaidh mo thriobhlóide ní thug sé damhsa acht bríste brúitín, stócaí bainne reamhair, agus bróga páipéar. Sin dearradh mo sgéal-se.
senior member (history)
2021-04-30 09:53
approved
rejected
awaiting decision
ars’ an dobharchú, “agus an greim a bhéaras mise dhuit na sgar leis ar aon sgór go dtarnochaibh tú an buille ar an Chrochaire Thárnocht. Fan a choidhche go dtógfaidh sé a lámh le breith ort, agus fuigfidh sé fosgailte an uile sheort faoi dó bhuille”.
Nuair a chonnaic ingeán ríogh Gréag é ag leigint an Chrocaire Thárnocht ro-ndeas dó. “A dhuinn Uí Dubhtaigh tabhair damhsa an ubh go bhféacfaidh mé fhéin léithi”.
“Maise, ní fhaca mé ariamh”, arsa Donn O Dubhthaigh, “neart mo láime deise ins a lathair”.
Thug an Crochaire Tárnocht iarraidh air, agus nuair a thóg sé a lámh le breith air chait Donn O Dubhtaigh an ubh air, agus bhuail sé an ball d’odhrán agus thuit an Crochaire Tarnocht marbh. Nuair a bhí sé ag fágail bháis dubhairt sé.
“Mo bheannacht duit-se, agus mo mallacht do d’oide is do mhúinteóir”.
Phill Donn O Dubhthaigh agus ingeán ríogh Ghréag ar chúirt agus ar caisléan ar Chrochaire Thárnocht, go dtearna sgíste, agus nuair a bhí sgíste deánta aca chuaidh siad síos i n-áit a rabh an bád, agus thionntuigh Donn Ó Dubhthaigh í aríst mar ba chóir, agus sháith sé amach í ar an fhairge
Phill sé ar chúirt an Chrochaire Thárnocht agus líon sé ar an bád lán d’ór agus
senior member (history)
2021-04-30 09:52
approved
rejected
awaiting decision
bhuail sé nach rabh an bhéicfeach ag méadughadh ar an chrann go dtí gur rúid amach an chaora as an chrann. Lé méad is bhí sí faoi draoidheacht d’imthigh sí cómh luath agus gur chuir sí ionghantas ar Donn Ó Dubhthaigh ins an dóigh nár smao’itigh sé go luath ar chomhairle an chú. Nuair a chonnaic sé í cómhar ar suibhal. “Och chú mhóir an domhain thoir cá bhfuil tú anois?” ar seisean.
“Táim annseo, a bhodaigh, agus rinne tú feall orm”, ar sise.
Má bhí an chaora luthmhar leis an draoidheacht bhí an cú luthmar ó nádúir. D’imthigh an cú ar siubhal i na diaidh na caorach agus ní fada a bhí sí gur stróic sí ‘na giotaíbh í.
Acht leis an sgéal fada a dheánamh goirid d’éaluigh an lacha a bhí ‘sa’ chaoirigh gur mhar’uigh seabhac donn dorcha an domhan thoir an lacha, agus thuit an ubh san fhairge.
Ghlaoidh Donn Ó Dubhthaigh ar dhobharchú glasdhoimhin, agus chur an dobharchú a chionn roimhe agus chuaidh sé amach san fhairge, agus chuaidh sé síos go dtí’n gainimh, agus thainic se isteach agus an ubh leis in na bhéal, agus ins an am sin bhí an Crochaire Tarnocht ag éirghe i ndeas do Dhonn Ó Dubhthaigh.
“A Dhuinn Uí Dhubhthaigh fosgail do lámh dheas”,
senior member (history)
2021-04-30 09:51
approved
rejected
awaiting decision
sguab an lá roimhe sin go cinnte chóirigh sí an tuirnín níos fheárr.
Nuair a chuir sí Donn Ó Dubhthaigh i bhfolach faoi’n leic, shuidh sí ar an chaithir ós cionn an tuairnín, agus a thainc an Crochaire Tárnocht isteach leabhair sé agus a dubhairt sé ins an chanamhaint chéadna, “A rí da ngéillim is a rí dá bhfóghn’aim, a bhean, tá tú ag éirighe amaideach an uair atá tú chómh cúramach fa m’anam is tá tú, agus níl fhághail agat air a choidhche. Gabh tseo (=annseo) anuas ‘un ‘a’ dorais. An bhfeiceann tú an crann sin?. Tá caora agus laca, agus a choidhche go bhfághthar an ubh agus mbuailtear í ar an bhall d’odhrán atá faoi m’asgaill deas níl cur ‘un báis orm. Seacht gcatha ná Féinne is ní theánfadh (siad) sin”.
Nuair a d’éirigh an Crochaire Tárnocht lá ar na bhárach, agus d’imthigh sé thart ar an oileán a sheilg, leig Donn Ó Dubhthaigh do go rabh sé ar a chuid a b’fhaide de’n oileán ar siubhal. Bheir sé ar thuaigh an Chrochaire Thárnocht agus chuir sé faobhar uirthí, agus chuaidh sé amach annseir an chrann, agus an chead bhuille de’n tuaigh bhuail sé ar an chrann chuir an crann béic as a chualaidh an Crochaire Tárnocht. Níl aon bhuille dár
senior member (history)
2021-04-30 09:50
approved
rejected
awaiting decision
Níor labhair sí níos mo go dtí maidin lá ar na bharach gur imthigh sé aríst a sheilig agus gur sí an leac agus gur leig sí aníos Donn Ó Dubhthaigh.
Thug sí do a bhriocfasta, agus bhuail sí ar an sguaibh, agus ó na seóidibh go dtí péarlaí agus go dtí na lásaí óir gur chóirigh sí an sguab i na méin.
Chuir sí an sguab isa shuide i bhfuinneóig na cistinighe, agus choimhead sí an doras go bhfaca sí an Crocaire Tárnocht ag teacht.
Chuir sí Donn Ó Dubhthaigh i bhfolach faoi’n leic agus shuidh sí ar chaithir óir agus i ag gáiridhe le pléisúir chomh deas is bhí anam an Chrochaire Thárnocht cóirighthe aici.
“A rí dá ngéillim agus a rí dá bhfóghn’aim”, arsa Crochaire Tárnocht, tá tú ag éirighe amaideach; ní ins an sguaib atá m’anam acht ins tuairnín.
Bhain sí na seóide a bhí ar an sguaib duíthe, agus níor labhair sí níos go dtí’n lá ar na bhárach, go dtí gur imthigh an Crochaire Tárnocht a sheilg, agus gur leig sí aníos Donn Ó Dubhthaigh as faoi an leic, agus go dtug sí dó a bhriocfasta. Chuaidh sí fhad leis an tuairnín, agus má chóirigh sí an
senior member (history)
2021-04-30 09:50
approved
rejected
awaiting decision
sé leac mhór a bhí i dteaghlach na teinéadh, agus thochail sé a áit fhéin síos fúithe. D’iarr sé ar inghin ríogh Ghréagh an leac a chur ar ais mar bhí sí go bhfeicfeadh sí goidhe mar ‘s bhí sí fóirstin. Chuir sí an leac mar bhí sí, agus dubhairt sí nach n-aithneóchadh aon fhear in n-Éirinn gur corruigheadh i areamh. Ní fada a bhí sin deánta aici nuair a chonnaic sí an Crochaire Tárnocht ag teacht na doruis amuug.
“Fód, fód, féasóg, mochuighim boladh an Éireannaigh bhréagaigh in mo chábhán toighe”.
“Tá boladh Éireannaigh agat an uile lá ó thug tú mise leat, agus goidhe an fáth le go bhfuil sé ag cur iarghnó ort anois?”
“Och, má tá, ní chuirfidh sé iarghnó ar bith orm níos mo”
Thug sí bhaid do, agus ní bhfuair sé leat a sháithe. Thúsaigh sé ar an éanlaith a bhí marbh leis, agus d’ith sé a sháith aca le cluimhreacha agus uile mar bhí siad. Bhí sé annsin sásta go bréagh, agus nuair a fuair sí sásta é, d’fhiafhruigh sí de cá rabh an t-anam aige go gcuirfeadh sí fasgadh agus dídion air.
Dubhairt sé go rabh an t-anam ins an sguaib a rabh sí ag sguabhadh an toighe leis.
senior member (history)
2021-04-30 09:48
approved
rejected
awaiting decision
faoi bhealach mar bhí sí, go dteachaidh sí isteach ar an oileán a rabh an Crochaire Tárnocht ‘na chomhnuidhe ann.
Nuair a chuaidh sé amach as an bhád thionntuigh sé thart agus bheir sé greim thosaigh uirthí agus tharraing sé suas í ar an fhéar, agus chuir sé béal a bháid fúithe, agus chuaidh sé ar aghaidh go dteachaidh sé go cúirt an Chrochaire Tárnocht.
Nuair a chonnaic a bhean ag teacht isteach é, d’éirigh sí ‘na seasamh, mhúch sí le pógaibh, bháid sé le deóraibh agus thriomuigh sí le brata síoda (fíor-uaisle agus), -éisle agus sróil é.
“Do chat-mara agus do mharbhfáisg ort, ní hé do chuid chúinsisé tá mé irraidh acht biadh, má tá sé agat.
Ghléas sí a dhíneir, agus nuair a thug sí do é sheas sí ins an doras ar eagla go mbéaradh Chrochaire Tharnocht go goirid air.
Bhí an Chrochaire Tarnocht an uile lá agus thugeadh sé thart ar an oileán ag deanamh realg, agus seo an t-adhbhar a rabh sise ag coimheadh.
D’amharc Donn Ó Dubhthaigh uaidh fríd an chúirt agus fuair sé arm éigint, agus thóg
senior member (history)
2021-04-30 09:48
approved
rejected
awaiting decision
glas-dhoimhin “rud ar bith a tchífeas tú dul fríd an uisge agus gur mhait leat agat é, sgáirt ar dhobharchú ghlas-dhoimhin an dhoman thoir, agus béidh mise agat”.
Ní h-í sin a chómhairle go h-iomlán, acht ins an mheadhan lae indiu tiocfaidh tú ar chladac mara agus gheóbhaidh tú bád tarraingthe ar an chladach; tá a toiseacht leis an áilt agus a deireadh leis an fhairge. Tabhair thart í ar an chladac sáith amach í, agus bhí cinnte abhéith istoig innti no ní bfuighidh tú greim uirthí a choidhche aríst. Ní facaidh tú ariamh aon ártharach is mó bhéas faoi bhealach na í go bhfágaidh sí istoigh i n-oilean thú a bhfuil an Crochaire Tárnoct i na comhnuidhe ann.
Tionntuigh thart agus tarraing suas í ar an fhéar ghlas le heagla go mbéadh graithe agat léithe arís: mur rabh is amhlaidh is measa.
Ins an mheadhan lae thainic sé ar an cladach agus fuair sé an bád mar a dubhairt an dobharchú glas dhoimhin.
Bheir sé greim ar an bád agus thug sé thart í, agus sháith sé amach ar an uisge í, agus bhí sé de léim istoigh inntí. Chuaidh an bád ‘un siubhal agus ní fhachaid aon fheair ar an t-saogal ariamh aon ártharach bhí
senior member (history)
2021-04-30 09:47
approved
rejected
awaiting decision
arsa Donn Ó Dubhthaigh, “níor bhain oclas nó cruaschroidhe damhsa, nach roinnfinn le éanlaith an aeir agus le beithidhigh’ an talaimh, agus go h-áirighthe le duine dá dtugeadh sé trasna orm. Sin trí ceathramhnacha a bhruith mé ar an ghríosaigh. agus gearrfhaidh fuar nar leag mé aon lám air agus nuair a bhéas an t-iomlán ithte agus bíod do bharr ar an pharraoste”.
Luigh Donn Ó Dubhthaigh taobh do’n teinidh, agus luig an cú mór an taobh eile go bhfacaidh sé spéir an lae ag teacht. D’éirigh sé ina shuidhe agus chrait sé suas é fhéin le dul un siubhail an darna lá.
“Gcluin tú mé a Dhuinn Uí Dubhthaigh”, ars’an cú mór, “nídh ar bith a ‘tcifeas tú ar a rith ar an talamh, agus gur mhait leat agat, sgáirt ar cú mhór an domhain thoir do. D’iarr an sebac seo ar dadaidh a bhfeicfeadh sé fríd aeir agus gur mhaith leis aige, sgáirtigh ar shebhach dhonn dorcha an domhain thoir agus go mbéadh seisean aige.
D’imthigh sé an tríomhadh lá agus thainic fríd na rudhaibh chéadna is thainic sé fríd an chead lá no go dtainic dobharchú glas-dhoimhin ó’n domhan thoir annseir. Dubhairt an dobharchú
senior member (history)
2021-04-30 09:46
approved
rejected
awaiting decision
Sgaoil sé leis ins na sidhe súimannaí, ins na rith suaimannaí, ins ruaimannaí rith ruadh reatha, go dtabhradh sé cnoc de léim agus gleann de thuslóig, go rabh dubhantaí geala an lae ag druidim uaidh, an gearrán bán ag dul faoi chapóig agus an chapóg ag imtheacht uaidh gur casadh sgaoith gearrfhaidh leis ar thaoibh molaidh shléibhe.
Chait sé a bhata fríotha agus mhar’uigh sé ceann aca, agus ní shásuigh sin é gur bheir sé ar an darna ceann ar a rith. Tharraing sé air sponc, agus rinne teine chreasa. Rinnem sé teine mhór chumhra chartha gan ró gan rudán gan smál gan smuidean le fod mónadh agus dhriseóig.
Tharraing sé air sgin phóca, agus d’feann sé ceann aca. Chuir sé ceathramha ar bhior de, agus na trí cheathramhnacha eile ar an ghríosaigh.
Nuair a bhí sé bruithte rósta aige ina shásamh thainic cú mór an domhain thoir annseir.
“A Dhuinn Uí Dhubhthaigh”, ars’an cú mór, “a mhic ríogh i n-Éirinn, ‘ dtabharthá damhsa cúilín cnáimhín, cuid ar leith as cuibhlint, no greim ós cionn an iomlain”.
“A bheithidhigh ba deise, a chonnaic mé ariamh”,
senior member (history)
2021-04-28 20:43
approved
rejected
awaiting decision
The four roads in this district are Ferry Road, "bóthar na pálach" Monmore Rd. and the Kilkee Road. The Ferry Road was made about eighty years ago. "Bóthar na pálach" is known as the oldest road in the district.
The roads were made as relief work during the Famine Years. The men who worked on the roads used to get a stone of meal a day as payment. ("Meal" was generally pronounced "mail" and this accounts for the name "Mail Road" which leads to Ennis) There are several paths or bye-ways into the houses. Before the bridges were made long ago, fords were used to shallow places, long ago
senior member (history)
2021-04-28 20:18
approved
rejected
awaiting decision
right side and a piece of steel attached to the end of it. There are two steps on the spade so that a left handed man can work with it. The plough is made from iron and is drawn by two horses. The "culcar" cuts through the sod and the "soc" cuts under the sod. At first the plough was made of timber. There are only about three wooden ploughs in this district now.
The people cut the turf with a turf-spade. This is like the ordinary spade but there is a wing on the left side of it. Long ago the people cut the turf in the same way but they called this implement by the Irish name "sleágan".
About seventy years ago the people cut all their crops with the hook. Now all the crops are cut with a scythe or with a mowing
senior member (history)
2021-04-28 20:12
approved
rejected
awaiting decision
machine. The scythe is made from a long pole with a bend in it and a sharp blade. There are two pieces of timber attached to the pole which are called "doirníns". The mowing machine is drawn by a horse and it is far quicker than the scythe.
Fifty or sixty years ago the people scutched the oats. They thresh nearly all their corn with a flail now. This implement is composed of two sticks joined together with a piece of calico. The longer one which the man holds in his hands is called the "culpán" and the other one with which he hits the corn, is called the 'buailtín" [?]. During the last few years some of the farmers get their corn threshed with a threshing machine. There are men who move about from place to place (and the farmers) with those machines
senior member (history)
2021-04-28 20:08
approved
rejected
awaiting decision
is a blue blaze in the "greasuidhe", some soot falls. When the weather is stormy - lines are seen from the sun. At night there are no stars in the sky. If it is raining in the morning, it will stop at twelve, two, or six o'clock. The wind comes from the south and west here. When the mist is on the hills it is bad sign, but when in the hollows it is a good sign. A cat seen scraping a stick is the sign of rain, storm and wind, and a dog seen eating grass denotes rain. If the smoke goes up straight the weather will be good, but if it goes slating it will be bad.
Big ants and black beetles fly about when it is going to rain.
senior member (history)
2021-04-28 20:07
approved
rejected
awaiting decision
The Crops Grown in this District
The Crops grown in this District.
Potatoes. The principal crop grown in this district is potatoes. They are set in ridges and sometimes in drills. When the ground is ploughed and the ridges ready a man goes with a “stíbhín” and makes holes for the slits.
A second person comes and drops a slit into each hole.
Then clay is put over them to cover them. When the stalks come up there is clay put round them. Putting this clay round the stalks is called "labouring". When they are bigger more clay is added. In Summer they are sprayed. Barrels of water are left in the field. There is bluestone put steeping in the water and after a while the water is blue. When the potatoes are sprayed no blight
senior member (history)
2021-04-28 20:04
approved
rejected
awaiting decision
34. How long would you live an (d) stirrabout? (stir-about)? A short time.
35. Four stick standers found dilly danders, two hookers, two crooners and a whisk-about? Cow.
36. N, N, O, O, L and D put that together and spell for me? London.
37. Four legs standing, two legs wagging and four legs lying in press?
A mare on foal and a rider.
38. What is big and yet you see it small?
Sun.
39. I have a grey goose, she is of a great size, the man that would buy her would want to be wise. She is always far away and seldom at home. She has feet on her body and walks upon none.
Ship.
40. As I went up a cairn hill I met a little creature. I put her in my pocked afraid the ducks would eat her. She began bawl and I began to beat her I pegged her in a shough the way the ducks would eat her. [Frog]
41. Black as ink, white as milk, hops on the ground like hailstones? [Mag].
42. As I was going through yon church yard
senior member (history)
2021-04-28 20:01
approved
rejected
awaiting decision
22. What sleeps with its fingers in its eye? Crook.
23. What sleeps in the corner at night? Besom
24. What goes into the water and says clink clink and never drinks? A horse's shoe.
25. What part of a cow goes in first into the byre? Breath.
26. The half of a moon and the whole of a hill? Mohill.
27. Spell broken down ditches in three letters? Gap.
28. Why do you go to bed? Because the bed will not come to you?
29. There is a little messenger, lying at the well he neither eats bread nor drinks milk and never moves only dips his head? A writing pen lying at the ink well
30. A head like a thimble, a tail like a rat, if you guess for ever, you'll never guess that? Pipe.
31. As round as a biscuit, as busy as a bee, riddle me that and I'll give you a cup of tea? Clock.
32. I have a little cow placed at the wall, she drinks all she gets and eats none atall? Lamp.
33. Ten drawing four? Woman milking a cow.
senior member (history)
2021-04-28 19:58
approved
rejected
awaiting decision
There was once a man living in Gort-a-Cairn called Den Dea. He had help drawing hay. One man that he had was Tim Scannell of Gortnagown. When they came home with the hay it was night-fall. They untackled their animals. There was an old woman livining the house with Den Dea. She was called Jude Jas. She was with the fairies. Tim ties his animal to a tree about eight yards from the house. She told him not to tie his animal there. Tim paid no attention to her. After night-fall he came back to his animal and he had three shoes lost. In a field near-by he found the three shoes. He tracked all the signs of his animal around the field. He then came home. The animal was unable to do any work for about three weeks afterwards.
senior member (history)
2021-04-28 19:50
approved
rejected
awaiting decision
Certain places in this district are supposed to be hiding holes for treasures of gold, silver or precious ornaments. Bogs especially were noted for such. Some years ago when a crack or crevice was met in a bog an examination of it was made with great care, half expecting some valuable might he obtained. In cutting turf it was customary to meet with very long shanked pipes & small bowls (which we called fairy pipes) then when a pipe was met with a keen eye was kept for valuables.
One man in this district is supposed to have get buired gold underneath a rock. He suddenly got rich, needless to say he never told how he got his
senior member (history)
2021-04-28 19:45
approved
rejected
awaiting decision
houses, just a hole up on the roof at the cross wall and something like a wooden box fixed on top of the hole for the smoke. Some had boards fixed down a piece, as we now have stones this was called a (clap-loo[?]). Then no crook across as is seen in the country houses now. A long thick chain hung from the hole at the top and into the holes of the chain small crooks were placed for hanging neither etc. This was called a crane crook.
senior member (history)
2021-04-28 19:42
approved
rejected
awaiting decision
On Easter Sunday egg eating was a recognised custom some years ago. Even the children partook plentifully of eggs when this feast day came; old residents of the district have told me that for a bout a week prior to Easter Sunday young boys used to busy themselves fashioning crude wooden spoons from pieces of ash and willow.
The girls, too, co-operated in the surreptitious taking of eggs from kitchen dresser and hen house coop. These eggs were secreted in some safe place until Easter Sunday arrived and then a band of young boys and girls would go off together to some secluded spot preferably in the neighbourhood of a bog where fuel was obtainable.
A fire would then be kindled and the eggs boiled in any old tin vessel they could lay their hands. The wooden spoons would soon be brought into play and each child would eat his share of the eggs - often as much as half a dozen. Strangely enough, no other food was consumed at these Easter morning feasts, neither did the elders frown upon the practice. This custom which seems as strange nowadays was regarded as quite natural by the people of bygone years. The reason however is quite logical. The Lenten fast of long ago was according to tradition much stricter than at present. In addition to this the people
senior member (history)
2021-04-28 19:39
approved
rejected
awaiting decision
In olden times there were great games of football played in this district, and also hurling matches, that is commonly called Sliabh Luachra, and the other side of the Blackwater was called Duhallow. There were brave men on each side of the Blackwater. They played great games at Lacka (Ballydesmond, Co Cork) where the creamery stands now. The hurley ball was composed of curled hair, and tightly covered outside with the skin of a sheep. At that time the hurleys were got out of furze ditcher, and nicely shaped and turned.
There used be a referee on each side on horseback.
senior member (history)
2021-04-28 19:35
approved
rejected
awaiting decision
pléisiúr aisti, thug rí Ghréag an cuíreadh céadna do’n ríoghacht go léir, naoi n-oidhche agus naoi lá eile.
Chait Donn Ó Dubhthaigh méid áirighte d’aimsir i gcúirt an ríogh go dtí aon lá amháin. Smaoi’tigh sé go rachadh sé síos fá’n tráigh go bhfeicfeadh sé na trí soithigh bhí aige ó na trí fathaigh. Chuaidh sé síos agus a bhean leis.
Goidé bhí acht dearthar (=dearbhrathair) ag na trí fathaigh seo ins an domhan thoir, ar b’ainm dó an Crochaire Tárnocht. Ní thainic aon fhear ar an domhan ba mhó draoidheachta na é, agus bhí fionnadh fada air ó bhonn go bathais ar nós beithidhigh. Thainic sé isteach ar an fhairge lé preabadh na súl, agus bheir sé greim ar inghín ríogh Gréag, agus leis í ina domhan thoir.
Nuair a chonnaic Donn Ó Dubhthaigh go rabh a bhean ar siubhal leis an Chrochaire Thárnocht ina doman thoir cuaidh sé abhaile annseir rígh Gréag agus dubhairt nach gcodlóchad sé dhá oidhche i n-aon teach is nach n-íosadh sé dhá ghréim de aon bhaidh go gcuirfeadh sé an Crochaire Tárnocht ‘un báis, sin nó go bhfágfaidhe é fhéin leis.
senior member (history)
2021-04-28 19:35
approved
rejected
awaiting decision
nuair a thainic an ceannphort a bhí ar an ghárda isteach, agus dubhairt sé gur éirigh taisme mór do’n rígh, acht go rabh dúil aca go nglachfadh sé leithsgéal a ríogh.
“Och”, arsa Donn Ó Dubhthaigh, “Cha rabh eás ar an rígh liomsa, acht rachaidh mé a amharc air nuair a chuir sé cuireadh orm.
Chuaidh sé suas ar an chóiste, agus nuair a thainic sé anuas de’n chóiste ag teach an ríogh chonnaic gach uile dhuine an bheárnaidh as a ghruaig agus an poll ar bharr a bhútaise.
Bheir ínghéan an ríogh greim air, agus leig sí an dlaoi ghruaige isteach ins an bheárnaidh
“Athair, nach bhfóireann sin?” adeir sí. Bheir sí ar an phíosa éadaigh agus leig ar an pholl a bhí faoi na asgall ar a chasóig.
“Athair, nach bhfóireann sin?” adeir sí. Bheir sí ar a chois dheis agus a’ bhútais uirtí, agus chuir sí a’ chos agus a’ bhútais suas ar a glúin, agus leag sí an píosa leathair ar an pholl.
“Athair, nach bhfóireann sin?” ar sise
“Fóiridh”, ars’an t-athair.
Chuir siad amach fá choinne sagairt méise agus cléireach uisge, agus pósadh a lánamhain. Agus mar go rabh an bhainis thart sul a dtainic Donn Ó Dubhthaigh, is nach bhfuair sé sásamh no
senior member (history)
2021-04-28 19:34
approved
rejected
awaiting decision
ins an pháiphéar agus tharraing sí aníos an píosa éadaigh a ghearr sí as línín a chasóige, agus dubhairt sí nach bpósfad sí aon fhear ariamh acht an fear a bhfógnóchadh an píosa éadaig sin do’n pholl a bhí ar línín a chasóige faoi na n-aisgaill dheas. Chuir sí síos a lamh arís, agus tharraing sí aníos an píosa cruinn leathair ar ghearr sí as uachtar a bhútaise a bhí ar a chois dheis.
Labhair an t-athair agus dubhairt sé go rabh sí doiligh a shásamh i na bhfear mur rabh fear ins an ríoghacht a shásóchaidh í.
Dubhairt an t-seanbhean go rabh gaisidheach ins an ríoghacht nach aige go fóill.
“Crádh ort, a shean-bhean, cad chuige nár innis tú sin damh i n-am?” arsa rí Ghréag. “Rachainn fhéin le cuireadh annseir mar choimhightheac.
Chuir sé ceithre feara fichead de’n arm a b’airde a bhí faoi le cuireadh chuige agus d’iarr sé ortha a rádh gur bhain taisme mór dó nach bhfuair sé eolas i n-am go rabh an gaisgidheach ann, acht iad a leithsgéal a ghlachadh cómh maith agus b’féidir é.
Bhí Donn Ó Dubhthaigh ina shuidhe ag an teinidh, i dteach na sean-mhná, go socair sámh,
senior member (history)
2021-04-28 19:33
approved
rejected
awaiting decision
lá is bheireadh sé leis ceann an fhathaigh ar mhar’aigh Donn Ó Dubhthaigh an lá sin, agus bheireadh sé annseir rígh Gréag iad, agus nuair a thug sé an ceann deirionnach dubhairt sé go rabh a ingéan bainte aige ar an uile cheart.
“Maith an fear thú”, arsa rí Ghréag, “is leat mo inghéan gan bhuille gan urchar.
Thug sé gairm bainise do’n ríoghacht go léir ó aois na seacht mbliadhna go dtí an fear a bhí críon liath leis an aois, agus do’n mhnaoi ar an mhodh chéadna, le teacht ‘un bainise a bhí le mairstin naoi n-oidhche agus naoi lá. Bhí sé do ghnáthas ins an am sin an bainis a dheánamh sul má bpósfaidhe an lánamhain. Is nuair a bhí na naoi lá agus na naoi n-oidhche caithte chuaidh gairm ar an lánamhain ‘un pósta. Nuair a thainic an bhrídeóg i láthair chuir sí suas do’n ghrúm a phósadh. Chuir sí lámh síos i na póca agus tharraing sí uirthí aníos an páipéar a rabh na trí comharthaí aici ann. Bheir sí ar an dlaoi ghruaige agus dubhairt sí nach bpósfadh sí aon fhear a choidhche acht an fear a bhfóghnóchadh an dlaoi gruaighe shin ins an bhéarnaidh a bhí os cionn a chluaiste ar an taoibh dheis dá chionn. Chuir sí síos a lámh
senior member (history)
2021-04-28 19:32
approved
rejected
awaiting decision
theacht is leis ingéan ríogh Ghréag gan bhuille gan urcar”.
“Och, cóirigh fúm, cóirigh tharmh, ní mé atá ag dréim le inghín an ríogh”.
Dá luath is ar éirigh an lá luaithe nó sin a d’éirigh Donn Ó Dubhthaigh. Nígh sé a éadan, chíor sé a cheann, agus bhí a bhriocfasta réid ag an chailigh. Chuir sé an dhiallaid ar an bheithidheach, agus chuaidh sé síos go bruac na trágha leig sé an beithidheach ar siubhal ar an fhéar, agus thug sé an srian leis ina láimh.
Acht le sgéal fada a dheánamh goirid mhar’aigh Donn Ó Dubhthaigh an da fhathach eile ar an mhodh chéadna is mhar’aigh sé an chead duine agus ghearr sé an teanga as gach duine aca, agus chuir sé i na phóca iad mar an gcéadna.
Níl aon lá dar mhar’aigh sé fathach nar chuir inghéan an ríogh comhartha airsean. An dara lá ghearr sí píosa cruinn de’n éadhach a bhí i línín na casóige ar a thaoibh dheis. An tríomhadh lá ghearr sí píosa cruinn de’n leathar as uachtar bhútaise ós cionn bhairr a’ ladhair mhóir ar a chois dheis. Sin na trí comharthaí a bhí aici ar an taoibh amháin de.
Thigeadh Mac Ríogh faoi Thuinn gach aon
senior member (history)
2021-04-28 19:31
approved
rejected
awaiting decision
sé i na shuidhe agus siubhail sé leis go socair go dteachaidh sé fhad leis an chailin óg. Smaoi’tigh sí go gcuirfeadh sí comhartha air go n-aithneóchadh sí é aríst. Tharraing sí siosúr aníos as a póca, agus ghearr sí lán an t-siosúr dá ghruag ós cionn a chluaise
ar an taoibh dheis da chinn. D’imthigh sé abhaile annseir an t-seanbhean, agus nuair a fuair Mac Ríogh faoi Thuinn ar siubhal é, bheir sé ar an chionn agus tharraing sé leis é fhad le rígh Ghréag. Dubhairt sé go rabh trian a inghíne bainte aige.
“Maith thú”, ars’ rí Ghréag, “má éirigheann an an dá lá atá le theacht leat chómh maith leis an lá indiú is leat mo inghéan gan buille gan urchar”.
Bhí Donn Ó Dubhthaigh i ndiaidh dhul a luighe an darna h-oidhche, agus nuair a bhí sé [stéis]? a dul codladh sinneadh an dá gháire ba mhó a chualaidh sé ariamh.
“A rí dá ngéillimh is a rí dá bhfóghn’im, goidé an sgéal do na trí gháire aréir ann agus níl anocht acht béirt?”
“Crádh ort, a dhuine, dhona ghránna, ná nach bhfuil ‘ fhios agat gur mhar’aigh Mac Ríogh faoi Thuinn fear aca indiú, agus nuair a mhair’feas sé an bheirt eile an dá lá atá le
senior member (history)
2021-04-28 19:30
approved
rejected
awaiting decision
sgéithe. Chuir sé an chead fhásgadh, go dtí bhásta a bhrístí ins an ghainmh é, an darna fásgadh go poll a dhá easgall, agus an treas fasgadh go h-ubhall na sgórnaighe é.
“Fód glas ós do chionn a bheithidhigh shalaig”, ar seisean.
“Foil ort, a ghaisgidhigh a b’fheárr a connaic mé ariamh, agus bhéaraidh mé duit duais níos fheárr no mo cheann”.
“Goidé an duais a bhéaras tú damh?” arsa Donn Ó Dubhthaigh.
“Bhéaraidh mé an chlaidheamh sholasta dhuit, nár fhág ariamh fuigheall buille agus bhéaradh solus do’n domhan”.
“Ní hí atá mé dá shanntughadh acht do ceann”, arsa Donn Ó Dubhthaigh, ag tarraingt aníos as a thruaill a lann ludarach líomhthar agus aimsuighadh i gcomhrac a chinn’s a mhuinéail, steall sé an ceann iarraidh dul ar an cholainn le tréan draoidheachta, agus chuaidh sé de léim eadar an chionn ‘sa’ colainn go bhfuair an cholann bás. Shuidh sé síos ag taoibh an chinn, agus shásamh air tharraing sé aníos as a phóca sgin phinne agus ghearr sé an teangaidh as an chionn agus chuir sé síos i na phóca i. D’éirigh
senior member (history)
2021-04-28 19:30
approved
rejected
awaiting decision
fheárr a dheánamh leat mur gcaithfidh mé fríd spéir an aeir thú agus mhuineal a bhriseadh teacht anuas duit”.
“Cha dteána ceachtar aca liomsa”, arsa Don Ó Dubhthaigh, “acht le h-aghaidh cóir agus cearth a bhaint as do chionn salach meallanach thainic mise annseo”. Cia ‘ca is fheárr leat”, ars’an fathach, “greimeannaí caola cruaidhe corraidheacht’ nó sgiana glasa i mbarr easná a chéile?”.
“Is fearr liom greimeannaí caola cruaidhe corraidheacht’”, arsa Donn Ó Dubhthaigh, “is iad a chleacht mé i mbaile bheag is i mbaile mhór, i gcúirt m’athara agus mó mháthara fhéin, agus is iad a bhéas agam anois, i n-áit a mbéidh mo chrúibíní mion-uaisle ag éirighe suas ar do spágaibh móra madardha mío-stumachsa, a bheithidigh”.
An tráth bhrir an bhéirt ar a chéile rinne siad bogán d’en creagán d’en bhogán, toibreacha fíor-uisge i lar na gcloch glas: ní rabh duine ó íochtar an domhan go dtí uachtar an domhan nach ag géar agus ag iomus ar an dís a thainic.
Nuair a chonnaic Donn Ó Dubhthaigh nach rabh fear leaghtha no a spreaghtha nó a thruaighe le fághail thóg sé a mheisneach i mbeannan a
senior member (history)
2021-04-28 19:29
approved
rejected
awaiting decision
go bocóideach go bacaideach go barr na gcrann díreach, cith cubhair i n-íochtar aici, agus cith gainmhe i n-uachtar, fathach na gcúig gceann na gcuig meall na gcuig muinneal is na gcúig gcos in-a shuidhe stiúradh. Bhí sgaifte gabhar roimhe ‘gus sgaifte gabhar i na dhiaidh.
Bhí cailleach liath ar bharr a bhata leis, agus bradan fíoruisge i mbarr-éill bhróige. An t-seanchailleach a bhí ar an bhata tharraing sé síos í tharraing sé suas í, fríd an ghríosaigh fríd ghruasaigh, fríd a fiachlaibh fada fuara, agus d’fhág sé thiar i ngreim sin í. Chuir sé a bhos faoi dheireadh an t-soithigh agus a bhos faoi thoiseach an t-soithigh agus d’fhág sé tirm tráighte suas ar barr na tragha í.
Dubhairt sé nach rabh aon neach fir nó mná ar an domhan bhréanach a chuirfeadh amach í go gcuir sé fhéin amach arais í.
Casadh é fhéin agus Donn Ó Dubhthaigh ar a chéile ar lar na trágha.
“Do chat-mara agus do mharbhfáisg ort, a. Dhuinn Uí Dhubhthaigh ghránna, Gruagach an Ghaiste, nach mór a fuair tú ó do chroidhe theacht a éileamh mo chirt fhéin ormsa. Is mór liom de ghreim thú is, is beag liom de dhá ghreim thú, agus níb ‘fhios agam goidé is
senior member (history)
2021-04-28 19:28
approved
rejected
awaiting decision
Donn Ó Dubhthaigh ag teacht, “Mo dhona is mo dhoghrainn ort”, ar seisean, “go rachaidh mé i bhfolach faoi’n tom go bhfeicfidh mé goidé tá sé i n-innibh a dhéanamh is leor le dhonacht ort do ghraithe ag dul le dheánamh ag fear eile”.
Nuair a thainic Donn Ó Dubhthaigh ‘un cainnte leis an chailin óg bheannuigh sé duithe ins na briathraibh a chanadh siad ins an am sin, agus bheannuigh sise dó ins na briathraibh chéadna. D’fhiafraigh sé duithe i gcómhrádh chiuin an leigfeadh sí do néal a chodladh, i na h-icht. Dubhairt sí go leigfeadh acht mur b’é go rabh eagla uirthí go mairbhfeadh an fathach é.
“Má bhím-sa ‘mo codlad”, ar seisean, “nuair tchífeas tusa an fathach ag teacht beir ar an t-sréin agus craith é, agus musglóchaidh an srian mise”.
Leag sé a cheann i na h-ucht agus thuit sé ina chodladh agus ní fada a bhí an codladh ghá dheánamh aige nuair a tchí sise an soitheach ag teacht ar an fhairge.
Bheir sí ar an t-sréin, agus chraith sí é, agus le méad an tormáin agus an tormain a rinne an srian d’éirigh seisean suas. D’amhac sé uaidh go fiata fíochasna. Tchí sé an long luchtmhar lánmhar fá na culaidh tógtha uirthí,
senior member (history)
2021-04-28 19:27
approved
rejected
awaiting decision
agus nach gcualaidh sé aon nídh ariamh bhí cosamhail leobhtha.
“A rí da ngéillimh is a rí dá bhfóghn’im, goidhe an sgéal do na trí gháire, nár chualaidh mé a léithidh ariamh i n-uaimh no i n-oileán ó rughadh mé?”
“Crádh ort, a dhuine dhona ghránna”, ar sise “na nach gcualaidh tú iomrád ar na trí fathaigh ata le troid le Mac-Ríogh faoi Thuinn fá inghín ríogh Ghréag? Má gheibh Mac Ríog faoi Thuinn buaidh ar na trí fathaigh is leis fhéin ingéan ríog Ghreag gan bhuille gan urchar, agus má gheibh aon fhear dhe na fathaigh’ buaidh air, is leobhtha fhéin í”.
“Och cóirigh fúm cóirigh tharm ní mé atá ag dréim lé ingin an ríog”, arsa Donn Ó Dubhtaigh. Dá luath ‘s ar éirigh an lá is luaithe na sin a d’éirigh Donn Ó Dubhthaigh, nígh sé a éadán, chíor sé a cheann, agus bhí a bhriocfasta réidh ag an t-seanbhean, agus rinne sé a bhriocfasta. Chuir sé an diallaid ar an bheithidheach agus an srian, agus tharraing sé leis ar ghreim srian í go dteachaidh sé síos go bruach na trága, ins an áit a rabh Mach Ríogh faoi Tuinn agus ingéan ríogh Ghréagh ag glacadh an aeir aniar agus siar cois na trágha.
Nuair a chonnaic Mac Ríogh faoi Thuinn
senior member (history)
2021-04-28 19:27
approved
rejected
awaiting decision
Chuaidh sé cómhair fhad leis a chúirt agus smaoi’tig nach rabh ‘fhios aige goidé an cineal duine a bhí ins an rígh, agus go mbféidir gur ‘un báis a chuirfeadh sé é gan ceathramha anamha gan tagail, agus go mbfeárr do fanacht uadh go bhfeicfeadh sé goidé an nádúir a bhí aige.
Thréig sé cúirt an ríogh agus chuaidh sé síos bealach eile agus casadh isteach e ina dteach bheag dheas dheismear. Ní fhuair sé ann acht seanbhean aosta. D’iarr sé ósd na h-oidhche go maidín uirthí. Dubhairt sí nach rabh áit aici d’fhóghnóchadh do ghaisgidheach d’a mhac-a-samhail.
“Maise”, ar seisean, “nuair atá tú fhéin ag deánamh leis i gcomhnuidhe, nach bhfuil sé maith go leor agam-sa oidhche amháin”. Dubhairt sí leis a bheithidheach a ceangal d”on doras agus a theacht ar aghaidh. Thainic sé ar aghaidh, agus d’éirigh an t-seanbhean, agus chuir sí síos uisge ar an teinidh, agus d’iarr sí air a chosa a nighe ins an uisge theith, no go rabh sé tuirseach.
Nuair a bhí a chosta nighte aige d’éirigh sí in a suidhe, agus rinne sí réidh a shuipear.
Nuair a bhí a shuiphear deánta aige chóirigh sí leabaidh mhín luachra dó. Chuaidh sé a luighe, agus ní fada a bhí sé in-a luighe nuair a sinneadh na trí gháire ba mhó a chualaidh sé ariamh
senior member (history)
2021-04-28 19:26
approved
rejected
awaiting decision
sé ar an éin i n-a láimh labhair an t-éan leis, agus dubhairt sé, “leag amach mé, agus gur ba [féirode]? thú”. leabhra fhéin, acht leigfead agus fearadh na fáilte”, arsa Donn Ó Dubhthaigh, “ar a bhrígh ní maith a dheánfas mo chuid di damh”- bhí an t-éan cómh beag sin.
D’fhosgail sé a lamh, agus leag sé an t-éan ar siubhal. Thainic sé isteach annseir an athair. D’fhiafraigh an t-athair de ca rabh an t-éan. “D’iarr sé orm sa”, arsa Donn Ó Dubhthaigh, “a leigint ar siubhal, agus leig mé ar siubhal é”.
“Maise”, ars’an t-athair leis, “oidhche dhubh no dhorcha ní chodlóchaidh tú faoi dhídion an toighe amhain liomsa”.
“Diabhal a feárra liom a dheánamh”, arsa Donn Ó Dubhthaigh, “acht ní chuirfidh tú mé ar siubhal gan mo chulaidh chomhraic agus mo ghléas marcuigheacht. (A)”
Ghléas sé air chulaidh chomhraic agus fuair sé an gléas marcuigheacht (A) agus costas a d’iomchróchadh ar an bhealach fuair sé o’n athair é. Éadar mharcuigheacht agus chosidheacht agus cheoltoireacht níor stad sé go dteachaidh sé go ríoghacht na Gréige. Smaoi ‘tigh sé mar bhí sé fhéin i n-a mach ríogh nach rabh duine ar bith is luaithe d’iarrfadh sé cuimrighe air na rí Ghréag.
senior member (history)
2021-04-28 19:25
approved
rejected
awaiting decision
An Crochaire Tárnocht
Bhí sin ann, agus is fada ó bhí. Dá mbéinn-sé ann an uair sin ní bhéinn ann anois, nó dá mbéinn fhéin, ba chríon liath an sgéalaidhe mé.
Bhéadh sgéal úr agam nó seansgéal; chumfainn fhéin ceann sul a mbéinn gac aon cheann.
Bhí rí cúigidh i n-Eirinn, ar bh’ainm do Gruagach an Ghaiste. Cibé ar bith ríoghamhlacht a bhí aige bí gaiste éanacha aige, is ghabhadh sé lonndubh an uile mhaidin.
Bhí triúr mac aige, is chuireadh sé amach iad fá choinne an éin do réir a n-aois : Fear ba sine indiú, an dara fear an dara la, agus an fear og an tríomhadh lá. Cé h-ainm a bhí ar an fhear óg acht Donn Ó Dubhthaigh aon mhaidin amháin fá choinne an éin, agus nuair a bheir
senior member (history)
2021-04-26 00:15
approved
rejected
awaiting decision
There was an old steward living in Castle Oliver long ago. After he dying he used be appearing to the servants of the house for about two months. In the finish they told the master of the house about it but he only cleared them and told them not to be bothering him. They told the priest anyway and the priest came and banished him out of the servants room and put him into the master's room. The master told the minister about the old steward that was appearing and he came but he could not banish him. They sent for the priest when they could not do away with him and the priest banished him. The priest was well rewarded and the ghost was never seen again.
senior member (history)
2021-04-26 00:11
approved
rejected
awaiting decision
There was a woman who had a lot of money. She had a son called Jack who was out earning his hire. The woman was old and Jack came to see after her and to bury her if she would die for he thought she had no money. one day she told Jack that she should go and look at her grave. She (dug a hole) took the money with her because she did not want to it let it to Jack. She dug a hole near her grave and buried the money but Jack was peeping through the bushes and he said that he would have it all when she would die. The old woman died after a bit and Jack came to her grave where she buried the money but instead of finding the money he found his mother's rosary beads and he went away crying.
senior member (history)
2021-04-26 00:08
approved
rejected
awaiting decision
About seventy years ago the neighbours around heard there was gold hidden in a field of Jen Magner's of Shanballymore. All the people were indread to go searching for it because they feared a foxy cat. At last three men said they would chance it. They said if one of them got killed the other two could divide the treasure between them. After drinking a share of porter and whiskey to give them courage and taking a bottle of Holy water with them they started at night for the ould castle. They sprinkled Holy water around a large circle and began to dig with a spade and shovel. Having dug a few feet deep one of them cried "I have it." He had come to a large flag. Just at that moment the cat appeared in a very threatening manner. They couldn't bear the sight of him his appearance was terrifying. Away they went home as fast as they could. A few days after one of the men died maybe with the fright.
senior member (history)
2021-04-26 00:08
approved
rejected
awaiting decision
About seventy years ago the neighbours around heard there was gold hidden in a field of Jen Magner's of Shanballymore. All the people were indread to go searching for it because they feared a foxy cat. At last three men said they would chance it. They said if one of them got killed the other two could divide the treasure between them. After drinking a share of porter and whiskey to give them courage and taking a bottle of Holy water with them they started at night for the ould castle. They sprinkled Holy water around a large circle and began to dig with a spade and shovel. Having dug a few feet deep one of them cried "I have it." He had come to a large flag. Just at that moment the cat appeared in a very threatening manner. They couldn't bear the sight of him his appearance was terrifying. Away they went home as fast as they could. A few days after one of the men died maybe with the fright.
senior member (history)
2021-04-23 18:51
approved
rejected
awaiting decision
was being planned the engineer wanted to run it along the Drumboe bank of the river. This would have meant fewer bridges as the line would not have had to be carried across the Finn.
It would also have left the main Ballybofey to Glenties road free from level crossings, of which there are four sets within a distance of the same number of miles from Ballybofey. The Hayes' however would not hear of such a proceeding and in the end the railway was laid over its present course, crossing and recrossing both river and main road spoiling farms and fields by dissection but at the same time acting as a bulwark against flooding in a number of houses in the Dooish district which formerly were within the high-water mark during floods.
[For further reference to the railway see page. ]
senior member (history)
2021-04-23 18:46
approved
rejected
awaiting decision
The road through Knockcarron, and the road from Emly to Knockcarron, the road through Bartoose, and the Emly-Kilteely Road were
senior member (history)
2021-04-23 18:45
approved
rejected
awaiting decision
The Landlord
The local landlord who resided in this district was Sir Jocelyn Gore-Booth, and before him his father Sir Henry Gore-Booth occupied the position. The family have been settled in the district for generations and they were looked upon as good landlords.
There were evictions carried out in the district known as the "Seven Cartons". In this district there were a lot of poor people living in tumbled down cottages, these were knocked down and the people were sent away on an old sailing ship to America called the "Pomeno". They never landed in America, because the ship sank and all the people were lost.
The local people do not know how the landlord first came into possessions of the land. The gave farms of land to any well wishers they might have had and farms were not sub-divided among members of families on marriage except where there was an extra large farm.
senior member (history)
2021-04-23 18:43
approved
rejected
awaiting decision
As time went on the number pf his cows was increasing. At last he said to himself that he would sell the old cow. He went to loose her from the stake but only to find out that she and all the rest were gone leaving Sean Ban as poor as ever.
Another.
About fifty years ago, men were sitting in a wee house at the foot of Trosc, in Glentogher and when they were finished one man went for a jar to put the Whiskey into. He saw a hole in the back of the house, and went to put some moss into it. Then when he reached the place he found no hole there. In the distance he could see the hole but on going nearer it always vanished.
He was kept busy like this all night and in the morning he came into the still house. They began to fill the jars. They had a dog with them and the dog began to bark. They all rushed out and could hear a voice saying, "They are all out now" but they could see nobody. They would not go back so they started for home. They were not long at home till the police had the still house on fire. This was the fairies warning them that the police were coming.
senior member (history)
2021-04-23 18:36
approved
rejected
awaiting decision
have mostly all english names, but our Naster told us that in other districts the cows have all Irish names. All those names are associated by their feature. If the cow was white she would be called Bánny. A thief cow is called a bhrodach.
It is by chains we tie our cows. the chains are tied on to a post, there is a runner on the end of the chain so the chains can run up and down the post. The cows have a lot more ease with the chains than with the bails. The people of the district never tie their cows by the horns, but of course, if people had only one or two cows they might tie them. If a crow were cross she could be tied above the hocks with a short
senior member (history)
2021-04-23 18:33
approved
rejected
awaiting decision