School: Eoghanacht (roll number 12342)

Location:
Onaght, Co. Galway
Teacher:
Mícheál Ó Flannagáin

Filter stories

Back
/ 084 Forward
Resolution: Low | High
Gadracha Maoil

Archival Reference

The Schools’ Collection, Volume 0002, Page 027

Image and data © National Folklore Collection, UCD. See copyright details »

On this page

Gadracha Maoil.
Chuile dhuine a bhíodh ag feamainniú le capall fadó bhíodh gad maol aige. Rópa timceáll orlach is ceathrama é an gad maoil déanta de fíonach chapaill. Fíonach as iorball nó as muing an chapaill, acht b'feárr fíonach bhromaigh ná fionach sean-chapaill. Bhíodh an gad maoil ceangailte ar áis an chléibh agus tugtar suas agus treasna an ualaigh feamuinne é, agus ceangailtí i dtosach an chléibh eile é ar phíosa de mhaide ar a dtugtar "staic" no "fiacail" le é fháisgeadh. Ní dhéanfhadh rópa ar bith eile an gnó mar nuair ghabhfhadh ramallaigh na feamuinne ar an fópa níorbh féidir aon ghréim a coingbheál air le é fháisgeadh agus nór b'fhéidir é scaoilieadh arís. D'imtheochadh an fheamainn amach ó rópa ar bith eile freisin go mhór mhór nuair bhead feamainn sleamhain ann tar éis a bheith dó nó trí de laethantaibh sa gcladach.
Sé an chaoi a leigtí an gad maol mar leigtí súgáin acht gur casadh tuaithbheal a déantai ar dtús; annsin nuair cheapfaidhe go raibh an ghad mhaoil sáthach fada, déanfaidhe búrla amháin de agus tarraingtí faoi chosaibh duine é agus chuirtí a cheann sa gcorr arís agus déantai é casadh deiseal. Bhíodh naoi bhfead sa ngad maol ar dtús sa gcéad leigint; Déantai dhá leith de seo annsin agus castai ar a chéile iad sin. Déantaí trí chuid de annsin agus cuirtí na trí dual 'un a chéile

(continues on next page)
Collector
Micheál Ó Flannagáin
Gender
male
Age
14
Address
Creggacareen, Co. Galway
Informant
Seáinín Taim Ó Direáin
Gender
male
Age
66
Occupation
feirmeoir
Occupation
iascaire
Address
Creggacareen, Co. Galway
Language
Irish